"Kiện" Facebook như thế nào?

  • Bởi Admin
    12/05/2020
    4 phản hồi

    Vi Yên


    Ảnh: BI

    Khi Facebook bắt đầu có những động thái thỏa hiệp rõ ràng với các chính quyền độc tài, bao gồm Việt Nam [1], thì một cơ chế mới đã ra đời hòng giúp người dùng Facebook gìn giữ và bảo vệ không gian tự do của họ trên Internet.

    Cách đây vài hôm, Hội đồng Giám sát (Oversight Board) đã ra mắt công chúng, nhằm giám sát và đòi hỏi cả Facebook lẫn Instagram phải tôn trọng quyền tự do ngôn luận. [2] Hội đồng này được thành lập sau hàng loạt hội thảo chuyên sâu dưới sự cố vấn của hơn 2000 chuyên gia đến từ 88 quốc gia.

    Theo các thành viên chủ tịch của Hội đồng này, Facebook tự nó không nên đưa ra quá nhiều quyết định về ngôn luận. [3] Từ năm nay trở đi, Hội đồng sẽ tiến hành xem xét những khiếu nại liên quan tới việc Facebook gỡ bài, xóa bài. Họ cũng phân tích và đưa ra những khuyến nghị đòi hỏi Facebook phải điều chỉnh những chính sách đang đi ngược lại quyền tự do ngôn luận, sự an toàn của người dùng, và quyền riêng tư.

    Chính Mark Zuckerberg, nhà sáng lập kiêm Giám đốc Điều hành của Facebook, đã đích thân ký tên vào bản cam kết rằng Facebook sẽ hoàn toàn tuân thủ các quyết định của Hội đồng, trừ phi các quyết định này vi phạm luật.

    Điều đặc biệt là, Hội đồng Giám sát sẽ chỉ tập trung xem xét một số trường hợp quan trọng, từ đó xác định xem các quyết định gỡ bài, xóa bài của Facebook có vi phạm các giá trị mà công ty này đã tuyên bố hay chăng. Có thể hiểu rằng, điều này đồng nghĩa với việc Hội đồng Giám sát sẽ xem xét các hồ sơ tiêu biểu thay vì đi xử lý từng trường hợp đơn lẻ. Trong những tháng tới đây, Hội đồng này sẽ trình làng những trường hợp như thế nào thì được ưu tiên xem xét.

    Vấn đề xoay quanh quyền tự do ngôn luận của Facebook đã là câu chuyện làm đau đầu các nhà hoạt động xã hội trên khắp thế giới, từ Myanmar tới Saudi Arabia, hay Việt Nam. Tại Myanmar, hàng ngàn bài đăng trên Facebook đã được sử dụng để tấn công người Rohingya và kêu gọi giết chóc, trong khi có thời điểm Facebook chỉ có vỏn vẹn hai nhân viên xem xét lọc nội dung. [4] Trong khi đó, tại Việt Nam, những bài viết bị chính quyền liệt vào dạng "chống đối nhà nước" có thể bị gỡ mà không cần tính tới vấn đề tự do ngôn luận. [5]

    Kể từ nay, các nhà hoạt động trên toàn cầu đã có thể bắt đầu tính tới việc "kiện" Facebook cho từng vi phạm cụ thể lên Hội đồng Giám sát.

    Tuy sáng kiến này do Facebook khởi xướng từ tháng 11 năm 2018, song Hội đồng Giám sát không lệ thuộc vào Facebook. Họ vận hành độc lập nhờ khoản tài trợ 130 triệu đô-la Mỹ của một quỹ tín thác tách biệt khỏi Facebook. Điều đó cũng có nghĩa là Facebook không thể can thiệp vào các hoạt động của Hội đồng, ngoại trừ việc bổ nhiệm bốn thành viên chủ tịch đầu tiên - mà trong số đó có những người đã công khai chỉ trích Facebook kịch liệt vì vi phạm tự do ngôn luận. Có thể kể tới một vài cái tên nổi trội như cựu thẩm phán của Tòa án Nhân quyền Âu châu (Andras Sajo), cựu tổng biên tập của tờ The Guardian (Alan Rusbridger), và lãnh đạo tổ chức Internet Không biên giới Phi châu (Julie Owono). Dự kiến, Hội đồng này sẽ bao gồm 40 thành viên, và tất cả các thành viên này đều phải cam kết bảo vệ quyền tự do ngôn luận trong khuôn khổ các chuẩn mực quốc tế về nhân quyền.

    Còn nhớ mới tháng Mười năm 2019, ông chủ Facebook đã phải điều trần trước Quốc hội Mỹ suốt hơn năm tiếng đồng hồ với hàng trăm câu hỏi từ các ông bà nghị sỹ, mà khá nhiều câu chất vấn xoay quanh vấn đề quyền tự do ngôn luận và quyền riêng tư. [6] Song có lẽ khi Hội đồng Giám sát đi vào vận hành, Facebook vừa có thể "đùn đẩy" bớt trách nhiệm "quan tòa phán xử" cho Hội đồng, vừa thúc đẩy được các giá trị tự do mà Facebook đã cam kết trước nay.
    Đây cũng là một cơ hội tốt mà các nhà hoạt động nhân quyền Việt Nam có thể bắt lấy để bảo vệ không gian tự do ngôn luận hiếm hoi mà họ có được, trong bối cảnh chính quyền ngày càng siết chặt các không gian bên ngoài.

    ---

    Chú thích:

    [1] Facebook đồng ý kiểm duyệt những nội dung "chống đối nhà nước" Việt Nam: https://www.facebook.com/ViYen.Cr/posts/3223850377840502

    [2] Thông cáo ra mắt của Hội đồng Giám sát trên New York Times: https://www.nytimes.com/2020/05/06/opinion/facebook-oversight-board.html

    [3] Xem trang chủ của Hội đồng Giám sát: https://www.oversightboard.com/

    [4] Câu chuyện Facebook ở Burma: https://www.reuters.com/investigates/special-report/myanmar-facebook-hate

    [5] https://www.reuters.com/article/us-vietnam-facebook-exclusive/exclusive-...

    [6] Đọc tóm tắt cuộc điều trần của Mark trước Quốc hội Mỹ: https://www.businessinsider.com/facebook-ceo-mark-zuckerberg-testifies-c...

    Hãy chia sẻ suy nghĩ của bạn

    4 phản hồi

    Phản hồi: 

    [quote="Vi Yen"]Kể từ nay, các nhà hoạt động trên toàn cầu đã có thể bắt đầu tính tới việc "kiện" Facebook cho từng vi phạm cụ thể lên Hội đồng Giám sát.[/quote]

    [quote="TRẦN H. CÁCH"]Tác giả viết "kiện" trong ngoặc kép hai lần trên tựa và trong bài. Trong bài, tác giả nói rõ đó là hành động gì ngay trong câu dùng đến từ này -- chẳng hề liên quan đến "củ khoai" trong tục ngữ Việt.[/quote]

    @ còm sĩ Cách, FB đã từng bị FTC của Mỹ phạt $5 tỷ đolla vì vi phạm lấy những dữ kiện của các cá nhân có tài khoản đăng nhập vào facebook để làm mục đích khuyến mại, chỉ có thế

    Còn chuyện FB phải tuân thủ như đăng bài, tháo bài, đòi hỏi Facebook phải điều chỉnh những chính sách đang đi ngược lại quyền tự do ngôn luận, sự an toàn của người dùng, và quyền riêng tư như tác giả bài viết của Yên Vi, nếu FB không làm thì "kiên", theo ý tui, kiện củ khoai thì thắng lớn, còn kiện FB ư, hỏi ông trời bởi FB đã cho sài chùa, được Tiên lại còn đòi hai Bà Trưng liệu có khả thi ?

    Vậy theo ý còm sĩ "kiện" trrong ngoặc kép là ý gì vậy?

    Phản hồi: 

    @Ba Lúa:

    Tác giả viết "kiện" trong ngoặc kép hai lần trên tựa và trong bài. Trong bài, tác giả nói rõ đó là hành động gì ngay trong câu dùng đến từ này -- chẳng hề liên quan đến "củ khoai" trong tục ngữ Việt.

    Phản hồi: 

    Kiện FB chỉ là kiện cũ khoai, trước hay sau có Oversight Board thì vẫn như thế bởi Oversight Board là nhóm 20 thành viên được dựng lên bởi chính FB và ngân sách hoạt động là tiền từ công ty FB, Oversight Board hay ngân sách không có gì là yếu tố độc lập cả, mục đích của FB là tránh cho Mark Zuckerberg người sáng lập và đứng đầu công ty FB không phải trình diện khi bị triệu tập hay phải điều trần trước các quan chức nhà nước Mỹ hay quốc hội Mỹ vì liên hệ đến yếu tố tư do thông tin, tự do tư tưởng, không đảng phái trên diễn dàn xã hội này.
    Chuyện FB có có thoả hiệp với nhà cầm quyền của các quốc gia khác lại là yếu tố chính trị và kinh doanh nếu các nhà cầm quyền này không ngăn cản chuyện kinh doanh của FB, thì chẳng có gì là liên quan gì tới chính quyền Mỹ, chỉ khi chính quyền Mỹ phải nhúng tay và can thiệp thì nó đã là một sự kiện chính trị và thương mại giữa quốc gia và quốc gia, thí dụ như Tàu + và Mỹ hiện nay, FB hay gôgle không có mặt ở Tàu +

    Phản hồi: 

    Tôi nghĩ đây sẽ là một cuộc thử nghiệm thú vị cho người dùng Việt Nam. Có cơ chế và nhân sự để duyệt xét khiếu nại là một điểm son. Cách hoạt động của "hội đồng kiểm duyệt" Facebook là xem lại từng trường hợp một, nếu có người khiếu nại trang của họ bị xóa. Có người vạch ra sự không đồng đều và thiếu kiến thức của hội đồng. Trong 20 thành viên, chỉ có một vị giáo sư từ Đại học Công nghệ Queensland ở Úc là chuyên gia về truyền thông xã hội. Chỉ có một thành viên người Ấn Độ, trong khi đây là nước có nhiều người sử dụng Facebook nhất thế giới. Tuy nhiên, việc không có thành viên nào "đại diện" cho chế độ bị coi là "kẻ thù của Internet" ở Việt Nam chính là một điều tốt!

    Phản hồi: 

    Quan điểm của tôi là Facebook Oversight Board (Hội Đồng Giám Sát) chỉ là một món trang sức cho facebook thôi. Lý do: Facebook là phương tiện kiếm tiền của Mark Zuckerberg, nên ông chủ phải tìm cách bảo vệ danh tiếng cho Facebook (làm sao để facebook trông cho đẹp về mặt nhân quyền như họ từng rêu rao). Là một trong những tỳ phú giàu nhất thế giới, việc bỏ ra 130 triệu (trust fund = chỉ bỏ ra một lần thôi) để thành lập và nuôi dưỡng oversight board không phải là điều gì quá khó khăn với ông chủ Zuckerberg. Cái lợi là facebook sẽ không chịu trách nhiệm về các quyết định "kiểm duyệt." Trách nhiệm bây giờ thuộc về thành viên của oversight board.

    Trong thực tế, quyết định của oversight board có nhất thiết sẽ có hiệu quả không? Vấn đề nằm ở chỗ bôi đậm trong quote dưới đây:
    [quote] Chính Mark Zuckerberg, nhà sáng lập kiêm Giám đốc Điều hành của Facebook, đã đích thân ký tên vào bản cam kết rằng Facebook sẽ hoàn toàn tuân thủ các quyết định của Hội đồng, trừ phi các quyết định này vi phạm luật.[/quote]
    Như vậy, nếu quyết định của hội đồng giám sát vi phạm luật pháp của VN, thì quyết định ấy sẽ không được ông chủ thi hành. Nói đến quyền tự do phát biểu quan điểm ở VN thì mọi người đều biết rồi, không cần nói thêm.

    Tóm lại, tôi chẳng hy vọng gì ở cái hội đồng giám sát của facebook cả. Cũng xin nói thêm là luật bảo vệ quyền tự do tư tường và ngôn luận nhằm bảo vệ người dân trước khả năng cấm đoán của chính quyền. Nói một cách khác, luật nhắm vào chính quyền để ngăn cản khuynh hướng độc tài của chính quyền. Đối các tổ chức tư nhân (như facebook), bảo vệ quyền tự do ngôn luận là một đạo đức xã hội chứ không có tính cách ràng buộc về pháp luật (ai cũng có quyền tự do ngôn luận, nhưng anh/chị không thể tự do vào nhà của tôi để nói những điều tôi không muốn nghe). Vì thế những quyết định của các tổ chức nhân quyền quốc tế hay quốc hội Hoa Kỳ về cách hoạt động của facebook chỉ có tính cách khuyến cáo mà thôi.