Tôi đã mất niềm tin vào nước Mỹ như thế nào

  • Bởi Admin
    18/02/2020
    4 phản hồi

    Michael Fullilove
    Mặc Lý chuyển ngữ

    Trong một ngày giá lạnh tháng 01/2009, tôi đã chứng kiến Barack Obama tuyên thệ nhậm chức Tổng Thống từ khu công viên National Mall, Washington DC. Lễ tuyên thệ của một người da màu trước thềm Quốc Hội, một tòa nhà do nô lệ da màu xây dựng, làm cho tôi nhớ tới sức mạnh đáng kể của nước Mỹ từng làm ngạc nhiên những kẻ chỉ trích lẫn bạn bè.

    Nhưng buổi sáng giá lạnh đó dường như đã qua rất lâu. Chuyện vài năm qua, chính ra là những biến cố của tuần qua, trong đó có sự thiếu chuyên nghiêp của Đại Hội đảng Dân chủ ở Iowa, trò hề thô lỗ trong việc đọc Thông Điệp Hiện Tình Đất Nước hàng năm và sự tha bổng TT Donald Trump về những tội mà ông ta đơn thuần đã phạm phải, đã làm lay chuyễn niềm tin này của tôi vào nước Mỹ.

    Tôi lớn lên từ Sydney, Australia, nhưng giống như nhiều người Úc khác, tôi thường nhìn về nước Mỹ. Tôi xem phim của Billy Wilder, đọc Martin Luther King Jr., Ted Sorensen và Peggy Noonan và nghe nhạc của Aretha Franklin và Bruce Springsteen. Tôi đã từng viết một cuốn sách về Franklin D. Roosevelt, người đã từng đưa nền dân chủ Mỹ ra khỏi cơn Đại Khủng Hoảng, đưa nước Mỹ vào Thế Chiến 2, ra khỏi chủ nghĩa cô lập và hòa nhập thế giới, dẫn Đồng Minh đến chiến thắng những lãnh tụ độc tài và đắc cử Tổng Thống 4 lần, vô tiền khoáng hậu. Tất cả những việc làm này từ con người với thân xác suy nhược của Franklin D. Roosevelt.

    Công việc hàng ngày hiện nay của tôi là điều hành The Lowy Institute, một viện nghiên cứu các chính sách công của nước Úc. Đa số người Úc ủng hộ liên minh với Mỹ. Nước Úc là đồng minh tin cậy nhất của Mỹ: quốc gia duy nhất đã tham chiến bên cạnh Mỹ trong tất cả những xung đột thế kỷ 20 và 21. Chúng tôi biết rằng sự hiện diện của Mỹ tại Á Châu trên ba phẩn tư thế kỷ nay đã đóng góp cho an ninh và thịnh vượng của khu vực này. Người Úc không mặn mà với chuyện sống trong một khu vực mà Trung Quốc thống trị. Chúng tôi mong muốn một sự cân bằng lực lượng tại Á Châu, chấp thuận những tiêu chuẩn quốc tế và cai trị bằng luật pháp cũng như một sự hiện diện lâu dài của nước Mỹ.

    Trong thời gian này, dù cũng có nhiều người nêu ý kiến Mỹ đang trên đà đi xuống, đặc biệt với chiến tranh Iraq, một cuộc chiến làm hại nước Mỹ mà nước Úc của chúng tôi cũng có tham gia, tôi vẫn không cho là nước Mỹ đi xuống. Tôi đã chỉ ra những sức mạnh dài hơi của nước Mỹ, trong đó có địa lý thích hợp, phân bố dân số lành mạnh, nền kinh tế thị trường và quân sự đáng gờm.

    Và tôi vẫn tin tưởng, cũng quan trọng như sức mạnh của nước Mỹ, vào sự suy nghĩ của nước Mỹ: một siêu cường dân chủ, một quốc gia có những khiếm khuyết nhưng vẫn tự luôn sửa chữa để hoàn thiện, một quốc gia có những sức mạnh đáng nể nhưng vẫn giữ sự cao thượng và tự kiềm chế, một quốc gia cộng hòa với những giá trị cộng hòa.

    Nhưng nước Mỹ cũng luôn còn có một khía cạnh xấu xí. Tháng 06/2015, khi Trump từ cầu thang dát vàng ở Trump Tower, đi xuống đại sảnh loan báo sẽ ra tranh cứ Tổng thống, ông ta cũng mang bộ mặt xấu xí kia của nước Mỹ đi theo với ông ta - những luật sư gian tà biện hộ cho xã hội đen, những ngôi sao phim khiêu dâm, những màn truyền hình đời thường. Khi ông ta đắc cử Tổng Thống, ông ta cũng khởi đầu cho một giai đoan bất định của nước Mỹ.

    Trong nước Mỹ, những lời nói việc làm của Trump đã bào mòn những định chế của Mỹ. Những lời nói trâng tráo của ông đã làm giảm thiểu sự tự tin của quốc gia và làm những tuyên bố của Moscow và Bắc Kinh là nền dân chủ (của Mỹ) chỉ là trò hề, trở thành có giá trị hơn.

    Tác động lên thế giới bên ngoài cũng không khá hơn. Những định kiến của Trump làm suy giảm lợi ích của nước Mỹ. Ông ta không tin rằng nước Mỹ sẽ khá hơn khi các nước khác (đồng minh) khá hơn. Ông ta thích các nước khác nghèo hơn, khổ hơn. Ông ta tin vào việc bào vệ mậu dịch hơn là tin vào sự thỏa hiệp. Mặc dù nước Mỹ là một siêu cường về buôn bán trao đổi, ông ta thù nghịch với tự do mậu dịch. Sự ái mộ kỳ dị của ông với những lãnh tụ độc tài và sự im lặng của ông ta trước những tội ác cúa họ, đã làm các nhà độc tài khắp nơi trên thế giới phấn khởi.

    Chính sách thiên tài của nước Mỹ sau Thế Chiến 2 nằm ở chỗ, như quan sát của sử gia John Lewis Gaddis: “Washington thiết lập vị trí siêu cường lãnh đạo thế giới bằng đồng thuận”. Nhưng nếu nước Mỹ quyết ép mọi đồng mình và đối tác trong tất cả mọi thương thuyết và đưa ra bộ mặt xấu xí nhất của nước Mỹ, sự đồng thuận này sẽ tan biến.

    Những Tổng Thống tiền nhiệm đã định nghĩa lợi ích của nước Mỹ khá rộng rãi. Nhưng với thời đại Trump, làm sao phần còn lại của thế giới có thể thấy chỗ đứng của mình trong quan điểm “nước Mỹ trên hết”? Nếu Trump không động lòng trước việc phanh thây một ký mục gia báo Washington Post ở ngay trong lãnh sự quán Saudi Arabia hay trước sự giam cầm có thể tới 1 triệu người Duy Ngô Nhĩ trong các trại cải tạo (của Trung Quốc), làm sao ai có thể thực sự tin là ông ta sẽ quan tâm tới một vài hòn đảo tại Biển Đông?

    Việc đọc Thông Điệp Hiện Tình Đất Nước tuần trước – một phiên bản truyền hình đời thường, những điều xuyên tạc hài hước và thô lỗ khi nói về Lực Lượng Không Gian, bi hài kịch Rush Limbaugh – rất phản cảm. Việc chủ tịch Hạ Viện Nancy Pelosi xé bài diễn văn của Tổng thống cũng vậy. Tôi rất buồn khi một lãnh tụ nổi trội như bà ấy lại tự để cuốn hút vào khung cảnh điên cuồng này.

    Và điều còn đáng buồn hơn là cảnh đảng Cộng Hòa, đảng của Abraham Lincoln, của Dwight Eisenhower, của Ronald Reagan, đảng của những giá trị gia đình, của liên kết đồng mình, của tự do thương mại, đã quyết định tha bổng Trump trong phiên tòa đàn hặc này.

    Chỉ còn có một điểm son là bài diễn văn của Thượng Nghị Sĩ Mitt Romney trong đó ông ta tuyên bố ông sẽ là Thượng Nghị Sĩ Cộng Hòa (duy nhất) bỏ phiếu kết tội Tổng Thống.

    Trong lời kết thúc bài diễn văn, Romney nói: “Tôi sẽ chỉ là một cái tên - không hơn không kém - mà thế hệ tương lai của nước Mỹ nhìn vào khi họ xem xét lại những gì xẩy ra tại phiên tòa này, Họ sẽ ghi nhận rằng tôi là một trong những Thượng Nghị Sĩ cho rằng những gì Tổng Thống làm là sai, sai một cách nghiêm trọng. Tất cả chúng ta cao lắm sẽ chỉ là những dòng ghi chú nhỏ của lịch sử nhưng trong một quốc gia mạnh nhất trên trái đất, xây dựng từ tự do và công lý, thì sự phân biệt này là đủ cho bất kỳ mọi công dân nào”.

    Trong bài diễn văn này, Romney cũng tuyên bố Hiến Pháp nước Mỹ được gợi ra từ Thiên Ý. Nhưng Thiên Ý chỉ trọng những người tự họ đứng vững được. Và những biến cố ở Iowa cho thấy rằng nước Mỷ có thể vẫn chưa chuẩn bị thay thế Trump. Một đoàn những ứng cử viên Dân Chủ tẻ nhạt đã không lôi kéo nổi nhiều người đi bầu trong cuôc bầu cử sơ bộ. Và chúng ta cũng biết rằng đảng Dân Chủ ở Iowa còn chưa biết cách đếm phiếu!

    Tôi không tin nước Mỹ đã cáo chung. Nếu Trump được thay thế bằng một tổng thống bình thường hơn, nước Mỹ vẫn còn có cơ hội phục hồi, tự điều chỉnh. Nhưng nếu đến tháng 11 này, cử tri Mỹ lại kêu: “Nữa đi, làm ơn”? Bạo động nào Trump sẽ mang lại thêm cho nước Mỹ và thế giới? Phần còn lại của thế giới sẽ rút ra thông điệp nào nếu chuyện này xẩy ra?

    Thế giới vẫn còn muốn tin tưởng vào nước Mỹ. Nhưng chứng tôi cần nước Mỹ giúp chúng tôi tin tưởng như vậy.

    Mặc Lý (dịch)
    (15/02/2020)

    Nguồn: Bản dịch bài “How I lost my faith in America” của Michael Fullilove, đăng trên báo The Atlantic, ngày 11/02/2020. Ông là Giám Đốc Điều Hành của The Lowy Institute, Sydney, Australia.

    Chủ đề: Thế giới

    Hãy chia sẻ suy nghĩ của bạn

    4 phản hồi

    Thời buổi thay đổi vì công nghệ nên tư tưởng con người cũng thay đổi theo xã hội, chữ nghĩa nhất là những khái niệm về chũ nghĩa xã hội đôi khi cũng phải hiểu khác.

    Thời chiến tranh lạnh, thiên tả là hiểu ngay là theo khuynh huớng các nước cộng sản chủ nghĩa, thiên hữu là các nước tư bản chữ nghĩa và cách họ thực thi, miễn bàn vì cứ nhìn Mao, nhìn Lenin sẽ rõ.

    Thời nay, nhiều nước tên vẫn cộng sản (thiên tả) nhưng thực chất chủ nghĩa này đã vứt vào sọt rác, cs chỉ còn là ăn mày dĩ vãng như Tàu , như VN.

    Riêng Mỹ, khái niệm thiên tả thiên hữu nó lại không thể xác định như trên dù thời chiến tranh lạnh hay như hiện nay, mà nó là chính sách của từng đảng phái.

    Thiên tả hay thiên hữu chỉ là cách phân biệt chính sách xã hội ở Mỹ mà để phân biệt họ thuờng gọi nhau là "left wing" hay "right wing".

    Đảng Dân Chủ Mỹ có khuynh huớng bao cấp, trợ giúp dân nghèo, nên dùng mọi cách bằng luật pháp như đánh thuế người giàu người trung lưu Mỹ để trợ giúp người nghèo mà khuynh huớng đại đa số anh nghèo là làm biếng không làm mà muốn huởng, còn cơ quan chính phủ càng ngày càng to phình, vì chuyện gì cũng có đủa.

    Còn đảng Cộng Hòa Mỹ chủ trương tay làm hàm nhai, cắt thuế khóa toàn dân, hãng xưỡng và nhà giầu bởi họ chủ trương bọn giầu có dư tiền thì lại đầu tư làm ăn, dân chúng lại có công ăn việc làm, giảm chuyện chính phủ xía vào đời sống nhân dân, đễ tư nhân lo chuyện của họ.

    Thuờng thì từ thiên tả ở Mỹ là dành cho phái tự do (liberal) hay cấp tiến (progressive), mà tự do là đồng tình luyến ái lấy nhau hợp pháp, tự do phá thai, tự do hút sách cần sa, hợp thức hóa người ở lâu(immigrant), kể cả cho ăn, cho học, cho bảo hiểm sức khỏe và trợ cấp xã hội.

    Thuờng thì thiên hữu (conservative) ở Mỹ là khác lại những gì là thiên tả.

    Trần Hữu Cách viết:
    Tạm bỏ qua vấn đề dịch thuật để đi vào phạm trù nhận thức, tôi cho rằng các luật sư nhận cãi cho người thuộc xã hội đen không nhất thiết phải là những kẻ "gian tà". Họ thậm chí là những kẻ yêu nghề! Nghề luật sư mang lại cơ hội nào cho họ thì họ nhận lấy và gắng sức làm tốt theo các tiêu chuẩn nghề nghiệp.

    Đồng ý với bác Trần Hữu Cách.
    Xin thêm là về nguyên tắc, việc xét xử phải căn cứ theo lụật pháp; công tố có nhiệm vụ đưa ra bằng chứng pháp lý để buộc tội; bị cáo và luật sư có quyền phản bác các bằng chứng do công tố đưa ra theo luật định. Luật (hiến pháp) qui đinh chỉ bị coi là có tội khi có kết luận của toà, trong khi toà chỉ kết luận sau khi nghe lý luận của hai bên công tố và bị cáo. Khi chưa có kết luận của toà thì bị cáo vẫn được coi là vô tội. Vì không phải mọi công dân đều hiểu hết mọi ngõ ngách của luật pháp, sự hiện diện của luật sư là cần thiết để cuộc tranh luận tại toà được công bằng. Nếu những người bị cáo buộc về những tội ác có thể làm rúng động lương tri con người mà không có luật sư hỗ trợ tại toà án thì việc xét xử sẽ không công bằng.

    Tuân344 viết:
    đại đa số truyền thông và mạng xã hội có khuynh hướng theo phái tả chống lại Trump và họ giật dây, lèo lái ý kiến của nhiều người Mỹ để chống đối lại chính sách của Đảng CH và Trump.

    Không hiểu "thiên tả" theo bác Tuan344 là gì. Còn trong thực tế các ông chủ của đa số truyền thông ở Mỹ là tỷ phú (These 15 Billionaires Own America's News Media Companies: https://www.forbes.com/sites/katevinton/2016/06/01/these-15-billionaires-own-americas-news-media-companies/#642d8687660a). Thí dụ, Comcast là chủ của NBC Television, Walt Disney là chủ của ABC, News Corp là chủ của Fox News, Time Warner là chủ của CNN; ông chủ Amazon cũng là ông chủ của Washington Post. Riêng New York Times, the Atlantic, the Guardian, hệ thống CBS hay Bloomberg News trực thuộc công ty riêng của họ. Để trở thành tỷ phú thì phải là tư bản, và chắc là không "thiên tả" rồi (Bloomberg trong quá khứ từng nhận mình là bảo thủ; có lẽ sợ không tranh nổi với Trump với danh nghĩa Cộng Hoà nên mới dùng danh nghĩa Dân Chủ ra tranh cử). Liệu "nhân viên truyền thông" có dám đi ngược lại quan điểm của "ông chủ"? Còn nhớ vào năm 2015, khi Donald Trump mới tuyên bố ra tranh cử, người dẩn chương trình Good Morning America (George Stephanopoulos) của đài ABC phỏng vấn Trump hầu như hàng tuần trong mấy tháng liền. Không biết George Stephanopoulos vô tình hay hữu ý quảng cáo cho Trump.

    Bản dịch viết:
    Nhưng nước Mỹ cũng luôn còn có một khía cạnh xấu xí. Tháng 06/2015, khi Trump từ cầu thang dát vàng ở Trump Tower, đi xuống đại sảnh loan báo sẽ ra tranh cứ Tổng thống, ông ta cũng mang bộ mặt xấu xí kia của nước Mỹ đi theo với ông ta - những luật sư gian tà biện hộ cho xã hội đen, những ngôi sao phim khiêu dâm, những màn truyền hình đời thường. Khi ông ta đắc cử Tổng Thống, ông ta cũng khởi đầu cho một giai đoan bất định của nước Mỹ.

    Đoạn này gây ra ngay một thắc mắc lớn cho tôi: Một giám đốc điều hành Viện Lowy có thể nào gọi các luật sư nhận cãi cho thân chủ thuộc xã hội đen là "gian tà"?

    Tôi vào đọc bài tiếng Anh của báo Atlantic thì thấy tác giả không có ý đó. Và cả ba điều liên quan tới ông Trump được tác giả kể ra -- các luật sư cãi cho thân chủ xã hội đen, những ngôi sao phim khiêu dâm, và những chương trình truyền hình thực tế -- đều thuộc về "mặt hào nhoáng rẻ tiền" ("a tawdry side") của nước Mỹ. Hào nhoáng rẻ tiền khác với "xấu xí"! Và nước Mỹ luôn nổi trội về nhiều hơn là một mặt hào nhoáng rẻ tiền, chẳng hạn như nó là cái nôi của cả một nền văn hóa đồ dùng một lần rồi bỏ.

    Tạm bỏ qua vấn đề dịch thuật để đi vào phạm trù nhận thức, tôi cho rằng các luật sư nhận cãi cho người thuộc xã hội đen không nhất thiết phải là những kẻ "gian tà". Họ thậm chí là những kẻ yêu nghề! Nghề luật sư mang lại cơ hội nào cho họ thì họ nhận lấy và gắng sức làm tốt theo các tiêu chuẩn nghề nghiệp. Sở dĩ tôi phải đề cập đến vấn đề này là vì trí óc tôi còn bị ám ảnh bởi sự góp mặt của những luật sư và chuyên gia trong một vài chương trình VTV nhằm lên án hàng chục người thân quen của ông Lê Đình Kình ở Đồng Tâm. Một luật sư đáng lẽ phải xem xét tính pháp lý của mọi sự việc và nhìn thấy cơ hội bào chữa cho những thân chủ tiềm năng. Tiếc thay, nhóm người nói trên đã hành động như những phán quan trên báo đài nhà nước --những diễn đàn lẽ ra là của công luận nhưng đã biến chất thành một loại tòa án bán chính thức.

    Fullilove viết:
    Nhưng nếu đến tháng 11 này, cử tri Mỹ lại kêu: “Nữa đi, làm ơn”? Bạo động nào Trump sẽ mang lại thêm cho nước Mỹ và thế giới? Phần còn lại của thế giới sẽ rút ra thông điệp nào nếu chuyện này xẩy ra?

    Than thở nghe thấy bi quan quá! Đành ngậm bồ hòn thôi ông ạ, tháng 11 tới TT Trump sẽ có nhiều hy vọng tái đắc cử, và giấc mộng xã hội chủ nghĩa hóa nước Mỹ của ông già Bernie sẽ tiêu tan. Sự phân rẽ và căng thẳng chính trị ở Mỹ sẽ gia tăng, đặc biệt là tại vì đại đa số truyền thông và mạng xã hội có khuynh hướng theo phái tả chống lại Trump và họ giật dây, lèo lái ý kiến của nhiều người Mỹ để chống đối lại chính sách của Đảng CH và Trump. Nhưng sẽ chẳng có chuyện gì nguy hại lắm xảy ra, và nước Mỹ vẫn sẽ vững mạnh như trước. Ông phải biết ơn Hoa Kỳ, dù TT Mỹ có là Trump hay ai khác đi nữa, vì nếu nước Mỹ mà suy yếu, ông có biết chuyện gì sẽ xảy ra trên thế giới không? Nga sẽ bắt nạt Tây Âu, rồi chiếm lại Ukraine, Tàu sẽ bắt nạt châu Á, chiếm Đài Loan và có thể luôn cả VN nữa, còn nước Úc thì chỉ còn cách là phải kowtow phục tùng TQ. Bọn Hồi giáo cực đoan sẽ nổi dậy đi xâm chiếm phần còn lại của thế giới vv
    Sỡ dĩ nạn đại loạn ấy chưa xảy ra là nhờ thế giới có một siêu cường quốc đủ mạnh để lãnh đạo NATO và trừng phạt những nước nào muốn gây lộn xộn, và nước Mỹ vẫn duy trì được vai trò quan trọng ấy, dù cho vài nước Âu châu có bực bội với chính sách của Trump như ông đã nói.
    Tóm lại, đừng bi quan quá, ngày nào còn nước Mỹ thì ngày đó thế giới chưa bị phân chia bởi các đế quốc Nga, Tàu và Hồi giáo.