Tinh hoa Nga và tinh hoa Phương Tây (2)

  • Bởi Admin
    29/07/2019
    0 phản hồi

    Tam Tran

    TINH HOA NGA HIỆN NAY

    Sau khi Putin lên nắm chính quyền năm 2000, quyền lực nhà nước Nga ngày càng tập trung vào tay tổng thống. Đồng thời so với thời Yeltsin, quan hệ giữa chính quyền và giới kinh doanh đã trở thành gắn bó hơn rất nhiều.

    Sau năm 2000, bằng nhiều biện pháp khác nhau chính phủ Nga đã quốc hữu hóa nhiều tập đoàn tư nhân, hàng đầu là trong lĩnh vực dầu khí, và thành lập những doanh nghiệp nhà nước mới, ở cả cấp trung ương lẫn các địa phương. Nếu vào năm 2000, khu vực nhà nước chỉ chiếm 30% nền kinh tế Nga, thì năm 2016, tỷ lệ này đã là 70%.

    Trong khi đó ở China, nếu năm 2000, khu vực kinh tế tư nhân chỉ chiếm 35% nền kinh tế, thì năm 2018, tỷ lệ này đã là hơn 60% và kinh tế tư nhân China hiện đang tạo ra 85-90% công ăn việc làm mới.

    Có thể nói, hầu hết các tỷ phú USD mới xuất hiện sau những năm 2000 (Gennady Timchenko, anh em Rotenberg và những người khác), đều gắn kết chặt chẽ với chính quyền hoặc các doanh nghiệp nhà nước. Đồng thời về cơ cấu nền kinh tế, nước Nga ngày càng phụ thuộc vào xuất khẩu dầu khí. Nếu năm 2000, dầu khí mới chiếm 35% cơ cấu hàng xuất khẩu Nga, thì đầu năm 2016, tỷ lệ này đã là gần 65% (năm 2018 là 64.79%).

    Tóm lại, ở nước Nga đã hình thành ”Một chế độ tư bản nhà nước độc quyền”. Đây là kết luận của ông Igor Artemiev Tổng Cục trưởng Cục Phòng chống Độc quyền Liên bang trong một báo cáo đầu 2016, về tình trạng độc quyền thương mại trong kinh tế Nga.

    Còn giới bình luận chính trị kinh tế thế giới gọi chế độ ở nước Nga hiện nay là chế độ tư bản thân hữu (crony capitalism). Một chế độ tư bản giống với những chế độ ở một số nước Châu Mỹ Latin những năm 1950-1970. Những biểu hiện đầu tiên của chế độ tư bản thân hữu này đã xuất hiện ngay từ những năm 1990. Lúc đó xã hội Nga đã bắt đầu phải quen dần với việc bất cứ thống đốc địa phương nào thường cũng được một ngân hàng hoặc nhóm công nghiệp nào đó gần như công khai “đỡ đầu”.

    Tuy nhiên sau năm 2000, luật chơi đã thay đổi hoàn toàn. Thường là một (hoặc cùng lắm là hai năm) sau khi thống đốc một tỉnh hoặc một bộ trưởng mới được bổ nhiệm, người thân hoặc bạn bè của ông này sẽ thiết lập việc kiểm soát một phần quan trọng mọi hoạt động kinh doanh trong tỉnh, hoặc trong lĩnh vực ngành nghề (đối với bộ trưởng), để chia “miếng bánh ngân sách”.

    Nghĩa là thay cho những đặc quyền đặc lợi của giới tinh hoa chính trị Xô Viết (nhà cửa, xe cộ, cửa hàng công vụ đặc biệt ...), việc kiểm soát kinh doanh, hưởng các “bổng lộc” từ đó và chia “miếng bánh ngân sách”, là đặc quyền đặc lợi của giới tinh hoa chính trị Nga hiện nay.

    Thời đại Putin còn đặc trưng bởi sự gia tăng mạnh mẽ ảnh hưởng của giới tinh hoa an ninh và quân đội lên chính quyền và trong xã hội. Những năm 1990 thời Yeltsin, nhóm quyền lực này đã từng bị “bỏ quên và bỏ đói”. Nhưng hiện nay giống như giới tinh hoa chính trị, giới tinh hoa cảnh sát và an ninh Nga cũng có những lãnh thổ và lĩnh vực là khu vực “đất phong” của riêng mình.

    Còn đối với giới tinh hoa quân đội, rõ ràng việc tư nhân hóa và thanh lý các tài sản quân đội, cũng như các hợp đồng cung ứng trang thiết bị và vật tư quốc phòng, là khu vực “đất phong” mặc định của họ.

    Có thể nói về mặt cấu trúc, trừ một bộ phận rất nhỏ tinh hoa trí tuệ khoa học kỹ thuật và văn hóa nghệ thuật, tầng lớp tinh hoa Nga hiện nay khá đồng nhất. Hệ thống này là sự hoà trộn của tinh hoa chính trị, kinh doanh, an ninh và quân đội, truyền thông, khoa học kỹ thuật và văn hóa nghệ thuật thành cùng một guồng quay duy nhất, gần giống tầng lớp tinh hoa Xô viết. Nghĩa là bên trong cấu trúc này (như một cơ thể sống bậc thấp) không có sự phân tầng, tách biệt thành những nhóm xã hội với những giá trị của riêng mình như tinh hoa Phương Tây.

    Đồng thời khác với tầng lớp tinh hoa Xô Viết khép kín, trong cơ chế vận hành của tầng lớp tinh hoa Nga hiện nay, có sự chuyển đổi tự do từ tiền bạc thành quyền lực và ngược lại. Đồng thời, tiền bạc và quyền lực có thể chuyển đổi thành chức vụ, phẩm hàm, quân hàm và danh hiệu, cũng như chức vụ, phẩm hàm, quân hàm có thể sinh ra tiền bạc.

    Vì vậy ở Nga hiện nay, khác với thời Xô Viết, đối với nhiều người Nga bình thường không thuộc diện “quan hệ, hậu duệ, chỉ còn một cánh cửa rất hẹp là “trí tuệ” và một cánh cửa rộng hơn là “tiền tệ” để bước vào tầng lớp tinh hoa Nga. Đồng thời, tuy tiền tệ là một chìa khóa vạn năng, một giá trị cốt lõi trong xã hội Nga hiện nay, nhưng lại không được phép tuyên ngôn công khai, mà chỉ là giá trị “ngầm hiểu” của lớp tinh hoa và cả xã hội.

    Có thể nói đây chính là điều khác biệt cốt lõi về giá trị đặc trưng giữa tầng lớp tinh hoa ở Nga hiện nay, so với tinh hoa Nga Sa Hoàng, tinh hoa Nga Xô Viết và tinh hoa Việt Nam thời nhà Nguyễn, cũng như so với tinh hoa Phương Tây.

    Rõ ràng tuy về cấu trúc khá giống với tinh hoa Xô Viết, nhưng về mặt giá tri đặc trưng, tinh hoa Nga hiện nay hoàn toàn khác với tinh hoa thời Xô Viết. Đơn giản là vì ngoài sự gắn kết chung bằng lợi ích vật chất tiềm ẩn xung đột nội bộ, bên trong giới tinh hoa Nga ngày nay, chẳng hề có tư tưởng gắn kết nào.

    Nói chung có thể nói, là hiện nay cũng chẳng có một tư tưởng nào thực sự gắn kết xã hội Nga. Những tư tưởng mờ nhạt kiểu “Thế giới Nga”, “Nền dân chủ có chủ quyền” gần với chủ nghĩa dân tộc chẳng làm ai xúc động. Còn những tư tưởng kiểu “Nước Nga là một pháo đài bị các thế lực thù địch bao vây”, “Tư thế cường quốc Đai Nga vĩ đại”, thì lại đỏi hỏi thường xuyên phải có những cuộc “phô trương sức mạnh” ra thế giới bên ngoài, như ở Caucasus, Ukraina, Trung Á, Syria ... Cũng như liên tục phải đi tìm kẻ thù bên trong nước Nga.

    Tóm lại, với cấu trúc, những giá trị đặc trưng và cơ chế vận hành như trình bầy ở trên, tầng lớp tinh hoa Nga ngày nay đã tỏ ra không hiệu quả và không tương xứng với vai trò dẫn dắt xã hội.

    Trước hết xin phép điểm qua vài nét về phương diện kinh tế. Trong giai đoạn 10 năm từ 2007-2016, tốc độ tăng trưởng GDP của Nga là 1.72% (so với Ba Lan là 3.55%, Trung Hoa là hơn 10%, còn thế giới là 2.48%). Nếu năm 1992 khi Liên Xô tan vỡ, GDP Liên Xô bằng 11% và GDP China bằng 5.5% kinh tế thế giới, thì năm 2018, GDP Nga và China bằng 1.8% và 16% kinh tế thế giới tương ứng.

    Tăng trưởng GDP danh định TB người (tính bằng USD) của Nga giai đoạn 1990-2016 được trình bầy trong biểu đồ ở Hình 1. Theo ý kiến khá thống nhất của giới kinh tế Nga và thế giới, biểu đồ này thể hiện tương đối chính xác tình trạng kinh tế Nga những năm qua. Còn tăng trưởng GDP của Nga so với thế giới giai đoạn 1990-2016 (lấy mốc GDP 1990 là 100%), được thể hiện trong biểu đồ ở Hình 2.

    Ngoài ra, mô hình kinh tế “độc canh” dầu khí, tài nguyên và cơ chế độc quyền nhà nước (tuy lạc hậu, nhưng lại dễ cho chính quyền Nga điều khiển chi phối) đã làm cho khu vực doanh nghiệp tư nhân, trước hết là khối doanh nghiệp vừa và nhỏ ngày càng teo tóp. Điều này đã làm việc triệt tiêu động lực phát triển xã hội và làm sụt giảm khả năng cạnh tranh chung của nền kinh tế. Cũng như làm gia tăng tình trạng bất bình đẳng thu nhập trong xã hội Nga đến mức rất nhức nhối.

    Có thể nói biểu đồ trên Hình 1 thể hiện khá đầy đủ bức tranh toàn cảnh kinh tế Nga. Từ đầu 2013, kinh tế Nga đã bắt đầu có dấu hiệu chững lại. Việc nước Nga bị Phương Tây trừng phạt (2014) và giá dầu hỏa tụt dốc mạnh (2015), chỉ làm bộc lộ rõ hơn những nhược điểm nội tại và thúc đẩy nhanh quá trình khủng hoảng tất yếu của mô hình kinh tế hiện nay.

    Đồng thời, cũng có thể nói rằng, mô hình kinh tế hiện nay là rào cản chính, khiến nước Nga trong gần 20 năm qua đánh mất rất nhiều cơ hội tham gia vào chuỗi giá trị gia tăng kinh tế toàn cầu, “để vuột” nhiều cơ hội đa dạng hóa nền kinh tế Nga. Khoản thu nhập rất lớn từ xuất khẩu dầu khí (xấp xỉ 1000 tỷ USD) thu được từ việc giá dầu khí tăng đột biến những năm đầu 2000, đã hầu như không như được sử dụng để đầu tư phát triển kinh tế.

    Về phương diện định hướng chiến lược phát triển. Năm 2008 sau khủng hoảng kinh tế toàn cầu, khác với China, nước Nga đã định hướng phát triển sai. Khi đó lãnh đạo Nga đã bỏ qua cơ hội đầu tư vào nền kinh tế kỹ thuật số, họ đã chọn tiếp tục đầu tư vào những lĩnh vực truyền thống như khai thác dầu khí và tài nguyên.

    Kết quả là nếu 03/2008, Tập đoàn dầu khí nhà nước Gazprom Nga có giá trị vốn hóa thị trường 360 tỷ USD (nằm trong top 10 tập đoàn có giá trị vốn hóa thị trường hàng đầu thế giới), thì 03/2018, giá trị vốn hóa của Gazprom chỉ còn là 49 tỷ USD. Cùng trong khoảng thời gian 10 năm đó, giá trị vốn hóa thị trường của Tập đoàn tư nhân bán hàng trực tuyến China Alibaba, đã tăng từ một vài tỷ USD lên hơn 460 tỷ USD.

    Đồng thời, theo một báo cáo gần đây (đầu 2018) của Diễn đàn kinh tế thế giới, trong top 25 các nước hàng đầu về mức độ sẵn sàng tiếp nhận Cách mạng công nghiệp 4.0 có China và Malaysia nhưng không hề có Nga. Về tình hình kinh tế Nga hiện nay, tôi đã trình bầy khá đầy đủ trong bài viết “TẠI SAO ĐỐI VỚI NGA CÁC BIỆN PHÁP TRỪNG PHẠT KHÔNG PHẢI LÀ ĐIỀU ĐÁNG SỢ NHẤT” ngày 20/08/2018 trên FB này.

    Về phương diện xã hội. Việc hiện nay tiền tệ trở thành giá trị đặc trưng cốt lõi, đã dẫn đến sự xuống cấp trầm trọng đạo đức xã hội, cũng như dẫn đến lệch chuẩn trong lựa chọn nghề nghiệp. Theo các thăm dò dư luận xã hội gần đây, một trong những nguyện vọng ưu tiên hàng đầu của học sinh, sinh viên Nga là được phục vụ trong ngành cảnh sát thuế, trong lực lượng an ninh. Đây là một điều hoàn toàn khác so với xã hội Xô Viết ngày trước.

    Còn về tham nhũng, theo báo cáo Transparency International năm 2017, chỉ số cảm nhận tham nhũng CPI (Corupption Index) ở các nước cựu thuộc địa của Nga như Phần Lan là 85 (xếp hạng 3/180 quốc gia) và Ba Lan là 61 (xếp hạng 35/180), thậm chí Malaysia (chưa tên thời Sa Hoàng) có CPI là 44 điểm (xếp hạng 60/180).

    Trong khi đó CPI của Nga là 30 (xếp hạng 135/180), nghĩa là so với Phần Lan, Ba Lan và Malyasia, tham nhũng ở Nga cao hơn rất nhiều.. Một điều thật khó hình dung không chỉ trong chế độ Xô Viết, mà ngay cả trong chế độ Sa Hoàng.

    Trường hợp tham nhũng tiêu biểu là vụ Đại tá Dmitry Zakharchenko, quyền Cục trưởng một cục thuộc Tổng cục An ninh kinh tế và Phòng chống tham nhũng Bộ Nội vụ Nga bị kết án vì tội nhận hối lộ và cán trở công việc điều tra xét hỏi. Tháng 09/2016, trong khi khám nhà của ông và người thân, đã thu giữ được tổng cộng hơn 250 triệu USD (8.5 tỷ rúp và hơn 120 triệu USD).

    Vụ Đại tá Dmitry Zakharchenko chỉ là phần nổ của tảng băng chìm tham nhũng. “Doanh số” tham nhũng hàng năm ở Nga được ước tính là 40-50 tỷ USD. Trong đó, theo ước tính của Cục Kiểm toán quốc gia Nga, hàng năm ngân sách Nga bị thất thoát xấp xỉ 30 tỷ USD, chủ yếu liên quan đến lĩnh vực mua sắm công.

    Mặt khác, việc nhiều người Nga bình thường không thuộc diện “quan hệ, hậu duệ”, rất ít có khả năng bước vào tầng lớp tinh hoa Nga, như đã nói ở trên, đã dẫn đến tình trạng các nhà khoa học, các chuyên viên kỹ thuật cao cấp, các doanh nhân Nga di cư ồ ạt sang Phương Tây. Quá trình này bắt đầu từ những năm 1990, kéo dài đã nhiều năm và không có dấu hiệu suy giảm.

    Chẳng hạn, trong một báo cáo của Nikolai Dolgushkin Thư ký khoa học Chủ tịch đoàn Viện Hàn lâm Khoa học Nga cho biết, là “số lượng chuyên gia có trình độ cao di cư sang Phương Tây, đã tăng từ 20 nghìn năm 2013 lên 44 nghìn vào năm 2016”. Riêng năm 2015, tổng số người di cư ra khỏi nước Nga là hơn 350 ngàn. Cũng năm 2015, kết quả thăm dò của Viện Thăm dò Dư luận Xã hội Nga (VCIOM) cho thấy, số người muốn di cư khỏi Nga là 13% dân số trưởng thành.

    Một nguyên nhân khác của tình trạng các nhà khoa học Nga di cư ồ ạt ra nước ngoài, là việc khoa học Nga (trước hết là khoa học cơ bản, một trong những niềm tự hào bậc nhất của nhà nước Xô Viết) hiện đang bị “bỏ đói” thực sự. Năm 2016, kinh phí dành cho toàn bộ nền khoa học Nga là 336 tỷ rúp (5.4 tỷ USD) xấp xỉ Đài Loan. Trong đó, riêng khoa học cơ bản chỉ được đầu tư tổng cộng 105 tỷ rúp (1.6 tỷ USD). Để so sánh, ngân quĩ hàng năm của riêng Harvard University là khoảng 4.8 tỷ USD.

    Về phương diện chính trị đối ngoại, những hành động “phô diễn sức mạnh”, thể hiện “Tư thế cường quốc Đại Nga vĩ đại” của giới tinh hoa Nga (như việc sát nhập Crimea, can thiệp vào Ukraina và Syria), là những hành động chỉ mang lại hiệu quả đối nội nhất thời (ve vuốt lòng tự hào dân tộc của người Nga), nhưng để lại rất nhiều hệ lụy trực tiếp trước mắt và lâu dài cho nước Nga.

    Hệ lụy trực tiếp là nền kinh tế Nga vốn không mạnh khỏe gì, lại phải gánh thêm rất nhiều chi phí thường xuyên và những thiệt hại do bị Phương Tây cô lập, cấm vận. Hệ lụy lâu dài, là nước Nga sẽ ngày càng bị lạc hậu về công nghệ do cấm vận, là sự căng thẳng không đáng có với các nước thuộc Liên Xô cũ và quan hệ thù địch gia tăng với Ukraina, người anh em thực sự ruột thịt của mình (một điều chưa từng có trong lịch sử Nga).

    Cuối cùng, về phương diện tinh thần đạo đức. Trong giới tinh hoa Nga, cũng như trong xã hội Nga hiện nay, không có bất cứ một khuôn mặt nào giống như Lev Tolstoy thời kỳ nước Nga Sa Hoàng, hay là Alexander Solzhenitsyn và Andrei Sakharop thời nước Nga Xô Viết, những người có thể coi là lãnh tụ tinh thần, tiêu biểu cho chuẩn mực tinh thần đạo đức xã hội . Đồng thời, cũng khác với thời Xô Viết, giới tinh hoa Nga ngày nay chẳng có gì để nói về quyền lực mềm với thế giới.

    Tuy nhiên hiện nay, những vấn đề nói trên chưa phải là điều đáng lo ngại nhất đối với nước Nga. Có thể nói điều đáng lo ngại nhất, là sau gần 30 năm từ khi Liên Xô sụp đổ, giới tinh hoa Nga đã đưa nước Nga vào một tình trạng bế tắc chưa từng có.

    Thứ nhất, đó là việc nước Nga hiện nay không hề có bất cứ một dự án chiến lược tương lai sáng sủa, rõ ràng và thực sự khả thi nào cả. Chẳng hạn, Putin đã từng công bố chương trình phát triển kinh tế 2018-2024 với dự kiến tăng trưởng GDP 1.5 lần (8-9% năm). Thực tế, tăng trưởng GDP Nga 2018 và quý 01/2019 là 2.3% và 0.5% tương ứng.

    Thứ hai, trong bối cảnh tương lai 20-30 năm sắp tới nhu cầu sử dụng dầu khí toàn cầu sẽ ngày càng giảm đi, thì việc nước Nga phụ thuộc rất mạnh vào xuất khẩu dầu khí và tài nguyên, nhưng lại không hề chủ động quyết định được giá cả các mặt hàng này, sẽ khiến cho tương lai nước Nga trở nên bất định.

    Thứ ba, toàn bộ hệ thống chính trị Nga hiện nay phụ thuộc rất lớn vào những phẩm chất trí tuệ, uy tín và tình trạng sức khỏe của cá nhân Putin. Thế nhưng trên chính trường Nga hiện nay, chúng ta không nhìn thấy bất cứ một bóng dáng rõ ràng nào của người kế nhiệm Putin.

    Thứ tư, để có sự ủng hộ xã hội cần thiết, đặc biệt trong các cuộc bầu cử, giới tinh hoa chính trị Nga đã tạo ra một tầng lớp đông đảo các quan chức, nhân viên an ninh, những công nhân viên nhà nước với số lượng hơn gấp đôi so với Liên Xô trước đây, trong khi dân số Nga chỉ bằng 60% dân số Liên Xô..

    Cụ thể theo GS Vladislav Inozemtsev một chuyên gia kinh tế nổi tiếng, hiện nay lực lượng công nhân viên chức Nga đã lên đến gần 8 triệu người, có tỷ lệ là 11% trên tổng số 72.4 triệu người trong độ tuổi lao động (để so sánh ở Mỹ, lực lượng này chỉ là 1.86 triệu người và có tỷ lệ là 1.21% trên tổng số 123 triệu người trong độ tuổi lao động Mỹ).

    Theo đánh giá của GS Inozemtsev và một số chuyên gia kinh tế Nga khác, nước Nga đã rơi vào một cái “bẫy” hành chính xã hội. Đơn giản là vì trong tình trạng bộ máy nhà nước phình to quá như vậy, xét thuần túy về tính khả thi, không thể tiến hành bất cứ cuộc cải tổ hành chính, cải cách chế độ hưu trí nào, mà không dẫn đến những hậu quả chính trị xã hội khó lường.

    THAY CHO LỜI KẾT

    Tóm lại, về mọi phương diện, trước hết là về chất lượng (theo định nghĩa đã trình bầy ở đầu bài viết) và qua những điều đã trình bầy ở trên, có thể nói hệ thống tinh hoa của nước Nga hiện nay, không những khác rất xa những chuẩn mực của hệ thống tinh hoa Phương Tây đương thời. Mà còn thua xa cả hệ thống tinh hoa của nước Nga Sa Hoàng (một bộ phận của Châu Âu), lẫn cả hệ thống tinh hoa Xô Viết (vốn là một bộ phận của Châu Âu muốn cải tạo Châu Âu theo cách của riêng mình), mà còn thua ngay cả tầng lớp tinh hoa quan chức thời nhà Nguyễn Việt Nam.

    Đối với nước Nga đó là một bước thụt lùi lịch sử rất lớn. Điều này có thể dễ dàng nhận biết qua việc so sánh nước Nga hiện nay với Phần Lan (một “thuộc quốc” trước 1917 của Đế quốc Nga). Về vấn đề này xin hãy xem bài “CÂU CHUYỆN PHẦN LAN - XỨ SỞ MÙA THU VÀNG HUYỀN DIỆU VÀ SANTA CLAUS” đăng ngày 04/10/2018 trong FB này.

    PS. So với các nước XHCN Đông Âu, cũng các nước cộng hòa Baltic (Estonia, Litva và Latvia) thuộc Liên Xô cũ, con đường đi đến (tìm về) với những giá trị phổ quát Châu Âu của nước Nga, xem ra khó khăn chông gai hơn rất nhiều, Có những lý do truyền thống lịch sử (nước Nga luôn tìm cách đối đầu và thách thức Châu Âu, tư tưởng Đại Nga tự tôn dân tộc thái quá của người Nga), nhưng cũng có cả những lý do khách quan.

    Những năm 1990 sau khi Liên Xô sụp đổ, các nhà cải cách Nga (Gaida, Chubais ...) đã đưa những giá trị phổ quát Phương Tây về tự do dân chủ và nhân quyền vào Nga theo cách áp đặt, rất vội vàng và vụng về. Việc chuyển đổi sang kinh tế thị trường bằng liệụ pháp “shock” đã từng làm cho hàng loạt người Nga bỗng chốc mất hết tài sản, mất công ăn việc làm. Hậu quả là tình trạng bần cùng hóa phổ biến, tội phạm tràn lan và hốn loạn ghê gớm trong xã hội Nga.

    Ngoài ra, việc người ta đã tìm cách phá vỡ và phủ nhận “không thương tiếc” tất cả mọi các giá trị Xô Viết (mà người Nga dầy công xây dựng và tự hào), lại đi kèm với việc phải cúi đầu ”xin xỏ” Phương Tây “ngạo mạn”, đã khiến người Nga chán ghét “đến tận cổ” các giá trị tự do dân chủ và nhân quyền Phương Tây. Những căng thẳng gần đây trong quan hệ giữa Nga với Phương Tây “ngạo mạn”, chỉ làm cho sự việc tồi tệ hơn.

    Vì vậy theo tôi, có lẽ con đường đi đến (tìm về) với những giá trị phổ quát Châu Âu của nước Nga hiện nay, phải xuất phát từ một hướng khác, hợp lý nhất là từ hướng các tổ chức xã hội dân sự. Rất mừng là gần đây ở nước Nga, xã hội dân sự phát triển khá tốt, trước hết là những tổ chức thiện nguyện, thanh niên tình nguyện (volunteer) và những tổ chức xã hội khác.

    Những tổ chức này ngày càng được sự hưởng ứng rộng rãi của toàn thể xã hội Nga và được chính quyền tích cực ủng hộ. Phải nói rằng, đó cũng là cánh cửa hướng đến tương lai, mà các nhà lãnh đạo Nga hiện nay chủ động để ngỏ cho thế hệ sau (hết).

    bieudo_01.jpg
    Hình 1. Tăng trưởng GDP danh định TB người (tính bằng USD) của Nga giai đoạn 1990-2016.
    bieudo_02.jpg
    Hình 2: Tăng trưởng GDP của Nga so với thế giới giai đoạn 1990-2016 (lấy mốc GDP 1990 là 100%), trong hai biểu đồ này đường màu vàng (nước Nga), màu trắng (thế giới).

    Nguồn hình: http://be5.biz/makroekonomika/gdp/ru.html

    Chủ đề: Thế giới
    Từ khóa: Tam Tran, tinh hoa, elite, Putin

    Hãy chia sẻ suy nghĩ của bạn

    0 phản hồi