Nông cạn, cẩu thả, ảo tưởng sức mạnh, những đặc trưng mang tính vấn nạn với thế hệ lao động tri thức trẻ ngày này

  • Bởi Admin
    26/04/2019
    2 phản hồi

    Giang Lê

    Nông cạn về tri thức. Với sự phát triển của công nghệ ngày càng tiến bộ, hàm lượng tri thức có thể tiếp cận tăng với cấp số nhân, nhưng cũng chính sự tiến bộ đó đi cùng với một nghịch lý tư duy, đó là con người ta càng ngày càng trở nên tư duy phiến đoạn (clip thinking). Tư duy phiến đoạn có ba đặc trưng chính:

    + Nó chia cắt thông tin/dữ liệu/tri thức thành từng mảnh nhỏ - dễ tiếp cận, dễ “nuốt”, dễ hiểu, nhưng phá vỡ mọi tính hệ thống và sự liên kết mang tính phức hợp của thông tin/dữ liệu/tri thức đó khỏi “môi trường” của nó, dẫn đến một kiểu tri thức mang tính “phi thực tại”.

    + Nó làm cho người dùng tạo thành một thói quen mang tính “ăn liền” (fast-food): tìm kiếm (search) – cắt ra một đoạn chọn lựa phù hợp (options) – và áp dụng (applying); mà không cần phải tìm hiểu về tri thức đó một cách có ngọn ngành, miễn sao có cái để dùng và hợp hợp là được rồi.

    + Nó làm cho tri thức bị đứt đoạn, làm cho con người ta mất năng lực tư duy có phương pháp.

    Chính những điều đó hiện nay, với sự dễ dàng quá mức của các công cụ tìm kiếm như Google, đã làm cho các lao động tri thức trẻ hiện tại, ngày càng trở nên lạm dụng tình trạng đó. Họ ngại tất cả những thứ phải tư duy trừu tượng, ngại phải tìm hiểu vấn đề một cách có hệ thống và ngọn ngành, ngại phải bỏ công sức cho việc đánh giá phân tích một cách cẩn thận các tri thức mà họ tiếp nhận và sử dụng. Việc học tập cũng vậy, chú trọng nhiều vào việc học các kỹ năng, các mô hình mà rất ít tiếp cận về lý thuyết và phương pháp. Đó là nguyên nhân của sự nông cạn về tri thức, biết rất nhiều, nhưng hiểu chẳng bao nhiêu. Thậm chí có cả một tình trạng là chỉ biết mỗi “cái giếng” của mình, mà không hề tìm hiểu “cái giếng” đó đang nằm ở đâu, trong cái vườn nào, và xung quanh như thế nào.

    Cẩu thả là một đặc trưng thứ hai, nó cũng là hệ quả của sự nông cạn về tri thức. Chính vì nông cạn về tri thức, nên việc sử dụng các tri thức cho công việc cũng trở thành “cẩu thả”. Cẩu thả bởi vì:

    + Họ chỉ biết một mà không biết nhiều hơn, không ý thức được các hệ quả có thể có, dẫn đến dễ dàng chấp nhận, dễ dàng đồng ý và cho qua. Đó là sự cẩu thả bởi thói quen do năng lực hạn chế.

    + Không ý thức được hệ quả dẫn đến việc tính chịu trách nhiệm rất thấp, họ không coi chất lượng, coi hàm lượng trí tuệ và kết quả mình tạo ra như thế nào có một ý nghĩa quan trọng về sự tự trọng, mọi thứ đa phần giờ chỉ là tìm cách đạt được các KPI hay hoàn thành một kết quả gì đó tàm tạm là được rồi. Đó là sự cẩu thả mang tính đại khái do môi trường và thói quen tạo nên.

    + Cuối cùng, là sự cẩu thả khi xem xét vấn đề chỉ luôn bị bó hẹp, cô lập thậm chí được xem xét rất hời hợt, đại khái. Đó là sự cẩu thả do tư duy phiến đoạn tạo nên.

    Sự cẩu thả như một hệ quả của tình trạng tư duy hình thành nên thói quen và năng lực xử lý công việc, nó ban đầu hình thành một cách vô thức do chính những hạn chế từ bản thân và môi trường, đi đến dần mang tính có ý thức vì thấy như vậy vẫn có thể chấp nhận được, dùng được.

    Và cuối cùng là sự ảo tưởng sức mạnh, bởi được tiếp cận về tri thức nhiều nhờ công nghệ, nghĩ rằng biết nhiều, lại hoạt động trong một môi trường có chất lượng tri thức còn hạn chế, nên họ dễ sinh ảo tưởng bởi cái tư duy mình biết nhiều, mình có khả năng dẫn đến việc chỉ chăm chú về nỗi lo địa vị mà quên mất tinh thần cầu thị học hỏi, sự đòi hỏi và khắt khe với chính mình trong công việc, sự ham muốn vươn đến những thứ khó hơn. Đa phần thường rất dễ tự hài lòng với cái mình có, nhạy cảm với các thành tích mình đã đạt được, nhưng lại rất ngại tiếp xúc với những cái khó, phải suy nghĩ nhiều, thích mọi thứ đều dễ trôi, dễ tiếp cận, thậm chí “cứ công thức áp dụng để làm được là được”.

    Không có ý phủ nhận những sự tích cực của thế hệ lao động tri thức trẻ ngày nay với những sự sáng tạo, đổi mới, dám nghĩ, dám làm. Nhưng cũng phải nói đó chỉ là một số rất ít của xã hội. Còn lại một bộ phận lớn đang mang trong mình những vấn nạn trên. Đó cũng là một trong những vấn nạn kìm hãm sự phát triển của đất nước. Chúng ta có nói trên trời những thứ đao to búa lớn, nhưng với trình độ và chất lượng lao động tri thức hiện tại, chúng ta phải thực sự thấy rằng, còn rất hạn chế. Cũng không so với các nước khác, đặc biệt là các nước phát triển, bởi ở chính họ cũng có những tình trạng trên. Nhưng điều đó không quan trọng, không phải bởi vì người ta vậy thì mình cũng vậy, điều quan trọng là phải nhìn thẳng vào chính những hạn chế và tiêu cực của mình mà để đổi thay.

    Từ khóa: Giang Lê

    Hãy chia sẻ suy nghĩ của bạn

    2 phản hồi

    Người mình có hai tác phong làm việc rất xấu, nếu không sớm khắc phục thì sẽ tai hại nhiều, có thể làm đất nước ngày càng lụn bại không tiến lên được và kỷ cương phép nước không còn, mọi việc trở nên bát nháo. Đó là tác phong TRÊN QUAN LIÊU, DƯỚI TẮC TRÁCH, chẳng ai bảo được ai, CHỈ TOÀN DỰA TRÊN GIẤY TỜ, BÁO CÁO. RIÊNG CÓ NGÀNH CÔNG AN NINH THÌ CỰC KỲ TẬN TÙY VÀ CẢNH GIÁC TRÊN CẢ MỨC CẢNH GIÁC.
    Còn mọt số thói xấu thì không biết là của dân tộc hay chỉ có ở những người CS, đó là đã dốt lại hay nói phét, ghét những người vạch ra cái xấu của mình, khắc hẳn một số nước khác, Mỹ có cuốn sách "Người Mỹ xấu xí", Trung quốc cũng có cuốn sách "Người Trung hoa xấu xí".
    Riêng mấy đặc sản dán nhãn "Made in Vietnam" rõ ràng đó là lười suy nghĩ, kém hiểu biết lại không thèm hiểu biết và cấm cả hiểu biết. Lười suy nghĩ nên nói ra những câu chẳng hiểu đó là nói cái gì, ví dụ "kinh tế thị trường định hướng XHCN", rồi "chủ nghiã Mác Lê nin tư tưởng Hồ Chí Minh".... Bác nào biết thì giải thích hộ em với.

    Lại găp một ông lý thuyết suông, chẻ sợi tóc ra làm tư, chẳng có ý nghĩa gì cả. Bài này chỉ có tác dụng với việc dạy chính trị CS ở mức độ cấp một mà thôi, nhưng lại phải dạy theo đúng kiểu giáo dục CS, nghiã là thày nói trò nghe, cấm được hỏi lại . Bài viết quá khô khan vì rằng kiến thức của tác giả, bài viết khô khan, nông cạn, chi biết vài điều lý thuyết mà không mở rộng ra liên hệ với thực tế làm cho bài viết sinh động, nên bài có thể thành vô tích sự, chẳng giải quết được vấn đề gì xẩy ra trong xã hội.. Đôi chỗ lại còn sai lầm trong cách dùng từ, tác giả viết: "Còn lại một bộ phận lớn đang mang trong mình những vấn nạn trên." Xin hỏi tác giả: VẤN NẠN LÀ GÌ? Tôi đoán 100% là tác giả không trả lời, có nghiã là giống hệt CS chỉ biết nói cho người ta nghe, còn không biết trả lời những điều mình nói ra khi bị người ta hoạnh lại. Muốn phản biện CS , muốn hoạnh lại CS hay muốn đập lại CS thì tốt nhất là chơi trò "gậy ông đập lưng ông" Ví dụ CS tuyên bố "ta theo chủ nghiã Mác Lê nin" thì hoạnh lại "Ta theo chủ nghĩa Mác Lê nin là theo cái đéo gì?" CS nói "ta xây dựng CNXH", thì hỏi luôn " muốn xây dựng CNXH thì phải làm những cái gì? Một nước XHCN thì phải có những tiêu chí gì? Trước kia Liên xô giúp ta xây dựng CNXH, nay ai giúp ta xây đựng CNXH?" CS thường nói ông ổng "Chống âm mưu diễn biến hòa bình của các thế lực thù địch" thì hỏi luôn: "Diễn biến hòa hòa bình thì cụ thế là những diễn biến như thế nào? Các thế lực thù địch cụ thể là ai? Ở đâu?"...
    Trong thực tế hiện nay thì chẳng biết các ông tướng CS đang mắc những căn bệnh gì nhưng toàn làm những việc ngược chiều, vừa đốt nhà vừa cứu hỏa, vừa xả lũ vừa chống lụt, mâu thuẫn nhau và nghĩ quẩn, cụ thể là vừa tăng giá các dịch vụ y tế làm cho người nghèo điêu đững khi đi chưa bệnh, nhưng CS lại hô hào mọi người mua bảo hiểm y tế để đỡ gánh nựng khi đi chữa bệnh, CS vừa "xóa đói giảm nghèo" nhưng lại vừa cướp ruộng đất của nông dân nghèo, lấy thí dụ thì nhiều lắm, gần đây là vừa tuyen truyên truyền cho bà con nông vùng cao đừng dùng thuốc diệt cỏ glucosat vì có chất gây ung thư nhưng lại vừa bán loại thuốc này còn tồn kho 5 triệu lít để có kinh phí… điều trị bệnh ung thư.
    Căn bệnh trong xã hội hiện nay rõ nhất là tầng lớp trí thức là LƯỜI suy nghĩ, không chịu đọc sách, cả ngày chỉ dán mắt vào chiếc điện thoại xem tin giật gân, còn không say mê với việc mở mang trí óc, không chịu tìm tòi, thiếu sáng tạo, cái gì không biết thì không chịu tìm tòi suy nghĩ mà đành bó tay, dĩ nhiên không phải tuyệt đối, không phủ nhận một số người có công trình nghiên cứu thành công.
    CS cũng lại bưng bít thông tin, không muốn cho dân biết nhiều. Bản thân CS là độc tài một đảng nhưng CS lại hô hào mở rộng dân chủ… Xã hội CS nay là một xã hội lừa đảo lẫn nhau và lạm phát dùng bạo lực, giải thích lung tung mọi việc, cho rằng cái gì mình cũng đúng, chỉ có người ngoài cuộc mới nhận ra và phải vài ba chục năm sau thì CS mới nhận ra sai lầm, không nhận ra sai lầm mà lại còn dã man hơn là trừng trị người phát hiện ra sai lầm, vu cho ngườu ta là "phản động", bản hân chế độ CS dã đi ngược chiều quá trình tiến hóa của nhân loại, ngày nay trên thế giới có mấy nước còn duy trì cái chế độ CS lạc hậu này đâu nhưng CS vẫn cố theo để duy trì cái ghế của mình

    Tác giả Giang Lê đã chỉ ra rất chính xác tình trạng "tri thức nông cạn" trong một thành phần giới trẻ ngày nay. Tình trạng này không chỉ xảy ra ở VN mà còn ở Mỹ cũng như ở nhiều nước nơi việc xử dụng internet đã trờ nên thông dụng.

    Tình trạng "tri thức nông cạn" xảy ra khi có sự lầm lẫn, xem thông tin (information) là kiến thức (knowledge). Thật ra, thông tin là các tin tức rời rạc, trong khi kiến thức là tập hợp của các thông tin một cách có hệ thống. Thông tin cho biết "cái gì" (what), trong khi kiến thức không những cho biết "cái gì" mà còn giúp giải thích lý do (Why) nó xảy ra. Thí dụ, google có thể cho biết dân số voi trên thế giới giảm nhiều qua thời gian, nhưng những con số từ google không giải thích được tại sao dân số voi lại giảm.

    Việc xử dụng internet hay google để gia tăng kiến thức vẫn có thể xảy ra nếu đọc nhiều và hiểu thấu đáo đụợc nguyên nhân, nguồn gốc hay lý do của các hiện tượng thiên nhiên, khoa học, và xã hội.