Cách mạng Nhung 1989: Hãy đối thoại trước khi quá muộn!

  • Bởi Admin
    15/01/2019
    2 phản hồi

    Nguyễn Thanh Mai chuyển ngữ


    Tuần lễ tưởng niệm Jan Palach, tháng 1-1989, được coi là khởi điểm sự sụp đổ của CNCS tại Tiệp Khắc - Ảnh tư liệu.

    Lời dịch giả: Có thể nói, tại Cộng hòa Czech, các hoạt động kỷ niệm 30 năm Cách mạng Nhung 1989 đã diễn ra từ những khoảnh khắc đầu tiên của năm nay: Pháo hoa mừng năm mới 2019 tại thủ đô mang tên “Praha tự do”.

    Theo dấu các bài viết, trả lời phỏng vấn, phát biểu... trong năm 1989 của Vaclav Havel, người đóng vai trò trụ cột trong hai biến cố lớn của Tiệp Khắc thập niên 70 và 80 thế kỷ trước - Hiến chương 77Cách mạng Nhung - chúng ta có thể hình dung được các sự kiện đã xảy ra cách đây ba thập niên. Chẳng hạn, “Lời kêu gọi trên truyền thanh” của ông, được đọc trên làn sóng điện tròn 30 năm trước.

    Nhìn lại lịch sử, mùng 9-1-1989 sau này được coi là ngày đầu tiên của Tuần lễ tưởng niệm Jan Palach, chàng sinh viên đã tự thiêu ngày 16-1-1969 để phản đối biến cố Liên Xô và các quốc gia CS thuộc khối Hiệp ước Warszawa đưa quân đội vào Tiệp Khắc để đàn áp nỗ lực dân chủ Mùa xuân Praha của đất nước này.

    Nhận được một bức thư không đề tên người gửi, thông báo sẽ tự thiêu vào ngày 15-1 tại quảng trường Vaclav tại trung tâm Praha như Jan Palach ngày nào để phản đối tình trạng chính trị bấy giờ, Vaclav Havel đã đề nghị Đài Truyền hình Tiệp Khắc cho phép ông lên hình để thuyết phục người viết thư từ bỏ ý định của mình. Sau khi bị từ chối, Havel quay sang các đài truyền thanh quốc tế, và các đài đã phát đi lời kêu gọi này.

    Với bạn đọc người Việt không theo tôn giáo, đức tin của người Công giáo - nền tảng của văn hóa Châu Âu - có lẽ ít nhiều sẽ là điều lạ lẫm. Và lời kêu gọi đối thoại của Havel - vị nhân sĩ được vinh danh là “người bạn của những chiến sĩ đấu tranh cho tự do và nhân quyền” - gửi nhà cầm quyền đương thời, đáng tiếc, có thể cũng vẫn là đặc biệt với độc giả Việt, ngay cả trong những ngày đầu năm 2019 này.

    Trân trọng giới thiệu tới độc giả! (*)

    LỜI KÊU GỌI TRÊN TRUYỀN THANH

    Sáng nay, thứ Hai ngày 9-1 tôi nhận được một bức thư không đề tên người gửi, khiến tôi vô cùng lo lắng. Bức thư được viết với tinh thần của một nhóm sinh viên, nhưng tôi cho rằng, phần nhiều đây chỉ là tiếng nói của một cá nhân. Tuy nhiên, toàn bộ bức thư mang đến cho tôi một cảm giác rất thật, vì thế tôi phải nhìn nhận nó một cách nghiêm túc.

    Bức thư thế này:

    Thưa ông Havel, chúng tôi hoàn toàn thống nhất với hoạt động của Hiến chương 77, luồng sáng trong xã hội ảm đạm và bảo vệ cho quyền con người, cho tự do ngôn luận và cho tự do của Giáo hội. Hàng loạt sinh viên chúng tôi cam kết ủng hộ công việc của Hiến chương bằng các hành động cụ thể và để khẳng định các quyền chính trị phải được công nhận đối với các nỗ lực của Hiến chương.

    Để chứng minh cho những lời này, ngày 15-1-1989, sau buổi trưa, gần bức tượng con ngựa tại quảng trường Vaclav, một lần nữa sẽ có một ngọn đuốc khác được thắp sáng bằng sinh mạng con người. Chúng tôi tin rằng, hành động này sẽ đánh thức được cả dân tộc khỏi tình trạng thờ ơ về xã hội và chính trị, và buộc người dân cởi mở công khai và thể hiện công khai bản sắc dân tộc như sự kiện đã xảy ra 20 năm trước đây.

    Thay mặt Ủy ban tái tổ chức các cuộc tự tử hàng loạt.

    Ngọn đuốc thứ nhất”

    Bởi không có cách nào khác để mở lời với người viết thư, tôi đã đề nghị các đài truyền thanh nước ngoài giúp đỡ. Và bằng cách này đây, tôi đang hướng đến bạn, người đã gửi cho tôi bức thư trên, và tôi khẩn khoản kêu gọi bạn, đừng làm điều mà bạn đang định làm.

    Tôi hoàn toàn hiểu rằng, cảm giác không có lối thoát và vô vọng ngày nay có thể buộc người ta đi đến quyết định đánh thức các đồng bào của mình bằng một hành động hãn hữu. Nhưng đồng thời, tôi nghĩ rằng đó là con đường không đúng đắn, con đường kinh hoàng, con đường không thể lặp lại.

    Chính Palach trước lúc mất cũng đã kêu gọi những người thân hãy nhìn nhận hành động của anh như một lời kêu gọi cho một cuộc sống đầy nhân phẩm, chứ không kêu gọi lặp lại hành động đó. Đánh giá theo bức thư, thì bạn là một thanh niên thông minh và can đảm. Những người như bạn chính là những người mà chúng ta đang cần ở đây, ở giữa chúng ta, để qua các công việc thường ngày mà phấn đấu cho một cuộc sống tốt đẹp hơn cho tất cả chúng ta.

    Bạn hãy nhớ rằng tác phẩm lớn đầu tiên của T. G. Masaryk, người sáng lập nước Tiệp Khắc dân chủ, chính là cuốn sách về đề tài tự tử, trong đó ông tìm cách chứng minh rằng, rằng việc rời xa Thiên Chúa và những lý tưởng đạo đức cao hơn và nguồn gốc phi cá nhân của các lý tưởng ấy sẽ là thiếu tôn trọng với mạng sống con người, và như thế là dẫn cả đến tự tử.

    Một khi chúng ta muốn hành động theo đúng các mệnh lệnh đạo đức cao hơn cả chính chúng ta thì không thể rời bỏ cuộc sống, ngay cả khi chúng ta làm điều đó vì những nguyện vọng cao quý nhất, mà cần nhận lấy gánh nặng do cuộc sống mang lại và phải sống mà phấn đấu cho một thế giới tốt đẹp hơn. Hiến Chương 77 mà bạn hướng đến ra đời chính từ tinh thần đạo đức này. Đó là lời thách thức hướng tới cuộc sống, một cuộc sống của những người dân đứng đắn, đáng hãnh diện, một cuộc sống trong sự thật.

    Cả bạn cũng hãy hiểu điều đó và đừng làm những gì bạn đang định làm. Hãy đến cùng chúng tôi ngày 15-1 để nghiêng mình tưởng niệm Palach, nhưng đừng mang theo chất cháy. Những người như bạn không nhiều, và chúng ta cần họ ở đây, ở giữa chúng ta. Bạn hẳn có họ hàng và bạn bè. Bạn sẽ làm họ đau đớn đến mức mà chẳng có lời kêu gọi dù lớn lao đến mức nào với xã hội, mà chính là cái chết của bạn, có thể xóa nhòa. Xin bạn hãy nghĩ đến họ.

    Nhân dịp này tôi muốn kêu gọi cả phía chính quyền. Các vị, tất cả những người nắm quyền và quyết định vận mệnh của đất nước, đối diện với bức thư không đề tên người gửi này, thì rốt cục hãy nhận thấy tình hình hiện nay là nghiêm trọng. Không muốn người thanh niên này đi đến một hành động tuyệt vọng nhường kia, thì các vị cuối cùng hãy bắt đầu hành xử có suy nghĩ.

    Hãy đừng mang cảnh sát ra dẹp lễ tưởng niệm ngắn ngủi ngày 15-1 tại quảng trường Vaclav. Với hành động này, các vị sẽ không ngăn cản được ý định của người thanh niên kia, mà ngược lại, các vị sẽ càng khiêu khích anh thực hiện ý định của mình. Nhiều phần, chính chúng tôi, chứ không phải là các vị, mới là người làm anh thay đổi ý định. Các vị chớ ngăn cản sự có mặt của chúng tôi tại quảng trường Vaclav.

    Một khi cuộc sống của anh thanh niên này còn là quan trọng với các vị, hãy hành xử có suy nghĩ. Và không chỉ có thế. Rốt cuộc thì hãy bắt đầu đối thoại nghiêm túc với xã hội. Tình hình nghiêm trọng hơn là các vị tưởng; vì thế chớ trì hoãn đối thoại trước khi nó trở nên tồi tệ nhất và sẽ là quá muộn. Hãy hiểu rằng, mặc dù xã hội này có khả năng nhẫn nhịn lâu dài, nhưng sức kiên nhẫn của nó không là vô hạn.

    Ghi chú:

    (*) Bản Việt ngữ được dịch từ nguyên bản tiếng Czech, tựa đề do NCTG tạm đặt.


    Václav Havel - Ảnh tư liệu

    Hãy chia sẻ suy nghĩ của bạn

    2 phản hồi

    http://vi.rfi.fr/quoc-te/20190122-venezuela-mot-nhom-binh-si-keu-goi-dan-chung-thu-do-noi-day

    Venezuela : Một nhóm binh sĩ kêu gọi dân chúng thủ đô nổi dậy

    Tại Venezuela, ngày 21/01/2019, vào lúc 3 giờ sáng, giờ địa phương, một nhóm binh sĩ đã kêu gọi nổi dậy chống chế độ Maduro. Lời kêu gọi của họ ngay lập tức được dân chúng tại nhiều khu phố nghèo ở thủ đô Caracas hưởng ứng đông đảo. Cuộc nổi loạn của nhóm binh sĩ tự xưng thuộc « Vệ binh quốc gia » đã nhanh chóng bị an ninh dập tắt.

    Tổng cộng 27 người bị bắt giữ. Tuy nhiên, đối lập coi đây là một dấu hiệu tích cực, hai ngày trước một cuộc biểu tình toàn quốc chống chính quyền, kêu gọi thành lập « chính phủ chuyển tiếp » và bầu cử trước thời hạn để đưa Venezuela thoát khỏi khủng hoảng.

    Thông tín viên Benjamin Dellile tường trình từ :

    « Sau khi lấy được nhiều vũ khí hạng nặng, nhóm binh sĩ nói trên đã thông báo về cuộc nổi dậy của họ, thông qua mạng xã hội Twitter. Từ doanh trại Cotiza, ở một khu phố bình dân nằm tại trung tâm thủ đô, họ kêu gọi dân chúng Venezuela xuống đường.

    Người dân ở khu vực này ngay lập tức hưởng ứng. Vào lúc lực lượng an ninh được điều đến để khống chế nhóm nổi dậy, họ đã được đón tiếp bằng cả một dàn nhạc xoong nồi. Cư dân khu phố này đã xuống đường hô vang khẩu hiệu ủng hộ các quân nhân nổi dậy. Họ dựng nên nhiều chướng ngại vật, để kháng cự lại lựu đạn cay của cảnh sát.

    Bất chấp việc các binh sĩ nổi loạn bị bắt giữ, đụng độ giữa cảnh sát và dân chúng ở đây vẫn tiếp diễn, và thậm chí còn lan sang cả hai khu phố láng giềng, San Bernardino và Los Mecedores. Vào cuối ngày, xa lộ bắc Caracas bị người biểu tình làm tê liệt.

    Cuộc phản kháng của dân chúng, trước hết để ủng hộ nhóm quân nhân nổi dậy, và cũng là để chống lại chính quyền của tổng thống Maduro, đã bị cảnh sát đàn áp mạnh tay. Tuy nhiên, cuộc phản kháng nói trên đã lan đến tận khu phố 23 de Enero, một trong những khu vực ủng hộ chế độ Maduro mạnh nhất. Tại đây, tối qua, người ta cũng nghe thấy dàn nhạc xoong nồi chống Maduro ».

    Kể từ hơn một tuần nay, đối lập tổ chức trên khắp cả nước nhiều cuộc hội họp công khai, để chuẩn bị cho cuộc tuần hành toàn quốc ngày thứ Tư 23/01/2019. Các cuộc họp ngày càng thu hút nhiều người tham gia.

    https://www.rfa.org/vietnamese/news/vietnamnews/vietnam-on-political-turmoil-in-venezuela-01242019082519.html

    Việt Nam lên tiếng về tình hình chính trị tại Venezuela

    Vào chiều ngày 24/1/2019, Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Việt Nam Lê Thị Thu Hằng đã có trả lời báo chí liên quan đến biến động chính trị gần đây ở Venezuela.

    Bà Lê Thị Thu Hằng nói rằng "Việt Nam luôn quan tâm, theo dõi, và mong muốn Venezuela hòa bình, ổn định. Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Việt Nam cũng cho biết Hà Nội bày tỏ mong muốn góp phần thúc đẩy quan hệ hữu nghị và hợp tác nhiều mặt với Venezuela.

    Vào rạng sáng ngày 24/1/2019 (giờ Việt Nam), thông tin ông Juan Guaido - Chủ tịch Quốc hội Venezuela tuyên bố trở thành Tổng thống lâm thời Venezuela.

    Ngay sau đó Tổng thống Mỹ Donald Trump viết trên Twitter công nhận ông Guaido là Tổng thống lâm thời và kêu gọi các nước khác làm theo.

    Một số các quốc gia như: Canada, Brazil, Colombia, Chile, Peru, Ecuador, Argentina, Paraguay và Costa Rica tuyên bố ủng hộ ông Guaido làm Tổng thống lâm thời Venezuela.

    Cuba, Bolivia bày tỏ sự ủng hộ đối với ông Maduro và Mexico cho biết sẽ tiếp tục công nhận tính hợp pháp của Tổng thống này.

    Tổng thống Venezuela Nicolás Maduro, người vừa tuyên thệ nhậm chức thêm một nhiệm kỳ thứ 2 (6 năm) hôm 10/1 tuyên bố chấm dứt quan hệ ngoại giao với Mỹ và yêu cầu các nhà ngoại giao rời khỏi Venezuela trong vòng 72 giờ.

    Tuy nhiên, Mỹ phớt lờ tuyên bố của ông Maduro và cảnh báo sẽ không dung thứ cho những mối đe dọa nhằm vào đoàn ngoại giao xứ cờ hoa.

    Hàng ngàn người Venezuela đã xuống đường ủng hộ phe đối lập trong 2 ngày 23, 24/1 và đụng độ với cảnh sát.

    Việt Nam và Venezuela có mối quan hệ khá gần gũi, hai nước trở thành đối tác toàn diện của nhau hồi năm 2007.

    Không khó để tìm thấy những bài viết trên báo chí nhà nước ca ngợi mối quan hệ này như bài viết năm 2015 của VOV với tiêu đề "Việt Nam- Venezuela, thắm tình đồng chí anh em!"

    Hay khi Đại tướng Võ Nguyên Giáp qua đời vào năm 2013, Tổng thống Venezuela Nicolás Maduro đã cho rằng: "Tướng Giáp từ trần là tổn thất với Venezuela!"

    http://vi.rfi.fr/quoc-te/20190124-venezuela-chu-tich-quoc-hoi-tuyen-bo-dam-nhiem-chuc-vu-quyen-tong-thong

    Venezuela : Chủ tịch Quốc Hội tuyên bố đảm nhiệm chức vụ "quyền tổng thống"

    REUTERS/Carlos Garcia Rawlins

    Tại Venezuela hôm qua, 23/01/2019, đã diễn ra nhiều cuộc biểu tình chống chính quyền Maduro, theo lời kêu gọi của đối lập. Trước hàng chục nghìn người ủng hộ tại thủ đô Caracas, chủ tịch Quốc Hội Juan Guaido bất ngờ tuyên bố đảm nhiệm chức vụ « quyền tổng thống », để chuẩn bị cho một chính phủ chuyển tiếp, nhằm tìm lối thoát cho cuộc khủng hoảng chính trị trầm trọng kéo dài từ nhiều năm nay tại quốc gia Nam Mỹ này.

    Ngày 23 tháng Giêng hôm qua cũng là một ngày mang tính biểu tượng đối với Venezuela, đánh dấu đúng 61 năm sự sụp đổ của chế độ độc tài Marcos Perez Jimenez. Không khí tại Venezuela rất căng thẳng. Theo AFP, trước khi các cuộc tuần hành diễn ra, nhiều vụ đụng độ dữ dội đã diễn ra giữa những người chống và những người ủng hộ chế độ Maduro, khiến ít nhất năm người thiệt mạng.

    Về cuộc biểu tình ủng hộ chủ tịch Quốc Hội Venezuela, thông tín viên Benjamin Dellile từ Caracas cho biết cụ thể :

    « Khoảng 17 giờ hôm qua tại Caracas, trong số hàng chục nghìn người ủng hộ Juan Guaido vẫn còn hàng trăm người ở lại trên đường phố. Ông Carlos - một người biểu tình có mặt bên cạnh diễn đàn, vào lúc lãnh đạo đối lập tuyên bố trở thành quyền tổng thống - cho biết cảm tưởng : ‘‘Thật là kỳ diệu. Rốt cục chúng ta đã có được một người lãnh đạo để đưa đất nước đi tới, chấm dứt thời kỳ độc tài’’.

    Đối với ông, các đe dọa của tổng thống Maduro - cáo buộc nhà đối lập ‘‘đảo chính’’ với sự hậu thuẫn của Hoa Kỳ - là không có nghĩa lý gì. Carlos nói : Giờ đây ông ta có thể nói bất cứ điều gì mà ông ta muốn, nhưng hiện nay ông ta đang nắm quyền một cách bất hợp pháp, vì vậy lời nói của ông ta không còn có ý nghĩa gì. Tổng thống hiện nay là Guaido.

    Ngay trước khi chủ tịch Quốc Hội Juan Guaido tuyên bố trở thành quyền tổng thống, nhiều sĩ quan quân đội ủng hộ chế độ Maduro đã đe dọa bắt giữ ông Guaido, nếu ông ấy quyết định như vậy. Tuy nhiên, đối với công dân Arturo, 53 tuổi, phía quân đội sẽ không được lợi gì cả. Ông nói : Nếu họ bắt ông ấy, tôi nghĩ rằng việc này sẽ làm bùng nổ một cuộc khủng hoảng xã hội rất nghiêm trọng, rất nghiêm trọng. Arturo cũng hoan nghênh các ủng hộ quốc tế đối với tân tổng thống. Theo ông, họ làm như vậy là đúng, là tôn trọng Hiến Pháp và pháp luật Venezuela.

    Về phần mình, ông Ernesto có cảm giác mình vừa tham gia vào một tuyên bố mang ý nghĩa lịch sử. Ông nói : Juan Guaido đã mở ra một thời kỳ mới. Ông ấy đã cho thấy ông ấy là đại diện hợp hiến và hợp pháp của nhân dân, một vị tổng thống chính đáng.

    Tại Venezuela hiện tại như vậy có hai tổng thống. Và không ai trong số hai người sẵn sàng từ bỏ chức vụ ».

    Trong lúc đông đảo dân chúng ủng hộ chủ tịch Quốc Hội đảm nhận cương vị quyền tổng thống, bộ trưởng Quốc Phòng Venezuela, ông Vladimir Padrino, hôm qua tuyên bố không công nhận tổng thống tự phong. Còn Tòa Án Tối Cao Venezuela, gồm đa số là các nhân vật ủng hộ chế độ, thì ra lệnh mở cuộc điều tra hình sự nhắm vào các nghị sĩ Venezuela, bị cáo buộc là tiếm quyền của tổng thống Maduro.

    Tổng thống Nicolas Maduro hôm 10/01/2019 chính thức nhậm chức nhiệm kỳ thứ hai. Tuy nhiên, đối lập Venezuela không chấp nhận kết quả bầu cử. Hiện tại Hoa Kỳ, Liên Hiệp Châu Âu và nhiều quốc gia châu Mỹ Latinh không công nhận ông Nicolas Maduro là tổng thống Venezuela.

    Venezuela : Mỹ công nhận lãnh đạo đối lập là tổng thống

    Sau tuyên bố tự phong làm tổng thống Venezuela tạm thời của lãnh đạo đối lập Juan Guaido, tổng thống Mỹ Donald Trump ngày 23/01/2019 đã nhanh chóng công nhận lãnh đạo mới của quốc gia Nam Mỹ. Qua thông cáo chính thức của Nhà Trắng, ông Trump cũng kêu gọi các quốc gia phương Tây noi gương Mỹ.

    Thông tín viên RFI, Eric de Salve, tường thuật từ San Francisco :

    « Tôi chính thức công nhận chủ tịch Quốc Hội Juan Guaido là tổng thống Venezuela ». Trong thông báo bằng văn bản, tổng thống Mỹ kêu gọi tất cả các quốc gia phương Tây làm tương tự.

    Theo tổng thống Mỹ, Quốc Hội do phe đối lập kiểm soát là cơ chế « chính đáng duy nhất của chính phủ… do dân bầu lên ». Donald Trump hoan nghênh quyết định của định chế này tuyên bố tổng thống Maduro không chính đáng, một quyết định mà theo ông Trump sẽ để trống văn phòng tổng thống.

    Ông Trump xác định thêm : « Tôi sẽ tiếp tục sử dụng quyền lực kinh tế, ngoại giao của Mỹ để tái lập dân chủ ở Venezuela. »

    Câu hỏi đặt ra là liệu Mỹ có sẽ sử dụng đến quân đội hay không. Trên vấn đề này, tổng thống Mỹ cho biết : « Chúng tôi chưa có dự kiến gì. Nhưng tất cả những phương án đều được đặt trên bàn. »

    Về phần mình, ngoại trưởng Mỹ Mike Pompeo kêu gọi quân đội Venezuela bảo vệ dân chủ và thường dân.

    Chế độ Caracas đã đáp trả ngay và cắt đứt quan hệ ngoại giao với Mỹ. Tổng thống Maduro gia hạn cho các nhà ngoại giao Mỹ phải rời Venezuela trong 72 tiếng đồng hồ.

    Phản ứng của Châu Âu và Nga

    Nếu đa số các quốc gia Châu Mỹ La Tinh noi gương tổng thống Mỹ, thì Châu Âu hôm nay kêu gọi chính quyền Venezuela tôn trọng « các quyền của chủ tịch Quốc Hội Juan Guaido, sự tự do và an toàn của ông », nhưng không theo lời kêu gọi của Hoa Kỳ công nhận lãnh đạo đối lập là tổng thống tạm thời của Venezuela.

    Thông cáo cũng cho rằng « người dân Venezuela có quyền biểu tình ôn hòa, có quyền chọn lãnh đạo và quyết định tương lai của mình ».

    Nga đã phản ứng nghiêm khắc hơn. Matxcơva vẫn ủng hộ tổng thống chính đáng của Venezuela là ông Maduro và cảnh cáo hành động « can thiệp của nước ngoài », trong tình hình rất căng thẳng hiện nay ở Venezuela, có thể dẫn đến một « chế độ độc đoán và biển máu ».