Vài suy nghĩ về một số chương trình của VTV

  • Bởi Admin
    12/01/2019
    1 phản hồi

    Khuất Thu Hồng

    Mình thỉnh thoảng được VTV mời tham gia một số chương trình nên mình biết các bạn làm việc ở đó rẩt vất vả, áp lực lớn từ bên trong ra, từ bên ngoài , từ trên xuống, từ dưới lên... Công việc của mình có phần nào giống công việc của các bạn: thu thập, phân tích thông tin và chia sẻ, nên mình rất thông cảm với các bạn. Do vậy mỗi khi được mời mà mình thu xếp được mình đều cố gắng tham gia cùng với các bạn với mong mỏi chia sẻ những kiến thức mình nắm được để phục vụ khán giả.

    Mình rất kính trọng và ngưỡng mộ những biên tập viên tài năng, tâm huyết đã xây dựng và thực hiện được nhiều chương trình xuất sắc, có giá trị khai sáng, truyền cảm hứng và thực sự góp phần "nâng dân trí, chấn dân khí", làm thay đổi số phận của biết bao người. Càng ngày VTV càng có nhiều chương trình như thế. Mình thấy vui lắm.

    Tuy nhiên, có một số chương trình và quảng cáo trên VTV khiến mình băn khoăn. Đôi khi mình có cảm giác như TV là để giành cho tầng lớp trung lưu và giầu có chứ không phải cho đại chúng. Ví dụ, gần đây có chương trình du học nên hay không nên. Thứ nhất, cho dù mỗi năm VN có 120,000 học sinh đi du học nước ngoài, con số này không đại diện cho Việt Nam, họ chỉ thuộc nhóm vài phần trăm những gia đình khá giả. Chương trình có ý khuyến cáo rằng du học không phải là con đường duy nhất thực hiện ước mơ học hành mà dù học trong nước bạn cũng có thể học ở các trường quốc tế hoặc các trường có chất lượng cao, có giáo viên nước ngoài giảng dạy ... Mình thấy những câu chuyện đó quá xa vời với gần 70% người dân VN sống ở nông thôn, và phần lớn chỉ có thu nhập trung bình một-hai chục triệu một năm.

    Viết đến đây là chợt nhớ câu chuyện ngành giáo dục đầu tư xây dựng trường công chất lượng cao, với học phí là hơn 5 triệu/năm. Tiền ngân sách mà đầu tư trường công như vậy thì chắc chắn là dẫn đến bất bình đẳng nghiêm trọng rồi. Và con cái nhà nghèo thì làm sao dám mơ học trường chất lượng cao? Còn nếu lấy tiền học phí để tái đầu tư thì đâu còn là trường công nữa?

    Trở lại với TV, việc đưa các quảng cáo về các bất động sản xa hoa đẳng cấp, các sản phẩm tiêu dùng đắt tiền lên truyền hình quốc gia mình thấy sao sao ấy. Thứ nhất, các quảng cáo đó chỉ dành cho một số ít có tiền chứ không phải cho đại chúng. Thứ hai, liệu những quảng cáo đó có cổ vũ thêm cho chủ nghĩa tiêu thụ, tạo ra những giá trị nặng về vật chất khiến lớp trẻ cho rằng cuộc đời phải có nhà to, xe đẹp,...Những ví dụ như vậy không ít. Mọi người cứ than vãn rằng bây giờ đồng tiền lên ngôi, lớp trẻ chạy theo giá trị vật chất ... Những chương trình và quảng cáo như vậy có một phần trách nhiệm trong việc tạo ra lối sống ấy.

    Về vấn đề giới thì cũng đáng suy nghĩ. Ví dụ về sự quan tâm và thời lượng mà VTV dành cho bóng đá nam và bóng đá nữ qúa chênh lệch. Trong khi số lần đội tuyển nữ VN giành giải cao ở các trận đấu khu vực không ít nếu không nói là còn nhiều hơn đội nam nhưng VTV chẳng mấy khi đưa tin. Các chương trình về bóng đá nữ thì thường đưa ra thông điệp kiểu như các cô gái cầu thủ đã phải hy sinh tuổi trẻ, sắc đẹp của họ để theo đuổi niềm đam mê của mình. Hoá ra là các cô thật đáng thương vì làm những việc không phù hợp với giới tính của mình! Tôi biết các BTV không cố ý, nhưng điều đó chứng tỏ chương trình chưa đạt hiệu qủa truyền thông giáo dục và vô tình củng cố khuôn mẫu giới truyền thống về nam tính, nữ tính.

    Những chương trình/câu chuyện về vô sinh có ý nghĩa nhân đạo nhưng cũng vô hình trung có thể khiến cho những phụ nữ không có điều kiện để điều trị vô sinh cảm thấy mình quá bất hạnh. Với lại nhấn mạnh đến việc có con khiến người ta có thể hiểu rằng phụ nữ không có con là không có giá trị. Những câu dẫn của MC kiểu như "con cái là niềm hạnh phúc vô giá của mỗi cặp vợ chồng ..." không sai, nhưng trong trường hợp đó sẽ có nghĩa là những người không thể có con thì không thể có hạnh phúc! TV không nên cổ vũ cho những quan niệm đó vì chúng khiến phụ nữ bị giày vò khi không thể có con, hoặc phải vay mượn hàng trăm triệu đồng, hy sinh cả tính mạng để có con ... Mình thấy thương xót những người phụ nữ đó vô cùng. Ai đó có thể nói rằng những người phụ nữ đó hạnh phúc vì có con, sẵn sàng hy sinh để có con ... Không sai, nhưng nếu trong một bối cảnh mà giá trị của người phụ nữ không bị đo qua việc họ có con hay không và có con không phải là hạnh phúc duy nhất hay quan trọng nhất của họ thì họ có thể không phải nhịn ăn nhịn mặc, chấp nhận mọi nguy cơ khi điều trị vô sinh để có con bằng được, hoặc khổ hơn, phải thuê người khác đẻ con cho mình ...Mình không có ý là không nên nói về vô sinh trên TV, nhưng cần phải nói cho khéo để không củng cố những giá trị truyền thống cột chặt phụ nữ vào con cái và gia đình.

    Những quảng cáo về phẫu thuật thẩm mĩ, về mỹ phẩm dưỡng da, về thuốc nội tiết tố "sức khoẻ, sắc đẹp và sinh lý nữ" ... cũng chỉ phù hợp cho nhóm phụ nữ có tiền chứ không phải cho đa số phụ nữ VN. Chưa kể những quảng cáo nhấn mạnh khuôn mẫu giới bất bình đẳng như quảng cáo bột giặt, nước mắm, mì tôm ... nhân vật chính luôn là phụ nữ, còn quảng cáo xe hơi, bia ... lại nhắm vào nam giới. Buồn cười hơn là có quảng cáo kem dưỡng da cho phụ nữ Việt Nam nhưng lại mang tên một mỹ nhân Trung Hoa ... Mình biết VTV sử dụng tiền quảng cáo để xây dựng thêm các chương trình làm nội dung TV phong phú hơn và có chất lượng hơn. Tuy nhiên, mình nghĩ VTV có thể yêu cầu các quảng cáo phù hợp, tiến bộ thay vì chấp nhận hình ảnh và nội dung của nhà quảng cáo như vậy.

    VTV cũng nên thận trọng khi lựa chọn MC và khách mời để không bị rơi vào tình huống MC hoặc khách mời đưa ra những bình luận hoặc thông điệp khiến khán giả bối rối hoặc củng cố các quan niệm không phù hợp. Ví dụ như chế giễu phụ nữ lái xe hay là chuyện nuôi dạy con trai phải khác nuôi dạy con gái. Về chủ đề này bạn Nguyen Hoang Anh hay nhắc rồi mình không đi vào cụ thể nữa.

    Nói chung, còn không ít chi tiết có sạn mà mình không thể nêu hết ờ đây. Mình chia sẻ không phải để bài xích mà để mong muốn VTV ngày càng tốt hơn. Có thể mình khó tính nhưng mình nghĩ khán giả khó tính sẽ khiến chương trình chặt chẽ hơn, chất lượng hơn.

    Hãy chia sẻ suy nghĩ của bạn

    1 phản hồi

    Tác giả viết: "Mình rất kính trọng và ngưỡng mộ những biên tập viên tài năng, tâm huyết đã xây dựng và thực hiện được nhiều chương trình xuất sắc, có giá trị khai sáng, truyền cảm hứng và thực sự góp phần "nâng dân trí, chấn dân khí", làm thay đổi số phận của biết bao người. "
    Tôi chẳng hiểu cái đài truyền hình Việt Nam "nâng dân trí, chấn dân khí" thì làm những cái gì? Ngay bản thân các nhà báo của ta nói chung và cùa đài truyền hình nói riêng thì trình độ dân trí cũng rất thấp, giống trình độ dân trí của đại đa số người dan Việt Nam. Tại sao tôi lại nói như thế thì tôi xin trả lời ngay: nhà nước mình sợ dân trí cao sẽ bướng bỉnh với chế độ, sẽ hơi một tí thì biểu tình phản đối như nhiều nước dân chủ trên thế giới, nên bưng bít thông tin, không cho phản biện. Ngay nhà báo còn bị bưng bít thông tin và cấm phản biện thì dân trí cao làm sao được.. Nhà báo của ta nhiều khi nói như con vẹt, nói mà không biết nghĩ, chỉ thấy lãnh đạo nói sao thì nhại lại y như thế. Thấy lãnh đạo nói "biện pháp căn cơ" thì cũng lặp lại "biện pháp căn cơ" mà không biết "căn cơ" là cái gì. Nhà báo lại lười suy nghĩ, không chịu đọc sách, đặc biệt không bỏ tiền mua sách đề hiểu biết thêm. Đó nhà báo nào đám hỏi lãnh đạo là "Các ông coi Tổ quốc hơn hay Đảng CS hơn?". Đố các nhà báo ta nhắc lại những điều mâu thuẫn trong các thời kỳ mà các bố CS phát ngôn đấy. Trước kia thì CS bảo :" Phải cấm buôn bán, vì tự do buôn bán sẽ tư phát tiến lên CN TB, nay thì các bố CS lại hô hào phát triển kinh tế tư nhân, kinh tế tư nhân là đặc thù của kinh tế tư bản, cho nên một tầng lớp tư bản đang phát triển trong lòng CNXH. Dẫn chừng thì nhiều vô kể, đó nhà báo nào dám hỏi CS rằng :" Nhà nước ta là nhà nước dân chủ hay nhà nước độc tài?" Đã dân chủ thì không độc tài, đã độc tài thì không dân chủ, CS lại hô hào phất huy dân chủ ở cơ sở phường xã... Dân chủ thì dân làm chủ chứ tại sao dân chủ mà lại có Đảng lãnh đạo ? Dân chủ thì phải bình đẳng, dân chủ sao chỉ có CS được lập ra đảng, còn ngưới khác không được lập ra đảng, thế thì bình đẳng ở đâu?
    Nói vừa vừa thôi, nói dài lại sợ tự nhiên máy phá bĩnh và sập, mất cả còm, có khi không dám chữa lại vì sợ mấy sập.