Việt Nam: Nỗi lo và gánh nặng dân số già vào năm 2040

  • Bởi Admin
    18/11/2018
    7 phản hồi

    Luật sư Trần Hồng Phong

    Mới đây ngày 8/11/2018, trên tờ Economist (Anh) có đăng một bài viết với tựa đề: “Việt Nam chưa kịp giàu đã già”. Nội dung bài báo chỉ ra một tương lai ảm đạm và đáng buồn đối với dân tộc Việt Nam. Bài viết cũng phân tích nguyên nhân cho thấy Việt Nam đã bỏ lỡ "cơ hội vàng" trong việc tận dụng cơ cấu "dân số vàng" thời điểm những năm 2007 - 2013 để phát triển kinh tế. Việt Nam sẽ sớm trở thành quốc gia có tỷ lệ dân số già rất cao chỉ trong vài thập niên tới, với nhiều gánh nặng, khó khăn.


    Dân số già là một gánh nặng quốc gia rất lớn và không dễ giải quyết. Việc Nam đã bước vào giai đoạn dân số già (ảnh minh họa)

    Gánh nặng dân số già từ năm 2040

    Những số liệu nêu trong bài báo cho thấy như sau:

    - Hiện nay, khoảng 12% dân số cả nước ta đã qua tuổi 60. Tức là cứ 100 người, thì đang có khoảng 12 người từ 60 tuổi trở lên.

    - Đến năm 2040, tức chỉ khoảng 20 năm nữa, tỷ lệ người già (trên 60 tuổi) dự kiến sẽ chiếm đến 21% dân số. Tức trong 100 người, thì có 21 người trên 60 tuổi. Tỉ lệ người già thuộc nhóm cao nhất trên thế giới.

    Sở dĩ tỷ lệ người cao tuổi tại Việt Nam ngày càng lớn như hiện nay là do 2 nguyên nhân chính sau đây:

    - Tuổi thọ trung bình dân số nước ta hiện là 76, đã liên tiếp tăng trong nhiều thập niên qua. Xét về mặt y tế, chất lượng cuộc sống thì đây là dấu hiệu tích cực, nhờ thu nhập bình quân đầu người tăng.

    - Tỉ lệ sinh giảm xuống. Hiện nay, mỗi người nữ trung bình chỉ sinh khoảng 1,96 con (tức chưa tới 2 người con). Dẫn đến tỷ lệ tăng dân số hàng năm chỉ khoảng xấp xỉ trên 1%.

    Theo số liệu thống kê của Liên Hợp Quốc, thời điểm tháng 11/2018, thông tin về dân số hiện tại của Việt Nam như sau:

    - Tổng số người: 96.852.196 người. Việt Nam đang đứng thứ 14 trên thế giới về số lượng người.

    - Độ tuổi trung bình ở Việt Nam hiện nay (năm 2018) là 31 tuổi. Đến năm 2040, độ tuổi trung bình sẽ tăng lên 40 tuổi.

    Như vậy, có thể thấy rất rõ ràng: "dân số già" là vấn đề rất nghiêm trọng của Việt Nam. Hay nói chính xác là một "gánh nặng quốc gia", là một thực tế không thể né tránh và cần phải có hướng giải quyết hiệu quả ngay từ bây giờ.

    Cũng cần nói thêm dân số già cũng là vấn đề chung của nhiều quốc gia trên thế giới hiện nay, đặc biệt tại châu Á, chứ không riêng Việt Nam.

    Việt Nam đã không tận dụng được thời kỳ "dân số vàng"

    Tuy nhiên, điều đáng buồn với Việt Nam, tình trạng của chúng ta là "già nhưng chưa kịp giàu", vì đã không tận dụng được cơ hội đất nước đang trong thời kỳ "dân số vàng" - được xác định thời gian từ khoảng năm 2007 đến năm 2013.

    "Dân số vàng" là gì? Đó là giai đoạn dân số trong một quốc gia đang có số người trong độ tuổi lao động lớn và số người phụ thuộc ít. Cụ thể, số người đang trong độ tuổi lao động chiếm 68% trong khi số người phụ thuộc (người già và trẻ em) chiến 32%. Đây được coi là giai đoạn dân số vàng mà mỗi quốc gia chỉ có cơ hội trải qua duy nhất một lần, bao gồm cả Việt Nam.

    Từ tháng 4/2016, trong Lễ công bố Báo cáo Phát triển con người khu vực châu Á – Thái Bình Dương, Liên Hợp Quốc đã cảnh báo Việt Nam sắp qua thời kỳ dân số vàng, tiến tới già hóa.

    Đại diện Chương trình Phát triển Liên Hợp Quốctại Việt Nam (UNDP) khuyến nghị: “Nếu các nước trong khu vực không bắt đầu lên kế hoạch để sẵn sàng tận dụng sự thay đổi nhân khẩu học này, họ sẽ bỏ lỡ cơ hội duy nhất để thúc đẩy tăng trưởng trong khu vực và đầu tư cho tương lai. Tuy nhiên, nhiều nước ở châu Á – Thái Bình Dương đang bước vào gia đoạn quá độ tiền già hóa dân số. Việt Nam cần chuẩn bị trước khi qua thời kỳ dân số vàng".

    Các chuyên gia cũng cho rằng quá trình chuyển đổi từ dân số vàng sang già hóa dân số ở Việt Nam sẽ diễn ra rất nhanh. Trong khi đó, thu nhập bình quân trên đầu người tại Việt Nam cũng rất thấp. Nó đặt ra hàng loạt thách thức trước khi bước vào giai đoạn mới.

    Cũng tại buổi lễ năm 2016, ông Lê Bạch Dương, Trưởng phòng Dân số và Phát triển (UNFPA), cho biết: "Việt Nam bắt đầu bước vào giai đoạn dân số vàng từ năm 2007 với tỷ lệ người trong độ tuổi lao động cao gấp đôi so với người phụ thuộc. Tuy nhiên, dấu hiệu già hóa dân số xuất hiện ở Việt Nam năm 2011".

    Một vài số liệu so sánh:

    - Khi có tỉ lệ dân số vàng, GDP của Nhật Bản và Hàn Quốc đã đạt tới 32.585 và 31.718 USD/người/năm.

    - Trung Quốc với dân số khổng lồ trên 1,3 tỷ người, nhưng trong giai đoạn dân số vàng cũng đã đạt con số ấn tượng 9.526 USD/người/năm.

    - Việt Nam đã đạt cơ cấu dân số vàng giai đoạn 2007-2013, nhưng đến năm 2017 thu nhập bình quân đầu người mới chỉ đạt 2.389 USD/người/năm. Và vẫn còn cách rất xa mức "kế hoạch", dù rất rất khiêm tốn cho năm 2020 - là thu nhập bình quân 3.500 USD/người/năm.

    Có thể nói, quy mô nền kinh tế của Việt Nam hiện vẫn đang còn rất nhỏ, thu nhập bình quân đầu người đang rất thấp. Tăng trưởng kinh tế quá chậm và càng đáng buồn hơn khi tốc độ già đi của dân số đang ngày càng tăng nhanh.

    Giai đoạn "dân số vàng" của Việt Nam đã trôi qua. Việt Nam đã không thể tận dụng hiệu quả dân số vàng nhằm nâng cao năng suất lao động, tạo đủ công ăn việc làm phổ thông và tiến tới những công việc tạo ra năng suất cao hơn, ứng dụng khoa học kỹ thuật nhằm làm tăng năng suất lao động...

    Già hóa dân số chắc chắn sẽ tạo gánh nặng rất lớn lên ngân sách nhà nước của Việt Nam trong những năm tới và ngày càng tăng cao trong vài thập niên tới đây.

    Gánh nặng ngân sách khi dân số già

    Cuộc đua khắc nghiệt giữa tăng trưởng và dân số không chỉ làm đau đầu các nhà lãnh đạo, mà còn gợi bao trăn trở lo âu cho chính mỗi cá nhân, mỗi gia đình chúng ta - những công dân mang quốc tịch Việt Nam, đang sinh sống tại Việt Nam.

    Ai cũng thấy rõ: người già là người phụ thuộc, dù không còn sức khỏe lao động, không làm việc, nhưng sẽ tiếp tục sống ít nhất là từ 15-20 năm nữa (tính theo tuổi thọ bình quân hiện nay). Mà để sống, thì phải ăn uống, thuốc men,... Tức là phải có tiền, có lương hưu hoặc được con cháu chăm lo.

    Trong khi đó, số người trong độ tuổi lao động sẽ ngày càng giảm nhanh để trở thành người già trong cơ cấu dân số nước ta. Trong khi những người trong độ tuổi lao động sẽ ngày càng ít đi. Có nghĩa là số lượng người cần được bảo trợ, hưởng lương hưu và chăm sóc y tế sẽ càng càng nhiều hơn.

    Trong bối cảnh như vậy, Việt Nam sẽ phải giải quyết hai "bài toán" rất nặng nề trong những năm tới đây:

    1. Nguồn lực nào để hỗ trợ hàng chục triệu người già?

    Theo Economist, tại Việt Nam chỉ có các hộ nghèo và người trên 80 tuổi (chiếm khoảng 30% dân số) mới có một khoản hỗ trợ cố định từ nhà nước. Tuy nhiên, số tiền hỗ trợ này thật sự cũng không thấm vào đâu so với chi phí sinh hoạt ngày càng đắt đỏ.

    Một nghiên cứu về người già thực hiện vào năm 2011 chỉ ra rằng: có khoảng 90% người già Việt Nam không có khoản tiền tiết kiệm cho những năm cuối đời. Thậm chí vẫn còn những khoản nợ chắc đến kiếp sau mới trả hết được.

    Vì vậy, các khoản trợ cấp dành cho người già, hay lương hưu cho cán bộ công chức, người lao động khi về hưu sẽ đặt lên vai nền kinh tế một gánh nặng rất lớn. Theo dự kiến, đến năm 2050, quỹ lương hưu dự kiến sẽ ở mức... 8% GDP! Đây là một con số cao khủng khiếp, một tốc độ quá chóng mặt - so với 12 quốc gia châu Á được thực hiện khảo sát.

    Nếu như những thập niên trước đây, con cái thường sống chung và chăm sóc cha mẹ; thì ngày nay do nhu cầu sinh tồn, lớp trẻ phải rời bỏ quê hương ngày một nhiều tìm kiếm việc làm ở thành thị. Tại Việt Nam, ngày càng nhiều người già sống trong đơn độc, cô quạnh, đặc biệt là ở các vùng quê.

    2. Vấn đề chăm sóc sức khỏe cho hàng chục triệu người già

    Chăm sóc sức khỏe cho hàng triệu người già là một nỗi lo không hề nhỏ cho mỗi quốc gia, trong đó có Việt Nam. Bệnh Alzheimer, bệnh tim, các bệnh liên quan đến lão hóa đang ngày một gia tăng.

    Rất nhiều người già đang sống những ngày tháng còn lại của cuộc đời gắn liền với thuốc men và chỉ thị của bác sĩ.

    Trong khi đó, số liệu cho thấy khoảng 30% số người trên 60 tuổi ở Việt Nam không có bảo hiểm y tế, khiến cho chi phí chữa bệnh thực sự là một gánh nặng đối với chính bản thân họ và nhà nước. Các cơ sở y tế địa phương cũng không có đủ nguồn nhân lực, thiết bị và cơ sở vật chất hiện đại để đáp ứng những nhu cầu điều trị tại cơ sở. Dồn gánh nặng lên các tuyến cấp trên. Các bệnh viện ở những thành phố lớn như Hà Nội, TP. HCM luôn ở tình trạng quá tải. Mà cũng chỉ có những người có tiền mới có thể đến đây.

    Để "ứng phó" tình trạng dân số già, Việt Nam có kế hoạch điều chỉnh luật lao động, tăng tuổi nghỉ hưu từ 55 lên 60 với nữ giới và 60 đến 62 với nam giới. Tức là kéo dài thời gian làm việc thêm.

    Nhưng có vẻ như đã chậm. Thông thường, một quốc gia muốn leo nhanh hơn trên nấc thang thu nhập thì phải chuyển đổi từ canh tác sang các ngành nghề khác như công nghiệp và dịch vụ. Trên khía cạnh này, chúng ta đã thụt lùi so với những người hàng xóm từ rất lâu rồi.

    Ai cũng phải già đi như một quy luật, nhưng dân tộc Việt Nam đang già đi nhanh quá! Có lẽ rất nhiều người ở lứa tuổi 40, 50 đang tự hỏi: sao sắp lão rồi mà mình vẫn chưa làm được gì? chưa có gì dành cho con, cho cháu và bản thân mình?

    Đó cũng chính nỗi lo chung, một gánh nặng khổng lồ của cả một đất nước.

    Hãy chia sẻ suy nghĩ của bạn

    7 phản hồi

    Lại phải nhắc về bác tuan34. Cám ơn bác đã dạy tôi về cách viết còm và phản biện. Lý thuyết của bác thực là đáng học tập, nhưng theo tôi nghĩ thì bác nên vận dụng về bài viết hơn là dạy lý thuyết cho người khác. Còn tôi vẫn biết mình trình độ văn hóa lớp 3/ 10, còn tay nghề thợ cày thì bậc 9/7. Hy vọng được đọc còm của bác về ấy bài nóng bỏng như bài về GS Chu Hảo và bài "Thiếu trí tuệ , sự diệt vong tất yếu của Đảng CS" và một số bài khác. Bác thử chọn còm một bài nào đó mà chưa thấy ai còm xem sao. Bác đừng để tôi thất vọng nhé. Thân ái.

    TUAN344 viết:
    Quy luật #1 về viết bình phẩm: kiểm tra xem dữ kiện có đúng không
    Quy luật #2: Làm lại cái #1, dựa trên vài nguồn cung cấp dữ kiện độc lập
    Quy luật #3: Dẹp bỏ cảm tính qua một bên
    Quy luật #4: Tuyên thệ: "Tôi sẽ không vấp phải các lỗi ngụy biện" (đặc biệt là 2 cái này: 1/đả kích cá nhân và 2/thu thập chứng cớ bằng cách lọc lựa và dẫn chứng một cách có tính toán).
    [Ba Lúa chuyên môn cãi cọ dựa vào 2 cái mánh khoé này)

    Lại chỉ thích làm thầy, biết viết ra những quy luật, nhưng quy luât là cho bá tánh nhưng ta thì trên dư luận.

    Mịa kiếp thế này là thế lào ? không chỉ trích những sẵn sàng đâm, Lúa thì đek sợ, tên nào ba phải thì mình ba phải lại, anh chị nào văn hoá thì mình đối xữ văn hoá, thế thôi. Nếu chỉ có thế mà cho là đã kích cá nhân, không sao cả, bởi sau màn đã kích, Lúa sẽ ngũ ngon, đek cần thuốc an thần.

    "Nguỵ biện" khi thấy mình sai mà vẫn cải chài cải cối. "Tranh luận" là phải biết dẫn chứng cớ, thu thập chứng cớ dù có tính toán vì để thuyết phục người nghe, người đọc, đó là tư cách người tranh luận có chuẩn bị chứ không phải bọn dùi đục chấm mắm nêm, nhưng luôn nghĩ mình là trong sáng hay bọn chỉ chờ nước đục cứ thế mà đâm.

    Có cái quy tắc nào mà sau khi đọc một bài viết mà lại khen cái giọng xoa đầu ? Chỉ khi tác giả bài viết gởi cho riêng mình đọc và xin ý kiến thì mới được phép cái giọng như thế, nhưng nếu chỉ là đọc giả thì lời còm là đồng thuận, cùng quan điểm và những lời có cánh như tôi thích bài viết này vì nó trong sáng, vì bài viết phân tích mạch lạc, dữ kiên chính xác vv ... hoặc không đồng thuận vì nó không cùng quan điễm dù ngôn ngữ có gay gắt.

    @ Bác Dân Quê:

    Bác yên chí, còm của bác bao giờ cũng độc đáo, bác phân tích vấn đề rất vững, đặc biệt khi mổ xẻ đúng bản chất bịp bợm của "chủ nghĩa xã hội" và lý tưởng viễn vông của chủ nghĩa Mác. Nếu bác kiểm tra lại các dữ kiện trước rồi bàn sau thì lập luận của bác sẽ hoàn chỉnh hơn. Tham khảo dữ kiện từ nhiều nguồn khác nhau, dựa trên các nghiên cứu độc lập không phải là làm mình mất tính cách tư duy độc lập. Tư duy là suy nghĩ, phân tích và lập luận; còn lấy dữ kiện là chuyện khác. Google không chế ra các dữ kiện, nó chỉ quy tụ và dẫn các mối liên kết đi đến các trang công bố dữ kiện, và mình sẽ ước đoán xem các nguồn tin ấy đáng tin cậy hay không (nhóm nghiên cứu nào, tin có cập nhật không vv).

    Có một điều nữa là "tư duy độc lập" chỉ có nghĩa là tự bác phân tích lấy, dựa trên kiến thức và phương cách lập luận của mình, rồi dẫn đến nhận định hay phán xét cá nhân, chứ bác không có viết hay phát biểu a dua theo đám đông. Nhưng không ai thật sự tự mình chế ra cái gì trong đầu cả: từ kiến thức, hiểu biết,khuynh hướng xã hội /chính trị, lý tưởng, ý thức hệ, cho đến phương pháp lập luận vv tất cả đều được mình hấp thụ vào đầu qua công trình và ý tưởng của một bộ phận nào đó trong xã hội.

    Nếu bác đủ tự tin vào năng lực của mình và trưởng thành về mặt phát triển trí tuệ thì bác không cần phải nhìn đi nhìn lại xem có ai hơn mình không, hay muốn biết xem những người khác có tài bàn luận độc đáo hơn mình không.

    Quy luật #1 về viết bình phẩm: kiểm tra xem dữ kiện có đúng không
    Quy luật #2: Làm lại cái #1, dựa trên vài nguồn cung cấp dữ kiện độc lập
    Quy luật #3: Dẹp bỏ cảm tính qua một bên
    Quy luật #4: Tuyên thệ: "Tôi sẽ không vấp phải các lỗi ngụy biện" (đặc biệt là 2 cái này: 1/đả kích cá nhân và 2/thu thập chứng cớ bằng cách lọc lựa và dẫn chứng một cách có tính toán).
    [Ba Lúa chuyên môn cãi cọ dựa vào 2 cái mánh khoé này)

    Sau đó mới bắt đầu viết. Và nhớ sửa lỗi chính tả trước khi nhấn nút Gởi nhé.

    Cám ơn bác tuãn34 dã phát hiện ra sơ suất của tôi. Tôi dựa vào nguồn báo nhà nước, chưa kiểm định. Có điều muốn thưa với bác, số liệu thì của Googlae còn ý tưởng (suy nghĩ) là của tôi. Bác không tìm thấy suy nghĩa của tôi trên Google, còn bác thì dựa vào suy nghĩ của người khác rồi nhắc lại. Tôi biết bác hay theo dõi các còm của tôi làm tôi vui thích.. Tôi cũng muốn xem suy nghĩ của bác về các hiện tượng xã hôi, nhưng lại chẳng thấy đâu. Hiện nay trên Dân luận có nhiều bài viết hay, mong bác thử độc lập tư duy còm về những bài ấy xem trình độ của bác đến đâu để góp phần làm sáng tô thêm dân trí.

    Dân Quê viết:
    đó là hiện tượng nạo phá thai vô tội vạ đến mức tỷ lệ nạo phá thai ở ta cao nhất thế giới.

    Cao nhất thế giới? Ai xắp hạng, hay là bác nói đại cho xong chuyện?
    Tại sao không vào Google tìm số liệu để so sánh rồi hãy phán.

    Việt Nam (95M) có khoảng 300.000 ca phá thai /năm, với dân số như vậy đây là một con số lớn, nhưng còn thua xa Nga và Nam Hàn, VN cũng xêm-xêm với một số nước sau đây (M= triệu dân):

    UK 2015 (65M) 202,000
    Canada 2015 (35M) 100,200
    France 2015 (67M) 219,000
    South Korea 2016 (50M) 340,000
    Russia 2015 (144 M) 848,180
    Australia 2014 (25 M) 72,000

    Xem thêm bảng nghiên cứu về tỷ lệ phá thai ở mỗi nước:
    http://www.johnstonsarchive.net/policy/abortion/wrjp336abrate2.html

    Ở Việt Nam người dân sướng quá mà không biết sướng, muốn sống lâu thì phải không lo không nghĩ nhưng người Việt Nam cứ hay lo, không nhớ lời Đảng dạy hay sao? "Cứ để Đảng và nhà nước lo". Đảng cũng độc quyền lo cơ mà, lo nghĩ làm gì cho chóng già.
    Về lý thuyết, dẫn chứng sách vở tài liệu này nọ thì tôi không hề biết, nhưng tôi chỉ thấy có một số người cao tuổi nói là cuối thế kỷ XIX khi người Pháp sang xâm lược nước ta thì Pháp có 40 triệu người, ta có 17 triệu (diện tích nước Pháp gấp đôi nước ta). Nay dân số nước ta trên 96 triệu người, còn Pháp có trên 60 triệu người, kể cả dân nhập cư, nhưng nước Pháp tiến như diều và thuộc diện các cường quốc, còn ta thì ai cũng biết rồi đó, đội sổ ở khu vực Asean. Trên thế giới cũng có tình trạng những nước dân số ít thường là những nước phát triển, còn những nước đông dân thì thông thường (hay đại đa số) là nước kém phát triển.
    Số dân thì thế , còn cơ cấu dân cư thì có điều thuộc loại kỳ quặc trong diện những xứ sở kỳ quặc nhất thế giới. Xin nêu trường hợp điển hình ở Sài Gòn. Để tạo nguồn thêm lao động do dân số già thì Sài Gòn thực hiện chủ trương kéo dài tuổi công tác và lùi tuổi về hưu cho nam từ 60 đến 62 và nữ từ 55 đến 50, đồng thời thu hút người lao động ở các tỉnh khác như các tỉnh đồng bằng song Cửu Long. Thế nhưng bên cạnh đó Sài Gòn lại tinh giảm biên chế và chi hơn 130 tỷ để vận động những người đang công tác về hưu và thực hiện xuất khẩu lao động sang nhiều nước khác như Nhật Bản và Hàn quốc, Đài Loan… Gọi là "xuất khẩu lao động" nhưng thực chất là xuất khẩu người (dân) ra nước ngoài làm thuê để có tiền.
    Trong khi đang mất cân bằng giới tính, nam thừa nữ thiếu thì ở nhiều tỉnh miền Nam còn có phong trào con gái lấy chồng Hàn quốc hoặc Đài Loan…làm cho tình trạng trai tráng lo không lấy được vợ thì lại có con gái lấy chồng là người Đài Loan hoặc Hàn quốc… lại còn tình trạng thiếu con gái làm vợ nhưng thừa con gái làm ca ve. Nói theo ngôn ngữ thời đại thì đó là hiện tượng "bất cập" dân số.
    Trong khi ta đang thiếu người đẻ để bổ sung cho dân số già thì lại có tình trạng "lãng phí" ghê gớm, đó là hiện tượng nạo phá thai vô tội vạ đến mức tỷ lệ nạo phá thai ở ta cao nhất thế giới.
    Vấn đề dân số nước ta vô cùng phức tạp, Đảng và nhà nước chưa tìm ra cách đối phó để cân bằng dân số nhằm phát triển kinh tế và nâng cao đời sống cho người dân. Giá như những bộ óc lớn đầu tư cho các thủ đoạn tham nhũng mà đầu tư cho việc giải bài toán dân số có hiệu quả thì hay biết mấy.

    Trích :
    " Ai cũng phải già đi như một quy luật , nhưng dân tộc Việt Nam đang già đi nhanh quá! Có lẽ rất nhiều người ở lứa tuổi 40, 50 đang tự hỏi: sao sắp lão rồi mà mình vẫn chưa làm được gì? chưa có gì dành cho con, cho cháu và bản thân mình? "

    Ô "chưa có gì dành cho con, cho cháu và bản thân mình" cho nên dễ muốn vơ vét, tham nhũng ... hơn là xây dựng cộng đồng

    Ở VN có những ngườì cực giàu, số ít có khả năng kiếm ra tiền, móc ngoặc, hối lộ, quan chức cs đặc quyền và tham nhũng, trốn thuế, gian lận, vơ vét ... một số giai cấp trung lưu khá giả, nhưng đa số dân VN vẫn còn nghèo.
    Bất bình đẳng xã hội còn rất cao.
    Đảng cs VN không có khả năng lãnh đạo và quản lý đất nước, xã hội một cách xây dựng và bình đẳng

    http://www.who.int/campaigns/world-health-day/2018/campaign-essentials/en/

    Trích :
    " Trong khi đó, số liệu cho thấy khoảng 30% số người trên 60 tuổi ở Việt Nam không có bảo hiểm y tế, khiến cho chi phí chữa bệnh thực sự là một gánh nặng đối với chính bản thân họ và nhà nước. "

    Nhà nước VN cần có mục tiêu cụ thể và nhanh chóng từng bước thực hiện Universal health coverage.
    Trước hết bước đầu dành cho ngườì nghèo và người trên 60 tuổi ở Việt Nam bằng cách mở cửa các dịch vụ bệnh viện trung ương cho nhưng ngườì này thay vì chỉ dành riêng cho lãnh đạo cs.

    http://www.who.int/universal_health_coverage/en/
    This means ensuring that everyone, everywhere can access essential quality health services without facing financial hardship.