Bức tranh toàn cảnh về tù nhân lương tâm tại Việt Nam

  • Bởi Admin
    08/10/2018
    0 phản hồi

    CHIẾN DỊCH“NOW” (BÂY GIỜ)! VẬN ĐỘNG TRẢ TỰ DO CHO CÁC TÙ NHÂN LƯƠNG TÂM TẠI VIỆT NAM

    Chiến dịch NOW! là một Liên minh các tổ chức nhân quyền kêu gọi chính phủ Việt Nam ngay lập tức và vô điều kiện trả tự do cho tất cả các tù nhân lương tâm (TNLT).

    TNLT là một người đã bị bắt vì lý do chính trị, tôn giáo hoặc tín ngưỡng, nguồn gốc sắc tộc, giới tính, màu da, ngôn ngữ, nguồn gốc quốc gia hay xã hội, tình trạng kinh tế, sinh ra, khuynh hướng tình dục hoặc tình trạng khác, mà người đó đã không dùng bạo lực hoặc cổ võ cho bạo lực hay hận thù.

    Chiến dịch NOW! duy trì một hệ thống dữ liệu về các TNLT. Hệ thống dữ liệu này không ghi tên các cá nhân đã tham gia hoặc cổ võ cho bạo lực hoặc đã âm mưu với các chính phủ nước ngoài trong nỗ lực nhằm lật đổ chính phủ Việt Nam. Những người có tên trong dữ liệu bao gồm các nhà bảo vệ nhân quyền (HRDs: Human Rights Defenders), các blogger, luật sư, các nhà hoạt động chonghiệp đoàn, các nhà hoạt động cho chủ quyền đất đai, các nhà bất đồng chính kiến ​​cũng như những người theo các tôn giáo thiểu số không đăng ký, bao gồm những người cổ động cho tự do tôn giáo hay niềm tin hoặc những người chỉ tuyên xưng hoặc thực hành đức tin của họ. Những người này, nam lẫn nữ, đã bị bắt vì thực thimột cách ôn hoà các quyền con người được quốc tế bảo vệ, chẳng hạn như quyền tự do ngôn luận.

    Chiến dịch NOW! yêu cầu thả tất cả TNLT, gồm những người có tên trong hệ thống dữ liệu của chúng tôi và những người khác mà chưa được xác định. Các rào cản về thông tin ở Việt Nam làm trở ngại và không thể nói một cách dứt khoát rằng tất cả những người nam nữđang bị giam giữ và họ hội đủ điều kiện thoả mãn định nghĩa TNLT, đều đã được xác định. Như vậy, hệ thống dữ liệu trình bày ở đây không có nghĩa là chung kết. Chiến dịch NOW! này dùng mọi cơ hội để thúc đẩy việc phóng thích tất cả các TNLT, kể cả việc đối thoại với chính phủ Việt Nam.

    Chiến dịch NOW! là một cơ cấu được ​​liên tục phát triển; các tổ chức nhân quyền khác được khuyến khích ghi tên và tham gia vào sự kêu gọi của chúng tôi với chính phủ Việt Nam để ngay lập tức và phóng thích vô điều kiện tất cả các TNLT. Để nhận được những cập nhật về tình trạng của các TNLT ở Việt Nam, gồm cả việc biết tin về việc phóng thích những người có tên trong hệ thống dữ liệu và việc bắt giữ những người có đủ điều kiện như định nghĩa về TNLT, hãy vào chương Cập Nhật và ghi tên.

    Phân tích về các sự kiện

    Năm 2017 là một năm đầy khó khăn ở Việt Nam đối với các nhà hoạt động nhân quyền và blogger với ít nhất là 29 người bị bắt giữ bắt đầu từ tháng Giêng (January). Mười hai trong số những người này đã bị buộc tội và bị kết án tù; 17 người khác đã bị chính thức buộc tội và bị tạm giam trước khi xét xử. Mười hai người đã bị bắt và kết án trong năm nay cùng với Nguyễn Ngọc Như Quỳnh, một blogger với bút hiệu “Mẹ Nấm" và Trần Minh Lợi, cả hai người này đều bị bắt năm ngoái và bị kết án năm 2017; tất cà những người này đã nhận được tổng cộng 65 năm và một tháng tù giam, và 13 năm bị quản thúc tại gia.

    Những vụ bắt giữ vào năm 2017 đưa số TNLT ở Việt Nam hiện đang bị giam trong tù hoặc tạm giam lên 165 người. Thuật ngữ TNLT được tạo ra vào thập niên 1960 và đề cập đến bất kỳ người nào bị bắt vì lý do chính trị, tín ngưỡng hay niềm tin từ lương tâm, nguồn gốc dân tộc, giới tính, màu da, ngôn ngữ, nguồn gốc quốc gia hay xã hội, tình trạng kinh tế, sinh ra, khuynh hướng tình dục hoặc tình trạng khác, những người này không dùng bạo lực hoặc cổ động cho hận thù. Vì vậy, những người có hành vi bạo lực hoặc những người cổ động việc lật đổ chính quyền của Việt Nam bằng bạo lực bị loại khỏi hệ thống dữ liệu về TNLT của chúng tôi.

    Những người trong hệ thống dữ liệu của chúng tôi bao gồm các nhà bảo vệ nhân quyền (HRDs: Human Rights Defenders); blogger, luật sư, những nhà hoạt động cho nghiệp đoàn, nhà hoạt động cho chủ quyền đất đai, các nhà bất đồng chính kiến, và các nhà vận động cho môi trường, những người này đã thực thi các quyền được quốc tế bảo vệ như quyền tự do ngôn luận, nhằm phát huy và bảo vệ quyền của người khác. Hệ thống dữ liệu cũng bao gồm các thành viên của các cộng đồng tôn giáo không đăng ký; bao gồm một số người đã tích cực tham gia vào việc phát huy và bảo vệ tự do tôn giáo hay niềm tin và những người khác đã bị giam giữ chỉ vì tỏ bày hoặc thực hành đức tin của họ.

    Không thể nêu rõ số tù nhân lương tâm ở Việt Nam. Chính phủ gần như hoàn toàn kiểm soát các phương tiện truyền thông và các phương cách mơ hồáp dụng vào các hệ thống hình sự và tư pháp, điều đó có nghĩa là - rất có thể là - có những người khác bị giam giữ đã đáp ứng được định nghĩa TNLT mà chưa được xác định bởi Chiến Dịch NOW! 165 người, trừ một trường hợp ngoại lệ, tất cả những người bị giam cầm, hoặc đang bị tạm giam chờ đợi xét xử, hoặc chấp hành hình phạt tù sau khi bị kết án. Việc tuyên án về HRD ở Việt Nam thường bao gồm các bản án tù giam theo sau là thời gian bắt giữ tại nhà (quản thúc tại gia). Những người hiện đang bị quản thúc tại gia và đã từng ở tù không được ghi tên trên trang mạng web này. Hòa thượng Thích Quảng Độ, Đức Tăng Thống của Giáo Hội Phật Giáo Việt Nam Thống Nhất, là người duy nhất được ghi trong hệ thống dữ liệu của Chiến Dịch NOW! mà không bị giam cầm vào thời điểm này. Sau khi được trả tự do vào năm 1998 với án tù 5 năm được tuyên án vào năm 1995, Hoà Thượng đã bị giám sát hánh chánh và được xem đó như một hình thức giam cầm hay tạm giam trong 19 năm và 2 tháng kể từ ngày đó (năm 1998). Hoà Thượng đang bị tạm giam trong khuôn viên chùa.

    Phương Pháp

    Hệ thống dữ liệu của chiến dịch NOW! về tù nhân lương tâm được biên soạn căn cứ vào các nguồn tin công khai có sẵn. Chúng tôi đã sử dụng danh sách các tù nhân lương tâm Việt Nam được công bố bởi các tổ chức nhân quyền quốc tế, bao gồm Tổ chức Ân Xá Quốc Tế và Tổ Chức Theo Dõi Nhân Quyền, cũng như của Hiệp Hội Cựu Tù Nhân Lương Tâm Việt Nam. Phần lớn, các cá nhân được xác định trong danh sách này cũng đã được đưa nêu lên trong các bài báo đăng trên các phương tiện truyền thông của nhà nước Việt Nam hoặc các phương tiện truyền thông độc lập. Trong một số trường hợp, thông tin cũng đã được đăng tải trên các trang blog, trên Twitter và Facebook.

    Chiến Dịch NOW! đã xử dụng phương pháp chính xácđể thu lượm các thông tin khi đưa vào hệ thống dữ liệu! chúng tôi xem xét kỹ lưỡngđể đảm bảo rằng những người được đưa vào danh sách của Chiến Dịch này đã không dùng bạo lực hay cổ động cho bạo lực hay hận thù.

    Chúng tôi rất mong nhận được các chi tiết còn khiếm khuyết liên quan đến những cá nhân có tên trongdanh sách mà Chiến dịch đưa ra, chẳng hạn như thông tin về giới tính hay dân tộc của đương sự mà trong dữ liệu của chúng tôi không có. Chúng tôi cũng mong muốn nhận được thông tin về các cá nhân hội đủ điều kiện nêu ra trong định nghĩa TNLT mà chưa được nêu tên trong danh sách. Chúng tôi chân thành cảm tạ quý vị về việc gửi các thông tin trên cho chúng tôi. Để liên lạc với Chiến Dịch nhằm cung cấp thông tin, xin quý vị vui lòng gửi email tới [email protected]

    Phân tích thống kê

    Sau đây là tổng quan về sự phân tích thống kê của các tù nhân lương tâm được xác định bởi Chiến dịch NOW! Đa phần, Chiến Dịch NOW! đã thu thập thông tin liên quan đến tuổi, giới tính, dân tộc, tôn giáo, việc bắt giữ, sự buộc tội và án phạt của những người được xác định trong danh sách. Trong số 165 trường hợp, có 135 trường hợp mà thông tin thu lượm được xem như toàn bộ hay gần như toàn bộ. Tuy nhiên, các rào cản về thông tin tại Việt Nam đã đưa đến sự kiện là 30 trường hợp mà Chiến Dịch NOW!chỉ có thể nhận dạng là cá nhân được đề cập đến đã bị bắt giữ và bỏ tù vì họ thực thi các quyền của mình; và phần lớn là thông tin về giới tính và dân tộc. Trong phân tích dưới đây, những khiếm khuyết về thông tin sẽ được nêu ra.

    Dân Tộc và Giới Tính

    Các TNLTđược Chiến Dịch NOW! xác định thì tuyệt đại đa số là nam giới. Trong số 154 trường hợp mà giới tính của cá nhân được ghi nhận, 140 là nam giới và 14 là phụ nữ. Trong 11 trường hợp còn lại, Chiến Dịch không thể xác nhận giới tính của cá nhân được đề cập đến.

    tunhanluongtam_01.jpg
    Hình 1: Giới tính và dân tộc

    Việt Nam là quốc gia đông dân thứ 15 trên thế giới với dân số 95 triệu người. Đất nước này có 54 dân tộc với đa số người Kinh chiếm 86% tổng dân số. Chỉ hơn một nửa hay 52,7%, 87 người trong số 165 người đàn ông và đàn bà được xác định bởi Chiến Dịch NOW! là tù nhân lương tâm thuộc dân tộc Kinh. Nhóm dân tộc lớn thứ hai trong danh sách này là Người Thượng, một thuật ngữ dùng để chỉ tập thể của một số nhóm thiểu số bản địa vùng Tây Nguyên của Việt Nam, đa số là người theo Cơ Đốc Giáo. Các nhóm này gồm có dân tộc Jarai, Bahnar, Ede (hoặc Rhadé), Mnong (hoặc Bunong), Koho và Stieng. Trong khi dân số người Thượng ở Việt Nam ước tính khoảng một triệu người, chiếm khoảng trên 1% tổng dân số của Việt Nam, thì 43.6% của tổng số tù nhân lương tâm do Chiến Dịch xác định là người Thượng, tổng cộng có 72 người Thượng trong số TNLT được xác định. Đây là một sự không cân xứng quá lớn khi so sánh về nhân số người Thượng trên nhân số người Kinh và làm nổi bật mục tiêu mà nhà chức trách Việt Nam nhắm đến người Thượng. Chỉ một tù nhân lương tâm được xác định bởi Chiến Dịch là Khmer Krom; dân tộc Khmer cư ngụ trong vùng đồng bằng sông Cửu Long của miền Nam Việt Nam. Trường hợp 5 TNLT còn lại, tức là 2.4% trên tổng số, Chiến Dịch đã không thể xác định được sắc tộc của họ. Phần dưới đây của bài này đề cập đến nhiều chi tiết hơn về sự cáo buộc của chính quyền và kết án các tù TNLT thuộc các nhóm dân tộc khác nhau.

    Người Kinh

    Trong số 87 TNLT được xác định bởi Chiến Dịch từ nhóm người đa số - người Kinh, 74 người nam và 13 là nữ. Những TNLT người Kinh, nam hay nữ, đa số bị buộc tội hoặc bị kết án theo Điều 79, "âm mưu lật đổ chính phủ", hoặc Điều 88 "tuyên truyền chống nhà nước". Trong trường hợp Điều 88 bị phạt tù từ 3 đến 20 năm, cá nhân bị kết án theo Điều 79 có thể bị phạt tù từ 5 năm đến tù chung thân, tùy theo hình thức tham gia. Lê Xuân Phúc (nam) là một TNLT dân tộc Kinh bị kết án theo Điều 79. Ông ta bị bắt vào tháng Hai năm 2012 và nhận một án tù 15 năm, tiếp theo là 5 năm bị quản thúc tại gia vì kêu gọi bảo vệ môi trường một cách ôn hoà ở tỉnh nhà Phú Yên. Ông ta đã 61 tuổi khi bị bắt. Ông ta là một người yếu đuối, và sau khi mãn hạn tù thì ông tasẽ được76 tuổi; và 81 tuổi khi ông thi hành xong thời gianquản thúc tại gia.


    Hình 2: Việc Buộc Tội người Kinh theo giới tính

    Người Thượng

    Các TNLT người Thượng gồm có 72 cá nhân trong danh sách dữ liệu của Chiến Dịch: 61 nam, 1 nữ và 10 người không rõ giới tính. Đa số là người dân tộc Jarai, Ede và Bahnar, thuộc bốn tỉnh Dak Lak, Đak Nong, Gia Lai và Kon Tum. Hình 2 đưa ra thời gian mà họ bị kết án, nếu chúng tôi có được thông tin này,và hiện nay họ đang ở trong tù. Có ba điểm đáng chú ý là sự nhảy vọt về các vụ kết án xảy ra vào các năm 2009, 2011 và 2012. Như đã nêu trên, tỷ số TNLT người Thượng trên tổng số TNLT không phù hợp với tỷ lệ dân số người Thượng so với dân số người Kinh ở Việt Nam. Như đã được ghi nhận bởi các tổ chức nhân quyền khác nhau, gồm cả một loạt các phúc trình của Tổ Chức Theo Dõi Nhân Quyền, người Thượng phải đối mặt với mức độ đàn áp nghiêm trọng tại Việt Nam [1]. Họ là những người thiểu số bản địa và thiểu số tôn giáo đồng thời là nạn nhân của việc chuyển nhượng đất đai đã được thực hiện với quy mô lớn nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho việc du nhập một số đông người Kinh vào các khu vực mà người Thượng đã hiện diện tại đây qua nhiều thế hệ. Trong nhiều trường hợp, việc đối xử với người Thượng tại Việt Nam là hành động bức hại, và hàng trăm người đã rời bỏ đất nước trong những năm gần đây, họ cầu khẩn để xin quy chế tị nạn tại các nước láng giềng như Campuchia và Thái Lan.

    tunhanluongtam_03.jpg
    Hình 3: Số lượng người Thượng bị giam giữ trong khoảng thời gian từ năm 2004 đế năm 2017. Biểu đồ này không bao gồm 24 người Thượng, những người mà chúng tôi không có thông tin cụ thể về thời điểm họ bị bắt giữ.

    Người Khmer Krom

    Một tù nhân lương tâm duy nhất được xác định bởi Chiến Dịch NOW mà không phải là người Kinh hay người Thượng và NOW có thông tin về sắc tộc của người này là Thượng Toạ Thạch Thuol, người đứng đầu chùa Ta Set, tỉnh Sóc Trăng. Thượng Toạ Thạch là người phê bình thẳng thắn về sự ngược đãi những người theo Phật Giáo Khmer Krom, những người này từ chối gia nhập vàoGiáo Hội Phật Giáo Việt Nam do chính quyền kiểm soát chịu. Ông cũng đã lên tiếng chống đối việc chính quyền từ chối yêu cầu của ông xin phép dạy tiếng Khmer cho trẻ em Khmer Krom tại chùa của ông. Vào tháng 5 năm 2013, nhà chức trách đã ra lệnh lột áo Nhà Tu của Ông, và trục xuất ông ra khỏi chùa Ta Set nhưng đã gặp sự chống đối của những người ở tại chùa này. Thượng Toạ Thạch cố gắng chạy trốn đến một địa điểm an toàn với ba nhà sư Khmer Krom khác, Thạch Ram Rit, Tra Quanh Tha và Lieu Ny. Bốn người này đã bị bắt và sau đó bị kết án theo Điều 91 của Bộ luật Hình sự, "trốn chạy ra nước ngoài để hành động chống lại chính phủ nhân dân". Ba người kia đã thi hành án tù từ hai đến bốn năm và sau đó được thả ra. Thượng Toạ Thạch dự kiến sẽ được phóng thích vào năm 2019.

    tunhanluongtam_04.jpg
    Hình 4: thông tin về năm TNLT mà dân tộc của họ chưa được xác định

    Năm cá nhân không thể xác nhận dân tộc của họ gồm có bốn người đàn ông và một cá nhân mà chúng tôi không có thông tin về giới tính. Những người này là Trần Quan; Ta Khu; Phan Thanh Y; Trang A Cho, và Ngu (aka Ba San). Ba người đã bị bắt trong cuộc đàn áp giáo phái Phật giáo Ân Đàn Đại Đạo diễn ra từ tháng 2 đến tháng 11 năm 2012. Giáo phái này được thành lập vào năm 1969 tại miền Nam Việt Nam. Sau đó chính quyền Cộng sản đã cấm hoạt động của họ sau khi miền Nam sụp đổ năm 1975. Cuộc đàn áp năm 2012 đã bắt giữ một số lãnh tụ của Ân Đàn Đại Đạo. Những nhà lãnh đạo này được Chiến Dịch xác định họ là 23 tù nhân lương tâm. Họ bị truy tố và kết án theo Điều 79 và 230 của Bộ luật Hình sự. Họ đang thi hành các bản án với thời gian tù tội thật dài. Phan Van Thu (còn được gọi là Trần Công), người sáng lập ra giáo phái này, đã bị kết án chung thân. Tất cả các chùa và đất đai thuộc sở hữu của giáo phái này đã bị chính quyền tịch thu.

    Các Cáo Buộc

    Trong số 165 hồ sơ bao gồm trong dữ liệu của Chiế Dịch NOW! các thông tin về sự cáo buộc, kết án và hình phạt có đầy đủ cho 135 hồ sơ.

    Các điều 79, "âm mưu lật đổ chính phủ", và 88 "tuyên truyền chống nhà nước" là những quy định khét tiếng nhất của bộ luật hình sự Việt Nam trong tâm trí của cộng đồng Bảo Vệ Nhân Quyền (HRD: Human Rights Defenders) được phản ảnh qua việc chọn tên cho một trong những dự án của Chiến Dịch yểm trợ, Dự Án 88, tên của một tổ chức vận động cho tự do ngôn luận tại Việt Nam. Những quy định về tội phạm này, cả hai đều thuộc Chương XI của Bộ Hình Luật, nói về các tội phạm liên quan đến an ninh quốc gia, đã được nổi tiếng vì lý do đó. Trong số 135 hồ sơ can án mà chúng tôi có thông tin về sự buộc tội và kết án, thì 62 hồ sơ thuộc Điều 79 và 88. Tất cả những trường hợp này đều liên quan đến những người thuộc dân tộc Kinh, ngoại trừ ba người bị kết án theo Điều 79 mà không có thông tin về dân tộc (nhu trình bày ở trên). Trong khi không có tù nhân lương tâm nào thuộc nhóm dân tộc thiểu số bị buộc tội hoặc bị kết án theo những điều này, dựa trên những hồ sơ mà chúng tôi có thông tin về sắc tộc, gần một nửa số hồ sơ, tức là 38 hồ sơ các tù nhân lương tâm Thượng bị buộc tội và kết án theo Điều 87, một quy định buộc tội liên quan đến an ninh quốc gia khác "vi phạm chính sách đoàn kết [của Việt Nam]". Hai quy định khác thuộc Chương XI, Điều 89, "phá rối an ninh" và Điều 91, " chạy trốn ra nước ngoài hay đào tẩu để ở lại nước ngoài nhằm chống lại chính quyền nhân dân" được sử dụng trong ba hồ sơ buộc tội và kết án.

    Các cáo buộc trong các chương khác của Bộ luật Hình sự đã được sử dụng bao gồm Điều 245, "Gây rối loạn trật tự công cộng"; Điều 247, "Thực hiện các hành vi mê tín dị đoan"; Điều 257, "kháng cựnhững viên chức trong lúc thi hànhcác công vụ"; Điều 258, "Lợi dụng quyền tự do dân chủ xâm phạm lợi ích của Nhà nước"; và Điều 304, "Không thi hành phán quyết".

    tunhanluongtam_05.jpg
    Hình 5: Phân tích về các cáo buộc

    Hai hồ sơkhác thường nổi bật là các cáo buộc liên quan đến Ô. Trần Minh Loi và Nguyễn Văn Hưu. O. Loi bị kết án vì tội hối lộ, nhưng không rõ cụ thể là căn cứ vào điều nào. Ông đã vận động chống tham nhũng và bị kết án vào tháng 3 năm 2017 và bị phạt tù sáu năm rưỡi. Trong trường hợp của Ô. Nguyễn Văn Hưu thì Điều 230 đã được dùng để buộc tội, "sản xuất, tàng trữ, vận chuyển, sử dụng, mua bán, chiếm đoạt vũ khí quân sự hay/và các phương tiện kỹ thuật". Hưu là một trong số 23 tù nhân lương tâm thuộc Ân Đàn Đại Đạo. Ông đã sử dụng thuốc nổ để phá đá để dùng trong việc xây dựng trung tâm y tế đang được giáo phái của ông xây cất. Mặc dù có tính chất cực đoan của sự buộc tội này, ông ta đã bị kết án nhẹ hơn so với các đồng đạo của ông. Ông ta đang thi hành bản án tù 6 năm và được báo cáo cho biết là ông bị giam tại nhà tù Sông Cái ở tỉnh Phú Yên.

    Án Toà

    Trong số 135 tù nhân lương tâm mà chúng tôi có thông tin, 32 người đang bị tạm giam trước khi ra hầu toà. Tổng cộng họ đã bị tạm giam 234 tháng hay 19 năm rưỡi. 103 người đã bị kết án và họ đã chịu án tù tổng cộng là 955 năm một tháng và tiếp theo đó là 204 năm bị quản thúc tại gia. Thời gian thọ án nêu trên không bao gồm thời gian mà Hoà Thượng Thích Quảng Độ đã chịu án, Ngài là Tăng Thống của một giáo hội Phật giáo độc lập, Giáo Hội Phật Giáo Việt Nam Thống Nhất. Tháng 8/1998, Hòa Thượng Thích Đỗ đã bị kết án 5 năm tù chiếu theo Điều 87 vào năm 1995, sau đó Ngài đã được trả tự do trước ngày mãn án tù,nhưng Ngàilại bị đưa vào tình trạng giám sát hành chính của chính quyền vào tháng sau đó. Từ đó Ngài đã phải chịu đựng 19 năm hai tháng dưới hình thứcbị cầm tù hoặc tạm giam tùy tiện. Ngài hiện đang bị giam giữ bất hợp pháp trong chùa của Ngài. Trường hợp của Ông Phan Văn Thu, người sáng lập của một tông phái Phật giáo thiểu số cũng không được tính vào tổng kết trên; Ông Phan Văn Thu bị kết án án chung thân, và tính đến nay Ông đã thọ án được 5 năm và 10 tháng trong tù. Cộng thêm các con số này thì tổng cộng sẽ là 999 năm và bảy tháng, và con số này chưa kể đến 30 trường hợp buộc tội và kết án mà chúng tôi không có thông tin về án lệnh và thời gian bị tạm giam trước khi ra hầu toà.

    Hãy chia sẻ suy nghĩ của bạn

    0 phản hồi