Tôi chờ một sự giải trình của Mark Zuckerberg

  • Bởi Biên tập viên
    04/10/2018
    0 phản hồi

    Đỗ Nguyễn Mai Khôi

    Báo Washington Post, một tờ báo của Mỹ đã mời tôi viết một bài về tình trạng Facebook ở Việt Nam.

    Năm ngoái, tổng giám đốc công ty Facebook-Mark Zuckeber nói rằng:“Công việc của chúng tôi tại Facebook là giúp cho người ta tạo ra những tác động tích cực lớn nhất và làm giảm nhẹ những tác động tiêu cực: sự chia rẽ và cô lập, mà công nghệ thông tin đã mang lại.”

    Là một nghệ sỹ đã lớn lên trong một xã hội có chế độ độc tài toàn trị, tôi có thể chứng thực những tác động tích cực mà Facebook mang lại. Trước đây, không có nơi nào cho chúng tôi có thể đi và biểu đạt tự do. Sự kiểm soát của chính phủ vươn dài đến mọi khía cạnh xã hội. Sự xuất hiện của mạng xã hội đã thay đổi sự kiểm soát này, nó cung cấp cho chúng tôi một không gian, nơi chúng tôi có thể nói ra những điều chúng tôi nghĩ, tiếp cận thông tin không kiểm duyệt và tổ chức biểu tình ôn hoà. Điều này có nghĩa là đàm luận công khai đã không bị hạn chế trong truyền thông của nhà nước, người ta có thể tranh cãi công khai về các chính sách, và, đôi khi, ngay cả nhà nước cũng bị đòi hỏi trách nhiệm giải trình.

    Năm 2016, tôi đã tự ứng cử như một ứng cử viên độc lập cho cuộc bầu cử quốc hội. Vì sự hạn chế bởi luật pháp trong chiến dịch giới thiệu với công chúng, tôi đã phải dùng Facebook để giấy lên một cuộc tranh luận lớn trong nước về chế độ dân chủ. Khi cảnh sát bất ngờ đột kích vào buổi biểu diễn âm nhạc của tôi và làm cho tôi bị cấm hát, Facebook đã cho phép tôi dùng mưu lách qua hệ thống kiểm duyệt để phát hành đĩa nhạc mới trên mạng. Facebook cũng là diễn đàn duy nhất nói về cuộc họp của tôi và tổng thống Barack Obama sau khi tôi bị loại khỏi cuộc bầu cử một cách không công bằng, nhưng tôi cũng thấy Facebook đang bị dùng để làm câm họng những tiếng nói bất đồng. Cũng như khi tôi tạo ra chiến dịch kêu gọi 1.000.000 người tự ứng cử cho cuộc bầu cử tiếp theo, ngay lập tức, tài khoản cá nhân facebook tôi bị khoá.

    Ngày nay, công ty Facebook đang cho phép diễn đàn của nó bị lợi dụng để chia rẻ và cô lập hoá người dân. Trại dư luận viên và binh đoàn an ninh mạng phủ khắp diễn đàn này để lôi kéo dư luận công chúng và dìm chết những tiếng nói bất đồng. Những người hỗ trợ chính phủ được trả lương để lợi dụng các quy tắc của Facebook, bôi nhọ và xoá các bài đăng. Chỉ mới trong một tháng trước, rất nhiều tài khoản cá nhân của các nhà báo độc lập nổi tiếng hàng đầu của Việt Nam và các nhà hoạt động nhân quyền bị đóng băng. Rủi ro rất cao khi chúng tôi đang mất đi nơi duy nhất mà chúng tôi có thể thảo luận tự do.

    Nhưng đây không chỉ là vấn đề của người Việt Nam, chuyện tương tự như vậy đang xảy ra ở Philippine, Facebook đang cho phép các chính quyền độc tài bịt miệng những tiếng nói bất đồng. Mặc dù có thư kiến nghị của các nhóm xã hội dân sự và của các đại biểu quốc hội Mỹ, công ty Facebook vẫn chưa làm gì để giải quyết vấn đề.

    Giám đốc điều hành Facebook, Sheryl Sandberg đã xác nhận lời tuyên thệ. Cô ấy nói “chúng tôi không trao cho chính phủ Việt Nam các thông tin cá nhân của người dùng Facebook trong tương lai” cô ấy nói thêm “chúng tôi sẽ chỉ hoạt động trong một đất nước mà nơi đó tôn trọng các giá trị của chúng tôi.”

    Tôi chào đón lời hứa của cô ấy. Tuy nhiên, nếu những gì cô ấy nói là đúng thì câu hỏi đặt ra là Facebook có những giá trị gì? Ở Việt Nam, nơi Facebook đang hoạt động, tôi có thể bị bỏ tù vì viết bài báo này. Đầu năm nay, một nhà hoạt động dân chủ ôn hoà bị tuyên án 14 năm chỉ vì đã dùng livestream Facebook để quay các cuộc biểu tình. Gần đây các cuộc biểu tình trong nước chống lại luật an ninh mạng đã bị tiêu diệt tàn bạo, 40 nhà hoạt động đã bị bỏ tù. Luật an ninh mạng yêu cầu công ty Facebook đặt văn phòng tại Việt Nam (nơi mà hệ điều hành của họ sẽ bị kiểm soát bởi nhà nước), cung cấp thông tin cá nhân của người dùng cho chính phủ, xoá các nội dung theo yêu cầu của nhà nước trong vòng 24 giờ. Trong ngữ cảnh nơi các quyền cơ bản của con người không được đảm bảo thì Facebook phải làm rõ những giá trị đó là gì và phải báo cáo Facebook tôn trọng nhân quyền như thế nào.

    Trong một tuyên bố của Facebook nói rằng:”Nhiều lần Facebook có thể phải gỡ xuống hoặc hạn chế những nội dung vì nó xâm phạm luật đặc thù của nước sở tại mặc dù nó không xâm phạm các tiêu chuẩn chung của Facebook”
    Nhưng Facebook giải thích ra sao khi việc gỡ bỏ các nội dung tuân theo luật pháp nước sở tại nhưng lại vi phạm luật nhân quyền quốc tế?

    Tự do ngôn luận đã bị hình sự hoá tại Việt Nam. Người dân thường bị bỏ tù vì tội “lợi dụng quyền tự do dân chủ” hoặc vì “tuyên truyền chống phá nhà nước”. Luật an ninh mạng cấm các nội dung “chống đối nhà nước Xã hội chủ nghĩa Việt Nam” hoặc xúc phạm đất nước, xúc phạm cờ tổ quốc, quốc ca, người lãnh tụ, người lãnh đạo, người có uy quyền, anh hùng. Liệu Facebook sẽ tuân thủ theo những điều này? Trường hợp gần đây Facebook đã gỡ bỏ nội dung phê phán gia đình hoàng gia theo yêu cầu của chính phủ vương quốc Ả Rập làm cho tôi nghĩ Facebook sẽ tuân thủ.

    Facebook, với 52 triệu người dùng tại Việt Nam (hơn nửa dân số), là một dịch vụ xã hội thiết yếu tại Việt Nam. Tuy vậy, Facebook đã không có trách nhiệm giải trình với công chúng. Không như ở Mỹ, nơi mà xã hội dân sự có thể tự do hoạt động, Zuckerberg có thể bị bắt buộc phải giải trình trước quốc hội, ở Việt Nam không có sự giám sát độc lập đối với sự điều hành của Facebook. Những quyết định dựa trên các chính sách được tạo ra mà không có sự tham khảo từ công chúng (mặc dù Facebook đã thiết lập một kênh riêng để đối thoại với nhà nước) và ban quản trị công ty đã gặp những người lãnh đạo không được bầu chọn của chúng tôi trong khi làm ngơ với xã hội dân sự. Khi Facebook có một sự ảnh hưởng lớn trong đời sống xã hội Việt Nam thì họ rất cần phải có một sự giải trình sâu sắc hơn.

    Để bắt đầu, Facebook nên ngừng cho phép các dư luận viên của nhà nước lợi dụng diễn đàn này, nên đưa ra báo cáo Facebook đã tôn trọng quyền con người như thế nào dựa trên Nguyên Tắc Hướng Dẫn Liên Hiệp Quốc về kinh doanh và nhân quyền, nên tạo ra một chính sách tuyên bố từ chối tuân theo những luật pháp sở tại hòng bóp nghẹt những tiếng nói bất đồng và xâm phạm quyền riêng tư. Hơn nữa, công ty Facebook nên tổ chức những cuộc họp với các đại diện xã hội dân sự.

    Facebook đã mang lại tự do cho Việt Nam. Sự ảnh hưởng tích cực đang bị đảo ngược khi diễn đàn trên mạng xã hội bị chuyển qua cho sự độc tài. Tôi đang chờ một sự giải trình từ Mark Zuckerberg.

    Nguồn trên WP: https://www.washingtonpost.com/news/global-opinions/wp/2018/10/02/how-facebook-is-damaging-freedom-of-expression-in-vietnam

    Dưới đây là các link có thông tin liên quan tới bài viết nếu người đọc muốn kiểm chứng:

    https://earthjournalism.net/…/vietnam2019s-social-media-sha…

    https://www.bbc.com/news/blogs-trending-31991940

    https://www.nytimes.com/…/as…/vietnam-election-mai-khoi.html

    https://www.bloomberg.com/…/how-rodrigo-duterte-turned-face…

    https://www.change.org/p/%C4%91%E1%BB%81-ngh%E1%BB%8B-faceb…

    https://www.reuters.com/…/u-s-lawmakers-urge-google-faceboo…

    https://www.npr.org/…/facebook-twitter-heavies-set-to-appea…

    https://www.theguardian.com/…/vietnam-jails-activist-for-14…

    https://www.hrw.org/vi/news/2018/06/07/318821

    https://theintercept.com/…/facebook-senate-hearing-sheryl-…/

    https://www.reuters.com/…/vietnams-facebook-dissidents-test…

    https://www.ungpreporting.org/

    Hãy chia sẻ suy nghĩ của bạn

    0 phản hồi