Trả lại báo chí cho dân sự

  • Bởi Admin
    17/07/2018
    2 phản hồi

    Trung Bảo

    Theo tìm hiểu thì ông Trần Đại Quang không nói cần có luật biểu tình như báo Tuổi Trẻ đã dẫn trong bài viết. Đó là ý kiến của một cử tri nhưng không hiểu sao phóng viên lại “gắn” cho ông Chủ tịch nước. Sai sót này có thể nói là nghiêm trọng. Đành rằng ông Chủ tịch nước hay một người dân thường đều có vai trò bằng nhau trên mặt báo, nhưng xưa nay các báo đều cử những phóng viên có kinh nghiệm già dặn đi “cover” các sự kiện có hiện diện của những nguyên thủ. Cho nên, phải nhìn thấy lỗi trước tiên thuộc về tác nghiệp của phóng viên và quy trình thẩm định thông tin của biên tập viên.

    Bởi vì đây là sai sót nghiệp vụ và nếu ông Chủ tịch nước cho rằng điều này gây ảnh hưởng không tốt cho mình thì ông Quang có quyền khiếu nại theo Luật Báo chí, nếu thấy chưa đủ thì có thể nhờ đến sự phân xử của toà án. Đây là một phản ứng trong không gian của một xã hội dân sự bình thường. Tại Việt Nam không như vậy. Báo chí được khẳng định là “công cụ” của đảng cầm quyền, vì vậy thay vì để mọi thứ diễn ra như một hoạt động dân sự thì quy trình khiển trách bằng một quyết định hành chính đã được áp dụng. Cụ thể là số tiền phạt 220 triệu đồng và đình chỉ 3 tháng đối với ấn phẩm Tuổi Trẻ online.

    Cũng trong một không gian dân sự lý tưởng, hình phạt nặng nhất với một tờ báo là bị độc giả quay lưng khi có sai sót và bị kiện bởi bên bị cho là ảnh hưởng do sai sót của tờ báo. Toà án là nơi ra quyết định phạt đối với tờ báo để đền bồi những thiệt hại cho nạn nhân của sai sót. Chính phủ làm nhiệm vụ bảo đảm các quy trình ấy hoạt động công bằng và xuyên suốt theo các bộ luật đã được ban hành. Chính phủ không phải và không thể là nơi ban hành quyết định phạt một tờ báo.

    Đó là một ngày thứ 2 của tháng 4.2009, những công đoạn cuối cùng của số báo Du Lịch đã gần xong để đưa đi nhà in. Một cuộc điện thoại thông báo đình bản 3 tháng vì những “sai sót” trong số báo Xuân trước đó đã để lại một số báo mãi mãi không được xuất bản. Quy trình ứng xử với báo chí không hề thay đổi sau 9 năm, và chắc chắn không thay đổi sau nhiều năm nữa khi báo chí Việt Nam không thoát khỏi kiếp “công cụ”.

    Cho đến giờ vẫn chưa có gì thay đổi quyết tâm “lãnh đạo toàn diện” đất nước của đảng Cộng sản Việt Nam, nhưng mọi thứ đều đã được luật hoá, tôi tự hỏi tại sao với báo chí, đảng cầm quyền lại không để nó vận hành như một doanh nghiệp. Chịu sự chi phối và điều phối bởi các bộ luật như mọi chủ thể khác đang hoạt động trên đất nước này. Có thể nhiều người ủng hộ quyền lực của đảng sẽ nạt nộ: “Thế thì loạn à?”, nhưng hãy nhớ lại chỉ 20 năm trước đây thôi thị trường chứng khoán vẫn còn bị coi là “công cụ bóc lột của giới chủ tư bản” trong nhiều văn kiện đảng, lùi xa hơn là 30 năm trước thì doanh nghiệp tư nhân vẫn là một hình thức “người bóc lột người”.

    Báo chí cũng vậy, cũng chỉ là một “diện” của đời sống mà đảng Cộng sản muốn quản lý. Có muốn hay không thì báo chí cũng sẽ tìm cho được cách hoạt động tự do, bởi những nhu cầu bắt buộc của xã hội. Vậy hãy quản lý bằng cách rút dần bàn tay điều hành trực tiếp ra khỏi lĩnh vực này mà để thị trường điều tiết và chi phối bằng luật pháp. Đồng thời, xin tha cho người làm báo cái vai trò “chiến sĩ thông tin” để rồi ra ân ra uy bằng cái thẻ. Hãy để họ được làm báo bằng các quy tắc nghề nghiệp đã có từ hàng trăm năm nay, đừng bắt những nhà báo có lương tâm phải đau khổ khi đứng trước những sự thật không được chuyển lên mặt báo, phải tủi nhục khi ai ai cũng có thể khinh khi rẻ rúng một nghề nghiệp đầy cao quý như nghề báo.

    Trung Bảo

    Từng là cộng tác viên tự do của hơn 10 tờ báo, tôi có lúc viết nhiều đến mức mở tờ báo lớn nào ra vào bất kỳ ngày nào ở Sài Gòn cũng thấy có bài của mình. Với Tuổi Trẻ, tôi cũng viết cho báo này trong khoảng 15 năm, từ báo ngày đến báo cuối tuần. Nói vậy không phải để khoe mà là để cho thấy tôi làm việc với rất nhiều tờ báo và học được rất nhiều từ những anh chị biên tập. Với một người tay ngang như tôi, chưa từng được đào tạo chính quy hoặc chuyên nghiệp về nghề báo, những gì tôi học được từ các anh chị biên tập của nhiều tờ báo khác nhau là những tích lũy kinh nghiệm vô cùng quý. Điều đó cũng nói lên rằng, làng báo Việt Nam, chính xác hơn là làng báo Sài Gòn, luôn là nơi quy tụ của những người giỏi nghề, trước lẫn sau 1975.

    Làng báo Sài Gòn (từng) không chỉ có những phóng viên giỏi nghề mà còn có những người “làm tòa soạn” đầy kỹ năng tác chiến lẫn khả năng xây dựng chiến thuật cạnh tranh thông tin. Nếu không bị bóp nghẹt tự do báo chí, làng báo Sài Gòn đủ sức để cạnh tranh về nghiệp vụ với báo chí khu vực. Một số phóng viên hoặc anh chị làm công tác tổ chức nội dung giỏi đến mức thừa sức tự đứng ra mở tờ báo riêng, nếu môi trường báo chí Việt Nam không bị đè đầu cỡi cổ bởi đám tuyên giáo hoàn toàn dốt đặc về nghiệp vụ báo chí nhưng thừa quyền hành chính trị để áp đặt kiểm duyệt. Cũng như nhiều lĩnh vực khác của đất nước, làng báo từng không thiếu người tài, cho đến khi người tài lần lượt bỏ nghề và hậu quả là làng báo ngày càng trở thành một thứ công cụ được uốn nắn và chỉnh sửa tròn trịa đến mức ngoài chức năng công cụ ra thì nó bây giờ chẳng còn giá trị nào khác. Thật tiếc cho một nền báo chí ngày càng hiếm hoi người giỏi nghề và trung thực trong khi đầy dẫy bọn xôi thịt mà “nghiệp vụ báo chí” của họ là “canh me” “đi sự kiện” để nhận phong bì hoặc xum xoe ăn nhậu với đám quan chức để nhắm đến vị trí nào đó cao hơn và nhiều bổng lộc hơn.

    Theo FB Mạnh Kim

    Hãy chia sẻ suy nghĩ của bạn

    2 phản hồi

    Tác giả viết : "Tại Việt Nam không như vậy. Báo chí được khẳng định là “công cụ” của đảng cầm quyền, vì vậy thay vì để mọi thứ diễn ra như một hoạt động dân sự thì quy trình khiển trách bằng một quyết định hành chính đã ..."
    Báo chí ở Việt nam không phải được khẳng định là... mà được "luật hoá là công cụ của đảng cầm quyền" !
    Trích từ wikipedia : "Tính đến năm 2010 trong số hơn 700 tờ báo cùng 67 đài phát thanh và truyền hình trong nước thì tất cả phụ thuộc vào những cơ quan nhà nước và chịu sự chỉ đạo của chính quyền.[14] Chính xác hơn là Bộ Thông tin - Truyền thông quản lý cùng dưới quyền Ban Văn hóa Tư tưởng của Đảng Cộng sản.[15]

    Tháng 8 năm 2011 tại Hội nghị báo chí nhóm họp ở Quảng Bình, Cục Báo chí thuộc Bộ Thông tin và truyền thông Việt Nam tái khẳng định rằng tất cả báo chí trong nước đều là cơ quan ngôn luận của Đảng nên nhiệm vụ chính yếu là "tuyên truyền đường lối, chủ trương của Đảng và chính sách, pháp luật của Nhà nước đến nhân dân." Vì vậy báo chí phải cảnh giác việc "đưa tin không phù hợp với lợi ích quốc gia và nhân dân" và "nhận thức chính trị sai lệch."[16] Dù vậy báo chí cùng các phương tiện truyền thông nói chung đang được hiện đại hóa và nhà nước không thể kiểm soát được trọn vẹn"
    "Không thể kiểm soát trọn vẹn" không có nghĩa, họ đã nới lỏng một phần báo chí, mà chỉ là : KHÔNG ĐỦ KHẢ NĂNG làm được như mong muốn !
    Do đó, lời cầu xin : "Hãy trả lại báo chí cho dân sự !" chắc chắn sẽ không bao giờ được thoả mãn, chắc chắn như sau mỗi lần cầu nguyện, người ta nói Amen vậy !
    Muốn có tự do báo chí, chỉ có một cách : XOÁ BỎ CHẾ ĐỘ "kiểm soát tất cả" này mà thôi !

    https://www.rfa.org/vietnamese/in_depth/restraining-freedom-of-speech-is-the-essence-of-dictatorship-07172018134550.html

    Trích dẫn:
    Tuy nhiên, nhà báo mà chúng tôi tiếp xúc cho biết từ lâu mình không còn đọc báo này.

    Bản thân tôi từ lâu đã không đọc Tuổi Trẻ vì đây là một tờ báo đứng ngoài những sự kiện dân chủ, những đòi hỏi dân chủ, những nhà dân chủ bị bắt bớ, không nhắc đến những cuộc biểu tình. Đối với tôi nó không còn là một tờ báo lớn nữa mà chỉ tồn tại dưới danh nghĩa phục vụ cho người dân.

    Nhà báo này cũng phản biện lại đánh giá ‘Tuổi Trẻ là tờ báo tốt nhất nước’ của một người đưa lên facebook cá nhân các bài viết kèm hình ảnh sinh hoạt được nói là trong thời gian làm việc tại báo Tuổi Trẻ, như sau:

    Nếu họ nghĩ họ thực sự là người làm báo lớn và ý thức nghĩa vụ và quyền lợi của mình thì họ có chấp nhận thay đổi hay không. Còn nếu họ phải tồn tại, chấp nhận một cơ chế chính quyền như vậy thì bản thân họ đã tự biết họ từ lâu lắm rồi. Những cuộc khóc thương, khóc mướn niềm tin vào Tuổi Trẻ thế này thế kia… tôi thấy rất cải lương.

    Trích dẫn:
    Mặc dù vậy, dưới góc nhìn một người làm truyền thông, nhà báo nói chuyện với RFA cho biết bạn vẫn thấy điểm tích cực sau sự kiện này là người dân đã có thể nhìn nhận được họ đang sống trong thế giới kìm kẹp như thế nào. Bạn nói thêm đây là một hành động can thiệp thô bạo nhằm đe dọa những người cầm bút.

    Tôi cảm thấy đây là một cú tát rất thô bạo. Tuy nhiên tôi kỳ vọng tiếp tục có những sự thô bạo như vậy bởi vì khi người bị giẫm đạp và bị tát như vậy thì người ta mới có ý thức để đấu tranh và khao khát từ không có tự do để có được tự do.

    Nhà báo này nói tiếp người làm báo giống như những người chiến sĩ. Khi càng bị đặt vào thế kìm kẹp, bị đẩy vào thế sợ hãi thì họ phải bứt ra và trưởng thành. Theo lời của người này thì quyền lực của báo chí không phải ở chỗ phụ thuộc vào chính quyền mà là giúp người dân thay đổi chính quyền.

    Phạt báo Tuổi Trẻ làm lộ bản chất sợ sự thật của Hà Nội

    Bộ Thông tin và Truyền thông hôm 16/7/2018 đã ra quyết định xử phạt báo Tuổi Trẻ 220 triệu đồng và đình bản báo Tuổi Trẻ Online trong thời gian ba tháng, buộc phải xin lỗi và cải chính thông tin bị cho là sai sự thật, gây ảnh hưởng xấu.

    Bạn đọc và giới làm báo phản ứng thế nào trước biện pháp đó?

    ‘Sự kiện lịch sử’

    Một khán giả trung thành của tờ Tuổi Trẻ, đặc biệt là Tuổi Trẻ Cười, bạn Lưu Thiện ngụ tại Sài Gòn cho biết cảm nhận sau khi biết tin vừa nêu.

    Đội ngũ phóng viên và biên tập ở tờ báo đó có trách nhiệm cao đối với xã hội. Bây giờ họ bị cấm tuy chỉ với Tuổi Trẻ Online nhưng tôi thấy đó là một điều đáng buồn và khá bức xúc.

    Bạn Lưu Thiện nêu ra lý do bức xúc là vì mặc dù tất cả mọi người dân đều xứng đáng có quyền tiếp nhận thông tin nhưng vấn đề tự do ngôn luận tại Việt Nam đang bị kiểm soát chặt chẽ và trong tương lại sẽ bị thắt chặt hơn; cụ thể là đối với những thông tin mà chính phủ Hà Nội và đảng cộng sản Việt Nam muốn bưng bít:

    Tôi thấy ở đất nước mình mọi người đang bị cô lập với những thông tin bên ngoài, thế giới bên ngoài và kể cả những thông tin ngay tại nội tại của đất nước mình.

    Một người hiện đang làm truyền thông tại Việt Nam không muốn nêu tên đánh giá là đây một sự kiện lịch sử.

    Đối với báo chí, đây là một sự kiện mang tính lịch sử vì tờ Tuổi Trẻ là một biểu tượng báo chí của Sài Gòn nói riêng và Việt Nam nói chung.

    Theo Facebooker Lê Nguyễn Hương Trà, vào ngày 9/7, tại Hội nghị sơ kết công tác 6 tháng đầu năm và triển khai công tác cuối năm 2018 của toàn ngành, các điểm bị cáo buộc vi phạm của Tuổi Trẻ đã được đưa ra với chỉ trích là rất nghiêm trọng. Trong đó có nêu ra một bình luận của bạn đọc trên Tuổi trẻ dưới bài “Sao trong quy hoạch chưa thấy cao tốc cho miền Tây?” Bình luận này đã được chụp lại và quy kết là ‘chia rẽ dân tộc’

    Nhà báo vừa nêu có ý kiến về điều này:

    Lý luận như vậy rõ ràng lộ ra tham vọng khống chế tự do ngôn luận và chỉ coi báo chí là công cụ để phục vụ chế độ. Bản chất đã là như vậy từ lâu rồi, nhưng qua sự kiện này người ta càng thấy rõ hơn bản chất của chế độ độc tài, độc đảng.

    Niềm tin bị ảnh hưởng?

    Sự việc Báo Tuổi Trẻ Online bị ngưng hoạt động trong 3 tháng khiến một số người cầm bút và độc giả của báo này bày tỏ sự thương cảm và tiếc nuối bằng cách thay hình đại diện của mình trên mạng xã hội cùng với biểu tượng của báo Tuổi Trẻ kèm dòng chữ ‘niềm tin của bạn’.

    Nhà báo Lê Kiên, một thành viên của báo Tuổi Trẻ, viết trên trang mạng cá nhân như sau:

    “Tiên trách kỷ, hậu trách nhân”, mỗi một hệ quả xảy ra thì các nguyên nhân chủ quan phải được mổ xẻ trước. Tôi quan niệm Báo Tuổi trẻ là tài sản của xã hội, những người làm báo Tuổi trẻ hiện nay đang sống bằng sự ký thác niềm tin và việc trả tiền mua báo của bạn đọc. Uy tín của tờ báo là nước mắt, mồ hôi, trí tuệ của bao thế hệ xây dựng nên. Những người làm báo Tuổi trẻ hôm nay mà để thất thoát những thành quả đó là đắc tội trước lịch sử.

    Tuy nhiên, nhà báo mà chúng tôi tiếp xúc cho biết từ lâu mình không còn đọc báo này.

    Bản thân tôi từ lâu đã không đọc Tuổi Trẻ vì đây là một tờ báo đứng ngoài những sự kiện dân chủ, những đòi hỏi dân chủ, những nhà dân chủ bị bắt bớ, không nhắc đến những cuộc biểu tình. Đối với tôi nó không còn là một tờ báo lớn nữa mà chỉ tồn tại dưới danh nghĩa phục vụ cho người dân.

    Nhà báo này cũng phản biện lại đánh giá ‘Tuổi Trẻ là tờ báo tốt nhất nước’ của một người đưa lên facebook cá nhân các bài viết kèm hình ảnh sinh hoạt được nói là trong thời gian làm việc tại báo Tuổi Trẻ, như sau:

    Nếu họ nghĩ họ thực sự là người làm báo lớn và ý thức nghĩa vụ và quyền lợi của mình thì họ có chấp nhận thay đổi hay không. Còn nếu họ phải tồn tại, chấp nhận một cơ chế chính quyền như vậy thì bản thân họ đã tự biết họ từ lâu lắm rồi. Những cuộc khóc thương, khóc mướn niềm tin vào Tuổi Trẻ thế này thế kia… tôi thấy rất cải lương.

    Sau sự kiện này, nhà báo tự do Mạnh Kim cũng nói thẳng trên trang cá nhân rằng làng báo trong nước ngày càng trở thành một thứ công cụ được uốn nắn và chỉnh sửa tròn trịa đến mức ngoài chức năng công cụ ra thì nó bây giờ chẳng còn giá trị nào khác.

    Sự can thiệp thô bạo và ý thức đấu tranh

    Đây không phải là lần đầu tiên việc một tờ báo bị đình bản tại Việt Nam. Hôm 27/10/2016, Báo điện tử Tầm nhìn đã bị phạt ngưng phát hành 3 tháng vì sai phạm được nói là liên quan tôn chỉ, mục đích.

    Hôm 4/10/2016, Bộ trưởng Thông tin- Truyền thông Trương Minh Tuấn cũng nói rõ việc thu hồi thẻ nhà báo của Tổng biên tập và đình chỉ tờ Petrotimes 3 tháng là vì đăng lại thông tin của báo nước ngoài liên quan đến vụ án Trịnh Xuân Thanh.

    Trước đó, hôm 9/7/2015, hai ấn phẩm Người đưa tin và Công lý trái tim cũng bị đình bản trong ba tháng.

    Vào tháng 2/2014, tờ Sài Gòn Tiếp Thị chính thức bị đóng cửa sau 20 năm hoạt động với lý do được nêu ra là vì tài chính, thế nhưng Tổng biên tập báo này từng tiết lộ đã bị Ban Tuyên giáo phàn nàn "rất nhiều lần" và đã phải điều chỉnh "rất nhiều nội dung".

    Trở lại chuyện Tuổi Trẻ Online bị đình bản 3 tháng, một luật sư trẻ bày tỏ chính kiến trước những kết luận của Bộ Thông tin và Truyền thông hôm 16/7/2018.

    Cả hai kết luận là một thông điệp cho thấy làn ranh giữa tự do báo chí và thông tin vi phạm hiện nay ngày càng mờ nhạt đến mức có thể bị quyết định tuỳ nghi. Nó có thể sẽ hoàn toàn vô hiệu hoá những gì hiếm hoi còn sót lại của chức năng phản biện những vấn đề nhạy cảm mà báo chí Việt Nam đang có, và khiến cho những nhà báo thực địa trở nên run sợ khi lấy tin.

    Mặc dù vậy, dưới góc nhìn một người làm truyền thông, nhà báo nói chuyện với RFA cho biết bạn vẫn thấy điểm tích cực sau sự kiện này là người dân đã có thể nhìn nhận được họ đang sống trong thế giới kìm kẹp như thế nào. Bạn nói thêm đây là một hành động can thiệp thô bạo nhằm đe dọa những người cầm bút.

    Tôi cảm thấy đây là một cú tát rất thô bạo. Tuy nhiên tôi kỳ vọng tiếp tục có những sự thô bạo như vậy bởi vì khi người bị giẫm đạp và bị tát như vậy thì người ta mới có ý thức để đấu tranh và khao khát từ không có tự do để có được tự do.

    Nhà báo này nói tiếp người làm báo giống như những người chiến sĩ. Khi càng bị đặt vào thế kìm kẹp, bị đẩy vào thế sợ hãi thì họ phải bứt ra và trưởng thành. Theo lời của người này thì quyền lực của báo chí không phải ở chỗ phụ thuộc vào chính quyền mà là giúp người dân thay đổi chính quyền.