Trở lại trường hợp Trần Huỳnh Duy Thức

  • Bởi Admin
    23/04/2018
    1 phản hồi

    Lê Công Định

    Ngày 20/01/2010 Tòa án nhân dân TPHCM xét xử sơ thẩm, và ngày 11/05/2010 Tòa án nhân dân tối cao xét xử phúc thẩm vụ án chính trị của nhóm Trần Huỳnh Duy Thức, Lê Thăng Long, Lê Công Định và Nguyễn Tiến Trung, với cáo buộc “hoạt động nhằm lật đổ chính quyền nhân dân”. Sau thời gian thụ hình, ba người lần lượt ra tù, duy chỉ anh Thức còn bị giam do bản án dài 16 năm tù.

    Cơ sở pháp lý để truy tố và xét xử trong vụ án này là Khoản 1, Điều 79 của Bộ luật Hình sự số 15/1999/QH10 ngày 21/12/1999 (được sửa đổi bởi Bộ luật Hình sự số 37/2009/QH12 ngày 19/06/2009) (gọi tắt là BLHS 1999). Toàn văn Điều 79 quy định như sau:

    “Người nào hoạt động thành lập hoặc tham gia tổ chức nhằm lật đổ chính quyền nhân dân, thì bị phạt như sau:

    1. Người tổ chức, người xúi giục, người hoạt động đắc lực hoặc gây hậu quả nghiêm trọng, thì bị phạt tù từ 12 năm đến 20 năm, tù chung thân hoặc tử hình;

    2. Người đồng phạm khác thì bị phạt tù từ 5 năm đến 15 năm.”

    Cả hai bản án sơ thẩm và phúc thẩm về vụ án này đều nhắc đến Nhóm Nghiên Cứu Chấn như một nhóm bạn bè cùng nghiên cứu về Sấm Trạng Trình với anh Thức, nhưng hội đồng xét xử ở cả hai cấp sơ thẩm và phúc thẩm đều không thể chứng minh về phương diện pháp lý nhóm này là “tổ chức nhằm lật đổ chính quyền nhân dân” như Điều 79 quy định.

    Thật vậy, trong BLHS 1999 không có bất cứ điều khoản nào quy định, dù cụ thể hay tổng quát, các yếu tố định danh và định tính về một “tổ chức nhằm lật đổ chính quyền nhân dân”. Nói cách khác, hai bản án chỉ quy chụp mà không nêu cơ sở pháp lý để xác định Nhóm Nghiên Cứu Chấn của anh Thức và bạn bè là một “tổ chức nhằm lật đổ chính quyền nhân dân”.

    Do đó, việc áp dụng Khoản 1, hay thậm chí Khoản 2, của Điều 79 là hoàn toàn không chính xác. Đó là sự thiếu sót của luật pháp, mà lẽ ra tòa án phải suy đoán, nhận định và tuyên phán theo hướng có lợi cho các bị cáo, thay vì cố tình kết tội họ. Trên thực tế, các thẩm phán của đảng cầm quyền đã không hành xử theo đúng chuẩn mực pháp lý như thế, mà chỉ khư khư bảo vệ đảng của mình thôi.

    May thay, Bộ luật Hình sự số 100/2015/QH13 ngày 27/11/2015 (được sửa đổi bởi Bộ luật Hình sự số 12/2017/QH14 ngày 20/06/2017 và có hiệu lực thi hành từ ngày 01/01/2018) (gọi tắt là BLHS 2015) đã mang đến một cơ hội sửa sai cho hai bản án đã tuyên, đặc biệt đối với anh Thức.

    Điều 79 của BLHS 1999 đã bị thay thế bởi Điều 109 của BLHS 2015, toàn văn như sau:

    “Người nào hoạt động thành lập hoặc tham gia tổ chức nhằm lật đổ chính quyền nhân dân, thì bị phạt như sau:

    1. Người tổ chức, người xúi giục, người hoạt động đắc lực hoặc gây hậu quả nghiêm trọng, thì bị phạt tù từ 12 năm đến 20 năm, tù chung thân hoặc tử hình;

    2. Người đồng phạm khác thì bị phạt tù từ 5 năm đến 12 năm;

    3. Người chuẩn bị phạm tội này, thì bị phạt tù từ 1 năm đến 5 năm.”

    Có thể thấy Điều 109 mới hầu như lập lại nguyên văn từng từ một của Điều 79 cũ. Tuy nhiên, điểm mới của Điều 109 chính là Khoản 3 về hành vi “chuẩn bị phạm tội” với khung hình phạt tù từ 01 đến 05 năm, mà Điều 79 không có.

    Như đã phân tích ở trên, hành vi và hoạt động của anh Thức hiển nhiên không phạm vào Điều 79 của BLHS 1999. Đó cũng chính là điều anh Thức luôn khẳng định rõ và mọi người đều biết. Dẫu vậy, bản án đã được tuyên và đã có hiệu lực thi hành trên phương diện pháp lý, nên giờ đây chính là lúc phải đặt bản án và hình phạt đã tuyên dưới góc độ pháp lý thuần túy để nhìn nhận lại sự việc.

    Khoản 1, Điều 14 của BLHS 2015 quy định thế nào là “chuẩn bị phạm tội”, như sau:

    “Chuẩn bị phạm tội là tìm kiếm, sửa soạn công cụ, phương tiện hoặc tạo ra những điều kiện khác để thực hiện tội phạm hoặc thành lập, tham gia nhóm tội phạm, trừ trường hợp thành lập hoặc tham gia nhóm tội phạm quy định tại Điều 109, điểm a khoản 2 Điều 113 hoặc điểm a khoản 2 Điều 299 của Bộ luật này.”

    Như vậy đối với Điều 109, “chuẩn bị phạm tội là tìm kiếm, sửa soạn công cụ, phương tiện hoặc tạo ra những điều kiện khác để thực hiện tội phạm”. Hành vi và hoạt động của anh Thức, theo mô tả trong hai bản án sơ thẩm và phúc thẩm, lẽ ra chỉ có thể là chuẩn bị phạm tội nếu đứng trên góc nhìn và thái độ võ đoán của các cơ quan tố tụng hiện nay.

    Điều 79 cũ không quy định về chuẩn bị phạm tội, nên Điều 109 mới khắc phục thiếu sót đó và mang đến một lợi điểm cho các bị can, bị cáo và bị án bị quy tội “hoạt động nhằm lật đổ chính quyền nhân dân”.

    Thêm vào đó, Khoản 3, Điều 7 của BLHS 2015 quy định về hiệu lực của Bộ luật Hình sự về thời gian như sau:

    “Điều luật xóa bỏ một tội phạm, một hình phạt, một tình tiết tăng nặng, quy định một hình phạt nhẹ hơn, một tình tiết giảm nhẹ mới hoặc mở rộng phạm vi áp dụng án treo, miễn trách nhiệm hình sự, loại trừ trách nhiệm hình sự, miễn hình phạt, giảm hình phạt, tha tù trước thời hạn có điều kiện, xóa án tích và quy định khác có lợi cho người phạm tội, thì được áp dụng đối với hành vi phạm tội đã thực hiện trước khi điều luật đó có hiệu lực thi hành.”

    Điểm b, Khoản 1, Điều 2 của Nghị quyết số 41/2017/QH14 ngày 20/06/2017 của Quốc hội về việc thi hành BLHS 2015, cũng nhắc lại và nêu rõ hơn việc áp dụng các điều khoản luật có lợi cho các bị can, bị cáo và bị án nêu trên như sau:

    “Các điều khoản của Bộ luật Hình sự năm 2015 xóa bỏ một tội phạm, một hình phạt, một tình tiết tăng nặng; quy định hình phạt nhẹ hơn, tình tiết giảm nhẹ mới; miễn trách nhiệm hình sự, miễn hình phạt, giảm hình phạt, xóa án tích và các quy định khác có lợi cho người phạm tội thì được áp dụng đối với cả những hành vi phạm tội xảy ra trước 0 giờ 00 phút ngày 01/01/2018 mà sau thời điểm đó mới bị phát hiện, đang bị điều tra, truy tố, xét xử hoặc đối với người đang được xét giảm thời hạn chấp hành hình phạt, xóa án tích.”

    Anh Trần Huỳnh Duy Thức đã thụ án gần 9 năm tính cho đến nay trong tổng mức án 16 năm tù đã tuyên. Do đó, theo luật định, anh hoàn toàn hội đủ điều kiện để được xét giảm thời hạn chấp hành hình phạt.

    Căn cứ các quy định pháp luật đã dẫn ở trên, thiết nghĩ cần phải áp dụng Khoản 3, Điều 109 của BLHS 2015 với khung hình phạt tối đa 5 năm để xem xét và ấn định lại mức hình phạt dành cho anh Thức, từ đó trả tự do cho anh theo tinh thần của luật mới.

    Hãy chia sẻ suy nghĩ của bạn

    1 phản hồi

    May là vẫn còn anh Lê Công Định nhớ đến Trần Huỳnh Duy Thức. Người có tầm nhìn như anh Thức mà bị rơi vào quên lãng, các bài viết của anh cũng ít được thảo luận, thật là đáng tiếc. Chưa biết chừng các trí thức Việt Nam ngày nay lại một lần nữa chọn sai, như hồi xưa đã không chọn Phan Chu Trinh.