Tôn vinh bằng cấp

  • Bởi Admin
    06/03/2018
    1 phản hồi

    Hoàng Minh Châu

    Mấy năm trước tôi có dẫn một doanh nhân nước ngoài đi thăm quan Văn Miếu, một di sản văn hoá quan trọng bậc nhất của chúng ta.

    82 bia đá trong khu di tích Văn Miếu - Quốc Tử Giám vinh danh tên tuổi những người đã đỗ trong các kỳ thi tuyển tiến sĩ triều Lê và Mạc. 82 tấm bia tương ứng với 82 khoá thi từ 1442 đến 1779, trên đó khắc tên 1307 tiến sĩ thi đỗ. Những pho sử đá này là niềm tự hào về truyền thống hiếu học của dân tộc ta.

    Chẳng may, anh chàng doanh nhân quốc tế bạn tôi lại không hiểu điều đó. Anh ta cứ hỏi lung tung, ông tiến sĩ kia, tại sao được vinh danh ở đây, lúc còn sống đã làm việc gì, khi chết đi đã để lại gì, ông ấy đã cống hiến cho đất nước như thế nào...

    Thú thật là tôi bí. Xem các tư liệu trên văn bia, tôi chỉ thấy các giáo huấn chung chung của Nho Giáo, mà không tìm được thông tin liên quan đến các câu hỏi của anh bạn doanh nhân quốc tế này. Tôi đành trả lời theo tài liệu hướng dẫn tham quan: họ được vinh danh ở đây vì đã đỗ tiến sĩ trong các kỳ thi do triều đình tổ chức.

    Anh chàng doanh nhân tỏ ra đã hiểu. Anh đúc kết, Việt Nam rất khác lạ, có lẽ là quốc gia duy nhất trên thế giới tôn vinh bằng cấp như thế.

    Tôi vội dẫn anh chàng này đi nhậu vì sợ anh ta lại hỏi thêm mấy câu khó, ví dụ như "Các Tổ làng nghề được tôn vinh ở đâu", thì gay! Tôi thực sự không muốn tiết lộ bí mật quốc gia là các Tổ làng nghề không có bằng tiến sĩ nên không được tôn vinh ở cấp quốc gia.

    Có vẻ như chuyện các quan chức thích học hàm học vị trong thời gian gần đây, cũng không phải là chuyện mới. Họ chỉ tiếp tục truyền thống mà thôi. Xã hội ta, từ xưa tới nay, luôn tôn trọng bằng cấp. "Phi cao đẳng bất thành phu phụ" - một câu thành ngữ thời đầu thế kỷ hai mươi, cũng theo tinh thần đó. Thời chúng tôi, cha mẹ nào cũng mong muốn con cái đỗ đạt cao. Có thêm một tiến sĩ là cả họ ăn mừng. Ở quê, những dòng họ lớn thường đem số lượng con cháu đỗ tiến sĩ để ganh đua với nhau. Anh làm quan ư, chưa oai. Phải đỗ tiến sĩ, phải được phong giáo sư, mới thực sự oai.

    Vì vậy, Bộ trưởng nào thấy cần khoác thêm cái mác GSTS mới có thể tự tin để làm việc thì chúng ta cũng đừng nên quá khắt khe. Cái chúng ta cần khắt khe là một Bộ trưởng thì nhất định phải hoàn thành tốt trách nhiệm mà chính phủ và nhân dân đã tin tưởng giao cho.

    Hãy chia sẻ suy nghĩ của bạn

    1 phản hồi

    Các tiến sĩ Văn Miếu của VN cũng tương tự như các "tiến sĩ" phương Tây thời Trung Cổ (bằng Tiến sĩ Tây thoạt tiên xuất hiện ở Paris năm 1150). Điểm khác biệt là tiến sĩ Tây thời ấy đã được phân chia thành nhiều ngành riêng biệt như Luật, Y, Thần Học và Văn chương, còn tôi không biết tiến sĩ ta có được đào tạo chuyên khoa như vậy hay không. Điểm giống nhau giữa các tiến sĩ ta và Tây (thời ấy) là họ được đào tạo chủ yếu để lấy bằng cấp, học vị nhiều hơn là nghiên cứu, phát minh, hay đề xuất ra hệ tư tưởng mới lạ, vì vậy cả ta lẫn Tây thời Trung Cổ chẳng đóng góp giúp xã hội phát triển và đạt trình độ văn minh được bao nhiêu cả.
    Từ thời đại Khai Sáng trở đi trí thức phương Tây đã bỏ xa các đồng nghiệp phương Đông, trong khi ấy VN vẫn còn tiếp tục bắt chước chế độ khoa cử của nhà Thanh vì thế mà cả nước Tàu lẫn VN đều lạc hậu và chậm tiến so với phương Tây và nước Nhật.