Anh Osin Huy Đức và tôi

  • Bởi Admin
    02/03/2018
    1 phản hồi

    Nguyễn Đắc Kiên

    Bây giờ đã là ngày 1/3/2018, tôi đã lập xong kế hoạch công việc cho 5 năm tới của mình, đáng ra, tôi đã có thể yên tâm đóng cửa làm việc, nhưng còn một chuyện khiến tôi lấn cấn. Thực ra, đó là một suy nghĩ, hay nói đúng hơn đó là một mối lo đeo bám tôi suốt nửa năm qua.

    Tôi còn nhớ, lần đầu gặp anh Osin, anh có kể về việc anh gặp gỡ Noam Chomsky, anh nói: “chỉ tiếc là khi đó ông ấy đã mất khả năng nghe, cả nghĩa đen lẫn nghĩa bóng”. Rồi anh đưa ra một bình luận khác: “Vả lại ai cũng biết ông ấy thiên tả, mà khi đã thiên về bất cứ phía nào, tả hay hữu, thì với giới trí thức phương Tây đều mất giá trị”.

    Tôi không còn nhớ rõ bối cảnh đưa đến câu chuyện về Chomsky, nhưng tôi vẫn luôn nhớ hai chi tiết kể trên, để tự răn mình: “phải luôn chú ý giữ khả năng nghe và đừng bao giờ thiên lệch.”

    Chắc anh Osin đã quên mấy chuyện này.

    Tôi cũng đã muốn gác lại mọi thứ để tập trung vào công việc của mình, nhưng trớ trêu thay, chiều tối hôm qua (28/2), một bài viết trên báo Tuổi Trẻ Online lại nhắc tôi nhớ đến nó.

    “Tại sao lễ hội áo dài TP.HCM lại chọn thiếu nữ Hà Nội đại diện?” – một bài viết (có lẽ của bạn đọc) về việc lễ hội áo dài TP.HCM năm nay chọn đại diện là hoa hậu Đỗ Mỹ Linh.

    Kỳ thị vùng miền, cục bộ địa phương, cũng là một thứ thiên lệch. Mà thứ thiên lệch này, có khi còn ảnh hưởng đến Việt Nam, đến chính trị Việt Nam hơn là thiên tả hay thiên hữu. (Chuyện này có lẽ anh Osin biết rõ hơn tôi).

    Tôi có những người bạn chống Cộng sản cực đoan, và cả những người bạn - người thân yêu Cộng sản như máu thịt. Tôi có thể nói chuyện với cả hai. Lắng nghe với cả hai. Phản bác với cả hai. Đồng ý với cả hai. Và nhất là im lặng với cả hai.

    Tôi tôn trọng quan điểm – lý tưởng của họ như của chính mình, nguyên tắc của tôi đơn giản vậy thôi.

    Vậy tại sao tôi lại chỉ trích ban biên tập báo Tuổi Trẻ? Và trước đó, tại sao tôi lại dừng đọc báo VnExpress?

    Tôi dừng đọc báo VnExpress khoảng chừng 3 tháng nay, sau khi phát hiện tờ này đưa tin thiên lệch về vụ VN Pharma và nhất là sự kiện APEC cùng với việc tỷ phú Jack Ma của Alibaba sang Việt Nam.

    Tôi được đào tạo làm báo ở VnExpress, ở đây tôi đã được dạy về nguyên tắc đưa tin khách quan và nguyên tắc độc giả là số một. Nhưng với hai sự kiện kể trên tôi thấy tờ báo đã đưa tin thiên lệch – thiếu tôn trọng độc giả, vì mục đích riêng chứ không phải vì hạn chế về năng lực. Và tôi rời bỏ nó.

    Vậy đấy, “sự thiên lệch” – chính là câu trả lời cho cả hai câu hỏi trên.

    Nhưng tại sao tôi lại có vẻ cực đoan với sự thiên lệch của VnExpress, của Tuổi Trẻ đến thế?

    Về mặt cá nhân, vì tôi quý mến họ, nhưng chuyện này chỉ chiếm phần rất nhỏ. Phần chủ yếu là về mặt xã hội, vì cả hai đều là những thực thể có trách nhiệm với xã hội. Sự trung thực, khách quan của họ ảnh hưởng đến số đông, thậm chí đến dư luận chung của cả xã hội, vậy nên họ không bao giờ được quên và phản bội lại những nguyên tắc trung thực, khách quan của mình.

    Đó là lý lẽ chung. Còn đây là mối lo riêng.

    Chiều tối hôm qua, 28/2, tại Trung tâm văn hóa Pháp đã diễn ra buổi tọa đàm, giới thiệu cuốn sách “Đạm Phương nữ sử: Vấn đề phụ nữ ở nước ta”. Đạm Phương nữ sử là một trong những nhà báo nữ đầu tiên của Việt Nam và cũng là một trong những phụ nữ Việt Nam đầu tiên đấu tranh cho nữ quyền.

    Nhưng tôi không nói chuyện nữ quyền ở đây. Tôi muốn nhắc đến bà là để nhắc đến những Trương Vĩnh Ký, Nguyễn Văn Vĩnh, Phạm Quỳnh, Phan Châu Trinh, Phan Khôi… những người đã để lại cho chúng ta một chương trình Hiện đại hóa Việt Nam dang dở.

    Đó là mối lo của tôi.

    Nếu bình tĩnh lại mà suy xét, ta sẽ thấy, cái biển số xe của vụ Trịnh Xuân Thanh không khác là bao so với hai cái bao cao su của vụ Cù Huy Hà Vũ; những bài viết trên blog/facebook của anh Osin thời gian qua không khác là bao với trang Quan Làm Báo hay Chân Dung Quyền Lực… Tức là vẫn những thể thức, lối hành xử cũ đó, chỉ khác là được mang vào một cuộc chơi mới và gán cho những danh xưng mới. Vậy thì ta có thể trông chờ vào kết quả mới mẻ nào không?

    Muốn có một xã hội hiện đại, thì ta phải cố gắng làm sao để xóa đi những tập quán, những lối hành xử, những cách thức vận hành cũ, thiết lập lên những chuẩn mực mới, cách hành xử mới và cách thức vận hành mới cho các thiết chế xã hội.

    Tôi cho rằng, anh Osin cũng đã từng có những ý nghĩ như vậy.

    Trong một lần nói chuyện khác, anh Osin nhắc đến tài làm báo của Phạm Xuân Ẩn với khả năng “tiếp cận bất cứ nhân vật cốp cán nào của chính quyền Sài Gòn”. Về khả năng này, tôi nghĩ anh Osin không hề kém Phạm Xuân Ẩn.

    Nhưng có một điều khác nữa về Phạm Xuân Ẩn.

    Giáo sư Larry Berman tác giả cuốn sách “X6 – điệp viên hoàn hảo” trong một lần trả lời phỏng vấn báo Thanh Niên đã kể lại một chi tiết: tháng 11/2003, khi tàu chiến đầu tiên của Mỹ đến thăm Việt Nam, tàu USS Vandegrift cập cảng, ông Ẩn là khách mời đặc biệt trên tàu và ông nói: “Giờ tôi có chết cũng vui rồi. Tôi vui vì Mỹ và Việt Nam đã là bạn bè, con tôi đi học ở Mỹ, tôi đã phụng sự tổ quốc.”

    Và giáo sư Larry Berman cũng nói: “ông Ẩn cảm thấy mình là tấm gương cho giới trẻ Việt Nam, vì ông đã phụng sự đất nước, đi Mỹ để học được các kỹ năng cần thiết, trở về và làm việc để hòa giải. Đó là điều mà ai cũng muốn các bạn trẻ thực hiện.”

    Tôi thì lại ấn tượng với chi tiết này hơn.

    Sau cùng, dù nói thế nào thì tôi cũng phải xin lỗi anh Osin, báo VnExpress, báo Tuổi Trẻ. Đáng ra tôi chỉ nên để những chuyện này cho riêng mình, hơn là viết ra công khai như thế này, nhưng nếu đọc kỹ, cả ở những khoảng trắng tôi chừa lại, tôi hy vọng tất cả sẽ hiểu tại sao tôi lại phải làm vậy.

    NĐK

    PS: Trong bài viết tôi gọi một cách thân mật anh Osin, như cách gọi bên ngoài, nhưng từ nay, nếu còn có dịp nhắc đến anh, tôi có thể sẽ đổi cách xưng hô khác mang tính xã giao nhiều hơn.

    Tôi lấy tựa đề bài viết “Anh Osin Huy Đức và tôi” chỉ vì lục lại chỗ ảnh cũ thấy ảnh chụp chung của hai anh em. Hình như ảnh này do anh Nguyễn Trung Kiên chụp.

    Hãy chia sẻ suy nghĩ của bạn

    1 phản hồi

    Anh viết rất hay nhưng thiên vị thực ra đồng nghĩa với thái độ hay niềm tin _ và đó là một phần của văn hóa thể hiện lựa chọn của một cá nhân hay tổ chức đủ trưởng thành.
    Ví dụ khi anh nói đến chương trình hiện đại hóa và việc xây dựng các giá trị mới _ anh đã rất thiên vị các giá trị mới này _ khi mặc định nó ưu việt hơn các giá trị cũ, mặc nhiên cho rằng các giá trọ cũ phải được thay thế.
    Tôi nghĩ sẽ không có bất cứ tổ chức hay con người nào thực sự trung lập, khách quan _ nhưng bằng việc nhiều người cùng được nói, bảo vệ các giá trị và niềm tin của mình cuối cùng mọi người sẽ cùng nhận thấy đâu là những thứ cùng có thể chấp nhận. Vai trò những người cầm bút dĩ nhiên sẽ là bảo vệ những người thấp cổ bé họng không thể hay không đủ sức biện bạch, bảo vệ quyền lợi của mình.