Đường sắt Việt Nam lỗ hay lãi?

  • Bởi Admin
    09/10/2017
    0 phản hồi

    Nguyễn Đức Minh

    Nếu ai đó đọc báo cáo tài chính của Tổng Công ty Đường sắt Việt nam (ĐSVN) sẽ thấy năm nào đơn vị này cũng kinh doanh có lãi (100-200 tỷ). Mà lãi thì có cơ sở để tăng lương cho cán bộ, lãnh đạo công ty không bị nhắc nhở, kỷ luật, thậm chí còn được khen thưởng.

    Trong bối cảnh ngành đường sắt ở hầu hết các quốc gia trên thế giới đều lỗ chổng vó, ĐSVN làm được như vậy có phải là kỳ tích?

    Khi mà người dân quay lưng với đường sắt, doanh nghiệp chở hàng thì chọn đường bộ, đường biển, tỷ trọng vận tải của đường sắt ngày càng eo hẹp, hệ thống đường ray từ thời Pháp thuộc đến nay chỉ có giảm mà không tăng thêm được kilomet nào, thì làm thế nào mà ĐSVN lại có thể có lãi?

    Thực ra, nếu tính đúng chi phí, ĐSVN lỗ lớn. Đúng như một vị ở Bộ Tài chính có nói: "Bây giờ mà tính đúng, tính đủ chi phí thì ĐSVN chết luôn". Sự nhập nhằng về quản lý tài sản công chính là kẽ hở để ĐSVN lỗ thật mà báo thành lãi.

    Ai cũng biết, lỗ hay lãi chỉ đơn giản là phép trừ: doanh thu và chi phí. Toàn bộ doanh thu ĐSVN hưởng, nhưng chi phí thì phần lớn là Nhà nước chịu.

    Chi phí trong ngành đường sắt có thể tách thành 2 khâu: (1) hạ tầng và (2) vận tải. Về chi phí hạ tầng, mỗi năm ĐSVN phải trả cho Nhà nước khoảng hơn 300 tỷ. Nhưng để duy trì hệ thống này, Nhà nước phải chịu chi phí khủng khiếp hơn nhiều.

    Chi phí hạ tầng gồm 3 thành tố: (1) tiền thuê đất; (2) khấu hao tài sản cố định và (3) chi phí bảo trì.

    Đầu tiên nói về đất. Đất ngành đường sắt tính sơ sơ khoảng 6000ha. Trong số này, phần lớn là đường ray. Phần này tuy lớn, nhưng giá trị không cao vì toàn ở những khu vực xa xôi hẻo lánh. Nhưng còn một phần nữa được giao cho ĐSVN ở nhiều khu đô thị lớn, và việc sử dụng đất này lẫn lộn giữa phục vụ chạy tàu (như nhà ga, kho bãi tập kết hàng…) và kinh doanh khác (như nhà hàng, khách sạn, cửa hàng…).

    Năm 2015, Bộ Tài chính đề xuất phải thu tiền sử dụng đất, và số tiền tính ra loanh quanh mức 960 tỷ đồng mỗi năm. Đứng trước tình hình đó, khi soạn Luật Đường sắt 2016, ĐSVN đã thành công trong việc vận động đưa vào Luật này một quy định: Không thu tiền sử dụng đất đối với đất đường sắt.

    Thứ hai, nói về khấu hao. Toàn bộ hạ tầng đường sắt hiện nay chỉ có duy nhất ĐSVN khai thác, sử dụng. Nhưng ít ai biết rằng, toàn bộ tài sản này không phải là tài sản của ĐSVN mà vẫn là tài sản của Nhà nước. Do đó, các chi phí khấu hao được ghi vào sổ của Nhà nước, chứ không phải là sổ của ĐSVN. Mức khấu hao này hiện nay khó đánh giá, nhưng có thể lên đến vài trăm, thậm chí cả ngàn tỷ một năm.

    Cuối cùng, và cũng là đáng nói nhất, chi phí bảo trì. Cơ chế bảo trì hiện nay là ĐSVN thấy hỏng hóc chỗ nào thì cứ đề xuất, lập phương án, lập kế hoạch sửa chữa, trình BGTVT thẩm định. Sau đó, Ngân sách sẽ cấp tiền để ĐSVN chi cho việc bảo trì. Cái cơ chế này khiến cho ĐSVN luôn vẽ ra việc, đề xuất bảo trì lên đến 3000 tỷ mỗi năm. Sau thẩm định của Bộ GTVT và đơn vị cấp ngân sách của Bộ Tài chính, mức chi mỗi năm khoảng gần 2000 tỷ.

    Thế đó, để có con số lãi 100-200 tỷ mỗi năm đẹp đẽ trong báo cáo tài chính của ĐSVN, thì những người nộp thuế như chúng ta đang phải bỏ ra 2000-3000 tỷ.

    Và lại chuẩn bị tăng thuế.

    Hãy chia sẻ suy nghĩ của bạn

    0 phản hồi