Tranh chấp đất đai là vấn đề chính trị nghiêm trọng tại Việt Nam

  • Bởi Gió Nghịch Mùa
    20/06/2017
    0 phản hồi

    Athena chuyển ngữ


    Suốt nhiều năm trời người dân làng Đồng Tâm đã đấu tranh để giành quyền tiếp tục được canh tác trên khu đất được dành cho một công ty của quân đội. Vào tháng Tư vừa qua, sức chịu đựng của người dân đã vượt quá giới hạn khi chính quyền đã bắt giữ một nhóm người lớn tuổi được người dân chọn ra để đối thoại với chính quyền. Do số lượng người dân làng đông hơn nên họ đã bắt giữ một số cảnh sát được phái đến trong nhà văn hóa thôn. Những người khác thì tìm cách chặn những ngả đường lân cận, thậm chí có người còn đe dọa sẽ châm lửa đốt nhà văn hóa.

    Cuộc bao vây kéo dài một tuần đã đánh dấu một bước ngoặt mới trong trận chiến không có hồi kết về đất đai tại Việt Nam. Đây chính là một trong những lý do khiếu kiện chính tại nước này và cũng là một trong những điều khiến đảng Cộng sản phải đau đầu giải quyết. Lúc đầu mọi người theo dõi sự kiện qua các trang mạng xã hội và sau đó thì báo chí nhà nước mới đưa tin. Nhưng điều đáng ngạc nhiên là chính quyền Hà Nội đã có phần nhượng bộ, và mọi chuyện đều do đích thân ông chủ tịch thành phố đứng ra thương lượng. Phía chính quyền đảm bảo việc trao trả con tin bằng cách hứa hẹn sẽ không khởi tố người dân làng Đồng Tâm, và cam kết sẽ xem xét lại đơn khiếu nại.

    Trong bối cảnh nền kinh tế phát triển với mức tăng trưởng 6% mỗi năm, Việt Nam cần rất nhiều đất để xây dựng cầu đường, đập thủy điện và các khu công nghiệp. Mỗi năm các thành phố phải đón thêm khoảng một triệu người đến nhập cư. Rất khó để xác định được phần diện tích đất nông nghiệp đã bị mất đi do sự phát triển công nghiệp trong hai thập kỷ qua. Chỉ có một điều chắc chắn duy nhất là nó vượt xa phần diện tích đã thay đổi trong cuộc biến động đẫm máu khi mà chính quyền Cộng sản miền Bắc Việt Nam tiến hành cải cách ruộng đất những năm 1950.

    Tất nhiên việc chuyển đổi cơ cấu kinh tế này thì ở đâu cũng sẽ gây ra một vài bất ổn, nhưng ở Việt Nam thì đặc biệt khó khăn bởi nhà nước chỉ trao quyền sử dụng đất cho người dân và khẳng định đất đai thuộc quyền sở hữu của nhà nước. Khoản tiền bồi thường cho các vụ lấy đất này thường thấp hơn rất nhiều so với giá thị trường. Dịch vụ tư vấn thì hời hợt trong khi tòa án hiếm khi giải quyết khiếu nại. Những người dân bị cướp đất thỉnh thoảng lại phàn nàn rằng giữa chính quyền và chủ đầu tư có sự thông đồng với nhau.

    Tiếp tục cướp đất ruộng

    Chính những điều này đã làm biến dạng sự phát triển tại Việt Nam. Một mặt, giá đất rẻ mạt ở khu vực ngoại thành sẽ làm gia tăng bất ổn. Năm ngoái, Ngân hàng Thế giới đã cảnh báo rằng với việc tập trung xây dựng ở ngoại ô thay vì xây dựng phát triển trong chính các khu đô thị, chính quyền đang làm tăng giá dịch vụ công, và phủ nhận nỗ lực xây các cụm công nghiệp. Nhưng điều đáng lo ngại cho đảng Cộng sản hơn cả là nỗi tức giận của người dân bị buộc phải di dời và quyền sử dụng đất cực kì lỏng lẻo. Các số liệu chính thức đã chỉ ra rằng, tranh chấp đất đai chiếm hơn hai phần ba trong tổng số các vụ khiếu kiện. Chính điều này đã làm giảm sự ủng hộ của người dân với đảng Cộng sản tại các điểm bầu cử quan trọng.

    Cho đến nay, chính quyền đã sử dụng rất nhiều biện pháp để giải quyết tranh chấp đất đai, ngay cả khi sự phản kháng là bất bạo động. Vào tháng Chín, một phiên tòa tại Hà Nội đã đưa ra mức án phạt 20 tháng tù giam cho bà Cấn Thị Thêu, một nhà hoạt động về quyền đất nổi tiếng đã bị bắt giữ một lần trước đó. Nhưng gần đây đảng Cộng sản đã tiến hành xem xét lại các điều luật. Luật đất đai mới được thông qua vào năm 2013 đã thất bại trong việc công nhận quyền sở hữu tư nhân nhưng đã gia hạn thêm 50 năm cho các hợp đồng thuê sắp hết hạn. Luật mới tái tập trung quá trình đưa ra quyết định về sử dụng đất và yêu cầu quan chức phải có những biện pháp nghiêm ngặt hơn khi đánh giá các dự án yêu cầu giải phóng mặt bằng trên diện rộng. Nó cũng cho phép cán bộ thoải mái hơn trong vấn đề bồi thường để người dân được nhận nhiều hơn khi tái định cư.

    Kết quả thì vẫn chưa rõ ràng. Một bản khảo sát hằng năm do Liên Hợp Quốc thực hiện cho thấy tổng số vụ lấy đất của người dân đã giảm trong 3 năm qua nhưng một phần ba trong số những người bị ảnh hưởng vẫn khiến nại rằng họ không hề nhận được bồi thường, và một phần tư cho rằng số tiền họ nhận được không thỏa đáng. Quan chức Hà Nội cực kì chậm chạp trong việc đưa ra các hướng dẫn cần thiết để giúp cho luật mới áp dụng hiệu quả hơn. Ông John Gillespie thuộc trường Đại học Monash cho biết cho đến nay việc cải cách mới chỉ triển khai được “rất ít”.

    Ít nhất những người khiếu kiện hiện cũng thấy dễ dàng hơn khi lôi kéo sự chú ý của công luận. Mặc dù những nhà báo ở Việt Nam vẫn phải chịu chính sách kiểm duyệt từ chính quyền, nhưng chính quyền lại không thể kiểm soát nổi mạng xã hội. Facebook đã trở thành phương tiện để người dân lên tiếng trước những bất công (tương tự với vụ biển bị nhiễm độc hồi năm ngoái). Nếu như vụ ở Đồng Tâm khoảng 10 năm trước thì “sẽ chẳng ai biết đấy là đâu”. Chính quyền đã buộc phải nhượng bộ trước sức ép từ sự chú ý trên mạng xã hội.

    Hai tháng trôi qua, đến nay chính quyền vẫn đang cố gắng khép lại vụ này mà không đưa ra bất cứ tiền lệ nào. Phía điều tra vẫn chưa đưa ra bản báo cáo nào cho người dân làng, dù trước đó đã hứa sẽ hoàn thành trong 45 ngày. Một số nhà hoạt động cho rằng đây không khác gì hành động lật lọng bởi vào ngày 13 tháng Sáu vừa qua, cơ quan cảnh sát thông báo họ sẽ khởi tố một số người dân Đồng Tâm. Có lẽ chính quyền đã thống nhất với nhau rằng nếu không làm gì sẽ nguy hiểm hơn vì sẽ khuyến khích những dân oan gây sự chú ý với truyền thông bằng bạo lực.

    Có một quy luật ở thủ đô tòa án sẽ khá nương tay khi thông qua các bản án, và sẽ có vài cam kết ở đằng sau để giữ thể diện cho mọi người. Nhưng ngay cả khi chính quyền tìm cách tránh né vụ tranh chấp ở Đồng Tâm, thì vẫn có nhiều đất nông nghiệp bị cướp trước khi quá trình đô thi hóa ở Việt Nam thực sự bắt đầu. Và nếu vậy thì sẽ tiếp tục có thêm nhiều cuộc chiến.

    Hãy chia sẻ suy nghĩ của bạn

    0 phản hồi