Cuộc đấu tranh Đồng Tâm, kinh nghiệm cho những cuộc cách mạng từ phía dưới (2)

  • Bởi Admin
    27/04/2017
    2 phản hồi

    Minh Tử


    Hình ảnh những người cảnh sát cơ động cuối cùng được trả tự do tại Đồng Tâm, Mỹ Đức.

    Đồng Tâm đã tạm yên bình, nó để lại nhiều kinh nghiệm quý giá cần được phân tích kỹ lưỡng.

    Xã Đồng Tâm thuộc huyện Mỹ Đức, nằm cách Hà Nội 40 km về phía Tây, thuộc địa bàn tỉnh Hà Tây cũ nay đã sát nhập về Hà Nội. Xã có quy mô khá lớn với hơn 8000 dân, chia làm hai thôn (Thôn Hoành và Thôn Đồng Mít). Quy mô của người dân địa phương tham gia xung đột không lớn khi chỉ dưới 1 vạn người và thấp xa sự kiện Thái Bình những năm 1990, tuy nhiên nó lại đạt được những dấu mốc có tính lịch sử và cần được tìm hiểu kỹ. Có 5 yếu tố cốt lõi đã dẫn tới sự thắng lợi tạm thời của người Đồng Tâm:

    1. Có tổ chức: Cuộc đối đầu giữa người Đồng Tâm và lực lượng công an diễn ra một cách bột phát khi họ hoàn toàn không ngờ tới việc nhóm người đứng đầu (gồm cụ Lê Đình Kình) đã bị lừa dụ ra đồng Sênh để chỉ mốc giới và bị bắt. Tuy nhiên người dân địa phương rõ ràng đã tự tổ chức rất tốt được phong trào của mình. Ngay cả khi người đứng đầu là cứu Lê Đình Kình bị bắt và sau đó bị giam lỏng tại bệnh viện với chấn thương gãy xương đùi, thì người dân địa phương vẫn duy trì được tổ chức rất tốt. Họ phản ứng với số lượng đông và rất kịp thời đối với hoạt động bắt bớ. Có thể thấy điều đó khi hội đã bao vây và bắt giữ 38 nhân viên công quyền, trong đó có một trung đội cảnh sát cơ động với đầy đủ trang bị trấn áp. Từ clip ghi lại quá trình người dân địa phương bao vây bắt giữ nhóm cảnh sát cơ động, cho thấy họ có số lượng đông áp đảo và vây bắt rất kịp thời, khi trung đội cảnh sát này còn đang ở nguyên trên xe thùng và chưa được triển khai. Điều đó cho thấy dân địa phương đã phản ứng lại rất nhanh và điều đó chỉ có thể khi có sự tổ chức rất đoàn kết và hiệu quả. Điều đó càng nổi bật hơn khi trong suốt khoảng thời gian cao điểm từ 15/04 - 22/04, người địa phương đã tổ chức kiểm soát rất gắt gao sự "phòng thủ" tại địa phương, gồm việc canh giữ số công an bị bắt và việc dựng chướng ngại vật kiểm soát sự thâm nhập từ bên ngoài. Chính sự tổ chức tốt này đã dẫn tới việc chính quyền phải lựa chọn giải pháp thoả hiệp thay vì trấn áp. Bài học xương máu rút ra trong sự kiện này: Nếu có tổ chức tốt và đoàn kết, dù số lượng không quá đông ( dưới 1 vạn người) nhưng người dân vẫn có thể đạt được mục đích đấu tranh và buộc chính quyền thỏa hiệp. Sự tổ chức tốt của Đồng Tâm là mang tính điển hình và có thể nhân rộng cho mọi cuộc đấu tranh địa phương trên toàn bộ lãnh thổ Việt Nam, khi sự gắn kết của người dân ở cấp độ làng xã có sức đề kháng rất lớn đối với mọi sự thâm nhập từ bên ngoài. Các phong trào xã hội dân sự cần tổng kết bài học kinh nghiệm này và phổ biến rộng nó đối với mọi địa phương mà người dân đang chịu đàn áp.

    2. Kiểm soát xung đột: Rõ ràng nhờ yếu tố tổ chức tốt mà người dân Đồng Tâm đã kiểm soát rất tốt mức độ xung đột khi đối đầu với chính quyền. Từ những clip được ghi lại và phổ biến trên mạng xã hội, người địa phương đã chống trả lực lượng an ninh bằng một mức độ đủ để đẩy lùi lực lượng trấn áp mà không gây bạo lực nghiêm trọng: Họ dùng gạch đá tấn công và chủ yếu gây áp đảo bằng số đông, thay vì những vũ khí sát thương cao có thể dẫn tới xung đột đẫm máu (dao, kiếm hoặc các loại vũ khí thô sơ). Việc họ vây bắt trung đội cảnh sát cơ động cũng diễn ra với sức ép áp đảo từ đám đông chứ không phải bằng hung khí. Trung đội cảnh sát cơ động thực tế đã bị lôi xuống từ xe chở quân bởi những người dân tay không và đám đông áp đảo xung quanh. Trong mọi tình huống, mức độ bạo lực đã được người dân địa phương kiểm soát tối đa. Có thể nói đây là một cuộc biểu tình tập thể bằng gạch đá và sự đoàn kết, thay vì một cuộc đối đầu bạo lực thực sự. Việc kiểm soát mức độ bạo lực ở phạm vi thấp là một trong những lý do chính yếu dẫn tới sự thỏa hiệp giữa chính quyền và người dân, thay vì sự đối đầu đẫm máu. Đây cũng có thể coi là một kinh nghiệm đắt giá cần được tìm hiểu và nhân rộng cho mọi địa phương, hoặc có thể nói là mọi phong trào đấu tranh mang tính dân sự.

    3. Truyền thông: Một yếu tố quan trọng dẫn tới thắng lợi của người Đồng Tâm, là họ đã rất thành công giữ cho mình không bị cô lập. Người Đồng Tâm rõ ràng đã tận dụng rất thành công Internet và mạng xã hội trong việc lan truyền thông tin về những gì đã diễn ra. Những clip về phát biểu của cụ Lê Đình Kình về nguồn gốc đất đai ở địa phương, các thông tin được chia sẻ trên mạng về việc bắt giữ lực lượng công an, thậm chỉ cả vụ biểu tình tập thể bằng gạch đá được ghi hình và chia sẻ, tất cả đều phản ánh đúng thực trạng diễn ra và khiến dư luận nắm rõ thực trạng vấn đề. Mặt khác, dù kiểm soát gắt gao người lạ đến địa phương trong thời gian xung đột nhưng người Đồng Tâm lại mở cửa với các nhà báo và luật sư, dù rất cảnh giác và giám sát những người này chặt chẽ. Chính vì thế mà dù sóng điện thoại bị cắt và người dân địa phương dù rào làng kháng chiến nhưng họ không hề bị cô lập. Đây cũng là một bài học cần được nghiên cứu và phổ biến cho mọi cuộc đấu tranh dân sự có tính địa phương ở Việt Nam.

    4. Cảnh giác: Đây là một yếu tố rất quan trọng khiến người Đồng Tâm giữ được lực lượng và không tan rã sau khi người đứng đầu là cụ Lê Đình Kình bị tấn công và bắt giữ. Trong suốt thời gian xung đột, người Đồng Tâm không rời địa phương và rào làng kháng chiến. Họ cắt cử người canh gác số cảnh sát và nhân viên công quyền bị bắt giữ với nhiều lớp giám sát (ít nhất 3 vòng giám sát), và giám sát rất chặt những người lạ thâm nhập địa phương. Họ lật đổ hoàn toàn chính quyền cấp xã và số cán bộ địa phương hầu hết đều bỏ trốn. Ngay cả với số người bị công an bắt ngày 15/04 và được thả về (trừ cụ Lê Đình Kình bị thương và giam lỏng tại bệnh viện), cũng bị người địa phương giám sát vì sợ số này có thể bị chính quyền mua chuộc hoặc bắt cộng tác làm nội gián. Đặc biệt, việc chủ tịch TP Hà Nội thất bại trong việc mời đại diện dân Đồng Tâm tới làm việc tại một địa điểm ngoài xã Đồng Tâm cũng cho thấy tính cảnh giác rất cao của người địa phương. Cuối cùng, ông Nguyễn Đức Chung đã buộc phải đến làm việc với người dân ngay tại trung tâm của thôn Hoành, giữa vòng vây đông nghịt của người địa phương. Ngay cả số lượng cán bộ, thực ra là nhân viên an ninh tháp tùng ông Chung cũng buộc phải điều chỉnh theo yêu cầu của người dân. Theo phương án ban đầu, ông Chung đề nghị cho 300 người theo hộ tống. Phương án bị bác bỏ, chính quyền hạ đề nghị xuống 100 người, nhưng người dân địa phương vẫn không đồng ý. Cuối cùng chỉ có 50 người được cho phép tháp tùng ông Chung, khiến người dân giữ được quyền chủ động trong mọi tình huống. Có lẽ mảnh giấy viết tay của ông Chung và các cam kết mang tính thắng lợi lịch sử của người Đồng Tâm có nguyên nhân không nhỏ từ sự cảnh giác cao độ của người dân và sức ép từ chênh lệch giữa 8000 dân với 50 nhân viên an ninh tháp tùng vị cựu tướng công an ở trung tâm làng kháng chiến.

    5. Luôn kêu gọi đối thoại: Dù rào làng kháng chiến và lật đổ chính quyền địa phương nhưng thông điệp xuyên suốt của người Đồng Tâm là đối thoại. Họ căng biểu ngữ và khẩu hiệu tuyên truyền rõ răng không chống chính quyền, nhưng yêu cầu vụ việc được làm rõ và đề nghị chính quyền cấp cao tham gia giải quyết. Dù bắt giữ nhưng người Đồng Tâm đối xử tốt với số cảnh sát cơ động bị giam, cho ăn uống và đối xử tử tế, thay vì bạo lực đánh đập (điều vốn rất dễ xảy ra khi người nông dân manh động). Tôi muốn nhấn mạnh rằng rõ ràng người Đồng Tâm có một lực lượng lãnh đạo rất tốt và có tư duy. Thậm chí họ có công tác truyền thông rất khôn khéo khi bắt một phó công an huyện ghi biên bản cam đoan khi được thật là thương tích của ông ta do bệnh vốn có chứ không phải bị đánh đập, và xác nhận là ông ta được đối xử tốt. Ngoài trường hợp bị bạo lực hiếm hoi này (có lẽ do bột phát của một người địa phương) thì toàn bộ số cảnh sát cơ động đều khỏe mạnh khi được thả và rõ ràng là được đối xử tốt. Khi đàm phán về đoàn tháp tùng ông Nguyễn Đức Chung, đại diện người địa phương thậm chí nhiều lần cam kết dân địa phương sẽ đảm bảo an toàn tuyệt đối cho vị quan chức này khi tới Đồng Tâm. Khẩu hiệu kêu gọi đối thoại xuyên suốt này là một trong những yếu tố quan trọng dẫn tới việc cuối cùng chính quyền đã lựa chọn giải pháp thỏa hiệp thay vì đàn áp.

    5 yếu tố trên là những kinh nghiệm hết sức quý báu. Nó cần được những lực lượng đấu tranh ở Việt Nam phân tích và phổ biến rộng rãi.

    Sự kiện Đồng Tâm khép lại với thắng lợi mang tính "tạm thời" của người dân, vì mọi vấn đề mới chỉ dừng ở "cam kết" của chính quyền. Nhiều người cho rằng đây là thất bại của chính quyền, nhưng cá nhân tôi cho rằng đây là thắng lợi của hệ thống chính trị Việt Nam, khi cho thấy họ vẫn có khả năng lắng nghe và điều chỉnh, thậm chí là bước qua ranh giới luật pháp hiện tại của chính quyền. Đây cũng là một tham khảo tốt cho tiến trình dân chủ hoá ở Việt Nam bởi những bước tiến nhỏ nhưng liên tiếp từ đòi hỏi của người dân trước sau gì cũng dẫn tới những thay đổi lớn.

    Đồng Tâm không đơn lẻ, có quá nhiều vấn đề tương tự và các bức xúc lớn đang tồn tại khắp đất nước Việt Nam. Nếu có hàng trăm hoặc hàng nghìn Đồng Tâm ở khắp các địa phương, rõ ràng đất nước này sẽ khác.

    Hãy chia sẻ suy nghĩ của bạn

    2 phản hồi

    Tác giả gởi bài của mình đến DL, có lẽ cũng vào đọc các phản hồi. Nhân đây xin cám ơn tác giả về loạt bài phân tích cặn kẽ và đúc kết ra một số bài học giá trị. Và cũng để hỏi tác giả về một chi tiết:

    Đài RFA đã phỏng vấn một người dân (không nêu tên) ở Đồng Tâm, và được trả lời với một hai lần nói rằng các bên đều muốn giải quyết vấn đề trước ngày 30/4. Xin hỏi tác giả ngày 30/4 có điều gì đặc biệt hay quan trọng cho biến cố Đồng Tâm (và có thể những biến cố khác). Xin cám ơn.

    Tôi rất tâm đắc với những điều tổng kết trong bài viết này. Có rất nhiều người đang chịu áp bức và tước đoạt tài sản ở Việt Nam bởi chính quyền cấu kết với các tập đoàn kinh tế cả tư nhân lẫn quốc doanh. Hầu hết đều chịu sự khủng bố và áp bức nặng nề bởi lực lượng công an, một dạng ưng khuyển thời hiện đại. Từ vụ Đoàn Văn Vươn, đến các vụ án mà chính quyền dựng ra về tội chống người thi hành công vụ đối với những người bị cướp đất, tất cả đều chịu án tù. Chỉ có ở Đồng Tâm, dù người dân bắt giam tới 38 viên chức chính quyền và công an, nhưng họ lại thành công và được miễn truy tố hình sự. Những điều tổng kết trong bài viết bên trên rất đáng chú ý và cần được phổ biến rộng rãi.

    (Bài chủ) "Cuộc đấu tranh Đồng Tâm, kinh nghiệm cho những cuộc cách mạng từ phía dưới (2)"

    Theo tôi nghĩ, cuộc đấu tranh Đồng Tâm chỉ là một tuồng hát do ông Phúc dàn dựng lên để có đề mục nói chuyện với ông Trump, khi ông Phúc lần đầu tiên tới Mỹ ngại ngùng. Ông Phúc muốn cho ông Trump biết về chuyện Đồng Tâm, để ông Trump không nói về vấn đề nhân quyền ở VN. Việt Cộng bản chất là chuột thì mãi là chuột thôi, chuột thì làm sao biến đổi thành mèo được. Bà con Đồng Tâm chú ý đề phòng, sau khi ông Phúc ở Mỹ về sẽ tính toán báo phục và đàn áp mạnh tay đó. Việt Cộng luôn hung hãn và gian trá, chứ không bao giờ biết sợ nhân dân đâu, bà con ở VN đừng vội tin là bọn Việt Cộng chịu mất mặt thua nhé.