"Cuộc chiến vỉa hè" cần có "Bộ ứng xử" phù hợp với "Thành phố văn minh nghĩa tình"

  • Bởi Admin
    29/03/2017
    5 phản hồi

    Trúc Nguyễn


    Ảnh: Sưu tầm từ FB.

    Có thể nói ít có một chủ trương nào của cơ quan công quyền, mặc dù chạm đến “nồi cơm” của người dân lại nhận được sự ủng hộ rộng rãi của dư luận xã hội như chủ trương “giành lại vỉa hè cho người đi bộ” của UBND Quận 1 do ông Đoàn Ngọc Hải, phó Chủ tịch quận đang trực tiếp triển khai.

    Để phát huy lợi thế “nhân hòa” này và để cho chủ trương có thể tiến hành một cách nhất quán lâu bền, thiết nghĩ chính quyền TP.HCM cần nhanh chóng xây dựng một bộ "quy chuẩn ứng xử”. Bộ quy chuẩn ra đời sẽ giúp cho lực lượng thực thi có thêm công cụ, hành xử chuyên nghiệp, bảo đảm tính pháp quyền của một xã hội văn minh, đồng thời giải quyết những vấn đề “hậu vỉa hè” một cách nhân văn.

    Báo chí trích dẫn phát biểu của ông Đoàn Ngọc Hải: “Chúng tôi làm đúng luật”, “chúng ta làm việc vì lợi ích chung” v.v… điều đó là không thể phủ nhận, dư luận ủng hộ ông là vì vậy. Tuy nhiên, ngay từ đầu khi bày tỏ quan điểm ủng hộ việc làm của ông Hải thì những vị lãnh đạo cao cấp của thành phố đã có những phát biểu đầy tính dự cảm: “Tôi nhắc anh Hải làm kiên quyết nhưng phải đúng luật” (1) hoặc “không để ông Hải là một ngôi sao cô đơn” (2).

    Có những luật sư đã dẫn luật chứng minh việc cẩu xe ô tô đỗ sai quy định về trạm, khi chủ xe có mặt xin đóng phạt tại hiện trường mà không được là cứng nhắc, là không phù hợp với điều khoản nào của Luật giao thông đường bộ v.v… (3). Cho thấy sự cấp thiết của việc ra đời một “bộ quy chuẩn ứng xử”.

    "Bộ quy chuẩn ứng xử" có nội dung cập nhật rà soát lại các điều luật quy định nghị định về lưu thông, quản lý sử dụng vỉa hè có trước đây cho phù hợp với thực tế của TP. HCM hiện nay, xác định quy cách sử dụng vỉa hè phù hợp với hiện trạng, chi tiết hóa hình thức vi phạm và quy định xử phạt phù hợp v.v... Đồng thời chuẩn hóa hành vi tác phong lời nói của lực lượng chức năng, các phương án khu mua bán hàng rong theo quy định mới cũng được nêu ra và chuẩn hóa một cách chi tiết v.v...

    Xây dựng bộ quy chuẩn phải bảo đảm hài hòa các yếu tố: quy định chung, đặc thù riêng của TP. HCM và tính uyển chuyển tính khoa học, đồng thời phải gói ghém thành ý và lòng trắc ẩn của chính quyền thành phố trong đó. Chẳng hạn như: “Vì sự phát triển bền vững, vì văn minh đô thị chính quyền phải kiên định xử lý vấn nạn lấn chiếm vỉa hè kéo dài hàng chục năm, mong nhận được sự hợp tác của nhân dân thành phố” v.v…

    Được lời như cởi tấm lòng, đó cũng là đạo lý truyền thống của người Việt Nam và cũng là phù hợp với chủ trương xây dựng một thành phố văn minh hiện đại và nghĩa tình như nghị quyết Đại hội Đảng bộ TPHCM lần thứ X nhiệm kỳ 2015-2020 đề ra. (4)

    Quy định chung: Luật, nghị định, quy định liên quan đến giao thông đường bộ và quản lý hoạt động vỉa hè như: Nghị định 36 của Chính phủ về đảm bảo trật tự ATGT năm 1995. Quyết định 74/2008 của UBND TP. HCM quy định cụ thể việc sử dụng lòng đường năm 2008. Năm 2009 UBND TP.HCM ban hành danh mục quy định các tuyến đường nào được sử dụng để kinh doanh buôn bán, được đậu xe, được để xe tự quản trước nhà v.v…(5) là những “lá bài” mà ông Hải đang áp dụng. Nhưng các nghị định quy định nêu trên đều có “tuổi thọ” tính bằng “thập kỷ” nên đã ít nhiều lạc hậu và chưa phản ánh hết mọi tình tiết phát sinh, ngóc ngách đời sống xã hội của TP. HCM.

    Trong đoạn video cẩu xe ô tô của “Ông tây” trên nhiều trang báo mạng cho thấy: vi phạm của “Ông tây” là rõ ràng, nhưng các câu hỏi như: “Tại sao không dành vài phút nói chuyện với chủ xe”? “Chiếc xe gắn máy này cũng phạm luật”, “mất tài sản trong xe ai chịu trách nhiệm” v.v… cần phải được giải đáp một cách thỏa đáng. Đoạn băng cho thấy ông tây (người vi phạm) thì phong thái tự tin, có thể nói là “dễ thương” trong khi lực lượng chức năng có sự lúng túng. (6)

    Đặc thù riêng: TP. HCM có những đặc thù riêng mà không nơi nào có, nếu không xem xét tính đặc thù thì khi áp dụng luật và nghị định một cách máy móc sẽ gặp khó, thậm chí phát sinh hệ lụy chưa thể lường trước.

    Những đặc thù riêng cần tính đến của TP. HCM có thể là: TP. HCM là một thành phố năng động phát triển nhanh vượt ngoài mọi dự đoán. Nhiều tuyến đường cây xanh ven đường, khu vực công cộng, công viên v.v… vốn được quy hoạch cho một đô thị Sài Gòn thời thuộc Pháp khoảng 2 triệu dân thì dân số thành phố hiện nay đã vượt trên 10 triệu dân! TP. HCM có đặc thù của một xã hội xe hai bánh tràn ngập với 8,5 triệu xe gắn máy (7) và một ngày có 139 xe ôtô mới lăn bánh (8).

    Ngoài ra những đặc thù khác như: thiếu bãi đỗ xe khu trung tâm, quy định tự do sở hữu xe cá nhân, hệ thống giao thông công cộng chưa phát triển, tập quán sinh hoạt và kinh doanh kiếm sống trên vỉa hè của một bộ phận người dân thành phố v.v… cần phải được nghiên cứu sâu sắc khi xây dựng bộ quy chuẩn ứng xử.

    Tính uyển chuyển và tính khoa học: Nếu không kết hợp quy định chung và tính đặc thù một cách khoa học uyển chuyển thì mọi ý tưởng hay ho khi áp dụng vào thực tế dễ bị phá sản. Ở những khu vực có vỉa hè rộng mà người đi bộ vắng, lại là chỗ hay kẹt xe thì linh động sử dụng cho giao thông giờ cao điểm, có những chỗ thích hợp làm chỗ đậu xe, khu bán hàng quán có quản lý v.v…

    Thực tế việc “chẽ” vỉa hè dành cho giao thông đã phát huy tác dụng tích cực, như tại khu vực đường Nguyễn Thị Minh Khai Q.1 (bên hông sân vận động Hoa Lư) hoặc tại đường Nguyễn Hữu Cảnh (đoạn rẽ phải vào đường Tôn Đức Thắng) và ở nhiều khu vực khác. Quan tâm giải quyết công ăn việc làm cho những gia đình có thâm niên kiếm sống bằng hoạt động kinh doanh trên vỉa hè. Thậm chí việc thiết kế cái bàn cái ghế, màu sắc độ rộng của cái dù tán cho khu bán hàng rong theo quy định mới v.v… đều phải tính đến trong việc nghiên cứu khi xây dựng bộ quy chuẩn.

    Thực tế có những đoạn đường vào giờ cao điểm người dân chôn chân vì kẹt xe kéo dài như ở đường Lý Tự Trọng đoạn từ ngã giao Trương Định kéo dài tới ngã giao Hai Bà Trưng Q. 1, còn vỉa hè được gắn rào chắn dành cho người đi bộ chỉ thưa thớt vài người đi là không hợp lý. Nếu nhân danh văn minh vỉa hè mà hy sinh quyền lợi chính đáng của số đông người dân khi lưu thông thì chuẩn văn minh đó phải được nghiên cứu lại!

    Từng bước chân, cái khoát tay, mỗi từ ngữ của ông Hải và đoàn quân bây giờ đều bị đặt dưới ống kính "quan trên trông xuống người ta trông vào", vì vậy cá nhân ông Hải và lực lượng của ông phải tranh thủ cơ hội mỉm cười nhiều hơn, biết nói lời cám ơn nói lời xin lỗi. Nếu không, câu slogan “xây dựng một thành phố văn minh hiện đại nghĩa tình” chỉ là câu khẩu hiệu vang lên trong phòng họp!

    Sẽ có ý kiến cho rằng đừng có mà ảo tưởng, nói lý thuyết suông thì dễ v.v… Nhưng nên nhớ vi phạm lấn chiếm vỉa hè hoặc đậu xe trái quy định không phải là tội phạm nguy hiểm, ở một khía cạnh khác có thể xem là “tồn tại có tính lịch sử” mà chính quyền phải có phần cộng đồng trách nhiệm. Như việc xây những bậc thềm lấn chiếm vỉa hè của khách sạn New World, nếu khi mới xây chính quyền xuất hiện xử lý ngay thì đâu có “cơ sự” như ngày hôm nay. Nạn bảo kê vỉa hè cũng là tác nhân cho vấn nạn lấn chiếm vỉa hè kéo dài v.v... Do đó, chính quyền không hoàn toàn vô can với những vi phạm như xây bậc thềm, lấn chiếm vỉa hè, thiếu quy hoạch bãi đậu xe v.v… Bản thân ông Hải cũng chia sẻ gia đình ông có thâm niên buôn bán vỉa hè hàng chục năm ở khu đường Mạc Đỉnh Chi Q.1. (9)

    Song song với cụm từ "xử lý vi phạm pháp luật" thì nên sử dụng cụm từ "giải quyết những tồn tại lịch sử”, "cần sự hợp tác của người dân" v.v... Tránh thái độ gay gắt căng thẳng trừ những trường hợp vượt quá giới hạn an toàn. Đập một cái bậc thềm thì tặng cho gia chủ một cái thang xếp làm bằng nhựa sẽ cho thấy hình ảnh của một chính quyền biết lo cái lo của dân! (10).

    Vậy vấn đề xây dựng “bộ quy chuẩn ứng xử” phải tiến hành như thế nào? Thành phố HCM có hàng ngàn chuyên gia có thực tài trong nhiều lĩnh vực, họ đang ẩn mình trong những góc khuất nào đó của cuộc sống xô bồ này. Lãnh đạo chính quyền thành công là phải biết huy động nguồn lực này, biết cách kích hoạt nguồn chất xám này trở thành năng lượng phục vụ cho cuộc sống dân sinh! Chính phủ từng nêu quan điểm cần huy động 500 tấn vàng trong dân (11) thì đồng thời nguồn chất xám trong dân, một nguồn lực quý hơn 500 tấn vàng, là thứ cần huy động!

    Viết những dòng góp ý nhỏ này mong nó lan tới tai cơ quan chức năng. Hy vọng rằng chủ trương “một Singapore thu nhỏ” của UBND Q. 1 TP. HCM không khiến những cư dân đã từng sinh sống gắn bó hàng chục năm với thành phố này cảm thấy họ bị gạt ra ngoài lề.

    TRÚC NGUYỄN

    (1) http://tuoitre.vn/tin/chinh-tri-xa-hoi/20170301/clip-chu-tich-nguyen-tha...
    (2) http://tuoitre.vn/tin/chinh-tri-xa-hoi/20170311/bi-thu-dinh-la-thang-dun...
    (3) http://news.zing.vn/chien-dich-gianh-lai-via-he-dang-di-hoi-qua-post7242...
    (4) http://sggp.org.vn/chinhtri/2016/2/411419/#sthash.xVX21uXI.dpuf
    (5) http://tuoitre.vn/tin/chinh-tri-xa-hoi/20170324/via-he-la-cua-cong-muon-...
    (6) https://www.youtube.com/watch?v=iBnavSiIV0s
    (7) http://tuoitre.vn/tin/chinh-tri-xa-hoi/20160105/tphcm-co-hon-85-trieu-xe...
    (8) http://www.thesaigontimes.vn/138093/TPHCM-Moi-ngay-them-139-o-to-lan-ban...
    (9) http://vnexpress.net/tin-tuc/cong-dong/cha-me-ong-doan-ngoc-hai-tung-20-...
    (10) http://vnexpress.net/photo/thoi-su/nguoi-sai-gon-bac-thang-vao-nha-sau-k...
    (11)http://cafef.vn/huy-dong-500-tan-vang-trong-dan-phai-la-viec-duong-nhien...

    Hãy chia sẻ suy nghĩ của bạn

    5 phản hồi

    Phản hồi: 

    Qua phòng trào giành lại vỉa hè cho người đi bộ, tôi có những câu hỏi sau:
    Phải chăng đây là chủ trương lớn của nhà cầm quyền?
    Lớn hơn những vấn nạn dân oan gây ra bởi quan tham?
    Lớn hơn thảm họa Fomosa, cá chết biển chết?
    Lớn hơn những nhũng nhiễu mà người dân đang phải gánh chịu từng ngày về mọi mặt trên mọi miền đất nước?
    Lớn hơn những quyết sách ngu muội, hèn hạ, thua thiệt do cơ chế CSVN gây ra?
    Lớn hơn những mua chuộc, o ép, đe dọa, và ngay cả việc dụng vũ lực của giặc Tàu xâm lược trong âm mưu biến VN thành một tỉnh của Tàu thêm một lần nữa như đã từng xảy ra?
    Hay là khả năng của CSVN chỉ có đến thế?
    Hay là có những nguyên nhân nào khác sau bề mặt của cái gọi là "giải phóng vỉa hè"?
    Cũng xin nhắc lại những bài học lịch sử từ những phong trào do CSVN phát động trong quá khứ: Nào là người tốt việc tốt, nào là những việc cần làm ngay, nào là cởi trói ...đã gặt hái được kết quả như thế nào cho đến tận bây giờ.

    Phản hồi: 

    Tác giả mơ ngủ hay sao vậy! Chắc là bị ảnh hưởng nặng nề cái thứ văn minh tư bản dẫy chết tính đem về Việt Nam diễn biến hoà bình mấy ông CS hà??

    Phản hồi: 

    Tác giả mơ ngủ hay sao vậy! Chắc là bị ảnh hưởng nặng nề cái thứ văn minh tư bản dẫy chết tính đem về Việt Nam diễn biến hoà bình mấy ông CS hà??

    Phản hồi: 

    Một bài viết rất hay và nhân văn. Tư duy của chính quyền đáng ra phải được như vậy thì dân mới bớt khổ.

    Phản hồi: 

    Bài viết rất hay. Khi ông Hải nói ông chỉ thi hành luât thì chưa thuyết phục bởi không phải luật nào cũng đúng (nghĩa là hơp pháp và đáp ứng đuợc nhu cầu của xã hội). Tôi có xem một vài video clips cho thấy nhiều nguời dân tỏ ý ủng hộ việc làm của ông Hải. Đấy là những ý kiến cá nhân nhắm vào quyền lợi cục bộ của cá nhân (những nguời đi bộ cần vỉa hè). Còn lãnh đạo cần nhìn vấn đề một cách bao quát để đáp ứng nhu cầu của cả xã hội.

    Cấm đậu xe bừa bãi là đúng, nhưng những nguời làm lãnh đạo ở Hanoi, Saigon và những thành phố lớn ở VN có bao giờ nghĩ đến các bãi đậu hợp lệ cho xe hơi và xe hai bánh hay chưa? Cách đây gần 15 năm khi tôi về thăm VN lần đầu tiên, trong lúc đi bộ trên các đuờng phố ở Hanoi, tôi rất buồn cuời khi thấy rất nhiều xe hai bánh đậu ngay truớc tấm bảng "cấm đậu xe." Lúc ấy Hanoi chưa có các bãi đậu xe hợp lệ cho dân. Gần muời năm sau tôi trở lại VN, thì đã thấy các chỗ giữ xe nằm ngay trên vỉa hè dành cho nguời đi bộ. Nghe nói những bãi giữ xe này đuợc đấu thầu với "cơ quan chủ quản của vỉa hè" (?). Hanoi vẫn chưa có một chỗ đậu xe hợp lệ mà không lấn chiếm vỉa hè. Thử hỏi, nếu không có bãi đậu xe hợp lệ thì nguời dân có xe phải đậu xe ở đâu?

    Muốn giảm bớt việc xử dụng xe cá nhân thì chính quyền phải đáp ứng nhu cầu di chuyển của dân bằng cách tăng cuờng dịch vụ di chuyển công cộng (bus hay metro). Thử hỏi hệ thống chuyên chở công cộng ở các thành phố lớn ở VN đã đáp ứng đuợc nhu cầu di chuyển của nguời dân chưa? Việc cuỡng chế vỉa hè có thể chỉ có hiệu quả nhất thời nếu như luật xử dụng đuờng xá và viả hè không tính đến và đáp ứng những đặc trưng và nhu cầu của đia phuơng.

    Về việc thi hành cuỡng chế, tôi không rõ luật vi phạm đậu xe qui định thế nào về cuỡng chế và ông Hải có làm đúng thủ tục hay không. Tôi xin đưa ra cách xử lý cuỡng chế ở Mỹ để bạn đọc tham khảo.

    Ở Mỹ có hai cách xử lý vi phạm về việc đậu xe không đúng chỗ: phạt tiền và câu xe. Trong cả hai truờng hợp đều có thông báo tại địa điểm không đuợc đậu xe là nếu vi phạm thì sẽ bị phạt. Nếu là phạt tiền, cảnh sát sẽ gắn một giấy phạt lên kính xe, ghi rõ ngày giờ vi phạm và số tiền phạt. Chủ xe nếu đồng ý thì gời tiền phạt đến địa chỉ ghi trong giấy phạt. Nếu không đồng ý thì đến toà án để khiếu nại. Nếu sau khi gắn giấy phạt một thời gian mà xe vẫn còn ở chỗ vi phạm thì cảnh sát sẽ gián thông báo số 2, rồi số 3 và sau đó mới câu xe.

    Tại những điạ điểm quan trọng, cuỡng chế câu xe có thể xảy ra ngay khi vi phạm. Trong truờng hợp này, phải có một biển báo ghi rõ là xe đậu tại địa điểm ấy sẽ bị câu, đống thời phải ghi rõ số điện thoại của nơi giam xe để chủ xe biết chỗ mà đến đóng tiền phạt và lấy xe ra.

    Viêc cuỡng chế để có thành phố sạch và đep như Singapore chỉ có kết quả tốt khi VN có một nền kinh tế lành mạnh như Singapore và khi mọi tầng lờp dân chúng đều có công ăn việc làm và ổn định về kinh tế như ở Singapore.