Từ Fukushima đến Düsseldorf

  • Bởi Biên tập viên
    12/03/2017
    1 phản hồi

    Xuân Thọ

    Nếu như Chernobyl 26.4.1986 chỉ là một tiếng chuông cảnh tỉnh thì thảm họa Fukushima ngày 11.3.2011 đã làm thay đổi nhận thức của nhân loại về con quái vật hạt nhân.

    Liên Xô 1986 đang chìm ngập trong khủng hoảng kinh tế và niềm tin dễ làm người ta ngờ rằng, Chernobyl chỉ là một sự cố của sự cẩu thả Vodka, của một nền công nghệ lạc hậu kiểu xe Lada và đồng hồ Poljot. Nhưng Fukushima 2011 đã cho thấy một cường quốc Hightech và một dân tộc kỷ cương hàng đầu thế giới đã không thể làm chủ được con quái vật đó, một khi nó xổ chuồng.

    Nuớc Nhật trước Fukushima sử dụng khoảng 25% năng lượng điện hạt nhân cho nhu cầu 984 tỷ KWh/Năm (Đức 600 tỷ KWh, Việt Nam khoảng 135 tỷ KWh) (1) , sau đó đã phải lần lượt đóng tất cả các nhà máy điện hạt nhân (ĐHN) để lên một kế hoạch thoát hạt nhân. Ngày 5.5.2012 nhà máy hạt nhân cuối cùng của Nhật đã rời khỏi lưới điện quốc gia. Trong một thời gian vài tháng ròng, thực tế đã cho thấy nền kinh tế thứ 3 thế giới hồi đó hoàn toàn không cần đến ĐHN.

    Chính phủ bảo thủ Đức dưới sự lãnh đạo của thủ tướng A. Merkel sau khi lên cầm quyền 2005 đã xóa sắc lệnh „Thoái hạt nhân“ mà chính phủ cánh tả Đỏ-Xanh đã vất vả đạt được sau 4 năm tranh đấu với công nghiệp ĐHN Đức. Vậy mà chỉ 2 ngày sau khi lò máy số 1 Fukushima nổ tung, bà Merkel đã vội vàng tuyên bố đưa nước Đức quay trở lại chính sách“Thoái hạt nhân“. Người Đức vốn kiêu hãnh về trình độ công nghệ và kỷ cương của họ nhưng vẫn chấp nhận một tấm gương: Người Nhật.

    Fukushima đã làm ngay cả người Đức bảo thủ nhất cũng phải đoạn tuyệt với hy vọng khống chế được nguy cơ nhiệt hạch..Cho đến giờ phút này, tỷ lệ ĐHN của Đức đã rút từ 20% xuống 7%. Đến năm 2022 tới, nuớc Đức sẽ hoàn toàn không còn ĐHN. Trong khi nhiệt điện vẫn chỉ giữ tỷ lệ 46%, thì năng lượng xanh: Mặt trời, gió và bio đã tăng lên đến 40%(2) .

    Vì nhân loại chưa giải quyết được mâu thuẫn giữa năng lượng và khí thải nên ĐHN vẫn còn là một thành phần trọng bài toán năng lượng. Công nghiệp Nhật sau vài tháng từ bỏ ĐHN đã tìm cách len lỏi, chống lại làn sóng phản đối của nhân dân để tái khởi động các tổ máy hạt nhân, sau khi đã gia cố và nâng cấp. Ngày nay tỷ lệ ĐHN ở Nhật đã hồi phục lại ở mức 20%. Phòng trào phản đối ĐHN cuả Nhật đã không chấp nhận bước lùi này và từ đó đến nay, cuộc đấu tranh của họ nhằm đạt được một quyết định như nước Đức vẫn đang tiếp tục.

    Hôm nay 11.3.17 các bạn Nhật ở Düsseldorf đã tổ chức một ngày tưởng niệm Fukushima để huy động sự ủng hộ của công luận Đức. Phong trào mang tên Sayonara-Genpatsu (vĩnh biệt hạt nhân) với mục tiêu phản đối chính sách hạt nhân của chính phủ Nhật đã vận động được khoảng 100 người Nhật, Đức đến tham dự cuộc meeting và tuần hành tại Trung tâm thành phố được coi là thủ đô Nhật tại châu Âu này. Ba nữ thành viên của phong trào đã bay từ Nhật sang để thông báo với nhân dân châu Âu về tình hình nhiễm xạ trên quê hương họ. Các diễn giả đều mong muốn nước Nhật làm được như Đức và khẩu hiệu của họ là: Chúng tôi vì nhân loại, nhân loại hãy giúp chúng tôi, người Đức hãy giúp chúng tôi!


    Ba nữ nhân chứng từ Nhật bay sang Đức tham dự biểu tình

    Yếu tố Việt Nam trong cuộc biểu tình hôm nay ngoài anh Dương Hồng Ân thuộc nhóm „Save Vietnam’s Nature“ từ Stuttgart và tôi từ Köln, còn có gia đình ông Clemens, một người Đức từng sống ở Việt Nam 9 năm. Ông và bà vợ người Nhật hãnh diện vác một lá cờ đuôi nheo Việt Nam mà ông bà mua ở vùng Kinh Bắc (xem ảnh).


    Cờ đuôi nheo Việt tại meeting Fukushima, Düsseldorf 11.03.17

    Các bạn Nhật rất quan tâm đến vấn đề ĐHN ở Việt Nam và tôi phải kinh ngạc khi nghe họ nói „ Chính phủ bạn hiện không làm điện hạt nhân không phải vì nhận thức, mà vì thiếu tiền“. Tuy bạn không chê Việt Nam nghèo, không có trình độ KHKT, không có thiết chế minh bạch để kiểm soát một nền công nghiệp nguy hiểm, nhưng cả mấy người đều bày tỏ sự lo ngại khi nói với tôi: „Nguy cơ rủi ro của các bạn khi chơi với con quỷ này lớn hơn chúng tôi cả trăm lần!“

    Trong thời gian qua, nhóm „Save Vietnam’s Nature“ đã dich tác phẩm “10 bài học từ Fukushima” từ tiếng Nhật sang tiếng Việt để những ai quan tâm đến vấn đề môi trường có thể học hỏi (3) . Cầm cuốn sách mỏng tiếng Việt trên tay, ông Hayato Fujii, điều phối viên phong trào Sayonara Genpatsu rất cảm động. Ông cảm động vì ngỡ rằng cuộc đấu tranh của họ đã đi vào lòng người Việt.

    Nhưng có bao nhiêu người Việt hàng ngày vẫn kêu ca về ô nhiễm không khí, về ô nhiễm nguồn nước, về ô nhiễm thực phẩm, về bệnh ung thư lan tràn, đang thực sự quan tâm đến cuộc đấu tranh vì một môi trường sống tốt đẹp?

    Köln, 11.03.2017

    (1) https://www.cia.gov/…/the-world-fa…/rankorder/2232rank.html…
    (2) https://www.cia.gov/…/the-world-fa…/rankorder/2240rank.html…
    (3) https://sites.google.com/…/5…/b20170218-fukushimabooklet-thq


    Hãy chia sẻ suy nghĩ của bạn

    1 phản hồi

    http://vi.rfi.fr/phap/20181006-%E2%80%9Cthit-chay%E2%80%9D-cua-hai-doanh-nghiep-my-duoc-lhq-vinh-danh

    [RFV ghi chú: nếu bạn muốn tìm hiểu thêm, xin đọc trực tiếp từ link ở trên vì nó chứa nhiều links đến các chi tiết]

    “Thịt chay” của hai doanh nghiệp Mỹ được LHQ vinh danh

    Tải nạp chương trình này
    print

    inShare
    « Thịt chay » được Liên Hiệp Quốc vinh danh là cứu tinh của Trái đất, giải thưởng môi trường cho tổng thống Pháp gây tranh cãi, Trung Quốc dùng dịp Quốc khánh để gia tăng đàn áp tư tưởng, Nobel Hòa bình tôn vinh một nạn nhân tình dục của tổ chức Nhà Nước Hồi Giáo. Trên đây là các chủ đề chính của tạp chí Thế Giới Đó Đây tuần này.

    Trong lĩnh vực môi trường, đặc biệt đáng chú ý là giải thưởng của Liên Hiệp Quốc (1) dành cho món hàng « thịt chay », hay nói chính xác là món ăn giả thịt làm từ protein thực vật - sản phẩm của hai doanh nghiệp Mỹ « Impossible foods » (tạm dịch : « Những món ăn không thể tin nổi ») và « Beyond meats » (tạm dịch : « Hơn cả thịt »).

    « Impossible foods » và « Beyond meats » là hai công ty trẻ có trụ sở tại California, mới khởi nghiệp từ chưa đầy 10 năm nay. Người sáng lập và lãnh đạo « Hơn cả thịt » là Ethan Brown, nguyên là một chuyên gia trong ngành năng lượng, từng trăn trở với câu hỏi làm thế nào giúp nhân loại trước các hiểm họa nhãn tiền do biến đổi khí hậu ?

    Giải pháp nằm ngay trên bàn ăn

    Xét về toàn thể, chăn nuôi (cùng việc phá rừng để có đất cho chăn nuôi, hiện ngày càng mở rộng, để phục vụ dân số toàn cầu không ngừng gia tăng) chịu trách nhiệm từ 10% đến 18% lượng khí thải gây hiệu ứng nhà kính, tức xấp xỉ hoặc nhiều hơn lượng khí thải do vận chuyển bằng xe cộ, chưa kể những hệ quả lớn khác về môi trường (2).

    Cũng giống như giáo sư hóa sinh Patrick O. Brown - nhà sáng lập « Những món ăn không thể tin nổi », ông chủ công ty « Hơn cả thịt » rút ra một nhận thức : giải pháp quyết định nằm chính trên bàn ăn của mỗi chúng ta. Cụ thể là nằm trong vài chục gramme thịt mà con người trong các xã hội khá giả vẫn sử dụng hàng ngày.

    Hai nhà cách tân Mỹ quyết định chọn cùng một phương án để giải quyết vấn đề này. Đó là vẫn duy trì khẩu phần protein như cũ, đặc biệt là duy trì khẩu vị ngon lành của thịt, chỉ cần thay đổi chất liệu làm nên « thịt ». Có nghĩa là mọi người vẫn có thể thưởng thức các món ăn khoái khẩu như Hamburger, vẫn duy trì đủ nguồn dinh dưỡng, nhưng đồng thời lại có thể chung tay cho cuộc chiến cắt giảm khí thải gây hiệu ứng nhà kính.

    « Thịt chay » hấp dẫn như thịt

    Các sản phẩm « thịt chay » của « Impossible foods » và « Beyond meats », làm từ đậu Hòa Lan, bột mỳ, khoai tây, củ cải đỏ, dầu dừa hay bột nở…, đã được dân Mỹ hưởng ứng nhiệt liệt. Năm nay, sau hai năm tung ra thị trường, bánh kẹp « thịt chay » của Beyond Meats đã có mặt tại hơn 22.000 cửa hàng thực phẩm, nhà hàng, khách sạn, công viên giải trí ở Mỹ… Beyond Meats đang có kế hoạch chinh phục thị trường châu Âu. Còn bánh kẹp Impossible Burger đã được bán tại 3.000 nhà hàng Mỹ và Hồng Kông.

    Khách hàng chính mà hai công ty California hướng đến không phải là những người ăn chay, mà là những người có thói quen ăn thịt. Bí quyết thành công của Beyond meats là làm cho miếng « thịt chay » có độ dai dẻo, tạo cảm giác giống như ăn thịt thật. Kết quả này có được là nhờ các nghiên cứu trong phòng thí nghiệm của hai chuyên gia đại học Missouri (hai nhà khoa học Fu-hung Hsieh và Harold Huff), khởi sự từ một thập niên về trước.

    Về phần mình, Impossible Foods chú trọng nhiều đến khẩu vị. Hương vị thịt bò được tái tạo như thật, nhờ chất « heme » - một thành phần cơ bản của huyết sắc tố (trong máu động vật, nhưng cũng có trong nhiều loài thực vật). Giáo sư Brown, ông chủ của Impossible Foods, đã chiết xuất chất này từ đậu nành, rồi từ men bia, để làm nên câu chuyện khó tin này.

    Lãnh đạo hai doanh nghiệp thực phẩm California chưa hài lòng với thành công này. Mong muốn của họ là hướng tới nhiều sản phẩm « thịt chay » ngon lành, hấp dẫn hơn nữa, với mơ ước giúp nhân loại nhanh chóng đưa kỷ nguyên ăn thịt vào dĩ vãng. Khát vọng của hai người anh hùng California không biết có dễ trở thành hiện thực hay không, nhưng việc áp dụng phần nào việc thay thế protein động vật bằng protein thực vật có thể mang lại kết quả nhãn tiền, về môi trường, cũng như sức khỏe con người, chưa kể đến những vấn đề đạo lý đối với vật nuôi.

    Vẫn về giải thưởng môi trường của Liên Hiệp Quốc, ngoài hai người hùng California, còn có năm người và cơ sở khác. Bà Joan Carling – người đi đầu trong cuộc chiến bảo vệ các cư dân bản địa vùng núi Andes (Nam Mỹ) từ hơn 20 năm nay. Cơ sở thứ hai là sân bay Cochin - Ấn Độ, sân bay đầu tiên hoàn toàn sử dụng năng lượng mặt trời. Thứ ba là một chương trình phục hồi các vùng sông ngòi bị ô nhiễm ở tỉnh Chiết Giang, Trung Quốc. Hai nhà lãnh đạo chính trị được trao giải năm nay là thủ tướng Ấn Độ Narendra Modi và tổng thống PhápEmmanuel Macron.

    Giải thưởng gây tranh cãi cho tổng thống Pháp

    Cùng với giải thưởng nói trên, Emmanuel Macron còn được trao giải Champion du Climat, với 14 nhân vật có nhiều đóng góp khác. Tổng thống Pháp được công luận ghi nhận là người khởi xướng cho phong trào « Make Our Planet Great Again/Làm cho hành tinh chúng ta vĩ đại trở lại » cách nay một năm, ngay sau khi tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố rút khỏi Hiệp định khí hậu Paris, với chủ trương Nước Mỹ trên hết. Chính phong trào này đã góp phần quan trọng giúp cho các nỗ lực quốc tế vì khí hậu tiếp tục đà tiến lên, bất chấp sự đào ngũ của Washington.

    Tuy nhiên, hai giải thưởng cho tổng thống Pháp bị nhiều chỉ trích trong nước, đặc biệt sau sự ra đi của bộ trưởng Môi Trường Nicolas Hulot, một nhà hoạt động nổi tiếng, cũng với nhiều chỉ dấu khác cho thấy Paris đã không có đủ nỗ lực. Tổng giám đốc Greenpeace Pháp lên án một « trò hề ». Còn nhà khí hậu học Jean Jouzel thì nhắc nhở, tổng thống Pháp đúng là « có một hình ảnh rất đẹp trong con mắt quốc tế và có những phát biểu xuất sắc », tuy nhiên Paris cũng cần phải tuân thủ chính các mục tiêu mình đề ra.

    Trên thực tế, riêng về mặt quốc tế, hiện nay ít có quốc gia nào đủ uy tín và năng lực để đứng ra kết nối các nỗ lực toàn cầu như Pháp, đặc biệt với các xúc tác cho việc đúc kết được Hiệp định Khí hậu Paris 2015. Tuy nhiên, nỗ lực vì khí hậu là cuộc chiến trường kỳ, những thành tích vừa qua chắc chắn chỉ là bước đầu. Có mặt tại New York, tổng thống Pháp đã không dự lễ nhận giải. Ngược lại, ông Emmanuel Macron chủ trì thượng đỉnh vì khí hậu One Planet Summit lần thứ hai ở New York, một sáng kiến được Pháp đưa ra hồi năm ngoái (tháng 12/2017), nhằm tăng tốc thực thi Hiệp định Khí hậu Paris.

    Thông tín viên Marie Bourreau tường trình từ New York :

    « Việc các nguyên thủ gặp nhau tại khách sạn Plaza, chỉ cách tháp Trump Tower có hai khối nhà, như là một hành động thách thức lại tổng thống Mỹ, người đã quyết định rút Hoa Kỳ ra khỏi thỏa thuận khí hậu Paris, đe dọa phá hỏng nỗ lực phối hợp quốc tế. Như vậy, để mang lại một hơi thở thứ hai cho cuộc chiến chống biến đổi khí hậu mà tổng thống Pháp đã mời 40 nhà lãnh đạo, trong đó có thủ tướng New Zealand và tổng thống Togo, cùng khối tư nhân, để truyền đi một thông điệp về vấn đề này. Ông Macron nói : ‘‘Chúng tôi ở đây không chỉ để nói, mà cả để tính sổ nữa’’.

    Hàng tỉ đô la đã được cam kết để thúc đẩy việc chuyển sang nền kinh tế xanh. Liên Hiệp Châu Âu muốn dành một phần tư ngân sách hàng năm, bắt đầu từ năm 2021, cho các mục tiêu khí hậu (117 tỉ euro). Một câu lạc bộ gồm 23 ngân hàng phát triển, kể từ giờ sẽ dành một phần tư các khoản tín dụng, tương đương với 200 tỉ đô la, cho các dự án khí hậu.

    Nhưng đối với các chuyên gia, hiện tại chúng ta vẫn còn xa so với mục tiêu. Được cổ vũ bởi danh hiệu ‘‘nhà vô địch vì Hành tinh’’ về mặt quốc tế, nhưng bị phản đối trong nước, do các kết quả kém trong việc giảm khí thải gây hiệu ứng nhà kính, tổng thống Emmanuel Macron tuyên bố sẽ đưa khí hậu trở thành một trong các trọng tâm của khối các cường quốc kinh tế G7, khi Pháp bắt đầu đảm nhiệm chức chủ tịch luân phiên kể từ tháng Giêng năm tới ».