Chút hoài niệm về miền Nam thuở xưa

  • Bởi Admin
    28/02/2017
    0 phản hồi

    Hiện Hữu

    Hãy gạt qua những định kiến hẹp hòi, những lối nhìn phân biệt “Quốc – Cộng” thì chỉ cần nhớ về miền Nam Việt Nam ngày xưa đã có những thành tựu về đời sống tinh thần mà cái trung tâm của nó là Sài Gòn – thủ phủ của miền Nam khi đó, đó là vào thời kỳ đất nước bị chia cắt thành hai quốc gia với hai chế độ chính trị khác nhau, lúc đấy dân tộc Việt Nam phải ở vào thế Bắc Nam chi chiến, cảnh bom đạn khói lửa, chết chóc rất đỗi đau thương, cơn bĩ cực của lịch sử cũng làm cho các nhân sĩ của đất nước phải đau đáu suy nghĩ và vạch ra một viễn cảnh mới cho đất nước. Sài Gòn khi đó với vai trò là thủ đô của miền Nam thì cũng chìm trong bối cảnh bi kịch nhưng vẫn chứng tỏ sự nở hoa của nó, có thể nói là sự phân tách rạch ròi hai giới tuyến địa lý, thành lập ở mỗi bên một chính thể riêng biệt, điều này tạo điều kiện cho mỗi bên có đường hướng chính trị, chính sách khác nhau.

    Miền Bắc thì vận hành theo hệ thống kinh tế chính trị kiểu Cộng sản, sử dụng hệ thống phân phối, đường lối chuyên chính vô sản thống nhất dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản và xã hội miền Bắc khi đó có thể nói là đậm mùi quân sự hóa, vì họ còn phải tiến hành chiến tranh với quốc gia phía bên kia giới tuyến và trước đó miền Bắc cũng đã kinh qua chiến tranh với Pháp, đường lối của miền Bắc đối với các vấn đề về đời sống tinh thần đó là nghiêng về việc tập trung phục vụ cho mục đích chính trị quân sự lúc bấy giờ của họ, kể cả là về văn hóa nghệ thuật cũng đều có “barem” cả, tất cả lĩnh vực đều buộc phải chấp hành theo đường lối chính trị của hệ thống chính trị Cộng sản, vì vậy những sản phẩm tinh thần của miền Bắc đều có chung một sự hướng đến với những đường lối đó, không chấp nhận có sự chệch hướng.

    Ở miền Nam thì cũng trong tình trạng sẵn sàng đối đầu với miền Bắc về quân sự- chính trị như là một xu thế chung không tránh khỏi lúc bấy giờ nhưng trong nội tại xã hội ở miền Nam có sự đặc biệt về đời sống tinh thần, tư tưởng. Miền Nam với hệ thống kinh tế vận hành theo thị trường, thực hiện nền chính trị đa nguyên, vậy nên biểu hiện ra xã hội cũng có xu hướng có thể dễ dàng chấp nhận các chính kiến, xu thế, quan điểm khác nhau bởi lẽ xu thế chính trị hoàn toàn cho phép điều đó, mặc dù có thời kỳ Đệ Nhất Cộng Hòa có dùng thuyết Cần Lao – Nhân Vị để làm ý thức hệ chính trị cho đảng cầm quyền của Ngô Đình Diệm nhưng về cơ bản thì chẳng ảnh hưởng lắm đến cái sự đa nguyên tư tưởng của miền Nam. Sự đa nguyên của miền Nam mang đến một sự linh động, đa dạng, phong phú cho đời sống của trí thức miền Nam, tạo nên rất nhiều những tầng lớp học giả tài hoa,những nhạc sĩ, những văn nhân lãng mạn và chủ đề của họ là rất đa dạng nhìn chung là rất còn tính cảm xúc hướng về nội tâm của con người .

    Dù là ở trong thời chiến chinh, phải đương đầu với phía bên kia và sau cùng là không thành công trong việc bảo vệ chính thể Việt Nam Cộng Hòa, tất cả những sự kiện lịch sử đó đã lùi dần càng xa vào quá khứ nhưng chắc hẳn trong thâm tâm những người từng trải nghiệm cuộc sống dưới chính thể miền Nam khi đó thì ít nhiều vẫn sẽ nhớ tiếc giai đoạn lịch sử này, nhớ nhất chính là cái “chất” của Sài Gòn không thể lẫn vào đâu được vào thời kỳ đó, khi đó cái đời sống tinh thần của con người ở miền Nam rất tuyệt vời, những bản nhạc Trịnh sâu lắng nhất cũng ra đời vào thời kỳ này kèm theo với giọng hát của Khánh Ly dưới quán Văn của đại học Văn Khoa Sài Gòn, những thanh niên sinh viên khi đó rất thích đọc sách về những tác giả Phạm Công Thiện, Nguyên Sa, thi sĩ cuồng Bùi Giáng v.v... và rồi những bài bình, thảo luận của các học giả về tư tưởng của các Triết gia Hiện sinh (Sartre, Heidegger, Nietzsche v.v...), bàn về Hiện tượng học, Biện chứng pháp v..v.. được đăng tải trên các tờ báo. Ngay cả chủ nghĩa Marx cũng được đón nhận và nghiên cứu trong giới học thuật miền Nam khi đó (có những công trình về cuộc đời và tư tưởng của Marx như Hành trình tri thức của Karl Marx của Nguyễn Văn Trung, Tìm hiểu triết học Karl Marx của Trần Văn Toàn….) và nó còn là một điểm tựa về tư tưởng cho giới sinh viên, trí thức có xu hướng thiên tả của miền Nam khi đó. Vậy nên thiết nghĩ rằng những ai đã từng sinh sống dưới thời kỳ của miền Nam giai đoạn trước 75 là những người cực kỳ may mắn, được cảm nhận cái đời sống tinh thần phóng khoáng tự do khi đó, những thành tựu, hệ thống giáo dục miền Nam khi đó cũng là một điểm cần ghi nhận của chính thể Việt Nam Cộng Hòa lúc đó.

    Đáng tiếc chính thể cộng hòa tại miền Nam đã bị sụp đổ vào ngày 30/4/1975 khi những người Cộng sản tiến vào Sài Gòn, chính thể cộng hòa đó đã không thể tồn tại lâu hơn nữa để nó có thể có điều kiện phát triển thêm những thành tựu của nó mà từ đây lịch sử đã sang một ngã rẽ định mệnh khác. Sài Gòn sau năm 1975 về cơ bản đã bị cào bằng đến không ngờ, những nét lồi lõm không còn, sự đa dạng phong phú đã bị san phẳng, những tư tưởng thịnh hành của miền Nam đã trở nên thành những “tư tưởng phản động” kèm theo số phận của kinh tế thị trường cũng bị phủ nhận thông qua “quốc hữu hóa”, “đánh tư sản” v.v..., hay nói cách khác những thành tựu của miền Nam khi xưa chẳng mấy chốc bị thổi bay sau ngày 30/4.

    Nhưng giờ đây chúng ta phải sống với hiện tại chứ không thể cứ ngóng mãi về một thời đã qua, chỉ cần hãy nhớ rằng trong giai đoạn quá khứ nước Việt Nam đã từng tồn tại một thời kỳ như vậy ở miền Nam, tất nhiên chúng ta không phải là người thủ cựu, “ăn mày dĩ vãng”, chỉ biết nhìn về quá khứ nhưng chúng ta phải được biết và có nhiệm vụ phải ra sức tìm hiểu đúng những sự thật lịch sử đã từng xảy ra ở Việt Nam trong suốt thời kỳ chiến tranh và biết được rằng chính thể tại miền Nam Việt Nam khi đó cũng có một vị thế hẳn hoi, thành tựu rực rỡ trong thời kỳ của họ lẫn trong lịch sử nước nhà chứ Việt Nam Cộng Hòa không phải là một quốc gia giả hiệu, bù nhìn như những gì phía bên kia từng nói về họ. Trả lại bản chất đúng đắn đối với lịch sử là việc làm khả dĩ phải thực hiện, sự thật là linh hồn của lịch sử, nó không thể bị làm lu mờ, nhàm chán, tha hóa bởi mục đích chính trị, tuyên truyền và vì vậy phải khôi phục, có cái nhìn chính xác, đúng đắn nhất về miền Nam Việt Nam khi xưa như một giai đoạn nổi bật của lịch sử Việt Nam hiện đại.

    Hiện Hữu
    (*) Bài viết thể hiện quan điểm riêng của tác giả.

    Hãy chia sẻ suy nghĩ của bạn

    0 phản hồi