Ô nhiễm không khí ở Bắc Kinh: Câu chuyện về hai thành phố

  • Bởi Admin
    17/01/2017
    0 phản hồi

    Joshua Berlinger, Steve George và Serenitie Wang
    Athena chuyển ngữ

    Bắc Kinh (CNN) - Điều đầu tiên mà cô Jiang Wang làm khi thức dậy mỗi sáng là kiểm tra xem đứa con gái nhỏ của mình có đang được hít thở không khí sạch hay không.

    Tiếp theo là chuẩn bị bữa sáng. Cô luôn đảm bảo rằng mọi thứ rau củ quả đều phải được trồng tại các trang trại hữu cơ. Sau đó cô rửa những thứ đó ở vòi nước được nối với một hệ thống lọc nước riêng biệt nằm dưới bồn rửa. Có điều, loại nước đó không phải là nước uống. Gia đình cô chỉ uống nước đóng chai nhập khẩu thôi.

    Và đó là cái cách cô Wang bắt đầu một ngày bình thường của mình. Cô luôn cố gắng tìm cách giảm đến mức tối thiểu những tác động từ môi trường ô nhiễm ở Bắc Kinh.

    “Từ lúc thức dậy cho đến khi đi ngủ, bạn phải cực kì chú ý đến mọi thứ xung quanh mình, từ không khí, nước uống cho đến thực phẩm.”

    Wang và gia đình của cô chỉ là một trong số ngày càng nhiều người ở Bắc Kinh đang cố gắng bảo vệ bản thân khỏi môi trường độc hại.

    170109131118-wang-family-beijing-super-169.jpg
    Jiang Wang, cùng chồng Ludovic Bodin và hai cô con gái, Mia 6 tuổi và Anna 3 tuổi.

    Và tiền không thành vấn đề [với gia đình Wang]. Cô chia sẻ, “Để làm như thế cũng phải chi nhiều tiền lắm đấy. Nhưng phải nghĩ cho sức khỏe trước chứ.”

    Nhưng với phần lớn tầng lớp trung lưu mới nổi và những người nghèo hơn ở Bắc Kinh, thì quả thật để sắm được những vật dụng như vậy là ngoài tầm với của họ.

    Từ đây, vấn đề ô nhiễm môi trường đã chuyển thành vấn đề về sức khỏe cũng như vấn đề về giai tầng xã hội – và chỉ những người bị bỏ lại mới là những người bị ảnh hưởng nặng nề nhất.

    Nghiên cứu bởi Đại học Môi trường thuộc Đại học Nanjung cho thấy, ô nhiễm không khí liên quan đến gần 1/3 số người chết tại Trung Quốc, nghiêm trọng ngang với khói thuốc gây nguy hại tới sức khỏe người dân.

    Nghiên cứu này đã phân tích hơn 3 triệu trường hợp tử vong tại 74 thành phố khắp Trung Quốc trong năm 2013. Kết quả cho thấy khoảng 31.8% số trường hợp tử vong này liên quan đến vấn đề ô nhiễm, phần lớn là ở thành phố Hà Bắc, địa danh nằm bao quanh Bắc Kinh.

    “Ô nhiễm không khí làm trầm trọng thêm vấn đề bất bình đẳng giữa người giàu và người nghèo tại Trung Quốc,” Matthew Kahn, giáo sư kinh tế học thuộc đại học Southern Californi, trả lời CNN.

    “Những người giàu có sống ở những nơi sạch sẽ trong thành phố và vào những ngày ô nhiêm nặng nề, họ chỉ việc lái ô tô đến cơ quan, làm việc trong văn phòng, thăm khám tại những nơi có bác sĩ tốt, có một ngôi nhà khác ở ngoại ô để nghỉ dưỡng và trang bị những thiết bị lọc không khí vừa tối tân vừa đắt tiền.”

    Bắc Kinh có nguy cơ sẽ trở thành cái giống như “một câu chuyện về hai thành phố”, nơi mà người giàu và người nghèo không hít thở chung một bầu không khí.

    Cái gì cũng đắt

    Mới đây, gia đình cô Wang đã lắp đặt hệ thống lọc không khí với giá khoảng 4.300 USD.

    Nó hoạt động giống như hệ thống thông gió, làm sạch không khí từ bên ngoài rồi đưa vào trong nhà.

    Gia đình cô cũng có máy làm sạch không khí ở mỗi phòng, để lọc khí CO2 và loại bỏ không khí bẩn còn sót lại tràn vào nhà. Tổng số tiền cho hệ thống này lên đến 7.200USD.

    Ngoài ra, hệ thống này cần được thay bộ lọc mỗi tháng – lại thêm một khoản 430 USD/tháng nữa cần phải chi.

    Máy lọc nước ở bồn rửa giá khoảng 300USD và hệ thống lọc nước ở vòi tắm có giá 1.000USD trên trang JD, một trang thương mại điện tử nổi tiếng ở Trung Quốc.

    Còn đối với giới siêu giàu, những công ty như Environment Assured, một công ty chuyên tư vấn về chất lượng không khí và nguồn nước, sẽ đến đánh giá mức độ ô nhiễm không khí tại nơi sinh sống và làm việc.

    Công ty này cung cấp dịch vụ trọn gói cao cấp nhất với giá khoảng 15.000USD, theo ông Alex Cukor, phó giám đốc tại Environment Assured.

    Giá cả của thị trường bất động sản cũng phụ thuộc vào công nghệ xử lý ô nhiễm và khoảng cách tới nguồn gây ô nhiễm.

    Theo danh mục của công ty bất động sản Lianjia, một căn hộ 2 phòng ngủ tại khu phức hợp MOMA Bắc Kinh, được trang bị hệ thống lọc không khí, có giá hơn 3 triệu USD, đắt hơn gấp 6 lần một căn hộ có diện tích tương đương ở vùng ven bụi bặm của thành phố.

    Tất nhiên không chỉ nhà ở mới có giá đó. Trường Quốc tế Bắc Kinh, nơi học phí lên đến 37.000USD/năm, thậm chí đã dựng hẳn một mái vòm bằng túi khí để bao kín sân chơi cho học sinh trị giá 5 triệu USD [Một số trường công gần đây cũng xây mái vòm kiểu này].

    Một số người còn đăng ký mua nông sản hữu cơ và được chuyển hàng đến tận nhà của họ. Trị giá thẻ thành viên trong một năm của Trang trại Tony là 3,400USD. Hai tuần một lần, thực phẩm sẽ được chuyển đến với 3kg cho mỗi loại.

    Một số người khác thì tránh ô nhiễm bằng cách du lịch nước ngoài.

    Và cứ thế, càng ngày càng có nhiều các sản phẩm “quái dị”.

    Một người thậm chí có thể mua không khí đóng chai từ Anh với giá 115USD/can. Các loại kem chống ô nhiễm có giá 100USD và còn cả một lố các thể loại bùa chú “diệt ô nhiễm” đắt khủng khiếp.

    Một người dân Bắc Kinh bình thường vốn không thể chi trả nổi những khoảng đó bởi mức lương trung bình trong một năm của họ thường ít hơn 17,000USD, và đó đã là mức lương trung bình cao nhất ở Trung Quốc rồi.

    Nhưng mặc dù sự bùng nổ kinh tế ở Trung Quốc mang đến của cải vật chất cho hàng triệu người, rất nhiều người vẫn cảm thấy vỡ mộng bởi tầng lớp tinh hoa và giới siêu giàu ở Trung Quốc – những người giàu lên nhờ sự công nghiệp hóa đất nước, gây ra các vấn đề về ô nhiễm – có thể tự bảo vệ mình, còn họ thì không thể.

    Bà Barbara Finamore thuộc Trung Tâm Nghiên cứu Quốc tế và Chiến lược (CSIS) cho biết, “Tình trạng ô nhiễm không khí tại Trung Quốc đáng bạo động đến mức nó trở thành mối nguy hại cho sự ổn định xã hội tại đất nước này.”

    Mới đây, một cuộc biểu tình liên quan đến môi trường ở tây nam thành phố Thành Đô đã bị dập tắt nhanh chóng bởi chính quyền.

    Những bước tiến nhỏ bé

    Theo tổ chức RAND, Trung Quốc là quốc gia phát thải nhiều khí nhà kính nhất trên thế giới – quốc gia này đã mất trắng 535 tỉ USD vì ô nhiễm môi trường trong năm 2012.

    Chính phủ Trung Quốc nhận thấy chất lượng không khí là vấn đề cực kì bức thiết nên đã tuyên bố “một cuộc chiến chống lại ô nhiễm” vào năm 2014.

    Tầng lớp trung lưu và thượng lưu ở Trung Quốc có thể dễ dàng đi du lịch nước ngoài và tìm hiểu nhiều hơn về thế giới – đồng thời họ cũng biết nhiều hơn và ô nhiễm môi trường và cách phòng tránh vấn đề đó.

    chinapollutedcities.jpg
    Những thành phố ô nhiễm nhất ở Trung Quốc.

    Ngay cả khi tình trạng đang ở mức báo động đỏ, thì trên đường phố vẫn chỉ có những người choàng khăn kín cả miệng và mũi chứ không hề đeo mặt nạ phòng độc.

    Thậm chí, truyền thông nhà nước còn phải lên tiếng rằng chính phủ cần nghiên cứu kỹ hơn và hiểu thêm về tác hại của ô nhiễm môi trường.

    Theo báo cáo của Tân Hoa Xã, Trung Quốc đã đạt được một vài thành tựu ở cả trong nước và quốc tế. Có 663 địa phương đã chuyển sang dùng năng lượng sạch thay vì đốt than, và Trung Quốc đã ký hiệp ước Paris về chống biến đổi khí hậu.

    Theo giáo sư Finamore của Trung tâm CSIS cho biết, hiện Trung Quốc là nước dẫn đầu thế giới về sử dụng năng lượng gió và năng lượng mặt trời.

    Tuy nhiên, những phương pháp đó vẫn không thể làm xua tan đi cái nhìn cho thấy môi trường ở Bắc Kinh ô nhiễm cực kì nặng. Bộ phim tài liệu “Dưới mái vòm” (Under the Dome), nói về những ảnh hưởng tiêu cực của việc ô nhiễm môi trường, đã khiến cả nước này dậy sóng khi phát hành vào năm 2015. “Dưới mái vòm” đã thu hút hàng triệu lượt xem trực tuyến, khiến chính phủ phải nhanh chóng kiểm duyệt và xóa khỏi các trang web chia sẻ video ở nước này.

    Một ngành công nghiệp mới nổi

    Ở đâu chính phủ thấy vấn đề, ở đó doanh nhiệp thấy cơ hội.

    Một ngành nghề mới siêu lợi nhuận đang xuất hiện để phục vụ những người muốn bảo vệ bản thân khỏi ô nhiễm môi trường như gia đình cô Wang, người có con lớn 6 tuổi và con bé 3 tháng tuổi.

    “Con bé nhà tôi mới được 3 tháng tuổi và không khí mà con bé hít vào thở ra đều có chất lượng vô cùng tệ. Tôi đã mất ngủ hai đêm liền vì chuyện này… Các con của tôi, chúng còn quá bé. Chúng còn cả cuộc đời ở phía trước.”

    Bắc Kinh là mảnh đất cực kì màu mỡ cho ngành nghề mới nổi này – đây là nơi sản sinh ra nhiều tỉ phú hơn tất cả những thành phố khác trên thế giới.

    Theo công ty Daxue, có khoảng 200 nghìn máy lọc không khí đã được bán ra tại Trung Quốc. Con số này đã đạt mức 2 triệu trong bốn năm tiếp theo. Theo Huidian, một hãng chuyên về marketing và tư vấn, con số này được kì vọng sẽ đạt mức 4 triệu vào năm 2018.

    Phần lớn lợi nhuận hiện tại đều đến từ các sản phẩm cao cấp nhưng dường như điều này đang thay đổi.

    Phó giám đốc Cukor của Environment Assured cho biết các sản phẩm lọc không khí ngày càng dễ mua hơn. Công ty công nghệ Xiaomi thậm chí còn bán máy lọc không khí với mức giá cực kì cạnh tranh, chỉ 360USD/máy.

    Tầng lớp trung lưu bắt kịp xu hướng

    Environment Assured đã làm việc không ngừng nghỉ trong suốt ba tuần qua, kể từ khi Bắc Kinh thông báo tình trạng khẩn cấp về chất lượng không khí.

    Dữ liệu từ trang JD cho thấy từ ngày 16 đến 20 tháng Mười Hai, trong khoảng thời gian chính phủ đặt cảnh báo ô nhiễm môi trường ở mức báo động đỏ, lượng tiêu thụ mặt nạ đã tăng 380% còn máy lọc không khí tăng 210%.

    Nghiên cứu của giáo sư Kahn cũng cho thấy xu hướng tương tự khi phân tích dữ liệu bán hàng trên trang bán lẻ Taobao, vào mùa đông 2013, khi chất lượng không khí ở mức cực kì tồi tệ.

    Có thể đấy là vì những người có thu nhập thấp không có đủ thời gian và tiền bạc để nghĩ đến các biện pháp phòng tránh cho đến khi tình hình vượt khỏi tầm kiểm soát của họ.

    Và thường thì họ không mua những sản phẩm có chất lượng – còn những sản phẩm rẻ tiền hơn thì không hiệu quả.

    Một số người đổ lỗi cho các quảng cáo sai lệch. Mới đây một bài viết trên Thời báo Tài chính đã trích lời cáo buộc của nhiều bà nội trợ rằng họ đã kiểm tra chất lượng không khí một vài khu mua sắm nơi được hứa hẹn là không khí được lọc sạch, nhưng kết quả cho thấy nó không hề an toàn như được quảng cáo.

    Giáo sư Kahn và tác giả bài viết cho biết, “Sự khác biệt trong xu hướng đầu tư để bảo vệ bản thân của người giàu và người nghèo cho thấy ô nhiễm không khí làm trầm trọng thêm sự bất bình đẳng trong chất lượng của sống ở các thành phố của Trung Quốc bởi người nghèo có nguy cơ bị ảnh hưởng cao hơn.”

    Mặc dù vậy, giáo sư Kahn và đồng tác giả của ông Zheng Siqi, giáo sư trường Đại học Tsinghua, vẫn bày tỏ sự lạc quan khi nhắc đến đường cong Kuznets.

    kuznetscurve.jpg

    Đường cong Kuznets chỉ ra rằng khi thu nhập bình quân đầu người tăng lên thì môi trường sẽ bị suy thoái -- nhưng chỉ đến một điểm nhất định nào đó thôi. Một khi người dân có mức thu nhập chỉ đủ cho họ sống ngày qua ngày, thì họ sẽ quan tâm đến vấn đề ô nhiễm, chống lại nó và bắt các quan chức nhà nước phải chịu trách nhiệm.

    Và khi thời điểm đó đến, ô nhiễm sẽ sụt giảm còn thu nhập bình quân đầu người sẽ tăng lên.

    Cô Wang hy vọng, ngày đó sẽ đến sớm thôi.

    Cô nói, “Đối với chúng tôi – và cũng như mọi người – sức khỏe là trên hết. Không sức khỏe là không có gì.”

    Nguồn: "Beijing's smog: A tale of two cities", CNN

    Hãy chia sẻ suy nghĩ của bạn

    0 phản hồi