Chủ nghĩa dân túy: Một bóng ma mới đang đe dọa Châu Âu

  • Bởi Admin
    07/12/2016
    4 phản hồi

    Vũ Ngọc Yên

    Vào ngày 24 tháng hai 1848 Các Mác (Karl Marx) và Ph. Ăngghen (F. Engels) công bố bản Tuyên Ngôn Cộng Sản với lời mở đầu „Một bóng ma đang ám ảnh Châu Âu: Bóng ma chủ nghĩa cộng sản.“ Hơn một thế kỷ bóng ma này nhờ chiến tranh, bạo lực và tuyên truyền đã trở thành lực thống trị ở nhiều nước và gây bao tác hại cho nhân loại.Nhưng rồi tại Châu Âu vào cuối thế kỷ 20 bóng ma cộng sản đã bị cơn bão dân chủ-tự do trừ khử hoàn toàn. Bây giờ bóng ma đó chỉ còn sống thoi thóp vất vưởng ở vài quốc gia như Việt Nam, Bắc Hàn, Lào, Trung Quốc và Cu Ba…

    Con ma cộng sản ra đi, một bóng ma mới xuất hiện. Bóng ma chủ nghĩa dân túy (Populism). Bóng ma mới này đang phát triển mạnh ở toàn Âu và là một hiện tượng chính trị có tiềm năng đe dọa hệ thống chính trị dân chủ trong thập niên tới.

    Chủ nghĩa dân túy - một khẩu hiệu, một ý hệ, một chiến lược chính trị?

    Các nhà xã hội học dựa vào nhiều hiện tượng xem chủ nghĩa dân túy (CNDT) như một khẩu hiệu đấu tranh chính trị, một phong cách chính trị, một dạng hùng biện, một chiến lược giành quyền bính. Trong lãnh vực nghiên cứu, CNDT được đánh giá là một phần của nhiều hệ tư tưởng và trong các cuộc thảo luận chính trị, đại diện các khuynh hướng chính trị dùng CNDT để công kích và cáo buộc lẫn nhau.

    CNDT nổi bật qua những quan điểm bác bỏ tầng lớp trí thức, giới tinh hoa cầm quyền (elite) cũng như một số định chế chính trị (institution). CNDT thường nhấn mạnh mầm mâu thuẫn giữa „nhân dân“ và tầng lớp „tinh hoa“ và nhận là người đại diện cho giới bình dân chất phát chống lại tầng lớp tinh hoa cầm quyền thối nát.

    CNDT không theo đuổi một hệ thống giá trị nhất định nào để phân biệt với các hệ tư tưởng khác, vì vậy CNDT hiên hữu trong mọi khuynh hướng chính trị (tả, hữu, tiến bộ, bảo thủ…) dưới dạng các chính đảng phản kháng (Protest party) hay các phong trào xả hội.

    Các khuynh hướng dân túy tại Châu Âu

    Vào những năm 80 các nhà chính trị học đã dùng khái niệm chủ nghĩa dân túy độc đoán (authoritarian populism) để xác định đường lối chính trị của Ronald Reagan và Margaret Thatcher. Hai chính trị gia này và cử tri ủng hộ đã có những quan điểm: Phớt lờ nhân quyền, không nhận di dân, ngoại giao dựa trên sức mạnh quân sự, giảm thuế và phát triển kinh tế bất chấp mức độ nợ công...

    Vào cuối thập niên 80 Reagan và Thatcher không còn cầm quyền nữa. Nhưng khuynh hướng dân túy vẩn tồn tại và nay có cơ hội phát triển mạnh, đặc biệt sau cuộc bầu cử Tổng thống Mỹ 2016 với sự đắc thắng của D. Trump. Tiêu biểu có đảng độc lập Anh UK independence Party (UKIP), Mặt trận dân tộc Pháp Front National, Đảng Chọn lựa cho Đức Alternative für Deutschland (AFD), Phong trào năm sao Movimento 5 stern tại Ý, Đảng tự do Hòa Lan Partij voor de Vreijheid (PVV), Đảng tự do Áo Freiheitliche Partei Österreichs (FPÖ)…

    Để nhận diện mức độ ảnh hưởng của CNDT, Học viện nghiên cứu dân ý và thị trường YouGov hợp tác với giáo sư David Sanders của Đại học Anh quốc Essex đã thực hiện một cuộc điều tra về thái độ dân túy (chống Liên minh Âu châu EU, chống di dân – tị nạn, phớt lờ nhân quyền, tăng cường an ninh-quốc phòng...) ở 12 quốc gia Châu Âu. Bản nghiên cứu chỉ ra hơn 50 % mọi cử tri ở 8 trong số 12 quốc gia khảo sát có thái độ dân túy.

    thamdocndt.jpg

    Kết quả nghiên cứu cho thấy các đảng dân túy còn có nhiều tiềm năng thành công trong các cuộc bầu cử kế tiếp. Pháp là quốc gia có nhiều nguy cơ trong cuộc bầu cữ Tổng Thống vào năm tới vì 63% cử tri có quan điểm dân túy. Tại Đức số cử tri dân túy chỉ chiếm khoảng 18%.


    Biểu tình phản đối thâu nhận người ti nạn tại Đức (hình minh họa)

    Những lý giải cho sự phát triển CNDT

    Chủ nghĩa dân túy ngày lan rộng ở Châu Âu. Trong những năm gần đây, kết quả bầu cử ở các nghị viện địa phương, tiểu bang, quốc gia ở nhiều nước đã xác nhận sự thành công của các chính đảng dân túy.

    Trước hết sự thành công của CNDT là một động thái phản đối của cử tri về tình trạng biến chất của tầng lớp tinh hoa chính tri thối nát. Quan điểm không nhận di dân, tị nạn và các cuộc tranh cãi về „Ưu tiên quốc gia“ tạo cảm giác đất nước đang mất dần ảnh hưởng trên thế giới cũng như nền văn hóa bảo thủ gieo rắc hoài nghi Hồi giáo, bác bỏ hôn nhân giới đồng tính… cũng được giải thích cho sự ủng hộ CNDT.

    Toàn cầu hóa kinh tế đã đẩy mạnh sự cách biệt giữa những thành phấn hưởng lợi và những thành phần bị thiệt thòi. Thất nghiệp không chỉ đe dọa thợ thuyền, nhân viên, mà cả giới trung lưu cũng sợ hãi trước tình trạng xuống cấp xã hội. Sự khủng hoảng kinh tế và xã hội đã là cơ hội giúp cho CNDT có thêm cử tri .

    Thành công của CNDT có được cũng nhờ các cuộc tranh luận chống Âu châu (EU). Mô hình Âu châu hứa hẹn sẽ tạo được sự cân đối giữa thị trường và an sinh xã hội. Nhưng thực tế, các địa phương kém phát triển đã không đủ sức cạnh tranh trước cuộc tân công của tiến trình toàn cầu hóa theo hướng chủ nghĩa tân tự do (Neo-liberalism). Giới thợ và trung lưu có thái độ bác bỏ Âu châu mạnh nhất.

    Chính trị xa dân và sự cách biệt lớn giữa quyền lợi cũng như ngôn ngữ của dân chúng và những người cầm quyền hay các cơ chế chính trị-hành chánh (Establishment) là những biện luận cho các khuynh hướng dân túy.

    Một giải thích cho sự thành công của CNDT là những phán đoán đạo đức quá đáng và chủ quan đối với các cử tri dân túy khi cho họ là thành phần bài ngoại, bài Do thái, phân biệt chủng tộc... Chính trị cẩn trọng (Politial correctness -PC) là một khái niệm chỉ thái độ tinh thần biểu hiện qua diễn đạt và hành vi tránh xúc phạm và làm tổn thương các nhóm người liên hệ đến tôn giáo, chủng tộc hay giới tính.Nhưng những thành phần bảo thủ hữu khuynh lại cho rằng phe tả, tiến bộ, phóng khoáng thường sử dụng PC như là một sự kiểm duyệt, chận họng và giới hạn quyền tự do phát biểu trước những vấn đề nhậy cảm.

    Bóng ma chủ nghĩa dân túy thật sự đã là mối lo chung cho các chính đảng dân chủ, các tổ chức xã hội và giới truyền thông ở Âu châu nên đòi hỏi tất cả phải cùng hiệp lực hành động đối phó. Liệu con ma mới này có khả năng „trụ“ bao lâu sẽ tùy thuộc vào các biện pháp phục hồi tính chính danh cầm quyền và hiệu năng hành đông chính trị của các chính quyền dân chủ tại Âu Châu.

    Vũ Ngọc Yên

    Hãy chia sẻ suy nghĩ của bạn

    4 phản hồi

    Tình hình càng thêm bi quan bác EFG ,khi hay tin Angela Merkel tiếp tục được bầu là ứng viên của CDU của Đức cho chức Thủ Tướng .Thôi rồi !EU chắc chắn sẽ tan rã bởi tham vọng quá lớn của người đàn bà này .
    Sang năm lắm chuyện vui .Bầu cử ở Đức ,Pháp ,Hà Lan .Việc bà A Merkel tiếp tục ứng viên cho lãnh đạo của Đức sẽ giọt nước tràn ly .Dân chúng EU trong đó có cả Đức đã quá chán bà rồi .Đúng là sai lầm lớn của đảng CDU .
    Khi chuyện nhỏ của EU còn chưa làm xong thì bà đầm này lại mơ làm Châu Âu lớn quá tầm của mình thì làm sao ko sụp đổ ?Thật lòng dân chúng EU muốn nhìn thấy một người khác chèo lái nước Đức và EU chứ ko phải người đàn bà đầy sai lầm này .
    Các đảng khác trong EU đã có lý do chính đáng để dân chúng chọn mình và rời con tàu EU .
    Theo như ứng viên mới đắc cử lãnh đạo đảng PVDA của Hà Lan là Lodewijk Asscher ông này hứa hẹn sẽ đưa HL đi đúng hướng và sẽ điều chỉnh hợp lý vấn đề kinh tế và di dân .Chính trị gia hứa chỉ là hứa để rồi xem .
    Còn Geert Wilders thì nói ông sẽ làm tất cả kể cả vấn đề lương bổng cho nghị sỹ EU cũng phải được xem lại .Tưởng cũng phải nhớ lại lương Nghị sỹ của EU lúc đầu ăn theo đúng mức lương của từng nước thành viên .Có nghĩa là ở nước anh nghị sỹ hưởng thế nào thì anh theo thế đấy ,nhưng rồi nghị sỹ các nước như Đông Âu đã đòi được hưởng như nghị sỹ Đức ,Hà Lan nghĩa là 6400eur/tháng bây giờ có lẽ hơn 7000eur/tháng trong khi ở nước họ lúc ây có vài trăm eur hay 1000 eur/tháng là cùng .
    Nhiều chuyện sẽ còn được xem lại nếu như muốn một EU bền vững ngay cả các nghị sỹ của các đảng VVD (tự do dân chủ) PVDA(lao động) Groenlinks(đảng xanh)vấn đề đóng góp và vấn đề trợ giá sẽ ko còn được cho ko nữa ,mà phải như sinh viên đi học nhận lấy tiền ấy và phải trả lại trong vòng 30 năm ko lãi chứ ko cho ko như bây giờ .
    Như vây khi ko còn có lợi được ăn ko mấy nước kém kia khéo tự nguyện ra đi ...Theo Nga ko chừng .Với cái tư tưởng sống nhờ đó nên ĐÂ vẫn ko khá lên được bao nhiêu là vậy .Một năm 2017 đầy bão tố đang đến với EU .

    Còm của bác Lava có nhiều điều phải suy nghĩ - Thanks.

    Tôi cũng nghĩ vậy…Chủ nghĩa dân túy” là một con ngáo ợp , xuất hiện do bên trong còn rất nhiều vấn đề khác.
    Các lãnh đạo liên Âu, có vẻ như họ mãi không thống nhất được và cũng không có giải pháp khả thi cho các vấn đề sau khi gia nhập, như trợ giá , chênh lệch giàu nghèo, di dân, đối sách quốc tế …, nên liền đội lên đầu những ai nhìn ra vấn đề một …cái mũ, đồng thời mang ra thêm một “con ngáo ợp” để…hù dọa ?

    Nhưng thời nay, sự hiểu biết , những ý tưởng (như Lava ), những bài bình luận , phân tích, đào sâu …nở rộ nhanh và nhiều hơn họ nghĩ . Cuộc cách mang thông tin đẽ khiến các chính trị gia rất …vất vả. Mọi chuyện đều không dễ dàng như xưa – Ngay cả một “chủ nghĩa dân túy” nếu có thật, cũng khó vược qua để khiến cho một số đông người dân thời nay bị say túy lúy…( phận đầu của còm trước cũng thầm nghĩ thế )

    Nhưng mặt trái của cách mạng thông tin là, chính trong nội bộ các quốc gia, đảng phái ủng hộ xu hướng dân tộc cũng bị những ảnh hưởng đáng kể từ các nguồn thông tin đầu vào ( chưa kể các trò bẩn phân hóa của các chính trị gia đối nghịch ) , nên để đi đến một quyết định dứt khoát cũng thật muôn vàn khó khăn ( đó là ý mọn muốn đề cập trong phần hai của còm trước)

    Mỗi cư dân mạng ngày nay, nắm bắt các vấn đề về đại cuộc … nhanh và rộng, không thua gì các chính trị gia của họ ! cách mạng thông tin khiến ranh giới giữa các quan chức chính trị gia và dân thường đang dần mờ nhạt . Chuyện ấy Lợi hay Hại …thật khó nói !
    ( Có câu “biết nhiều thêm…mệt” ! Nước Dân chủ đã mệt, nước độc tài còn…mệt khủng hơn nữa )
    ---------

    Thật ra, nước Anh nhìn thấy nhanh sự bế tắt khó gỡ , đã tách ra (nhưng cũng không phải một cách yên lành, không có sự chống đối nào ! ). Tôi tin, sự “cưu mang”, chủ trương “chia sẽ” …tuy tốt đẹp nhưng luôn có giới hạn, nên nếu vấn đề vẫn cứ dằng dai không quyết, liên Âu sẽ phải tan rã ( đúng quy luật “hợp rồi tan”) ,hoặc sẽ trở về một dạng thức liên kết tuy tương đối công bằng nhưng nhiều phần rời rạc hơn .

    Tuy vậy, tan rã là không tránh khỏi vì nó gần nhất với một giải pháp khả thể trong tình thế bế tắc triền miên , nhưng chỉ là tan ra chứ chưa chắc có một quốc gia nào sụp đổ. Sư gắn kết trước các lợi ích hoặc rủi ro, đe dọa của một khu vực chung…sẽ buộc các quốc gia châu Âu biết vượt qua những khác biệt, "khi cần" !.

    Bức tranh toàn cảnh EU ảm đạm hơn chúng ta tưởng tượng nhiều .Mẫu thuẫn giữa các nước giàu và nghèo trong EU là rất lớn .Cái mà chúng ta gọi là cực đoan ,ích kỷ dân tộc ,hay dân tuý liệu có đúng ko ?
    Tôi tin là ko đúng !Các chính khách EU những năm trở lại đây đã thờ ơ ,hay bỏ qua tiếng nói của người dân ...Và ngày qua ngày ,tháng qua tháng ,năm qua năm để thấy cảnh tượng rất ko tốt đẹp gì như ngày hôm nay ta đang nhìn thấy .Nó có rất nhiều vấn đề cần được giải quyết ,nhưng chỉ hai vấn đề cốt lõi là Kinh tế và Di dân nếu ko triệt để giải quyết ,cứ mập mờ mưu toan chính trị đằng sau nó thì sẽ đúng như Thủ Tướng Hà Lan Mark Rutte cảnh báo EU sẽ sụp đổ .
    Vậy các chính khách Châu Âu họ đang làm gì ?Cứ đảng mới nào nổi lên là lo sợ ,và với thủ đoạn quen thuộc đổ tội cho họ là cực đoàn dân tộc ,kì thị chủng tộc vv và vv nhưng hãy thử đặt mình vào vị trí dân chúng phải câm lặng ko được nói lên những ý đơn ở trong đầu người ta đang nghĩ .
    Vậy chuyện gì sẽ xảy ra .Dân chúng các nước giàu trong EU đang trong đó có cả phântrung lưu ,thượng lưu đóng thuế nặng (52% thu nhập)và để rồi tiền thuế của mình bị mang đi làm những việc khác ở các nước khác ,hay nuôi dân di dân .Vậy ai ko bất bình ?Mọi người chịu ngồi yên à ?
    Ngay cả thằng Thổ Nhĩ Kỳ cũng đòi nhảy vào ăn phần bánh béo ngậy này .Có lần Geert Wilders đã nói đại loại bọn họ (Thổ)chỉ muốn vào đây ăn tiền subsidie của EU mà thôi .Quả đúng có lần một Bộ Trưởng của TNK nói việc Thổ chưa là thành viên của EU đã rất thiệt cho Thổ hàng năm mất cả hàng trăm triệu eur .Vậy đó !Các nước như Đông Âu ...nhập vào cũng chỉ có tác dụng nhận tiền subsidie (tiền trợ giá của EU)để họ xây dựng cơ sở hạ tầng như đường xá ,noong nghiệp ...Và họ còn muốn rút ra khỏi EU .
    Ko cần doạ nhau đâu .Nếu Marine Lepen của Pháp ,Geert Wilders của Hà Lan ,đảng Vlaam blok của Bỉ ,đảng chống Islam của Đức và tất cả các đảng theo xu hướng dân tộc trong mấy nước Tây Âu mà thắng cử thì EU coi như sụp đổ .Chúng ta hãy chờ xem chuyện gì sẽ xảy ra với EU trong vài năm tới ?

    Con người thường xuyên là kết quả tác động qua lại giữa những thông tin đầu vào, và giữa chúng với tri kiến đang có của bản thân. Khi thông tin đầu vào thay đổi, tất nhiên nhận định và phản ứng của từng mỗi cá nhân cũng sẽ thay đổi. Thông tin càng biến đổi nhanh , tâm trạng và phản ứng của con người ngày nay lại càng tiến dần đến các tâm trạng dao động, bất an …Phản ứng của người dân trong các vần đề chính trị , chắc chắn không thể nằm ngoài bức tranh toàn cảnh từ cuộc cách mạng thông tin !

    Do đó, nếu muốn “bình luận”, “phán xét” về một trào lưu, một hình thái chính trị nổi bật lên trong thời đại này, chắc chắn không nên bỏ qua ảnh hưởng của những cuộc cách mạng thông tin.Trong thời đại ngày nay, theo tôi đó là mấu chốt khác biệt cơ bản ! Và đó cũng là điểm mà bài viết trên đã vô tình xem nhẹ.

    Thông tin ngày nay rất nhanh, rất nhiều, vô cùng đa dạng , đa phương…Do đó, thiển nghĩ, cái gọi là “Chủ Nghĩa Dân Túy” nếu thực sự trỗi dậy trong thời đại @ này, chắc chắn nó sẽ phải chịu một thử thách chưa từng có , hoàn toàn khác và không dễ dàng như trước kia. Nhà “Dân túy” phải biết đưa ra những gì (và che dấu những gì…) có thể làm cho người ta “say mê túy lúy” khi còn…chưa bị phản biện ! Hoặc phản biện ráo riết ! Do đó, xét về một mặt nào đó, “dân túy” thường xuất phát từ những kẻ “độc tài thông tin”, “Độc tài diễn giải, dẫn dụ”…ngăn cản sự phản biện bằng lý trí, cả hình thức lẫn nội dung….Và , điều ấy, gần như mang tính “ bất khả thi” giữa cuộc cách mạng thông tin toàn cầu ngày nay.

    Cuộc cách mạng thông tin – kẻ thù đáng yêu của mọi dạng thức Độc tài !

    Tuy nhiên , từ ngày xuất hiện rồi đi đến phổ biến, nhân loại của thời đại thông tin đã bắt đầu chứa đựng bên trong cộng đồng của chính nó, một cuộc “Chiến Tranh Thông Tin đại chúng ” tiềm ẩn – Vì , xã hội ngày nay, rất dễ trở thành con mồi ngon của các thủ thuật phân hóa –Cái “bóng ma” u ám theo bám sát nút, trên con đường đời của cuộc cách mạng này !
    Mặt khác , theo lẽ Âm Dương Thái cực biến dịch : “Khi Dương trở nên cực thịnh, vốn nó đã sẵn chứa mầm móng của Âm bên trong chính nó, và ngược lại !” , thì thứ đối nghịch , cái mặt bên kia , của Cách mạng Thông tin ( tính phổ biến công khai= Dương) , phải là một cuộc chuyển đổi khác : Tính áp đặt cực đoan lên nguồn thông tin và sự tiếp nhận nó ( Che dấu ngăn cấm một cách bất chấp và cực đoan =Âm) ! – Có vẻ như , IS với các tín điều tôn giáo cực đoan gắn liền với nó , sẽ là một ví dụ khá tốt trong trường hợp này?!

    Còn mặt “Âm” đối với các cá thể con người , đối nghịch với con người trong thời đại thông tin- rất có thể sẽ là một lối nghĩ co rút ,chối từ sự chia sẽ , hướng về nội tại để biệt giam chính mình ?! – Who know ? Các tay Việt cộng bại não là ví dụ tuyệt nhất …
    ( Hè hè ! Riêng chuyện này họ đã “đi trước thời đại”, có thể “bỏ qua giai đoạn quá độ” cứ bất biến rồi tiến thẳng đến “Chủ nghĩa khủng bố cực đoan IS “ luôn cho tiện, há Trọng há ?! )