Văn học cuối tuần: Tạp văn của Đào Hiếu - Chuyện nhảm nhí

  • Bởi Biên tập viên
    30/07/2016
    7 phản hồi

    Đào Hiếu

    Có người đã nói về ”Chuyện Tử Tế”. Tôi xin phép được kể mấy câu chuyện nhảm nhí. Chuyện nhảm nhí trong xã hội ta thì đủ loại, có khi các bạn còn biết nhiều hơn tôi cho nên hầu chuyện cùng các bạn tôi phải đắn đo ghê lắm. Cũng may mỗi người chúng ta quan niệm ”chuyện nhảm nhí“ một cách khác, thành ra có khi chị A thấy chuyện kia hay ho, chị B lại cho là nhảm nhí, lúc khác cô X cho cuốn sách này sâu sắc hấp dẫn, cậu Y lại thấy nó nhạt nhẽo buồn cười. Chính vì thế mà hôm nay tôi xin kể vài câu chuyện nhảm nhí theo cách nhìn của tôi, có thể bạn đồng tình, cũng có thể bạn chê tôi là nhảm nhí, bề nào thì tôi cũng thành công vì đã kể được câu chuyện nhảm nhí rồi.

    Chuyện tôi sắp kể sau đây liên quan tới chữ nghĩa.

    Có ông tổng biên tập của một nhà xuất bản nọ thường hay dặn dò nhân viên mình là đừng có chọn các bản thảo trinh thám hình sự, vụ án… Ðó là chuyện nhảm nhí không xứng vớí tầm cỡ và uy tín của nhà xuất bản. Nhưng viết chuyện kinh dị mà tinh vi đầy hình tượng như Edgar Poe thì ai có thể nói là không ”văn học”, còn viết kiếm hiệp mà bay bướm, lãng mạn, uyên bác như Kim Dung thì đã có mấy nhà văn nào sánh nổi?

    Vậy thì cái chất nhảm nhí nó nằm ở đâu?

    Trở lại chuyện ông tổng biên tập nọ. Sau khi chê bai chuyện vụ án, chuyện hình sự, ông cho ra đời một cuốn tiểu thuyết kể chuyện ”chuyển biến tốt “của một cô tiểu thư học trường Tây, biết nhảy đầm, biết chơi đàn piano, đùng một cái biến thành thanh niên xung phong và qua lao động, qua đời sống tập thể cô ta đã ”chuyển biến“ thành một người tốt, cô bỏ anh bồ giàu ở thành phố và yêu một anh thanh niên xung phong, cả hai đều trở thành những con người mới. Những tiểu thuyết tuyên truyền chính trị loại dễ dãi như thế ra đời những năm đầu giải phóng thì được, mà xuất bản bây giờ thì thấy đã chướng rồi, nói chi tới chuyện văn học hay không văn học.

    Nhưng nghệ sĩ muôn đời vẫn là nghệ sĩ, giống như họa sĩ Van Gogh từng nói: “Thà không là nghệ sĩ, quyết không làm nghệ sĩ hạng nhì.“

    Thế nhưng những tiểu thuyết loại ấy vẫn có hàng trăm độc giả ái mộ viết thư về nhà xuất bản yêu cầu tái bản.

    Vậy thì ai là người nhảm nhí?

    *

    Năm 1987 là năm đại nạn của các nhà xuất bản. Ðại nạn vì giá giấy tăng, công in tăng, giá thành cuốn sách tăng, độc giả không có tiền mua, sách bán ế. Có nhà lỗ 40 triệu, có nhà lỗ hai, ba chục triệu. Các vị giám đốc nói đùa với nhau: ”Chuyến này chắc anh em mình đóng cửa nhà xuất bản”

    Nhưng đó là chuyện của các vị. Còn tôi, kẻ viết bài thì nhân chuyện ấy mới nghĩ ra được một chuyện nhảm nhí. Truyện này khi tôi nghĩ ra, có kể cho anh Lưu Trọng Văn (một nhà viết kịch trẻ tuổi đẹp trai chưa vợ) nghe và anh ta rất khoái, hăm he sẽ viết thành kịch. Trong khi chờ đợi kịch ấy thành hình, tôi xin phép kể hầu các bạn.

    Ngày kia thủ trưởng các nhà xuất bản, các tờ báo trong cả nước họp nhau lại:

    -Giấy một triệu một tấn, giá thành một trang sách lên tới hai trăm đồng. Tôi không làm nổi, tôi phải dẹp tiệm thôi.

    -Tôi cũng sẽ đóng cửa tờ báo của tôi, một vị chủ bút nói, không thể bù lỗ mãi được.

    Một vị khác phản đối:

    -Không được. Không có sách báo, quần chúng sẽ mất phương hướng, quần chúng sẽ nghe ai? Sẽ đi về đâu? Tôi không thể tưởng tượng nổi một nước mà không có sách báo.

    Nhưng cuối cùng các vị đều đồng ý đóng cửa các tờ báo và các nhà xuất bản để đi nước ngoài học hỏi kinh nghiệm.

    Một năm sau họ kéo nhau trở về nước.

    Và họ vô cùng ngạc nhiên khi thấy phố phường tấp nập, nhân dân ai nấy đều tươi cười hớn hở, không còn nạn ngủ đầu đường xó chợ, không còn người ăn xin. Hỏi ra, giá cả rất ổn định, nhân dân ai cũng no đủ và tin tưởng chế độ.

    Các vị đều ngớ người, chẳng hiểu vì sao có sự lạ, bèn chặn hỏi một người qua đường:

    -Chào bạn, chúng tôi ở nước ngoài mới về, thấy xã hội ta đổi mới nhiều quá, xin bạn cho biết có phép lạ nào đã xảy ra vậy?

    Người qua đường thản nhiên đáp:

    -Có gì đâu. Trước đây chúng ta chỉ lo nói suông mà không ai chịu làm việc, còn bây giờ thì mọi người đều im lặng mà làm việc. Thế thôi.

    Ðó là một chuyện rất nhảm nhí do chính tác giả bài báo này nghĩ ra kể lại cho các bạn giải trí trong chốc lát, tuyệt đối không hề có ý xiên xỏ vị nào, xin các vị tha tội.

    Tuy vậy chúng ta không thể tưởng tượng được một xã hội mà không có sách báo. Nhưng sách báo phải như thế nào? Chuyện đó phần lớn phụ thuộc vào độc giả chứ nào phải chỉ là chuyện của nhà báo nhà văn.

    Ðộc giả ngày nay họ rất kỳ cục. Sách dày không đọc, ưa đọc sách mỏng, sách vừa vừa. Chuyện cao siêu không đọc lại thích chuyện dễ dãi, chuyện gay cấn hồi hộp giựt gân hay tình ái éo le thì chuộng mà chuyện thường ngày thì chê. Ðọc sách trước hết họ đọc cốt chuyện, cốt truyện nào gay go, có thể kể lại một cách hào hứng thì thích, tác phẩm nào viết theo lối ”truyện không có truyện“ như kiểu Thao Thức hay Trăm Năm Cô Ðơn thì chê. Lại có số độc giả khác ưa truyện ”trăn trở“. Chuyện ”chống tiêu cực“ hoặc chuyện ”đặt vấn đề”. Càng đặt vấn đề gay gắt, càng chống tiêu cực quyết liệt họ càng khoái, chính vì thế mà một vài nhà văn trẻ hiện nay có đất sống.

    Người khác lại nghĩ rằng độc giả hiện nay thích truyện dịch hơn truyện trong nước. Nhưng truyện dịch là thứ nào? Hết Nhà Thờ Ðức Bà Paris đến Những Kẻ Khốn Khổ, Ðồi Gió Hú, Cuốn Theo Chiều Gió… cũng lại chuyện tình ái giựt gân cả. Các nhà xuất bản xào đi nấu lại những món ăn cũ rích ấy mà vẫn được ưa chuộng. Còn nếu có ai đó dại dột mà in các tác phẩm loại như Thao Thức, Ðám Cháy… thì nên chuẩn bị kho mà chứa sách ế.

    Thì ra không phải độc giả thích truyện dịch hơn truyện trong nước mà chỉ đơn giản là thích truyện gay cấn. Truyện gay cấn bao gồm săn bắt cướp, vụ án, đặt vấn đề, chống tiêu cực, danh tác cổ điển bên Tây bên Tàu, chuyện tình ái lãng mạn bi thương…

    Trong những loại sách này, có cái giá trị, có cái rẻ tiền nhưng dường như độc giả cũng chẳng quan tâm đến điều ấy. Ðời sống khó khăn quá, căng thẳng quá, họ thích đọc cái gì hấp dẫn, giựt gân, giải trí trong giây lát.

    Khổ tâm cho các anh nhà văn ôm mộng viết tác phẩm lớn, ôm mộng ”làm văn học“ chẳng khác nào Lý Bạch ngày xưa ôm vầng trăng dưới đáy nước để chịu chết chìm.

    *

    Có cô nhà văn trẻ nọ đặt vấn đề với nhà xuất bản:

    -Nếu các anh cứ in những sách có hiệu quả kinh tế thì bạn trẻ chúng tôi làm sao có cơ hội in được sách?

    Tổng biên tập bèn đi một đường lả lướt, ký giấy tạm ứng cho cô 500.000 đồng để cô viết một tác phẩm. Viết xong, sửa chữa vài lần, thấy có thể in được, nhưng khi hỏi cơ quan phát hành thì ”người “ bảo:

    -Tác giả “mới” quá không dám nhận.

    Thế thì bố ai dám in. Ðành bỏ. Một nhà văn có tên tuổi hơn, đó là anh Nguyễn Hữu Ðức có gởi cho chúng tôi một tập truyện ngắn rất dễ thương, thông minh, tinh tế và rất có nghề. Tôi đã biên tập bản thảo ấy, đưa đi đánh máy hoàn chỉnh, họa sĩ làm xong maquette, chỉ chờ in. Nhưng thăm dò ông phát hành thì “người“ lại bảo:

    -Tác giả không ăn khách, chỉ nhận hai ngàn cuốn.

    Chính tôi đành phải đem bản thảo lại trường đại học Dược, trả lại cho thầy Nguyễn Hữu Ðức.

    Hai anh em dẫn nhau ra căn-tin của trường uống ly cà phê bít tất. Uống xong ngửa mặt lên trời mà than rằng:

    -Ôi! Cái nghiệp viết văn sao mà buồn vậy!

    ĐÀO HIẾU

    (Trích “NGƯỜI ĐÀN BÀ TRÊN ĐỒI CỎ”

    Hãy chia sẻ suy nghĩ của bạn

    7 phản hồi

    Phản hồi: 

    Với cá nhân nếu nói về chuyện vui, tác phẩm, văn chương ly kỳ, éo le etc... thường luôn có hình bóng nàng. Trong khuôn khổ của chủ đề nhảm nhí này, sẽ kể 1 câu chuyện đã từng kể qua 1 lần. Hãy cứ coi là chuyện nhảm nhí nhưng có thật.

    Gã ko thể nhớ hết những ngõ ngách tăm tối, hang động, thâm cung bí hiểm mà gã đã đi qua. Tuy nhiên ko hiểu tại sao gã lại kỵ những chốn mátxa, ngoài trừ 1-2 lần để cho biết. Nhiều nhiều nhiều lần gã đã từ chối lời mời đi mátxa. Có lẽ gã ko thích cảm giác của 1/2 đời hương phấn, chỉ thích 100% em ơi.

    Một lần đi xa, nể tình ông anh, gã bước vô chỗ mátxa, 1 nơi chuyên trị mátxa chân. Khoảng 10 phút sau, gã ngồi ngả lưng trên 1 chiếc ghế da lớn trong 1 căn phòng nhỏ sạch sẽ, ít ánh sáng, thoang thoảng mùi thơm. Không lâu sau, nàng xuất hiện.

    Dáng nàng mảnh mai, khoảng 25 cái xuân xanh, chiều cao tương đối, nhan sắc trung bình, nói giọng Nam. Có thể trời chưa tối hẳn, mặt nàng thiếu nét tươi. Nàng vừa mátxa 1 cách chuyên nghiệp, nét mặt bình thường, ko vui, ko buồn, và ko cười. Khoảng 10 phút sau, chưa 1 giọt ve trong người, cảm thấy hơi chán chán, điều gì đó trống vắng khi có nàng đang mátxa cho mình. Gã bèn hỏi:

    - Chỗ này là chỗ mátxa cẳng phải ko em?

    Mặt ko nhìn lên, hơi lạnh lùng:

    - Anh hỏi chi kỳ dzậy?
    - Anh hỏi là vì anh thấy em đang mátxa lộn cẳng anh.

    Một tràng cười rũ rượi. Tí xíu nữa thì nàng đã hỏi: Một trăm phần trăm ko anh?

    Muốn làm người tử tế cũng hơi bị khó :).

    Phản hồi: 

    Ngày cuối tuần nên có những truyện vui, hài hước để thư giãn. Cả hội nhà văn Việt Nam không có nhà văn nào viết được truyện hài hước kiểu Azit Nêxin, thế nhưng lại có nhiều cây bút hài hước trước đây vẫn xuất hiện trên nhiều tờ báo, sau đó chủ trương của Đảng câm các truyện hài hước nên họ mất đất sống, họ ở trong quân đội, công an, nhà báo hoặc những cây bút tự do, làm nhiều nghề khác nhau như kỹ sư, thợ cắt tóc...
    Nay trong nước có hai tờ báo chuyên đăng các truyện cười, nổi bật là tờ Tuổi trẻ cười ở thành phố Hồ Chí Minh. Có thể khai thác những câu chuyện vui trong đó đưa lên Dân luận. Trong nước cũng có nhiều tập truyện cười, sáng tác cũng có, sưu tầm cũng có, cũng có thể khai thác đưa lên mạng được, chẳng ai kiện cáo gì đâu vì nhà mạng không kinh doanh dùng truyện của người khác để kiếm tiền.
    BBT cũng có thể kêu gọi những còm sĩ hễ thấy truyện cười nào hay hay thì post lên mạng cho mọi người vui chung. Nên đăng những truyện ấy thành một mục như các bài viết, mặc dù bạn đọc post theo dạng còm. Sau đây tôi xin post vài mẩu chuyện đăng trên sách, báo cười.

    TRUNG THẦN
    Trong những ngày nằm gai nếm mật, một trung thần hết lòng tận tụy với vua. Sau khi đất nước thanh bình, trung thần bị thất sủng. Chẳng rõ nguyên nhân vì đâu, vua ra lệnh xử tử trung thần. Trước khi trung thần bị hành hình, vua ra lệnh lần cuối:
    - Ta cho nhà ngươi được thỉnh cầu lần cuối cùng.
    - Muôn tâu bệ hạ, nguyện ước cuối cùng của thần là được chết cùng bệ hạ.XIN LỖI
    Anh thanh niên nọ đã 20 tuổi mà vẫn ngốc nghếch, làm cái gì sai thì chẳng biết xin lỗi. Một hôm ông bố dạy anh ta:
    - Con đã lớn, làm cái gì sai thì phải biết xin lỗi để tỏ ra mình là con nhà có giáo dục.
    Gia đình hai bố con này sống trong một khu nhà tập thể, các công trình phụ như nhà tắm, nhà vệ sinh... đều phải dùng chung.
    Một hôm anh thanh niên đẩy cửa nhà tắm và thấy một cô gái đang tắm. Nhớ lời bố dặn, anh thanh niên liền xin lỗi và khép cửa lại, nhưng cô gái không nói gì. Anh thanh niên đi được vài bước và nghĩ rằng cô gái không nghe thấy lời anh xin lỗi, anh ta liền quay lại, đẩy cửa nhà tắm và xin lỗi một lần nữa. Cô gái vẫn không nói gì. Anh thanh niên liền về kể lại với bố. Ông bố liền nói:
    - Thôi, để bố đi xin lỗi hộ con vậy.

    Phản hồi: 

    Anh nhà văn này có vấn đề tư duy và nhận thức, có lẽ nhà văn cũng là chỉ sản phẩm của xhcn, nên dù xã hội đang kinh tế định hướng, nên nhà văn có được cởi trói tư duy nhưng vẫn không thoát tiềm thức xhcn nên thấy người viết chuyện tử tế, anh ta bắt chước với chuyện nhảm nhí.

    Dù chỉ kể chuyện, nhưng cũng phải phân biệt thế nào là nhảm nhí, không thực. Như thế này mới là nhảm nhí, một câu chuyện tranh, ba X răng nanh dài, mỗi tối cứ lúc đêm vắng người là trùm mặt hút máu nhân dân trong suốt 10 năm dài cho đến khi Trọng lú phát hiện và dùng mũi tên đâm thủng trái tim và giải thoát đời ba X...

    Còn chuyện con gái tiểu tư sản, bỏ sung sướng để ăn khoai với tên thanh niên xung phong khố rách áo ôm, chuyện nhà văn phải viết theo thị hiếu người đọc để kiếm cơm ... nó không nhảm nhí tí nào, xã hội con người là như thế đấy, chỉ có người ngu mới bị bọn cơ hội định hướng, lợi dụng, vắt chanh bỏ võ, như cô gái tiểu tư sản thì thế nào cũng bị tên thanh niên ruồng bỏ vì không biết luộc khoai sau khi đã sống chung.

    Phản hồi: 

    [quote="Tên tác giả"] Cũng may mỗi người chúng ta quan niệm ”chuyện nhảm nhí“ một cách khác, thành ra có khi chị A thấy chuyện kia hay ho, chị B lại cho là nhảm nhí, lúc khác cô X cho cuốn sách này sâu sắc hấp dẫn, cậu Y lại thấy nó nhạt nhẽo buồn cười. Chính vì thế mà hôm nay tôi xin kể vài câu chuyện nhảm nhí theo cách nhìn của tôi, có thể bạn đồng tình, cũng có thể bạn chê tôi là nhảm nhí, bề nào thì tôi cũng thành công vì đã kể được câu chuyện nhảm nhí rồi.[/quote]

    Hehe, rõ nà nhảm nhí nhể.
    Tớ thấy nhà anh tác giả viết rất rất nà nhảm nhí.

    Phản hồi: 

    Muốn lấy đề tài viết chuyện nhảm nhí thì cứ đến các hội nghị của Đảng bộ các cấp, kể cả Hội nghị Đảng toàn quốc. Cũng có thể đến các cuộc họp quốc hội cũng được. Nhưng lưu ý là những chuyện nhảm nhí ấy lại buồn cười đáo để, có người cười đến chết hay có người tức chết được thì mang tội ác.
    Cứ ghi chuyên si những điều mắt thấy tai nghe ở các hội nghị làm chẳng cần hư cấu. Hư cấu làm hỏng cả câu chuyện hay đấy nhé.

    Phản hồi: 

    Chuyện này mà đọc cuối tuần để thư giãn ư? Chán quá, cũng chẳng bậy bạ, nhảm nhí, cũng chẳng giáo dục gì hết, nó là câu chuyện chán ngắt, đọc vô thưởng vô phạt, đọc không cười, không khóc, vô vị. Nhà văn mà viết thế này thì sao đạt tiêu chuẩn nhà văn hạng 3 được.
    Ông nọ thấy cậu con toàn đọc những chuyện rẻ tiền, nhảm nhí, vô bổ, liền khuyên cậu con đọc báo chí nghiêm túc.
    Bà vơi liền hỏi ông: - Ông bảo con ông đọc báo nghiêm túc, thế thì đọc báo gì bây giờ?
    Ông này trả lời: Đọc báo Nhân dân ấy, đừng đọc báo nhảm nhí.
    Bà vợ liền nói: Ông bảo con ông không được đọc báo nhảm nhí mà ông lại khuyên con ông đọc báo Nhân dân à? Ông có điên không đấy?