Bộ phận nào trong xã hội có thể đẩy nhanh quá trình dân chủ hóa ?(I)

  • Bởi Gió Nghịch Mùa
    08/07/2016
    8 phản hồi

    Nguyễn Thị Từ Huy


    Cách đây không lâu, Lê Anh Hùng có đặt ra một vấn đề ở tầm chiến lược: « Cách mạng dân chủ ở Việt Nam: từ dưới lên hay từ trên xuống? », đồng thời đưa ra một số phương án về khả năng chuyển đổi dân chủ ở Việt Nam.

    Đây là một chủ đề lớn, và cần thảo luận rốt ráo, nhất là trong tình trạng khẩn cấp hiện nay, khi chủ quyền và môi trường đều bị đe dọa. Sẽ có những người cho rằng, đối với Việt Nam vấn đề cấp bách là thoát Trung, và tạm thời cần dẹp qua một bên vấn đề nhân quyền và dân chủ. Tuy nhiên cũng sẽ có người nghĩ rằng, Việt Nam muốn độc lập thì phải dân chủ hóa. Tôi cũng nghĩ theo hướng này, Việt Nam không thể có độc lập, không thể cứu môi trường nếu không dân chủ hóa. Nhận định này có lẽ được củng cố khi ta quan sát những gì đang diễn ra, những cách thức xử lý của chính phủ về các vụ đồng bằng sông Cửu Long, Vũng Áng, Formosa…

    Tiếp tục suy nghĩ về các khả năng và nhất là về điều kiện cho sự dân chủ hóa ở Việt Nam, trong bài này tôi sẽ đề cập đến một điểm, một trong cả chuỗi vấn đề cần quan tâm phân tích: bộ phận nào trong xã hội có thể đẩy nhanh quá trình dân chủ hóa trong tình thế cấp bách này?

    Câu trả lời mà có lẽ nhiều người nghĩ đến đầu tiên là: bộ phận cấu thành phong trào dân chủ. Dĩ nhiên, để định nghĩa phong trào dân chủ không đơn giản. Dù vậy, cũng có thể xem là từ « phong trào dân chủ » được hiểu là phong trào của những người trực diện đấu tranh, những người bất đồng chính kiến, những người từng bị giam giữ, những người thường xuyên trực tiếp xuống đường… Không thể phủ nhận đóng góp to lớn của những người này trong quá trình thức tỉnh lương tri và làm thay đổi nhận thức. Thực sự là những hy sinh của họ, những nỗ lực của họ đã có một tác động quan trọng đối với sự chuyển động xã hội. Sự can đảm của họ đã kêu gọi sự can đảm của người khác, khiến cho dần dần càng có nhiều người bước qua lằn ranh của sự sợ hãi.

    Câu trả lời thứ hai mà có thể nhiều người cũng đồng tình: xã hội dân sự. Cụ thể là các tổ chức xã hội dân sự. Sự hình thành của các tổ chức xã hội dân sự ở Việt Nam đã đánh dấu một bước chuyển biến mới của phong trào dân chủ. Giờ đây, các cá nhân đã tập hợp lại với nhau trong một số tổ chức. Và dĩ nhiên, sức mạnh của một tổ chức bao giờ cũng lớn hơn sức mạnh của một cá nhân. Đồng thời sự tồn tại của các tổ chức xã hội dân sự gợi lên niềm hy vọng rằng một ngày nào đó chính phủ độc tài sẽ cho phép hợp pháp hóa các tổ chức hội đoàn độc lập. Dĩ nhiên, đấy là một trong những điều kiện nền tảng để xây dựng một xã hội dân chủ.

    Tuy nhiên, câu trả lời mà tôi tìm thấy hơi khác. Dù phải chịu đựng nhiều hy sinh, dù có đóng góp quan trọng trong tiến trình dân chủ hóa, nhưng vai trò thúc đẩy NHANH quá trình dân chủ không thuộc về các hội đoàn xã hội dân sự, các cá nhân bất đồng chính kiến hay các nhà tranh đấu (như từ vẫn thường được dùng ngày nay). Tại sao? Tại vì trong quan niệm của xã hội Việt Nam hiện nay, họ bị xem là quá cực đoan (một người chỉ viết lách ôn hòa như tôi mà cũng bị xếp vào diện cực đoan thì những người đã từng bị kết án tù sẽ còn bị xem là cực đoan đến mức nào). Điều này, cùng với sự đàn áp của chính quyền khiến họ bị đặt vào tình thế cô lập.

    Mặc dù họ liên kết lại với nhau trong một số hội đoàn, nhưng vẫn chỉ là họ với nhau. Nghĩa là họ không có cơ hội để tiếp xúc và để tác động trực tiếp với cái khối đông đảo quần chúng trong xã hội. Tác động của họ chủ yếu thông qua việc viết lách, thông qua các công bố trên mạng. Các cuộc tiếp xúc chỉ diễn ra giữa họ với nhau, trong những nhóm rất nhỏ. Điều này thật khác với Aung San Suu Kyi, khi mà bà có thể làm những cuộc diễn thuyết về dân chủ trước hàng ngàn người. Cũng có một bộ phận trong giới đấu tranh có thể có tác động trên diện rộng, đó là bộ phận công giáo. Tuy nhiên, các bài giảng ở nhà thờ không thể đi ra ngoài phạm vi tôn giáo, nghĩa là các linh mục cũng không thể giảng các bài giảng về dân chủ, mà chỉ có thể lồng một số nội dung nhất định nào đó vào các bài giảng thánh lễ.

    Ngoài ra, một điều khác mà ta có thể nhận thấy là cuộc đấu tranh ở Việt Nam đang chủ yếu đi theo hướng phản ứng lại các chính sách bất cập hay ngăn chặn các việc làm sai trái của bộ phận công quyền. Phán kháng, tố cáo, kiến nghị, một số cuộc biểu tình… là những dạng thức hoạt động chính. Dĩ nhiên, những việc này rất cần thiết và quan trọng, và luôn cần thiết và quan trọng.

    Nhưng việc truyền bá kiến thức về dân chủ hầu như rất ít được thực hiện. Hiện nay cũng chưa có một tổ chức nào chuyên tập trung vào việc này. Họ không lựa chọn việc truyền bá kiến thức về dân chủ, quảng bá ý nghĩa của dân chủ, giới thiệu tầm quan trọng của dân chủ, như một nội dung hoạt động chính. Dĩ nhiên, có một số chương trình như giới thiệu về quyền con người. Nhưng thực sự rất ít những chương trình như thế. Và nhất là bản thân các hội đoàn dường như cũng không xem việc phải xây dựng một lề lối làm việc dân chủ, một cơ cấu tổ chức dân chủ, là quan trọng.

    Nghĩa là, nếu lấy lại một ý mà tôi từng nói trong một bài viết trước đây thì ta có thể nói, cuộc đấu tranh hiện nay đang thiên về hướng chống lại thể chế độc tài, chứ chưa xem trọng việc phải xây dựng các kiến thức, các giá trị và các chuẩn mực về dân chủ, chưa làm rõ được ý nghĩa và vai trò của dân chủ trong đời sống xã hội. Và như thế thì khối đông quần chúng trong xã hội sẽ không tìm thấy lý do để ủng hộ các nhà tranh đấu, họ sẽ không biết tại sao họ cần ủng hộ các nhà tranh đấu, trong khi mà dù xã hội nhiễu nhương dường như họ vẫn đang có cuộc sống ổn định. Và thực ra, nếu người dân hỏi rằng: « Dân chủ ích lợi gì trong việc bảo vệ Trường sa Hoàng sa? », « dân chủ ích lợi gì trong việc giải độc biển Đông? », « dân chủ có cứu được phụ nữ Việt Nam phải bán mình đi làm thê thiếp cho đàn ông nước ngoài không? »… thì những người tranh đấu sẽ trả lời như thế nào?

    Nói điều này thì một người như tôi phải tự nhận trách nhiệm về phần mình. Tôi cũng là người tham gia phong trào, và tôi cũng chưa làm được gì để cải thiện tình hình này, mặc dù có lẽ tôi có điều kiện để làm việc này hơn một số người khác.(Còn tiếp)

    Paris, 7/7/2016

    Nguyễn Thị Từ Huy

    Hãy chia sẻ suy nghĩ của bạn

    8 phản hồi

    Con nhà Võ nói: "Chờ mãi không thấy TS Từ Huy viết nốt phần "còn tiếp". Chẳng hiểu vì sao? Phải chăng là phần đã đăng bị phản biện quá nhiều phải không? Mà lại phần lớn những ý phản biện đều là của những anh thợ cày thợ bừa ở thôn quê?"
    Con nhà văn nửa mùa nói: Về khoa học tự nhiên như toán lý hóa, cơ ...thì đố anh nông dân nào dám cãi anh tốt nghiệp đại học. Còn về khoa học xã hội như văn chương, chính trị thì tiến sĩ cũng phải thua mấy anh nông dân. Vì mấy anh thợ cày thợ bừa lên tiếng mà TS Nguyễn Thị Từ Huy không dám viết tiếp nữa hay sao? Điều này làm tôi ngứa ngáy quá. Cứ viết tiếp đi, tôi đang chờ phần tiếp theo, nhiều độc giả cũng đang chờ. Có tranh luận, phản biện thì mới ra vấn đề. Bài viết chẳng ra gì thì chẳng ai thèm bàn.Vấn đề đặt ra là rất hay, rất thời đạị. Rất rất... hữu ích.

    Bộ phận nào trong xã hội có thể đẩy nhanh quá trình dân chủ hóa ?

    Tất cả công dân, trong cũng như ngoài nước tham dự, thì mới có thể thành công.
    -Tầng lớp quan trọng nhất, có lẽ là trong lứa tuổi 30-60. Đây là tầng lớp có con, có gia đình, có nghề nghiệp, có kinh nghiệm xã hội, còn nhiều sức khỏe, tích cực. Ngàoi 65 tuổi, ho "có thể" kém sức khỏe và hăng hái ?
    Nếu tầng lớp 30-60 tuổi thức tỉnh, tham gia chính trị thì sẽ làm cơ sở vận động giới trẻ 15-30 tuổi hưởng ứng tham gia .

    Tham gia chính trị không hẳn là chính trị đảng phái, bởi vì nó dễ đưa đến chia rẽ băng nhóm (clivage, divide) mặc dù đây là điều hiển nhiên. Hãy tham gia chính trị, đặt vấn đề, tranh luận trong mục đích tìm giải pháp thích hợp nhất (ở từng giai đoạn) cho từng vấn đề xã hội, từ khu vực làng xóm cho đến tầm quốc gia, quốc tế.

    TS Nguyễn Thị Từ Huy viết: "Tôi cũng là người tham gia phong trào, và tôi cũng chưa làm được gì để cải thiện tình hình này, mặc dù có lẽ tôi có điều kiện để làm việc này hơn một số người khác.(Còn tiếp)

    Paris, 7/7/2016"
    Chờ mãi không thấy TS Từ Huy viết nốt phần "còn tiếp". Chẳng hiểu vì sao? Phải chăng là phần đã đăng bị phản biện quá nhiều phải không? Mà lại phần lớn những ý phản biện đều là của những anh thợ cày thợ bừa ở thôn quê?
    Cứ tiếp tục viết tiếp, đồng thời rút kinh nghiệm để phần lập luận kín kẽ hơn. Toàn phe ta (dân chủ) cả thôi. Có lật đi lật lại vấn đề thì mọi người mới hiểu thấu đáo hơn. Chẳng ai có ác ý gì đâu.
    Bài đã đăng tuy có một vài ý cần trao đổi thêm (thì mọi người đã trao đổi rồi) nhưng vẫn có nhiều ý hay đấy chứ. Muốn TS viết thêm một vài đề tài khác, nhưng chẳng biết TS có vui lòng đáp ứng không? Những người khác chưa chắc đã đủ trình độ để viết.

    Tiêu Hà Phương: "đồng tình với tác giả về chủ trương này...nếu mọi người dân hiểu được quyền của họ như tôi thì chế độ này không có cơ hội tồn tại."
    Chẳng biết còm sõ ba hoa khoác lác này "hiểu được quyền của họ như tôi" là hiểu như thế nào? Nếu hiểu thì giảng cho mọi người biết. Thế nhưng trong bài có nhiều ý kiến của tiến sĩ Nguyễn Thị Từ Huy không chính xác mà còm sĩ Tiêu Hà Phương "đồng tình" thì tức là Hà Phương chẳng hiểu gì cả.
    Chẳng hiểu khi được quần chúng phản biện, nêu lên một số ý kiến cần phải xem lại thì TS Từ Huy có dám viết tiếp nữa hay không?
    Nếu đọc những còm của quần chúng thì ai dám bảo trình độ dân trí Việt Nam thấp? Trình độ của những người vai u thịt bắp mồ hôi dầu, chân lấm tay bùn lam lũ cả đời mà dám đối với TS học và làm việc ở nước ngoài.
    Có điều rất mừng cho Dân luận là trước kia cứ thấy còm của quần chúng phản đối, phê phán những vị khoe khoang bằng cấp, chức vụ thì không dùng. Nay không khí dân chủ đã mở rộng rồi, Dân Luận không đánh giá con người qua bề ngoài, "quần áo, khăn mũ..." mà đánh giá con người qua cái đầu người ta, Dân luận đã dùng cả những còm phản biện các vị trí thức GSTS...

    TS Từ Huy viết: "cuộc đấu tranh hiện nay đang thiên về hướng chống lại thể chế độc tài, chứ chưa xem trọng việc phải xây dựng các kiến thức, các giá trị và các chuẩn mực về dân chủ, chưa làm rõ được ý nghĩa và vai trò của dân chủ trong đời sống xã hội."

    Đến các trí thức, những người có trình độ, có điều kiện nghiên cứu còn chưa biết và chưa có "kiến thức, các giá trị và các chuẩn mực về dân chủ, chưa làm rõ được ý nghĩa và vai trò của dân chủ trong đời sống xã hội" thì người dân bình thường làm sao hiểu nổi. Ngay cả tác giả bài này là TS học tập tu nghiệp ở nước ngoài cũng chỉ biết nên lên hiện tượng "việc truyền bá kiến thức về dân chủ hầu như rất ít được thực hiện. Hiện nay cũng chưa có một tổ chức nào chuyên tập trung vào việc này. Họ không lựa chọn việc truyền bá kiến thức về dân chủ, quảng bá ý nghĩa của dân chủ, giới thiệu tầm quan trọng của dân chủ, như một nội dung hoạt động chính. Dĩ nhiên, có một số chương trình như giới thiệu về quyền con người. Nhưng thực sự rất ít những chương trình như thế. Và nhất là bản thân các hội đoàn dường như cũng không xem việc phải xây dựng một lề lối làm việc dân chủ, một cơ cấu tổ chức dân chủ, là quan trọng."
    Tác giả nêu lên những thiếu sót, thế nhưng bản thân tác giả lại không giải thích, không bổ sung những thiếu sót ấy. Điều này thì lại giống cách nói của CS rồi, biết chỉ ra cái sai, nhưng không biết nêu ra thế nào là đúng. Xin giải thích cụ thể: trong nghị quyết đại hội Đảng lần 8 hay lần 9 gì đó có nêu rõ là "có nguy cơ chệch hướng", thế nhưng lại không nêu thế nào là đúng hướng!!?? Chỉ cho người ta đi sai đường thì cũng phải chỉ cho người ta đi con đường khác là con đường nào mới đúng chứ.
    Để đáp ứng được "phong trào", có lẽ TS Từ Huy nên có bài nói rõ những gì TS phê là còn thiếu như cần giải thích cho quần chúng biết "các kiến thức, các giá trị và các chuẩn mực về dân chủ, chưa làm rõ được ý nghĩa và vai trò của dân chủ trong đời sống xã hội" mà chính TS Từ Huy đã nêu ra.
    Chẳng biết "các giá trị và các chuẩn mực về dân chủ" là như thế nào?
    Có khi chính bản thân TS Từ Huy cũng KHÔNG BIẾT, nếu biết thì đã cắt nghiã, giải thích trong bài rồi.
    nÓI ts Từ Huy viết bài giải thích là nói chơi thôi chứ chẳng hy vọng gì TS Từ Huy viết đâu. Xem trên Dân luận thì có bao giờ tháy các trí thức giải đáp những thắc mắc của quàn chúng đâu, có khi lại thấy mấy anh thợ vườn lên tiếng giải thích, còn đúng hay sai thì chẳng biết thế nào. Không biết thế nào là đúng thì không thể phán thế nào là sai.

    Dân Chủ là tự do đi đứng ngồi, tự do ăn cơm uống nước, tự do tắm rửa đi cầu tiêu, tự do ngũ ngon hảo mộng hay ác mộng, tự do chửi rủa cộng sản, tự do làm việc cực khổ, tự do xài tiền tiết kiệm hay phung phí, tự do tình dục sanh con bừa bãi, tự do giận hận ghen ghét, tự do sống chết, v.v Con người được quá nhiều tự do và dân chủ vậy rồi, mà tác giả còn muốn đòi hỏi dân chủ làm chi nửa, tham thì bị cực thân đó nhé! :D Con người mà bị dân chủ hóa nhiều quá thì sẽ bị táo bón hết đó nghen! :D

    Tác giả có đề cập cụm từ thúc đẩy nhanh quá trình dân chủ và Công Giáo.

    Catholic và Phật Giáo là 2 tôn giáo có lực lượng quần chúng đông đảo ở VN và Đảng Lừa cũng super am tường về điều này. Nếu muốn nhanh, Thiên Chúa Giáo và Phật Giáo phải là lực lượng tiên phong tranh đấu và chấp nhận Hy Sinh. Bắt đầu từ thượng tầng, những lãnh tụ tôn giáo, những linh mục, những thầy tu etc...

    Ngày xưa, nhiều vị linh mục tranh đấu ko ngừng nghỉ, cầm đầu nhiều cuộc biểu tình, sẵn sàng Tử Vì Đạo để chống lại sự cưỡng bách. Thầy tu cũng đã tự thiêu mình để bầy tỏ quan điểm bất khuất. Những tinh thần Tranh Đấu và Bất Khuất Phải và Nên gầy dựng lại từ tôn giáo.

    Những tinh thần đó phải được đề cao, nâng cao phẩm chất thay vì thui chột theo ngày tháng. Chúa và Phật là 2 vầng thái dương sáng ngời để noi theo.

    Phải cần có ít nhất 1 ngàn vị linh mục, tăng sĩ cùng nắm tay nhau biểu tình trong tất cả các cuộc biểu tình. Bậc tu hành bên Miến Điện đã chết cho quê hương, đất nước của họ. Chẳng lẽ giới tu hành của VN phải hổ thẹn khi thăm viếng nhà thờ, nhà chùa bên Miến Điện?

    LờI Phật phán: Ta ko vào địa ngục thì ai sẽ vào địa ngục? Và chính mình đã tự ý, tự tình nguyện đi theo con đường của Chúa, của Phật đã đi qua.

    Bài này đưa ra một chủ đề hay, rất cần thiết và cần nhiều lên tiếng.
    Trước đây cũng có một vài bài bàn về dân chủ nhưng chưa thấu đáo và chưa cụ thể nên chưa rõ rầng. Khi người ta chưa hiểu rõ ràng thì người ta hoạt động thế nào được.
    Nhiều người cư hô hào dân chủ, thế nhưng có câu hỏi "Đòi dân chủ là đòi cái gì? Mất dân chủ là mất cái gì?" thì nhiều người còn lúng túng và còn bí khi trả lời hoặc trả lời chưa thỏa đáng.
    Như vậy muốn dân chủ hóa thì phải làm cho mọi người có kiến thức và ý thức về dân chủ.
    Trả lời đơn giản nhất và cũng bao quát nhất nhưng chưa cụ thể đó là muốn dân chủ thì đừng có đảng chủ. Dân chủ là mọi quyền lực phải thuộc về nhân dân theo đúng nghiã đen của từ này có nguồn gốc từ tiếng Hy Lạp.
    Rõ ràng người dân đòi hỏi như thế thì động chạm tới cái ghế lãnh đạo của Đảng CS, một đảng độc tài , độc trị, không muốn trao quyền cho ai.
    TS Từ Huy viết: "cuộc đấu tranh hiện nay đang thiên về hướng chống lại thể chế độc tài, chứ chưa xem trọng việc phải xây dựng các kiến thức, các giá trị và các chuẩn mực về dân chủ, chưa làm rõ được ý nghĩa và vai trò của dân chủ trong đời sống xã hội."
    Thì rõ ràng là phải như thế, chính xác 100%, muốn dân chủ thì phải chống độc tài, tức là chống lại Đảng CS rồi còn gì nữa. Chống lại Đảng CS thì Đảng bỏ tù, đàn áp. Thì cũng đành phải vậy chứ sao. Dân chủ đi kèm với tự do, nhiều nước đấu tranh đòi dân chủ và tự do thì đều xẩy ra đổ máu, tránh sao khỏi.
    Dân chủ và tự do đâu phải tự nhiên mà có. Người đấu tranh đòi dan chủ thì Đảng ghép ngay vào tội "phản động" và là cái tội nặng nhất trong nhà nước CS. Đảng này quên một điều là gần như toàn thế giới đều chống CS, như thế tức là theo quan niệm của Đảng CS thì cả thế giới là "phản động" hay sao? Thế thì chính Đảng CS đang bắt tay với "phản động" đấy thôi!!
    TS Từ Huy lại viết: " Họ không lựa chọn việc truyền bá kiến thức về dân chủ, quảng bá ý nghĩa của dân chủ, giới thiệu tầm quan trọng của dân chủ, như một nội dung hoạt động chính."
    Điều nầy thì quá đúng. Có điều trình độ dân trí của ta quá thấp, người dân lo cho hai bữa ăn còn mướt mồ hôi thì hơi sức đâu nghĩ đến dân chủ. Vậy mong TS Từ Huy thường xuyên "truyền bá kiến thức về dân chủ, quảng bá ý nghĩa của dân chủ, giới thiệu tầm quan trọng của dân chủ, như một nội dung hoạt động chính" cho nhân dân.
    Nếu không có dan chủ, để mọi việc cho "Đảng và nhà nước lo" thì mất cả nước, chứ không phải chỉ mát Hoàn Sa, Trường Sa và phụ nữ phải xuất khẩu để làm nô lệ tình dục, kiếm miếng ăn cho cả gia đình.
    Một chính khách nước ngoài đã tổng kết "nạn đói chỉ xẩy ra ở những nước thiếu dân chủ." Mất dân chủ còn có thể dẫn tới chiến tranh hoặc đất nước lục đục. Nền dân chủ và xã hội dân chủ là hai thứ đi song hành với nhau. Có cái nọ mới có cái kia. Còn xã hội đảng trị thì đến đi làm từ thiện cũng phải do nhà nước quản lý, nếu không xin phép chính quyền thì bị hỏi "Làm từ thiện để làm gì? Với động cơ gì?"