Sau phán quyết về Biển Đông của tòa quốc tế, ASEAN sẽ nói gì?

  • Bởi Biên tập viên
    01/07/2016
    0 phản hồi

    Ankit Panda, The Diplomat, 30/06/2016
    Dịch giả: Trần Đông Đức, Cologne

    Các Bộ trưởng ngoại giao ASEAN sẽ họp vài ngày sau phán quyết rất được mong đợi về vụ kiện ở Biển Đông, họ sẽ sẽ nói gì?

    Lời tựa của dịch giả viết:
    Ngày 29/06/2015 trên BBC: “Chắc hẳn nhiều người còn nhớ buổi giao ban năm ấy… Với sắc mặt thất thần, ông Trần Quang Cơ gần như gào to giữa phòng họp: “Mọi người biết không, người ta sắp cắt thủ cấp Nguyễn Cơ Thạch để dâng cho nước ngoài rồi”.
    Nước ngoài này là ai? Chính là Trung Quốc (TQ)! Trần Quang Cơ, nguyên thứ trưởng thứ nhất Bộ Ngoại giao VN, một nhà ngoại giao lão luyện, có tầm nhìn chiến lược, bảo vệ đến cùng tất cả những kế sách mà ông cho là hiệu quả trong cuộc đấu tranh không cân sức với TQ.
    Bùi Tín trên VOA hôm qua (30/06/2016) nhận định.”Trong khi tình hình căng thẳng cực kỳ ở biển Đông thì chỉ có Hà Nội là bất động, nhưng lòng dân thì sôi sục. Lòng dân là gì? Là phải công bố tình trạng Tổ quốc lâm nguy”.
    Bản dịch này như một lời tri ân, một nén tâm hương của cá nhân dịch giả giành cho Ông Trần Quang Cơ. Thời điểm bắt đầu chuyển ngữ thì bài báo này trên Diplomat có tới 211 shares, một con rất lớn thể hiện sự quan tâm của độc giả cho một chủ đề chính trị.

    Image Credit: Antique world map, East Asia via Shutterstock.com

    (The Diplomat) Trong một dịch vụ cho các nhà quan sát về Biển Đông, Tòa Trọng tài Thường trực (PCA) đã thông báo rằng phán quyết vụ kiện của Philippines với Trung Quốc (TQ) sẽ được công bố vào ngày 12/07. Đối với chính quyền Aquino ở Philippines, người khởi xướng vụ kiện, phán quyết đưa ra là hơi muộn. Nhưng đối với Rodrigo Duterte, tổng thống mới của Philippines, người đã gửi những tín hiệu lẫn lộn về quan điểm của ông ta về Biển Đông, phán quyết của PCA sẽ tạo ra một thách thức chính sách đối ngoại rộng lớn. Làm thế nào để tổng thống Duterte lèo lái Philippines sau phán quyết, dự kiến sẽ ủng hộ Manila mạnh mẽ trên hầu hết các câu hỏi, sẽ có tầm quan trọng to lớn.

    Việc công bố vào giữa tháng Bảy cũng sẽ dựa trên Hiệp hội ASEAN, như đồng nghiệp của tôi Prashanth Parameswarn đã trình bày chi tiết trên một số báo cáo, đã chứng minh rằng không thể duy trì sự đồng thuận về các tranh chấp ở Biển Đông dưới áp lực của TQ. (Xin xem thêm các báo cáo của Prashanth). Chính quyền Philippines sẽ không chỉ phải chuẩn bị cho những lời chỉ trích về quyết định của PCA từ TQ, mà còn cần phải chủ động trong việc đảm bảo rằng ASEAN đoàn kết với nhau sau thất bại đáng xấu hổ trong việc tạo ra sự đồng thuận cho tuyên bố về Biển Đông tại cuộc họp ngoại trưởng đặc biệt gần đây tại Côn Minh, TQ. (Xin lưu tâm đến độc giả một podcast gần đây mà Prashanth và tôi đã thảo luận về mức độ đồng thuận của ASEAN tồn tại Côn Minh.)

    Thời điểm phán quyết ngày12/07 sẽ cung cấp cho chính quyền Duterte và chín chính phủ ASEAN khác thời gian để chuẩn bị cho Hội nghị Bộ trưởng Ngoại giao ASEAN lần thứ 49 sắp diễn ra tại Vientiane. Lào, Chủ tịch ASEAN hiện nay, đã được chứng minh là sẵn sàng nhượng bộ trước áp lực của TQ. Các nhà phân tích khu vực e ngại sự lặp lại hội nghị thượng đỉnh đáng thất vọng của ASEAN tại Campuchia 2012, khi chính phủ Campuchia đã làm “tan chảy” việc ban hành một tuyên bố chung của ASEAN, sau khi tham khảo ý kiến tại Phnom Penh (lần đầu tiên trong lịch sử ASEAN ). Tại thời điểm đó chính phủ Campuchia, thân TQ và không có lợi ích đặc biệt trong vùng Biển Đông tranh chấp, đã không cùng hội cùng thuyền với nỗ lực của Philippines nhằm đưa vụ tranh chấp bất phân thắng bại năm 2012 với Trung Quốc trên Scarborough Shoal (the 2012 stand-off with China) vào trong tuyên bố dự thảo. Khi không thể vượt qua những bế tắc, ASEAN năm đó đã không có tuyên bố chung nào.

    Sau hội nghị Yuxi, TQ (ND: nơi họp giữa TQ và ASEAN gần đây), sự đoàn kết ASEAN là điều không có gì phải nghi ngờ ở một nơi không thoải mái như vậy trong mùa hè này. Mặc dù đồng thuận được tạo lập giữa ngoại trưởng các nước ASEAN trước khi Malaysia kịp thời rút lại "tuyên bố truyền thông", ảnh hưởng và tiếp cận của TQ với các đoàn đại biểu Campuchia và Lào đã tạo ra vết nứt trong ASEAN. Bốn nước ASEAN (Philippines, Malaysia, Brunei và Việt Nam) tuyên bố chủ quyền lãnh thổ ở Biển Đông; hai nước Indonesia và Singapore là các bên ngày càng quan tâm đến các tranh chấp; trong khi Campuchia và Lào là những nước rất thân thiết với TQ.

    Mặc dù các lợi ích không giống nhau trên Biển Đông, nhưng để duy trì vai trò trung tâm của mình và tạo ra một mặt trận chung trong hỗ trợ của luật pháp quốc tế, ASEAN phải đứng thống nhất sau khi PCA thông báo phán quyết. Không mảy may nghi ngờ, TQ đã liên lạc chặt chẽ với Lào và Campuchia trước phán quyết. Gần đây, Thủ tướng Campuchia Hun Sen đã gợi ý rằng Campuchia đã đến rất gần sự trùng hợp với quan điểm của TQ, một điều mà Bộ Ngoại giao Campuchia nhanh chóng phủ nhận.

    Điều đáng ngại rằng ASEAN có thể chọn cách xử lý các phán quyết của PCA nhẹ nhà hơn mức cần thiết, chính là ám chỉ lặp đi lặp lại của Rodrigo Duterte rằng đối với chính sách ngoại giao của chính phủ ông, hồ sơ Biển Đông có thể trở thành một vấn đề nhỏ hơn (smaller ticket) so với người tiền nhiệm Aquino. Trong năm 2012, chính Ngoại trưởng Philippines Albert Del Rosario vi khăng khăng về tranh chấp bất phân thắng bại vụ Scarborough, đã dẫn đến sự sụp đổ của tuyên bố chung. Pefecto Yasay Jr., Ngoại trưởng đương nhiệm của Duterte, đã nói bóng gió rằng Philippines nên để ngỏ hướng giả quyết song phương với TQ về các vấn đề Biển Đông. (Đàm phán song phương giữa các bên liên quan là chuẩn mực được ưu tiên về ngoại giao của TQ, gạt luật pháp quốc tế sang một bên.)

    Các giá trị của phán quyết của PCA sẽ là vấn đề vô cùng quan trọng cho tương lai của địa chính trị các nước xung quanh các tranh chấp Biển Đông. Nhưng không kém quan trọng sẽ là phản ứng của các nước trong khu vực và các nước ASEAN, tổ chức rất quan trọng trong khu vực. Cùng với việc lặp lại các ngôn ngữ đặc biệt mạnh mẽ về Biển Đông đã được trình bày tại hội nghị thượng đỉnh Sunnylands, California, các tiêu chuẩn vàng cho ASEAN sẽ là một tuyên bố mạnh mẽ lên tiếng hỗ trợ đầy đủ cho tính hợp pháp của quyết định của PCA.

    Khi các Bộ trưởng ASEAN triệu tập tại Lào chín ngày sau khi phán quyết PCA được tuyên bố, họ sẽ có thể nói những gì?

    Link gốc: http://thediplomat.com/2016/06/after-the-big-south-china-sea-verdict-what-will-asean-say/

    P/S: Dịch giả bỏ phần link tài liệu tham khảo toàn bằng tiếng Anh để tránh dài dòng.

    Hãy chia sẻ suy nghĩ của bạn

    0 phản hồi