"60 phút Mở": Không còn "Mở" nếu đặt vấn đề ai sai ai đúng từ đầu

  • Bởi Admin
    02/06/2016
    5 phản hồi

    Trần Đăng Tuấn

    Dân Luận: Ông Trần Đăng Tuấn, sinh năm 1957, là tiến sĩ chuyên ngành Truyền hình, hiện đang làm Tổng Giám đốc AVG - Truyền hình An Viên. Trước đó ông giữ chức vụ Phó Tổng Giám đốc Đài Truyền Hình Việt Nam. Hiện nay ông được nhiều người biết đến như một nhà từ thiện với chương trình tiêu biểu là "bữa cơm có thịt".

    Tôi có xem lại chương trình "60 phút Mở" gây dư luận. Công bằng mà nói, chương trình ở dạng như nó phát sóng đã cho đủ lý do, đủ cơ sở để nhiều người xem bất bình, giận dữ. Họ có lý.

    Mặt khác, dù không hỏi các đồng nghiệp cũ, nhưng tôi tin ê kíp làm chương trình cũng bàng hoàng và có thể còn không thể hiểu nổi: Tại sao mình muốn làm một chương trình về chủ đề nghiêm túc như thế, với cách làm cởi mở như thế, mà lại bị phản ứng dữ dội như vậy.


    Nhà báo Tạ Bích Loan và MC Phan Anh. Ảnh: Luật Khoa.

    Suy nghĩ của tôi:

    1- Nếu nói về "động cơ", thì động cơ của những người làm chương trình "Mở " này là muốn "trình làng" một chương trình chính luận xã hội mang dáng dấp format nước ngoài: Thẳng thắn, chấp nhận những cọ sát chính kiến vượt lên giao tiếp "bặt thiệp" thông thường. Một hiệp đấu của những cái nhìn khác nhau, đa chiều. Những người tham gia có một"vai" nhất định. Nếu nói chuyện này có yếu tố "đóng vai" thì cũng đúng một phần. Nhưng đó không phải là "đóng diễn" theo kịch bản nào đó. "Kịch bản" ở đây nếu có chắc chắn chỉ là cái sườn phát triển của chủ đề, các vị trí mà người tham gia đứng vào để nói lên các quan điểm của mình (và của một bộ phận công chúng khác có thể có quan điểm như vậy), tranh luận với các quan điểm khác. Một số người tham gia, do vậy, có thể có bàn luận thoả thuận vai trò của mình. Người khác cũng tham gia có thể là không được bàn trước do phải đảm bảo sự bất ngờ, sinh động, tranh luận thật.

    Vâng, hình thức này với không gian các kênh truyền hình chính thống ở ta vẫn là mới. VTV6 là kênh của người trẻ, đưa một format như vậy vào là nên, là đúng.

    2- Nếu nói về một ý tưởng chung nhất, thì chủ đề của chương trình lần này cũng có cái lý đúng: Sự thận trọng, khía cạnh đạo đức (nên-không nên) khi dùng mạng xã hội để lan toả thông tin. Nhưng đó là cái ý tưởng hợp lẽ RẤT CHUNG CHUNG. Dựa vào một đạo lý chung chung để phân định những điều sinh động trong thực tế thì sẽ dễ sa vào chủ quan. Khi đi vào triển khai, ê kíp đã theo lề lối tư duy cũ, mà tôi tạm gọi là TƯ DUY MẶC ĐỊNH. Mặc định clip của VTC là dàn dựng và sai trái. Xa hơn nữa - mặc định việc một người chia sẻ clip đó trên mạng xã hội là có hại và là sai trái. Từ mặc định đó, đa số các nhân vật tham gia khi đóng vai trò (chứ không phải vai diễn) của mình đương nhiên bị kéo theo một luồng là phân tích, mổ xẻ cái "sai trái" mặc định kia. Các chuyên gia (tâm lý và phân tích mạng xã hội) nói những kiến thức đúng, nhưng ở tư cách như các bác sỹ pháp y trong một "vụ án" truyền thông.

    3- Vậy thì, cái khiến cho một loạt các yếu tố tách ra thì nhiều yếu tố có cái lý, có cái hay, người tham gia vào đều nghĩ mình đang làm điều có lý, có ích....nhưng quyện vào thành chương trình lại gây hiệu ứng không tốt, là cái gì?

    Đó là sự MÂU THUẪN giữa hình thức chương trình và nội dung. Nói cụ thể hơn, ê kíp đã làm một chương trình có PHONG CÁCH mới, hình thức mới, nhưng lại chuyển tải TƯ DUY CHƯA MỚI.

    Bình mới thì rượu cũng nên mới. Một chương trình có tên MỞ đòi hỏi phải có nội dung và tư duy cũng MỞ. Theo nghĩa không thiên kiến, không mặc định đúng sai ngay từ đầu.

    Nếu muốn đạt được mục đích là: Qua một tranh luận thẳng thắn, đa chiều, khẳng định sự cần thiết của ý thức trách nhiệm xã hội - thì lẽ ra phải có một nội dung và cách triển khai nội dung phù hợp, là: Không mặc định trước chuyện ai đó đã sai và ai đó đã đúng ngay từ khi chương trình mới bắt đầu. Nếu thế thì việc tranh luận thực chất không có đất để sống.

    4- Sự mặc định này trong đầu của ê kíp làm chương trình là chỉ liên quan đến chuyện chia sẻ clip cá chết trên mạng. Các tác giả đóng khung tư duy ở chỗ đó. Họ chắc không nghĩ về chuyện nếu theo cách này thì vô tình đã MẶC ĐỊNH rằng không có chuyện cá chết vì chất độc trong nước biển thời gian trước đây.

    Cũng như hầu hết mọi người, tôi cũng chưa biết nguyên nhân chính xác cá chết. Nhưng nếu như kết luận (sớm muộn cũng sẽ phải có) khẳng định là nước biển đã có lúc độc như vậy thật, cá có thể chết theo cách tương tự như vậy thật, thì khi đó mọi cái sẽ còn ít dễ chịu hơn với ê kíp làm chương trình.

    5- Tôi biết không ít về thành viên tham gia chương trình này, nên khác với nhiều người, tôi cho rằng đây là sai sót nghiệp vụ. Điều đúng nhất là ê kíp thực hiện đứng lên sau chuyện này và đừng bỏ một định dạng chương trình tốt. Hãy tiếp tục một chương trình mở với tư duy mở hơn. Mỗi người trong chúng ta đôi khi phải trả giá nào đấy do chúng ta có vài sự lạc hậu trong suy nghĩ mà tự chúng ta chưa kịp nhận biết. Một cú sốc là không dễ chịu, nhưng nó có ích.

    Hãy chia sẻ suy nghĩ của bạn

    5 phản hồi

    Trần Hữu Cách viết:
    Những màn thanh trừng với ác ý và lòng thù hận chất ngất vẫn nằm đấy trong những trang sử về sinh hoạt văn hóa dưới chế độ cộng sản.

    Câu nì cụ Cách nên "thương iu, trìu mến" tặng cho cụ Kiểng và (học trò của cụ) cùng những người đã, đang sao chép các ranh ngôn (không chỉ) của cụ Kiểng.

    Tên tác giả viết:
    VIP (khách viếng thăm)
    cách đây 15 giờ 37 phút

    Các nước phương Tây vượt trội bởi vì văn hóa của họ lành mạnh, tâm lý của họ đúng đắn. Nước Việt Nam đau khổ và nghèo nàn bởi vì văn hóa Việt Nam thui chột và tâm lý người Việt Nam bệnh hoạn.
    — Nguyễn Gia Kiểng (trích cuốn Tổ Quốc Ăn Năn)

    - Trong bài "chính trị là sự nghiệp của quần chúng"

    Câu của cụ Kiểng xứng đáng được đặt ngang hàng mí câu của cụ Cách.
    " văn hóa Việt Nam thui chột và tâm lý người Việt Nam bệnh hoạn" là cái văn hoá sinh hoạt, tâm lí dưới chế độ cộng sản vì "những màn thanh trừng với ác ý và lòng thù hận chất ngất vẫn nằm đấy trong những trang sử về sinh hoạt văn hóa dưới chế độ cộng sản."

    VTV là đài truyền hình nhà nước, ai cũng biết rồi.
    Phần giới thiệu về ông Tuấn như sau: "Ông Trần Đăng Tuấn, sinh năm 1957, là tiến sĩ chuyên ngành Truyền hình, hiện đang làm Tổng Giám đốc AVG - Truyền hình An Viên."
    Tôi không hiểu Truyền hình VAG-Truyền hình An Viên là hãng truyền như thế nào hay truyền hình thuộc cơ quan hay tổ chức nào. Ta làm gì có báo tư nhân.
    Ông TĐT viết: "Mặc định clip của VTC là dàn dựng và sai trái." VTC khác VTV như thế nào?
    Ông này dùng ngôn ngữ truyền hình trên báo mạng (tức báo chữ) nên tôi khó hiểu quá. Mà xem ra ngôn ngữ của ông này giống ngôn ngữ của Đảng ra phết, tôi lấy thí dụ thật cụ thể cho dễ hiểu: Trong văn kiện đại hội VIII hay IX gì đó của Đảng có ghi là "có nguy cơ chệch hướng". Thế nhưng không nói rõ chệch hướng như thế nào? Biết chệch hướng nhưng lại không nêu ra được thế nào là đúng hướng.
    Ông Tuấn phê phán TƯ DUY CHƯA MỚI, nhưng ông không giải thích thế nào là CHƯA MỚI, thế nào là TƯ DUY MỚI.
    Bên cạnh đó cũng cần nói rõ là MẶC ĐỊNH như thế nào rồi hãy phê phán chứ.
    Đài truyền hình có nhiều người có học vị cao, Tạ Bích Loan có học vị tiến sĩ, nhưng hình như ngành báo chí và ngành văn thì học vị là một chuyện, còn thể hiện trình độ trong chuyên môn thì lại là chuyện khác. Bằng cấp học vị cao chưa chắc đã giỏi. Ví dụ ở trường báo chí, có ông thày, bà thày, giảng dạy về cách viết báo rất hay, nhưng lại không biết viết một bài báo. Nhà đài có đủ thứ thạc sĩ, tiến sĩ, lại có bao nhiêu khách mời là phó giáo sư và GS, thế nhưng có cái sai thuộc trình độ học sinh cấp 1 mà nhà đài vẫn mắc, không biết. Cái sai này diễn ra hàng ngày trong thời điẻm hiện nay. Đó là có loại nước chấm Maggi (đọc là ma- gi" của Pháp thì nhà đài toàn đọc quảng cáo là nước chấm "Ma ghi". Nếu phát âm như nhà đài thì hỏi "Cái gì?" sẽ phát âm thành "Hỏi cái GHÌ?" Nhà đài sai thì thành cả nước sai, kể cả Đảng và chính phủ cũng sai, chỉ có Hồ chủ tịch đúng vì Hồ chủ tịch đã chết rồi.
    Mọi người cùng sai thì thành đúng chứ sao. Tôi lại nghĩ khác, có trường hợp "dốt đàn khôn độc", cụ thể trong trường hợp nhà đài thì có thể một mình MC Phan Anh đúng còn cả tập thể sai cũng nên, đó là dựa theo dư luân trên báo thôi. Tôi không xem chương trình 60 phút nên không dám khẳng định.

    Ông Trần Đăng Tuấn, cựu ứng cử viên đại biểu Quốc hội độc lập, có lẽ sẽ giúp được nhiều cựu đồng nghiệp của ông tiến tới với những hoạch định có tính chuyên môn. Tôi hy vọng rằng các ý kiến của ông Tuấn giúp ích được cho nhiều người -- với điều kiện là họ còn sống sót trong nghề.

    Tôi không tin là nhà cầm quyền cộng sản có cái nhìn hiền lành như ông Tuấn. Ở đây không đơn giản chỉ là chuyện sắm "vai trò" của các nhân viên ngành giải trí truyền hình. Có người rõ ràng đang đứng trước nguy cơ bị trù giập dưới một hình thức nào đó chỉ vì "vai trò" của họ trong tiết mục hội thoại. Những màn thanh trừng với ác ý và lòng thù hận chất ngất vẫn nằm đấy trong những trang sử về sinh hoạt văn hóa dưới chế độ cộng sản.

    Tớ đồ rằng, ở xứ lừa, các chương trình mở nếu có sau nì, sẽ vưỡn theo hướng mặc định. Bởi tại vì thì là mà.... VTV là đài truyền hình của nhà sản, sẽ đêk dám đi ngược lại các định hướng tư duy nhà sản đã vẽ ra.
    Chỉ khi mô, có đài truyền hình tư, thì "hi vọng sẽ vươn lên...trong màn đêm" định hướng, dù tớ hổng chắc lắm, vì bỏn hãi chiện bị cáp duồn, rút giấy "thông công". Chỉ khi mô, vượt qua được sự sợ hãi, thì chương trình "60 phút mở" mới đạt được đẳng cấp quốc tế.
    Cái bất công là Phan Anh đã đơn thương, độc mã, chiến đấu (rất dũng cảm) với bầy sói có và đêk có học vị.

    Đã từ lâu tôi ít xem các chương trình của Đài THVN, nên không biết 60 phút của VTV nói những gì mà báo mạng rộn lên về hai nhân vật cùng làm MC là Phan Anh và Tạ Bích Loan (có người bảo TBL là nhà báo nhưng tôi chưa hề thấy TBL có tác phẩm báo chí nào).
    Đọc bài của ông Trần Đăng Tuấn thì càng khó hiểu hơn, chỗ thì nói là VTV, chỗ lại là VTC. Ông TĐT viết: "Dựa vào một đạo lý chung chung để phân định những điều sinh động trong thực tế thì sẽ dễ sa vào chủ quan. Khi đi vào triển khai, ê kíp đã theo lề lối tư duy cũ, mà tôi tạm gọi là TƯ DUY MẶC ĐỊNH. Mặc định clip của VTC là dàn dựng và sai trái. Xa hơn nữa - mặc định việc một người chia sẻ clip đó trên mạng xã hội là có hại và là sai trái."
    Giá như ông Tuấn nói rõ TƯ DUY MẶC ĐỊNH như thế nào thì dễ hiểu hơn.
    Ông TĐT còn viết: "Đó là sự MÂU THUẪN giữa hình thức chương trình và nội dung. Nói cụ thể hơn, ê kíp đã làm một chương trình có PHONG CÁCH mới, hình thức mới, nhưng lại chuyển tải TƯ DUY CHƯA MỚI."
    Tôi cũng chẳng hiểu TƯ DUY CHƯA MỚI là tư duy như thế nào và TƯ DUY THẾ NÀO THÌ LÀ TƯ DUY MỚI?
    Muốn tư duy mới thì phải bắt đầu từ đâu? Từ nhà báo hay từ nhà chính trị? Nhà báo thì bị nhà chính trị chỉ tay năm ngón, có được tự do tư duy đâu.
    Tôi thấy có một số người nói là muốn làm nhà báo thì trước hết phải biết nhìn đời đã, thế nhưng ở ta thì cái gì cũng khác, muốn làm nhà báo thì trước hết phải học cách nhìn của Đảng trước đã. Thế thì MC TBL "mặc định" tư duy cụ thể như thế nào? Muốn người ta nói thế nào mới đúng như ý mình dàn dựng trước, hay sắp xếp trong đầu?
    Thao web site Anh Ba Sàm thì "Trong suốt thời gian sự kiện này xảy ra, Liên Hiệp Quốc đã liên tục đối thoại với chính quyền và đã đề nghị cung cấp một loạt các hỗ trợ kỹ thuật, gồm thử nghiệm khoa học, phòng chống thảm họa môi trường, sớm phục hồi cho các cộng đồng bị ảnh hưởng, hỗ trợ sinh kế trong ngành thủy sản bị ảnh hưởng, hỗ trợ để giải quyết những mối quan tâm sức khỏe cộng đồng, cũng như hỗ trợ phối hợp giữa các ngành. Tuy nhiên, cho đến giờ LHQ vẫn chưa nhận được bất kỳ yêu cầu chính thức nào để hỗ trợ từ các nhà chức trách cấp quốc gia hoặc cấp tỉnh."
    Nhà nước ta thì muốn cho chìm xuồng vụ cá chết này, còn dân thì cứ đòi minh bạch. Cũng may là thời thế thay đổi nhanh, chứ cách đây vài năm thì Đang đã bảo dân "Để Đảng và nhà nước lo".
    Trong thực tế thì ai đi biểu tình đòi minh bạch thì công an côn đồ đánh tàn nhẫn dã man hơn đánh giặc.