Đồng bằng khô cằn tại Việt Nam

  • Bởi Admin
    01/05/2016
    1 phản hồi

    Athena chuyển ngữ

    Thời tiết xấu kết hợp với chính sách tồi đã khiến tình trạng hạn hán nghiêm trọng hơn

    Vừa ngồi nghỉ dưới bóng cây, một người nông dân vừa chỉ tay đầy hy vọng về phía những chồi xanh nhỏ tí trên mảnh ruộng của mình thuộc đồng bằng song Cửu Long. Vụ mía ông gieo trồng hồi đầu năm thế là đi tong bởi hạn hán và xâm nhập mặn. Đợt trồng mới từ những cây mía gốc giờ đang mang lại cơ hội thứ hai, nhưng nếu không có mưa thì rồi cũng chết khô cả thôi. Ít nhất gia đình ông cũng may mắn hơn vì còn có đầm cá, vốn đang chung với mấy người hàng xóm. Nhưng ông cho biết gia đình ông vẫn phải tìm công việc khác trong năm nay để kiếm sống.

    Những câu chuyện tương tự như thế này không hề hiếm trên hòn đảo nhỏ của huyện Cù Lao Dung thuộc điểm cực nam của đồng bằng, cách năm phút đi phà từ đất liền. Cùng với mùa khô hạn thường niên, khu vực nước xung quanh lúc nào cũng nhiễm mặn vì nước biển dâng tràn qua các con kênh của đồng bằng. Nhưng mùa khô năm nay là ngoại lệ cực hiếm, với mực nước sông thấp nhất trong 90 năm trở lại đây. Nước ngày càng nhiễm mặn nhiều hơn và lấn sâu hơn. Muối ngấm vào đất nông nghiệp giống như một bức tường bị ngấm nước vậy.

    Hiện tại tình hình hạn hán đang khiến các nước Myanmar, Lào và Campuchia phải lao đao. Tình trạng thiếu nước tại Thái Lan đang ở mức tồi tệ nhất trong hai thập kỷ qua (mặc dù vậy một số thành phố vẫn tổ chức lễ hội té nước Songkran). Việt Nam cũng đang ở trong tình cảnh tương tự. Lưu vực sông Mekong là nơi cư trú của khoảng một phần năm dân số Việt Nam và sản xuất khoảng một nửa số gạo của cả nước. Chính phủ cho biết lượng gạo đủ để xuất khẩu trong ba tháng từ giờ đến tháng Sáu sẽ ít hơn 11% so với mức dự đoán ban đầu. Hạn hán đã gây ảnh hưởng đến một phần ba diện tích trồng cà phê ở Tây Nguyên và hiện đang đe dọa đến nguồn cung cấp nước sạch của vùng này. Những khó khăn này đang khiến nền kinh tế bị trì trệ. Tăng trưởng trong quý đầu tiên đã giảm khoảng 0.5% so với cùng kỳ năm trước xuống còn 5.5%.

    Nguyên nhân trực tiếp là do hiện tượng El Niño, một hiện tượng thời tiết có tính chu kỳ khiến mưa nhiều ở châu Mỹ nhưng lại nắng nóng và hạn hán ở châu Á. Các nhà khoa học tin rằng hậu quả của El Niño đang ngày càng mạnh mẽ vì nhiệt độ toàn cầu đang tăng lên. Năm ngoái, El Niño được cho là nguyên nhân làm trầm trọng thêm các vụ cháy thường niên trên đất nông nghiệp tại Indonesia, khiến phần lớn khu vực chìm trong khói bụi độc hại. Người dân sống gần sông Mekong nói còn một vấn đề khác nữa: các đập thủy điện của Trung Quốc tại thượng nguồn con sông khiến dòng chảy bị hạn chế. Kể từ tháng Ba đến giờ, Trung Quốc mở các cửa đập, như kiểu ban phát đặc ân cho các nước láng giềng. Nhưng người dân địa phương cho biết mực nước dâng lên ko đáng kể. Sự lo ngại càng lúc càng tăng vì Trung Quốc (là nước mà Việt Nam có mức thâm hụt thương mại khổng lồ và tranh chấp căng thẳng) có thể sử dụng dòng nước để mua chuộc Việt Nam.

    Những đập thủy điện này cũng khiến sông Mekong không nhận được lượng phù sa cần thiết. Tuy nhiên, những vấn nạn về nước ngọt của Việt Nam lại do chính Việt Nam gây ra. Tại vùng đồng bằng, bùng nổng dân số đã khiến lượng giếng khoan tăng lên hơn một triệu kể từ năm 1960. Điều nay khiến tình trạng xâm nhập mặn trở nên nghiêm trọng hơn, đồng thời gây ra cả hiện tượng sụt lún. Vào năm 2014, một nhà nghiên cứu người Mỹ đã tìm ra rằng đồng bằng sông Cửu Long, vốn chỉ cao hơn 2m so với mực nước biển, sẽ chỉ dưới 1m vào năm 2050.

    Một vấn đề có liên quan chính là việc Đảng Cộng sản bị ám ảnh bởi việc tối đa hóa sản xuất lúa gạo. Vì muốn theo đuổi mục đích sản xuất gạo nhiều đến mức vô lý – do bị ám ảnh bởi những ngày tháng thiếu lương thực sau chiến tranh – mà chính phủ đã buộc người nông dân phải gieo cấy ba vụ một năm.

    Chính cái chính sách này đã khiến đồng ruộng bị nhiễm độc bởi đủ thứ thuốc trừ sâu, han chế việc trồng các cây mang lại nhiều lợi nhuận và chịu hạn tốt, đồng thời thúc đẩy việc xây dựng mạng lưới khổng lồ đê điều, kênh mương, vừa cửa sông khiến tình trạng ô nhiễm lan rộng hơn và hạn chế dòng chảy của phù sa. Koos Neefjes, một chuyên gia về biến đổi khí hậu tại Hà Nội ước tính rằng tất cả hệ thống cơ sở hạ tầng này đang làm hại đồng bằng sông Cửu Long nhiều hơn là các đập thủy điện ở Trung Quốc.

    Giải quyết vấn đề này đồng nghĩa với việc chấn chỉnh các doanh nghiệp xuất nhập khẩu nhà nước, những người vốn hưởng lợi từ việc sản xuất thâm canh. Ông Nguyễn Xuân Phúc, người vừa đảm nhiệm chức vụ Thủ thướng hồi đầu tháng Tư, được cho là một nhà kỹ trị tài giỏi. Nhưng xem chừng ông không đủ sức mạnh chính trị để thực hiện cải cách. Tất nhiên, một vài biện pháp đơn giản thì vẫn hữu ích. Cảnh báo người nông dân về tình trạng hạn hán sẽ giúp họ tránh việc gieo hạt sai thời điểm, ông Nguyễn Hữu Thiên, một chuyên gia môi trường cho biết. Ông nói rằng chính quyền sẽ sớm phải đối mặt với hiện tượng La Niña, thường gây mưa nhiều sau khi diễn ra El Niño.

    Trong một quán café bên đường của huyện Cù Lao Dung, một tốp những người nông dân trồng mía còn khá trẻ đang kêu than về số phận của mình. Họ nói rằng cuộc sống sẽ dễ chịu hơn nếu họ có thể làm việc tại các quán trà, nơi có mái lợp lá chuối mát rượi. Hoặc có thể là trên các nông trường trồng dừa, nơi mà cây cối chỉ cần tưới vài ngày một lần. Cứ mỗi năm thì nguồn cung cấp nước lại ít đi. Cứ thế này thì đến mười năm nữa có khi chẳng còn nước ngọt nữa.

    Hãy chia sẻ suy nghĩ của bạn

    1 phản hồi

    Phản hồi: 

    Nước sạch, đang và sẽ trở thành vàng xanh, nguồn của tranh chấp giữa các vùng.

    Có những dự án nào thành công về việc giảm mặn nước biển?

    Phản hồi: 

    Ngoài cây lúa cho gạo, VN có thể trồng được loại cây lương thực nào khác thích hợp cho ít nước, nóng, nhiễm mặn ?

    Khoai tây tươi, không lưu trữ được lâu mà phải chuyển qua dạng chế biến chiên khô hoặc đông lạnh
    Múa mì không thích hợp khí hậu quá nóng miền Nam

    Có loại lúa nào chịu mặn, cần ít nước ?