Khi trẻ em bị gieo mầm dối trá và bạo lực

  • Bởi Khách
    06/04/2016
    3 phản hồi

    Nhạc sĩ Tuấn Khanh

    Mo Bo, một trong những người từng là Hồng vệ binh trong thời cách mạng văn hoá ở Trung Quốc đã nói rằng ông cùng rất nhiều bạn bè của mình trở thành những kẻ hoài nghi và mất hoàn toàn niềm cảm hứng với cuộc sống của mình, khi nhìn lại lịch sử và những gì mình đã tham gia.


    Mo Bo

    Mo Bo đã góp tiếng nói của mình trong các hồ sơ về kinh nghiệm bạo lực tuổi thiếu niên trên tạp chí New Internationalist, sau khi đến Anh học ngành nghiên cứu về ngôn ngữ, định cư ở đó.

    “Sau những gì đã diễn ra, chúng tôi rơi vào tình trạng hoài nghi, luôn hoài nghi và không còn ai có thể nói với chúng tôi về lý tưởng được nữa, vì chúng tôi sợ hãi mình sẽ rơi vào một vòng xoáy, tạo ra những điều kinh hoàng khác”, ông Mo Bo nói, những kinh nghiệm “kinh hoàng” mà ông ta nói đến là ký ức của thời niên thiếu, khi ông mới 14 tuổi.

    Tài liệu trên thư viện điện tử AsianHistoryAbout cho biết vào thời Cách mạng Văn hoá ở Trung Quốc từ năm 1966 – 1976, tư tưởng của Mao Trạch Đông đã tập hợp được hàng chục triệu Hồng vệ binh trẻ tuổi, có người chỉ mới 12 tuổi.

    Nhiệm vụ khởi đầu của các đứa trẻ đó là nhận lấy những quyền lực mà thầy cô, bạn bè, nhà trường phải e dè.

    Từ chuyện hạch sách những người bạn cùng lứa về kỷ luật học sinh, dần dần chúng phát triển đến chuyện theo dõi quan điểm của thầy cô để tố cáo, lập thành tích.

    Không khác gì những câu chuyện điện ảnh kinh dị của Hollywood về các đứa trẻ là hiện thân của quỷ, những Hồng vệ binh trẻ tuổi đó đã phấn khích tràn ra đường, đánh đập thầy cô của mình, lục soát nhà bạn bè mình, đập phá chùa chiền và các di tích cổ, cũng như góp phần vào đại nạn thảm sát hàng chục triệu người trong giai đoạn đó.

    Mới đây, báo Tuổi Trẻ có đưa ý kiến của một giáo viên về chuyện nạn Cờ Đỏ trong các nhà trường.

    Đây không phải là ý kiến đầu tiên được nói lên, mà lâu nay đã là những điều băn khoăn của giới phụ huynh và các nhà xã hội học, rằng việc trao cho những đứa trẻ trong cùng một môi trường công việc rình mò, theo dõi bạn bè mình và quyền lực “báo cáo” để trừng phạt có phản lại giá trị giáo dục chung hay không?

    Hơn nữa, bệnh thành tích và quyền lực giả tạo đó tạo nên những ảo tưởng và sự dối trá như một thói quen cho những đứa trẻ, sẽ tạo ra những nhân cách và phẩm chất gì cho xã hội trong tương lai?

    Nhưng không phải chỉ có những đứa trẻ bị trao quyền lực sớm bị tổn thương tinh thần, mà cả những đứa trẻ khác trong môi trường đó cũng bị ảnh hưởng.

    Bằng cách làm thân, cầu cạnh, hoặc “lót tay” cho các thành viên đội Cờ Đỏ để không bị ghi sổ khi đi học quên mang khăn quàng, cũng tạo nên một môi trường phản giáo dục và lừa dối thầy cô.

    “Không chỉ học sinh sợ thành viên trong đội Cờ Đỏ mà chính thầy cô giáo cũng không muốn làm mất lòng các em đó, bởi chúng nắm trong tay quyền sinh sát của lớp”, cô giáo Phạm Huyền, tác giả của bài viết đăng tải trên báo Tuổi Trẻ ngày 3/4/2016, với tựa đề Đội Cờ Đỏ – “ngáo ộp” trá hình ở trường học đã nói đủ hết hiện trạng của nhiều trường học hiện nay, với chỉ vài dòng chữ.

    Trong tài liệu về vệ sinh học đường Việt Nam do UNICEF tài trợ từ năm 2006, có tên “Formative Hygiene Research” với nhóm nghiên cứu hỗn hợp nhiều quốc gia, cũng ghi nhận việc theo dõi các bạn học sinh có “đủ vệ sinh” trong trường hay không, được giao cho các đội Cờ Đỏ (bản tiếng Anh viết là Red Flag Team) ghi vào sổ báo cáo, và rất nhiều em học sinh rất vui mừng khi trở thành người có quyền nhận xét ấy.

    Trong sách nghiên cứu về nền giáo dục Việt Nam, có tên Vietnam’s Political Process: How Education Shapes Political Decision Making(2009) của Casey Lucius, giáo sư của trường Naval War College – và từng là trợ lý dự án cho toà đại sứ Mỹ tại Việt Nam, bà cũng giới thiệu về “mô hình” khá đặc biệt về các đội Cờ Đỏ trong các trường học Việt Nam, thường được giới thiệu với tư cách “trợ giúp” cho các học sinh bạn.

    Mô hình đội Cờ Đỏ này từ khi xuất hiện xuyên suốt trong cả nước vào năm 1976, đã vô hình trung vô hiệu hoá các công việc của đội ngũ thầy cô giám thị, giáo viên kỷ luật… cũng như các chức danh lớp phó kỷ luật, lớp phó học tập, lớp phó thi đua…

    Và hiển nhiên biến hình thái nhóm theo dõi và kiểm tra, thậm chí quyết định giá trị của bạn cùng lứa, trở thành một cơ cấu chính trị trong một môi trường giáo dục.

    Cựu thành viên Hồng vệ binh Mo Bo nói rằng thời tuổi trẻ, ông tin rằng những điều mình làm là tạo ra con người và xã hội tốt đẹp.

    Cuộc gặp mặt những người bạn cùng thời, sau đó 50 năm, chỉ đem lại một cảm giác chua chát và niềm ước muốn tuyệt vọng: phải chi họ có được một cuộc sống học đường bình thường.

    Điều họ mang nặng là tuổi thiếu niên của mình, họ là những kẻ bị gieo mầm dối trá và bạo lực, khiến hôm nay họ ngại ngùng với cả con cháu.

    Trong sự cuồng điên và nhiệt thành của mình, các thiếu niên được trao quyền lực ấy luôn là ngọn lửa âm ỉ của nạn bùng phát bạo lực thiếu lý trí.

    Lịch sử Trung Quốc ghi nhận rằng hàng triệu các di tích và văn hoá cổ quý giá của đất nước này bị tiêu diệt. Nhiều học giả và giáo sư bị đánh đập chôn sống bởi chính các học sinh và sinh viên của mình, mà ngày hôm qua họ chỉ mới làm nhiệm vụ nhỏ bé là theo dõi và ghi chú về trường học của mình.

    Rất nhiều bậc cha mẹ đã khóc và nói rằng họ đã thiếu dứt khoát và tri thức để ngăn con em mình tham gia các đội học sinh được giao quyền hành động ấy.

    Một khi môi trường giáo dục bị chi phối bởi những hoạt động không thuần tuý giáo dục, mà nặng về răn đe và trừng phạt, tức môi trường của trẻ em đã bị xoá mờ ranh giới của trừng giới và học đường.

    Có thật sự các ngôi trường Việt Nam cần phải giao việc và quyền, khác với tôn chỉ của mình, cho các học sinh?

    Ở thế kỷ 21, việc mơ ước rằng các ngôi trường trên đất nước này chỉ có giáo dục – và thuần tuý giáo dục mà thôi – có phải là một điều quá nhiêu khê?

    Hãy chia sẻ suy nghĩ của bạn

    3 phản hồi

    Các ông các bà xem ra vẫn chưa 'thấu hiểu' vấn đề. Chiến lược đơn giản để 'chuyển biến' là chày cối cù nhầy + ngu hóa. Chày cối, chổi cùn, câu giờ, cố kéo dài cho thế hệ già chết hết, đồng thời ngu đần hóa thế hệ thanh thiếu niên để chúng chuẩn bị 'tiếp nối truyền thống cha ông', hoặc 'lơ ngơ đek biết gì'. Thế là tất cả sẽ huề cả làng, chẳng mấy đứa nhớ/biết quá khứ (thật), cả đám lơ láo nhìn tương lai viễn vông. Nhá :)

    Tác giả viết:
    Có thật sự các ngôi trường Việt Nam cần phải giao việc và quyền, khác với tôn chỉ của mình, cho các học sinh?

    Tác giả hỏi, chỉ kể lại câu chuyện có liên quan tí xíu, đã xảy ra cách đây lâu rồi :).

    Gã ghi danh học lớp Communication (giao tiếp). Sinh viên được ngồi sát tường, tạo ra hình chữ nhật để tất cả thấy mặt nhau. Ngày đầu tiên, người thầy nói rõ ràng: Đây là lớp giao tiếp. Trong giờ học, sự tham gia nói lên cảm nghĩ của các em sẽ là phần ko nhỏ về điểm hạng của các em khi hết khóa.

    Trong lớp có 2 mít. Gã và chàng. Chàng tướng gầy, đeo kính, ít nói, đậm nét hiền, dân hiếu học. Không vắng mặt lớp 1 buổi. Mỗi buổi học, ít nhất chàng nói khoảng 1-2 lần, ko bao giờ hơn nhưng luôn tham gia nói.

    Ngày học cuối cùng, thầy trình bày: Hôm nay là ngày cuối, theo thông lệ, tôi để cho tất cả các sinh viên đánh giá, cho điểm từng người về phần tham gia nói. Số điểm này sẽ cộng vào số điểm do chính tôi chấm, sẽ ra số điểm cuối cùng là A, B, C, D hoặc F.

    Từng sinh một được phê bình và chấm điểm. Đến lượt chàng, vài sinh viên phát biểu về chàng etc... chàng lãnh quả C (trung bình) cho phần tham gia.

    Lọa lùng, chàng vẫn im lặng và chấp nhận điểm C, ko 1 phản ứng, ko lộ nét buồn. Phần gã, vượt tiêu chuẩn nhưng tự nhiên gã phọt: Unfair. Thầy hơi giật mình.

    - Sao em nghĩ vậy?

    - Không phải chuyện của em nhưng cách thầy làm ko công bình. Em thấy chàng luôn tham gia nói. Tuy có ít nhưng có sinh viên khác nói ít hơn nhưng được điểm B (khá). Như vậy là ko fair.

    Cả lớp nhao nhao. Một chàng gốc Mễ, to con phán:

    - He nói ko nhiều và giọng nói hơi khó nghe.

    - Nhiệm vụ của mình là chấm điểm phần tham gia nói. Không phải là chấm điểm ai nói hay hoặc giọng ai nói hay. Rõ ràng chàng có tham gia nhiều hơn 1 vài người được điểm khá ngay trong lớp này.

    Một pháo tịt, pháo khác kéo lên. Một sinh viên nữ tự nhiên nói (fact 100%):

    - He ăn mặc ko đẹp.

    Gã phản đòn cực kỳ lẹ: Đây ko phải là lớp trình diễn thời trang.

    Thấy khí thế hơi căng. Thầy nhẹ nhàng can thiệp:

    - Vậy theo em, em nghĩ sao và chàng đáng được điểm gì.

    - Chàng đáng được điểm B. Như em đã nói, cách làm của thầy ko fair.

    Thầy hỏi: Tại sao?

    - Em trả tiền để vô lớp thầy. Em cần học những gì nơi thầy và chỉ có thầy là người chấm điểm em. Bây giờ em phải ngồi đây để nghe mấy sinh viên khác chấm điểm em. Họ chưa đủ trình làm chuyện đó. They're not up to that level.

    - Vậy tôi cho chàng điểm B.

    Tan lớp. Tưởng mọi chuyện đã xong. Gã đang đi, mắt đang láo liếc nhìn coi có nàng nào đẹp đang đi gần mình. Một bàn tay chạm vai gã. Mừng hú vía và thầm nói rằng hôm nay là 1 ngày hên.

    Một giọng đàn ông: Tao appreciate (mến) những gì mày vừa nói ra trong lớp.

    Gã buồn không nguôi nhưng phải gắng nói lời thank you :).

    Tên tác giả viết:
    Đây không phải là ý kiến đầu tiên được nói lên, mà lâu nay đã là những điều băn khoăn của giới phụ huynh và các nhà xã hội học, rằng việc trao cho những đứa trẻ trong cùng một môi trường công việc rình mò, theo dõi bạn bè mình và quyền lực “báo cáo” để trừng phạt có phản lại giá trị giáo dục chung hay không?

    Đây là một câu hỏi rất lịch sự của những người lịch sự.
    Tôi không hỏi mà tôi xác định : Việc trao cho những đứa trẻ trong cùng một môi trường công việc rình mò, theo dõi bạn bè mình và quyền lực “báo cáo” để trừng phạt hoàn toàn phản lại giá trị giáo dục chung!! Đây là một sự thực không thể chối cãi. Sự thực này đã đi theo- không chỉ - đảng CSVN mà toàn thể các đảng CS trên Thế giới!
    Vì vậy đặt ra một câu hỏi là còn hoài nghi vào "thành quả" của nền giáo dục này!

    Tên tác giả viết:
    Ở thế kỷ 21, việc mơ ước rằng các ngôi trường trên đất nước này chỉ có giáo dục – và thuần tuý giáo dục mà thôi – có phải là một điều quá nhiêu khê?

    Rất nhiêu khê, vì một nền giáo dục Nhân bản, Khai phóng, như các QG tiên tiến- không Cộng sản- đã thực hành từ vài thế kỷ, sẽ là nền móng tạo ra sự sụp đổ cho đảng CS!
    Đảng CS và nhà nước nước CHXHCN VN sẽ không bao giờ thôi chính trị hoá học đường. Họ sẽ hô hoán cải cách Giáo dục bằng muôn hình thức. Nhưng một hình thức duy nhất là loại bỏ chính trị Mac-Lê với các hình thức bạo hành tâm trí, tư duy, bạo lực cơ thể ra khỏi học đường là điều họ sẽ không bao giờ muốn thay đổi, giống như điều 4HP vậy.
    Nguyễn Jung