"Đã đến lúc từ bỏ việc tìm kiếm các nhà lãnh đạo vĩ đại"

  • Bởi Admin
    22/03/2016
    0 phản hồi

    Ngô Xuân Phúc

    Chủ đề: Bầu cử Quốc hội

    Việt Nam sắp bầu cử Quốc hội vào ngày 22/5 năm nay. Nước Mỹ đang tranh cử Tổng thống. Một trong những xu hướng nổi bật trong nền chính trị thế giới đương đại là ngày càng có nhiều người nghĩ rằng điều cần thiết là thông qua cuộc bầu cử, tìm kiếm ra những nhà lãnh đạo vĩ đại. Họ sẽ có tất cả những trí tuệ mà chúng ta mong muốn, mọi thứ sẽ ổn và chúng ta sẽ được họ dẫn dắt tới tương lai tươi sáng và sẽ được sống hạnh phúc mãi mãi trong vườn địa đàng dưới hạ giới này.


    Có nên trông đợi một người lãnh đạo giỏi giang để suy nghĩ và quyết định mọi thứ cho mình không?

    Tuy nhiên, trong những ngày nước Mỹ đang sôi động tranh cử Tổng thống, một người Mỹ là Stephen M. Walt lại có suy nghĩ ngược lại :"Hãy từ bỏ việc tìm kiếm các nhà lãnh đạo vĩ đại!".

    Suy nghĩ của ông đáng để cử tri Việt Nam tham khảo. Stephen M. Walt [*] viết:

    Nhiều thể chế hiện đại đang vận hành theo cách gần như chuyên chế, kể cả trong những xã hội có tính dân chủ cao. Có nhiều khu vực trong xã hội, nơi hệ thống chỉ huy phân cấp vẫn là chuẩn mực và những người đứng đầu mặc nhiên được dân chúng đối xử với sự tôn trọng xen lẫn cả sự kính sợ. Nhiều người bị thuyết phục bằng một mô hình đơn giản rằng chìa khóa để thành công là đưa đúng người lên vị trí đứng đầu một tổ chức. Sự thật là chúng ta đang bị bao bọc bởi những người có quyền lực, giàu có và nổi tiếng, vì họ giỏi ra lệnh và khiến người khác phải vâng lời. Như vậy thì chẳng có gì quá ngạc nhiên khi có nhiều người bị lôi cuốn bởi một mô hình tương tự như thế. Nhưng những ý niệm đó ít nhiều là kỳ quặc và nguy hiểm.

    Tại sao là kỳ quặc?. Đó là việc phó thác vận mệnh của chính mình vào một nhà lãnh đạo không thể có cách giải thích nào khác hơn là chính mình muốn thoát khỏi gánh nặng phải tự mình suy nghĩ và bỏ qua trách nhiệm kiểm tra đánh giá của mình đối với việc làm của các nhà lãnh đạo vĩ đại đó.

    Nguy hiểm ở chỗ nào? Đó là một khi bạn đã hoàn toàn tin tưởng vào mô hình đơn giản đó thì bạn sẽ rất nhanh chóng trở thành một cỗ máy biết vâng lời và tệ sùng bái cá nhân sẽ nhanh chóng xuất hiện. Quyết tâm của ông Tập Cận Bình ở Trung Quốc đang tạo dựng sự sùng bái cá nhân cho ông ta là một ví dụ khá rõ rệt. Lịch sử đã dạy rằng các nhà lãnh đạo vĩ đại thường nghĩ họ không bao giờ sai lầm và thất bại. Họ rất giỏi trong việc loại trừ các mối đe dọa đến chế độ và loại trừ những rào cản quyền lực của họ. Stalin và Mao Trạch Đông là những ví dụ. Nhưng các nhà lãnh đạo vĩ đại cũng là những con người và không ai là không mắc sai lầm. Quyền lực lớn thường đi kèm với sự ngạo mạn. Khi sự ngạo mạn không bị kiềm chế thì tất yếu dẫn đến thảm họa. Khi nhà lãnh đạo vĩ đại mắc sai lầm thì ai sẽ là người ngăn họ đưa đất nước xuống vực thẳm?

    Vậy chúng ta nên như thế nào?

    Khi tranh cử, nhiều ứng viên lão luyện thường đưa ra những tuyên ngôn khoa trương, rằng họ sẽ làm cho đất nước giàu mạnh. Nhưng họ sẽ làm điều đó bằng cách nào? Đó là điều chúng ta phải biết. Đồng thời, thay vì lao vào ủng hộ một nhà lãnh đạo vĩ đại nào đó, chúng ta hãy xây dựng những thể chế hiệu quả và củng cố các giá trị tự do. Người cha lập quốc của nước Mỹ đã không quên bài học này. Đó là lý do giải thích tại sao Hiến pháp Hoa Kỳ chứa đựng những rào cản rườm rà để chống lại quyền lực hành pháp quá mức.

    Nền dân chủ tự do hiện đại là một bước phát triển khá mới mẻ trong lịch sử loài người. Phần lớn các nhóm xã hội không được quản trị theo các chuẩn mực tự do và không giới hạn quyền lực của giới lãnh đạo bằng một hệ thống kiềm chế và đối trọng được thể chế hóa. Chúng ta phải tránh những sai lầm này. Để nền dân chủ hoạt động có hiệu quả, các công dân phải có trách nhiệm và sự quan tâm nhất định, phải được các nhà lãnh đạo thông báo khá đầy đủ về các sự kiện quan trọng, sẵn sàng quy rõ trách nhiệm thực sự cho các Chính trị gia, dù họ thành công hay thất bại.

    Nếu bạn định đi bầu cử năm nay, có lẽ bạn nên ghi nhớ những điều này.

    Ghi chú:

    [*] - "Đã đến lúc từ bỏ việc tìm kiếm các nhà lãnh đạo vĩ đại" của Stephen M. Walt, Giáo sư ngành quan hệ quốc tế, trường Quản trị Kennedy thuộc Đại học Harvard – Tạp chí nghiên cứu quốc tế, 21/3/2016.

    Hãy chia sẻ suy nghĩ của bạn

    0 phản hồi