Bút ký: Về thăm quê tết Bính Thân (2)-Người thân và bạn bè: những tương lai bất định

  • Bởi Biên tập viên
    18/03/2016
    0 phản hồi

    Xuân Thọ

    Bút ký này chỉ nêu những cảm nghĩ của tôi về những gì đã chứng kiến trong 3 tuần ở Việt Nam. Mọi nhân vật trong bài viết đều có thực 100%, tuy có vài người đã được đổi tên (Có thể có người cũng đang đọc ở đây)
    Xuân Thọ

    Tiếp theo phần 1

    2- Người thân và bạn bè: những tương lai bất định

    Ngày tết ở Việt Nam là ngày gia đình sum họp. Năm nào cũng vậy, mấy anh em tôi thay phiên nhau về ăn tết với má tôi, đã ngoài 90, đang ở Sài Gòn với mấy đứa cháu. Đối với tôi, mỗi lần về đều là để gặp lại họ hàng, bạn bè chứ không phải để ăn tết. Người Việt thời "đổi mới" cũng thay đổi cả nếp sinh hoạt tết, do vậy những lần về VN, tôi hoàn toàn không cảm nhận hương vị tết quê hương. Ngày nay tết vắng tiếng pháo, không có mùi bếp lửa, bánh chưng, các món ăn đều có mùi "dịch vụ".

    Má tôi thì năm nào cũng được con cháu khắp nơi về chúc tết, vì bà là người già nhất còn lại của cả hai họ. Năm nay bà cứ mong gia đình cậu em họ tôi mà không thấy nó ghé qua. Ngày mồng 3 tết cậu em họ (tuy là em nhưng cũng 70 tuổi) gọi điện thoại chúc tết và cậu xin lỗi năm nay không đến thăm bác được. Lý do là con trai đầu, cháu Lê đã cùng vợ con đi Úc định cư, không có ai chở hai vợ chồng đi, mà hai vợ chồng già cũng không biết đường.

    Tôi nhớ hàng năm cháu Lê vẫn chở cả gia đình, ông, bà, con, cháu trên một chiếc xe Toyota 7 chỗ đến chúc tết má tôi. Lê là giám đốc một công ty xây dựng có cả trăm công nhân, đang làm ăn phát đạt lắm. Lê mua đất xây nhà ở Gò Vấp, đón cả bố mẹ già ở Quy Nhơn vào Sài Gòn sống. Vợ Lê làm phiên dịch cho lãnh sự quán Úc tại Sài Gòn cả chục năm nay. Giờ đây cháu được thẻ xanh sang Úc định cư. Lê bỏ cả cơ nghiệp, sang đó đầu quân làm thợ xây dựng để nuôi vợ học tiếp lấy bằng PhD.

    Tôi ngạc nhiên hỏi cậu em: Cuộc sống của nó khá vậy sao lại phải đi.

    Trả lời: Vì tương lai hai đứa nhỏ anh ơi!

    Cô Ph, một người họ hàng, ở Sài Gòn, rất giầu có nhưng chỉ có một cậu con trai. Cậu ta cưới một cô bạn học và cặp vợ chồng trẻ sinh được một cháu trai duy nhất. Là chỗ thân thiết, tôi đã được Ph. mời cơm vài lần, có mặt cả con trai, con dâu và cháu nội khảu khỉnh. Cặp vợ chồng trẻ ở với bà nội và hầu như không bao giờ phải lo gì. Cả việc đi vườn trẻ, đi học của cháu bé, bà cũng lo. Bà cưng cháu nội như cục vàng, cưng hơn cả con trai. Cậu con trai lúc đầu làm nhà nước, nhưng rồi sa đà ăn nhậu, rượu chè bê tha. Nay cậu bỏ nhà nước, đứng ra làm doanh nghiệp tư nhân, cũng thất bát. Cậu biến cái doanh nghiệp đó thành chỗ phá tiền của mẹ. Vợ chồng sinh ra bất hòa. Ph. và cô con dâu khuyên bảo thế nào cũng không được. Có lẽ Ph. đã hết hy vọng ở thằng con trai, nhưng vẫn muốn cứu tương lai của cháu nội và thương con dâu nên đang lên một kế hoạch điên rồ: Cưới chồng cho con dâu! Với điều kiện duy nhất: người chồng mới của nó phải ở phương Tây, cưới xong đưa hai mẹ con nó xuất ngoại, tốn kém bao nhiêu không cần biết. Kế hoạch này, xét về mặt tài chính, pháp lý và thủ tục, không phải là bất khả thi. Điên rồ là ở chỗ bà mẹ tìm mọi cách làm sao cho ông con trai không phá!

    Hàng xóm của má tôi là cậu Q, một doanh nhân trẻ, rất thích nói chuyện với tôi mỗi khi gặp nhau ngoài cửa. Cậu mới mở một trường ngoại ngữ ở Quận 7, chuyên dạy Anh văn cho học sinh cấp 1. Học phí cao thấp sao tôi không hỏi, nhưng chỉ biết rằng phụ huynh học sinh đều là các gia đình khá giả ở Phú Mỹ Hưng và giáo viên đa số là người ngoại quốc gốc Anh, Mỹ, Úc. Tôi hỏi cậu, việc các em được chuẩn bị kỹ như vậy có liên quan đến dòng người giàu ra đi không, cậu ta nói luôn:

    - Anh ơi, họ đều là dân có của nên họ phải biết phòng thân. Họ đang nói với em là có thể sau tháng 5 này, sẽ có những dòng vốn khổng lồ được chuyển ra nuớc ngoài đó.

    Tuy không tin vào những lời đồn đại kiểu này, cũng như không thích dính vào các cá độ trước và trong dịp đại hội 12, tôi vẫn thấy giật mình vì tác động tâm lý của sự kiện này gây ra cho giới trung lưu.

    Đối với tôi, dù phe nào thắng thì nhân dân vẫn là người thua. Mọi ý nguyện của dân đâu có được đếm xỉa đến. Mọi vị trí trong các cơ quan quyền lực nhà nuớc đều do bên thắng, bên thua mặc cả với nhau hết. Nhưng với những người có ít nhiều dính dáng đến guồng máy kinh tế ở đất nuớc này thì kết quả của canh bạc đó có ảnh hưởng quyết định đến sự sống còn của cơ nghiệp và gia đình.

    Đứa cháu con ông anh tôi, làm việc trong một công ty tư nhân ở Hà Nội, đang làm ăn khấm khá trong lĩnh vực bao bì đóng gói. Gia đình cháu mới mua được một căn hộ cao cấp trong tòa nhà Green City ở Vĩnh Tuy, sắm được cả xe hơi. Tôi rất mừng cho nó, từ tay trắng đã xây dựng được cái cơ nghiệp nhỏ này. Những căn hộ loại này, hiện được xây dựng rất nhiều, áp dụng những kỹ thuật mới nhằm giảm thiểu tiêu hao năng lượng làm mát và sưởi ấm. Trang bị và dịch vụ cho các căn hộ cao cấp đã phần nào đáp ứng được nhu cầu của tầng lớp trung lưu mới đang hình thành ở Việt Nam. Nhưng do nằm trong một quy hoạch đô thị lạc hậu nên các cao ốc cao cấp này vẫn bị bao vây bởi một không gian ô nhiễm nặng nề, vẫn sử dụng nguồn nước chung của thành phố. Mối đe dọa sức khỏe vẫn treo lơ lửng trên đầu cư dân. Cháu tôi than thở:

    -Nuớc mình đang phát triến, đã có nhiều thứ trước kia chỉ nằm mơ. Nhưng con thấy trong toàn cảnh có cái gì đó không văn minh.

    Tôi hiểu suy tư của cháu. Nó cũng lo lắng cho tương lai bất định của hai đứa con nó, như hàng triệu người Việt khác. Hầu hết những người có cái nhìn rộng đều biết là những kẻ quyết định tương lai kinh tế của xứ này chỉ sử dụng quê hương làm nơi bòn rút tiền bạc, để đầu tư vào tương lai cho hậu duệ ở nước ngoài, điều mà không phải ai cũng làm được.


    Khu cao ốc cao cấp Hòa-Bình Green City nằm lọt thỏm trong một khu dân cư đông đúc, giáp chân cầu Vĩnh Tuy (nguồn: chungcudep.org)

    Khi đọc trăn trở của nhạc sỹ Tuấn Khanh "Người Việt cố giàu lên để làm gì", tôi cảm thấy buồn cho thân phận dân mình. Về nước lần này, tôi bỗng thấy tấn bi kịch đó đang len lỏi vào gia đình, bè bạn thân thiết.

    Mỗi lần trở về, tôi luôn nhận được tình cảm quý mến của bạn bè. Có ông bạn tri kỷ từ 50 năm qua, lần nào cũng đưa xe lên Nội Bài đón và cứ đòi chở xe cho tôi suốt trong những ngày ở Hà Nội. Tất nhiên tôi thích tự do đi lại nên lần nào cũng kiếm xe máy đi. Lần này ông ta cho mượn xe Honda của con trai.

    Chúng tôi hay tổ chức những buổi họp mặt với các đồng nghiệp cũ. Bạn bè tôi, mỗi người một số phận, có người ít tuổi hơn tôi nhưng đã thân tàn ma dại. Có người lập doanh nghiệp tư nhân, người thì phất lên vì cổ phiếu, vì bất động sản, nay cũng tham gia vào “câu lạc bộ lớp trên”, mua nhà ở những khu mà đến không khí cũng phảng phất mùi giai cấp. Tôi thật sự mừng cho họ. Tình bạn, tình đồng nghiệp trong các cuộc hội ngộ tuy rất cảm động, vẫn có hai không gian khác nhau. Trò chuyện với những người ít may mắn hay đang sống đạm bạc, họ chia sẻ với những gì tôi cảm nhận. Những người bạn thăng tiến bằng quan lộ, nay đã hạ cánh an toàn thì im lặng trước cách nhìn khắc nghiệt của tôi và chúng tôi phải gượng gạo lái câu chuyện sang hướng khác để khỏi phụ lòng nhau.

    Điều đáng ngạc nhiên là nhiều đồng nghiệp cũ của tôi từ đài Truyền hình Việt Nam, một cơ quan đầu não về thông tin tuyên truyền, lại rất ít quan tâm đến các hoạt động xã hội, đến vận mệnh đất nước. Hôm cùng anh Trần Tiến Đức sang nhà anh Nguyễn Quang A chơi, anh Đức cũng chia sẻ với tôi suy nghĩ này.

    Tôi thường nhận từ bè bạn những câu như sau:

    - Để làm gì? Chẳng giải quyết vấn đề gì cả? Phải sống với lũ thôi! Các ông làm việc của bọn dã tràng!

    Trời đất: Nếu không có ông Kim Ngọc xé rào trong những năm 70 thì có thể lúc nào đó nông dân Việt Nam cũng sẽ thoát khỏi Hợp tác xã. Nếu không có những cuộc biểu tình đòi Hoàng Sa - Trường Sa bị công an đàn áp ngay tại Bờ Hồ, thì lúc nào đó chính phủ Việt Nam cũng sẽ phải công khai về tội ác của Trung Quốc trên các hòn đảo mà có nhiều đảng viên chỉ coi là “những cồn cát chim ỉa”. Nếu không có những tiếng nói đòi tri ân các binh sỹ Việt Nam Cộng Hòa hy sinh vì nuớc thì cũng sẽ đến lúc, nhà nước XHCN phải coi sự hy sinh của họ là bằng chứng về lãnh thổ Việt Nam ở Hoàng Sa. Nếu không có những “con dã tràng” đòi ứng cử tự do vào Quốc Hội thì một lúc nào đó trong tương lai, Việt Nam sẽ có một quốc hội lập hiến như bất cứ quốc gia văn minh nào khác.

    Nhưng: Lúc đó là lúc nào? Sớm hay muộn phụ thuộc vào số lượng của những người chịu làm dã tràng. Nếu quá muộn, dân tộc ta sẽ vĩnh viễn đứng vào hàng ngũ những dân tộc làm thuê.

    Việt Nam hôm nay đã dễ thở hơn những năm 80. Đúng vậy! Trong đó có phần do sức ép từ các đòi hỏi chính đáng của nhân dân. Khắp nơi trên đời này, kể cả ở phương tây văn minh, nhà cầm quyền sẽ không bao giờ tự thay đổi đường lối, nếu không bị tác động của những đòi hỏi và sức ép xã hội.

    Như vậy việc Việt Nam đang tụt hậu thê thảm, ngay cả trên sân nhà Đông Dương và Đông Nam Á chính là vì sức ép đòi hỏi thay đổi chưa đủ mạnh, là vì số đông đã chấp nhận để cái cũ, cái hủ lậu ngự trị. Hãy nhìn lịch sử như một nhà ga với những chuyến tầu và hành khách. Nếu chỉ vì sợ vượt lũ mà không dám lên đê, ra ga thì chỉ có lỡ tầu. Lỡ hết chuyến này sang chuyến khác mà vẫn cam sống với lũ tức là chấp nhận vĩnh viễn sống trong bùn lấy và có lúc sẽ chìm đắm. Con tầu tới văn minh không chờ ai cả.

    (Còn tiếp)

    Xuân Thọ
    Cologne Tháng 3-2016

    Chủ đề: Xã hội dân sự

    Hãy chia sẻ suy nghĩ của bạn

    0 phản hồi