Bài kiểm tra cho thấy giới trẻ Việt Nam thiếu kiến thức bảo mật trực tuyến

  • Bởi Admin
    13/10/2015
    0 phản hồi

    Nguyễn Công Huân chuyển ngữ

    Một bài kiểm tra trực tuyến đã cho thấy giới trẻ Việt Nam thiếu kiến thức trên hai lĩnh vực quan trọng của an toàn mạng – hiểu thế nào là một mật khẩu mạnh và tránh sử dụng Wi-Fi công cộng cho các giao dịch cần bảo mật. Đó có thể là lý do khiến việc trộm cắp tài khoản trực tuyến đang trở thành bệnh dịch ở Việt Nam.

    Lamsaodevao.com, một trang web hướng dẫn các kỹ năng sử dụng internet an toàn bằng tiếng Việt, đã công bố kết quả của một cuộc kiểm tra trực tuyến được thực hiện gần đây. Kết quả khẳng định nạn trộm cắp tài khoản đang lan tràn trên mạng Internet của Việt Nam, đồng thời cũng chỉ ra những thiếu hiểu biết về an toàn mạng dẫn tới sự lợi dụng của tin tặc.

    screen-shot-2015-10-09-at-11.19.23-am.png

    Trong số 787 người tham gia, 86% nói rằng đã từng gặp hoặc nghe thấy chuyện hack tài khoản Facebook – có thể là bản thân hoặc bạn bè đã bị mất tài khoản, hoặc tin tặc đã từng cố gắng ăn trộm tài khoản của họ. Chỉ có một số nhỏ nói chưa từng có kinh nghiệm cá nhân trong chuyện này.

    Với tài khoản email, kết quả cũng tương tự - khoảng 72% nói họ hay bạn của mình đã từng là nạn nhân của tin tặc.

    Kết quả của bài kiểm tra đã chỉ ra một số nguyên nhân dẫn đến sự phổ biến của nạn hack Facebook như thế: Khoảng 57% các bạn nữ trả lời rằng họ sẽ sử dụng mạng Wi-Fi công cộng để mua sắp trực tuyến (43% nếu tính cả nam và nữ); 63% phụ nữ không thể xác định mật khẩu khó đoán nhất trong 3 lựa chọn được đưa ra (57% nếu tính cả hai giới tính); và đa số người tham gia đều nói rằng cách tốt nhất để xác định một thông điệp mượn tiền của bạn bè là thực hay giả là… hỏi người đó trên Facebook (đây khó có thể nói là một cách tốt để xác nhận danh tính của một cá nhân, khi mà nạn ăn trộm tài khoản đang nở rộ và tin tặc thường đóng giả bạn bè của nạn nhân).

    Về bài kiểm tra

    Bài kiểm tra này là một loạt các câu hỏi trắc nghiệm dựa trên bài kiểm tra an toàn mạng bằng tiếng Anh do MediaSmarts, một tổ chức phi chính phủ Canada phát triển với sự phối hợp với Cơ quan Ủy Quyền Đăng Ký Internet của Canada (CIRA) [1]. Bài kiểm tra được thiết kế chủ yếu để tạo sự hiểu biết, và do đó, nhiều câu hỏi được cấu trúc để khuyến khích trả lời đúng (Xem đường link pdf dưới đây để biết toàn bộ các câu hỏi và trả lời).

    Dù vậy, chỉ có 6 trong số 787 người tham gia trả lời đúng tất cả 11 câu hỏi kiểm tra kiến thức này – điều này cho thấy mức độ khó của một số câu hỏi và sự thiếu hiểu biết về an toàn và các kỹ năng mạng trong nhóm độc giả tham gia Lamsaodevao.com, đa phần là thanh niên.

    Trong số người tham gia có 52% là dưới 18 tuổi, chỉ có 4% trên 35 tuổi [2]. Chỉ có 29% trong số người tham gia là phụ nữ [3].

    Trung bình người tham gia bài kiểm tra trả lời đúng 68.1%, trong đó phụ nữ trả lời đúng 66.2% còn nam giới là 68.8%. Dưới 18 tuổi con số này là 66.7%, trong khi trên 25 tuổi trả lời đúng 72.2%. Những người trên 35 tuổi tham gia với số câu trả lời đúng trung bình là 74%.

    screen-shot-2015-10-09-at-11.27.05-am.png

    Mua sắp trực tuyến và mạng Wi-Fi công cộng

    Mạng dù mua sắm trực tuyến mới chỉ manh nha ở Việt Nam, đa số người tham gia biết những kỹ năng cơ bản về mua sắm trực tuyến. Khoảng 89% biết chọn sử dụng giao thức https để mua sắm trực tuyến sẽ an toàn hơn là giao thức http, và 83% chọn "địa chỉ mua bán được nhiều người đánh giá cao" như yếu tố quan trọng nhất để lựa chọn các trang mua bán.

    Tuy nhiên, có tới 43% tất cả người tham gia (và 57% nếu chỉ tính phụ nữ) nghĩ rằng "mạng Wi-Fi công cộng gần nhất" là địa điểm tốt để thực hiện việc mua sắm. Chỉ có 25% phụ nữ và 33% đàn ông chọn mạng internet ở nhà như là phương thức tốt nhất để mua sắm trực tuyến.

    screen-shot-2015-10-09-at-11.22.15-am.png

    Bảo mật tài khoản và thiết bị

    Chỉ có 43% người tham gia có thể xác định đâu là mật khẩu tốt nhất trong số 3 ví dụ về mật khẩu được nêu. Nữ giới đặc biệt kém trong khoản này, chỉ có 37% chọn được câu trả lời đúng.

    Điểm sáng là 76% nói họ sử dụng phương thức xác thực 2 lớp (two-factor authentication) cho email như việc làm đầu tiên nếu nghe thấy email hay tài khoản Facebook của bạn mình vừa bị hack. Tuy nhiên không có chỉ dấu nào cho thấy rằng người tham gia cuộc thi thực sự hiểu xác thực 2 lớp là gì, và họ có thực sự sử dụng nó cho tài khoản của mình.

    73% người tham gia biết rằng tắt điện thoại từ xa là bước nên làm đầu tiên nếu nó bị mất hay bị trộm (mặc dù chúng tôi không hỏi họ có thực sự biết làm điều này hay không).

    Chỉ có 45% người tham gia chọn "kệ người đó" khi có ai đó liên lạc với họ trên FB và hỏi mượn tiền. Một số lớn trả lời "nói chuyện với người đó" nhằm xác nhận xem thông điệp đó có thực hay không. Điều này là không khôn ngoan khi mà tin tặc có thể học nhiều điều từ tài khoản họ hack được và do đó việc đóng giả bạn bè của nạn nhân qua Facebook là tương đối dễ dàng.

    Những bạn trẻ dưới 18 ghi điểm tương đối thấp hơn so với các nhóm tuổi khác trong lĩnh vực hiểu biết về mật khẩu mạnh, và mức độ quan trọng của xác thực hai lớp.

    Nhóm dưới 18 tuổi ghi điểm cao hơn trong hai câu hỏi quan trọng sau: Biết rằng muốn xác thực một tin tức quảng cáo về một món đồ nào đó, họ cần vào trang chính thức của hãng hoặc hiệu bán món đồ đó; và biết rằng một tập tin video hay một ổ USB mà bạn bè đưa cho thì chớ nên đụng vào (đây là cách tin tặc lan truyền mã độc).

    Hack là mối lo ngại chính

    Bài kiểm tra đặt 2 câu hỏi liên quan đến hack tài khoản – hỏi người tham gia xem họ hay bạn của họ đã từng bị hack email hay facebook. Chỉ 14% nói rằng "cả tôi và bạn bè của tôi chưa từng bị hack" tài khoản Facebook, và chỉ 28% với tài khoản email. Khoảng 16% nói rằng tài khoản FB của mình đã từng bị hack – một con số minh chứng cho những câu chuyện chúng tôi được nghe khi nghiên cứu về hack Facebook [4].

    Nhìn chung, bài kiểm tra với số người tham gia không lớn này chỉ có thể được coi là chỉ dấu của tình trạng hiểu biết của người Việt trên mạng. Nhưng kết quả cũng khuyến nghị cần phải làm nhiều hơn để giúp người sử dụng Internet Việt Nam có được những kiến thức cơ bản về an toàn kỹ thuật số, đặc biệt khi tần suất hack tài khoản nhiều lên, cùng với xu hướng sử dụng điện thoại di động giá rẻ truy cập mạng Wi-Fi công cộng ngày càng tăng hiện nay.

    ___________________________

    PDF: Xem đầy đủ các câu hỏi và trả lời của bài kiểm tra

    [1] Bài kiểm tra gốc bằng tiếng Anh: http://mediasmarts.ca/game/how-cyber-savvy-are-you-cyber-security-quiz

    [2] Trang Lamsaodevao.com cung cấp thông tin tổng hợp dựa trên giới tính theo yêu cầu của chúng tôi. Chú ý rằng có 41% dân số Việt Nam dưới 25 tuổi và 95% người ở độ tuổi này lên mạng. Chỉ có 35% dân số ở độ tuổi 35-49 ở Việt nam sử dụng internet, và con số này giảm xuống còn 18% ở độ tuổi trên 50. (Theo ‘Vietnam Digital Landscape 2015’, bởi Moore Corporation). Thông tin về dân số theo độ tuổi có trên trang CIA World Factbook: https://www.cia.gov/library/publications/re- sources/the-world-factbook/geos/vm.html

    [3] Điều này gây ngạc nhiên bởi vì phụ nữ chiếm tới 57% số người sử dụng internet ở thành thị (Theo Moore Corporation).

    [4] https://www.tiasangvietnam.org/flashnote-facebook-hacking-an-epidemic-in-vietnam/

    Hãy chia sẻ suy nghĩ của bạn

    0 phản hồi