Matthew Clayfield - Du lịch và khai thác than đang biến Hạ Long thành một 'thảm hoạ sinh thái'

  • Bởi Diên Vỹ
    03/10/2015
    0 phản hồi

    Diên Vỹ chuyển ngữ

    halong01.jpg
    Chính quyền đang thắt chặt qui chế quản lý rác thải đối với các du thuyền đang hoạt động trong vịnh. Ảnh: Matthew Clayfield

    Một hạm đội nhỏ các du thuyền cập bến tại một làng chài nổi và một hàng các du khách ngoại quốc theo nhau bước xuống một chiếc bè ọp ẹp đang đóng vai trò của một quảng trường công cộng.

    Họ bước lên những chiếc thuyền chèo rò rỉ và những chiếc xuồng cọc cạch đang nằm dọc theo chiếc cầu phao và tiến ra những chiếc thuyền của dân địa phương để tham quan những hang động trên các đảo đá vôi, vốn tạo ra cảnh trời nước tự nhiên của Vịnh Hạ Long, từng giúp đưa địa danh nào vào Danh sách Di sản Thế giới của UNESCO.

    Người ta tự hỏi rằng trước khi lên bờ liệu mọi người đều đã được cảnh báo như nhau, cụ thể là không nên chạm vào nước. Ngập đầy phân người, nước thải từ các du thuyền và đủ loại rác rưởi, nước ở đây đa phần được xem là hôi thối và không an toàn để sử dụng hoặc tiếp xúc.

    Ảnh hưởng của du lịch và phát triển kinh tế đối với Vịnh Hạ Long, nằm ở tỉnh Quảng Ninh, đông bắc Việt Nam, từ lâu đã là nguyên nhân khiến các nhà bảo vệ môi trường quan tâm.

    Trong khi vô số các biện pháp được đưa ra trong hai năm qua nhằm giảm thiểu những vấn đề trên - ví dụ như việc thành lập Hội Liên hiệp Vịnh Hạ Long, một tổ chức đối tác giữa Washington và Uỷ ban Nhân dân tỉnh Quảng Ninh, cũng như việc cưỡng bức di dời hàng trăm hộ dân từ những khu làng nổi vào đất liền trong năm ngoái - những sự kiện gần đây cho thấy các biện pháp này đã thiếu sót ra sao.

    Tháng Bảy vừa rồi, Quảng Ninh đã trải qua một cơn lũ nặng nhất trong vòng bốn mươi năm qua, trong đó nước thải của những mỏ than lộ thiên và các nhà máy điện than rộng hàng nghìn hécta từ các bể chứa không đúng chuẩn và tràn vào vịnh.

    Cựu lãnh đạo đảng Xanh Bob Brown xem cơn lũ này là "một trong những thảm hoạ môi trường từ khai thác than đá" và "một thảm kịch của con người với sự tham gia của một thảm hoạ sinh thái đang xảy ra."

    Ông Đào Trọng Hùng, thuộc Học viện Khoa học Kỹ thuật Việt Nam nói ông "lo ngại cho tính đa dạng sinh học của vịnh" trước cơn lũ này.

    "Các chất độc trong nước sẽ phá huỷ những thành phần thuỷ sinh khác nhau," ông Hùng nói. Than đá không những có hàm lượng lưu huỳnh cao mà trong một số khu vực, còn chứa các chất kim loại như chì, kẽm, và thuỷ ngân.

    "Cho đến nay, ban quản lý vịnh vẫn chưa tìm ra một biện pháp hiệu quả nào để xóa bỏ nạn ô nhiễm," ông Hùng nói.

    Trong khi lũ lụt đã nêu bật tính mong manh của môi trường trong khu vực, Mark Bowyer, biên tập viên trang web du lịch Đông Nam Á nổi tiếng Rusty Compass, nói với ABC rằng Vịnh Hạ Long là "rõ ràng là bẩn hơn so với một thập kỷ trước", thậm chí trước khi cơn lũ xảy ra.

    halong02.jpg
    Hàng trăm du thuyền thăm viếng vùng vịnh mỗi ngày và ít có thuyền nào trang bị đầy đủ hệ thống xử lý nước và chất thải đúng mức. Ảnh Matthew Clayfield

    "Ảnh hưởng của du lịch đối với Vịnh Hạ Long thật to lớn," ông Bowyer nói.

    "Hàng trăm tàu thuyền thăm viếng khu vực vịnh mỗi ngày và ít có thuyền trang bị hệ thống xử lý nước và chất thải đúng mức. Nhiều chỗ nước bẩn thấy rõ và có nhiều rác rưởi trôi nổi khắp nơi.

    "Một số là do du lịch và một số là do việc vận tải than vô cùng nhộn nhịp trong khắp vùng vịnh."

    Ông Bowyer nói mặc dù đã áp dụng "các biện pháp cứng rắn" đối với địa phương - ví dụ như chương trình cưỡng bức di dời - nhưng "dường như chúng không được áp dụng đồng đều vào ngành du lịch và khai thác than".

    "Dạo này tôi không dám bơi trong vịnh nữa, thật là một bất hạnh," ông nói.

    Ông không là người duy nhất cảm thấy quan ngại. Các diễn đàn trong các trang mạng du lịch như TripAdvisor và Lonely Planet thường đăng những thảo luận về mức độ ô nhiễm trên Vịnh Hạ Long.

    Trên mạng Wikitravel, trang dành riêng cho khu vực này cảnh báo rằng "người ta sẽ nói với bạn rằng nước đủ an toàn để bơi bất chấp thực tế là các tàu thuyền xả phân người tươi thẳng vào nước và dầu diesel được sử dụng khắp nơi. Phụ nữ có thai, trẻ em hoặc những ai có sức đề kháng yếu nên tránh tiếp xúc với nước."

    Nhảy xuống nước là một "sai lầm lớn"

    Peter, một du khách 59 tuổi người Úc đến thăm Vịnh Hạ Long trước khi lũ xảy ra, nói rằng chỉ nhảy xuống nước trong chốc lát tại Đảo Đầu Bê đã khiến ông lo ngại.

    "Đó là một sai lầm lớn," ông nói. "Tôi chỉ xuống nước trong vài phút. Tôi lặn xuống rồi trồi lên, người bị phủ đầy một thứ gì đấy - Tôi đoán là dầu - và có mùi rất hôi. Một số trẻ em trên thuyền chúng tôi sau đấy bị mẫn ngứa," ông kể.

    "Tôi sẽ không quay lại. Lượng người quá nhiều để cái vịnh này có thể chịu đựng, và không cần phải thêm tôi vào đấy. Ta phải tự hỏi rằng nó còn có thể chịu đựng số lượng du khách như này đến bao lâu."

    Ông Bowyer nói rằng vấn đề môi sinh Vịnh Hạ Long cũng phản ảnh tình hình chung của cả nước.

    halong03.jpg
    Nhiều chỗ nước bẩn thấy rõ và có nhiều rác rưởi trôi nổi khắp nơi. Ảnh Matthew Clayfield

    "Khắp mọi nơi tại Việt Nam, phát triển du lịch đang được tăng tốc mà không đếm xỉa gì đến môi trường," ông nói.

    "Các bãi biển nổi tiếng như Mũi Né, Hội An, Phú Quốc và Nha Trang đã chứng kiến việc xây cất khách sạn tốc độ mà không đoái hoài gì đến các giá trị thiên nhiên và truyền thống.

    "Cả Mũi Né lẫn Hội An đều bị nạn xâm thực ảnh hưởng trầm trọng vì việc quản lý xây dựng lỏng lẻo, dẫn đến một số bãi biển bị xói mòn hoàn toàn. Và các du khách thường xuyên than phiền về những núi nhựa và rác rưởi đang tích tụ quanh các bãi biển."

    Hôm tháng Bảy, các bức ảnh về hai du khác đang nhặt rác tại bãi biển Cát Bà ở Hải Phòng, cách Hạ Long khoảng 65 kilomét về hướng tây nam, đã được phát tán rộng rãi, dẫn đến một thảo luận trên cả nước về nạn ô nhiễm của quốc gia.

    "Tôi thật sự xấu hổ," Phạm Ngọc Long, người chụp các bức ảnh đã nói với truyền thông địa phương.

    "Đa số du khách tại bãi biển này là người địa phương, vì thế tôi cho rằng người Việt đã xả rác chứ không phải người nước ngoài."

    Anh kể mình thường xuyên phải dọn rác trên các bãi biển như Cát Bà để có thể chụp được ảnh cưới mà không dính rác ở hậu cảnh.

    Khu "Disneyland" đang xây dựng

    Việc phản đối đôi khi cũng đem lại hiệu quả. Kế hoạch xây dựng một tuyến cáp treo để vào hang Sơn Đoòng nằm gần biên giới Lào, đã bị huỷ bỏ vào đầu năm sau những phản đối từ những nhà bảo vệ thiên nhiên cũng cũng du khách.

    Nhưng ông Bowyer nói rằng chính quyền cần phải làm nhiều hơn nữa để bảo tồn vẻ đẹp hoang dã của những địa điểm du lịch hàng đầu trong nước.

    "Khó có thể để du khách tự nâng tiêu chuẩn lên," ông bảo.

    halong04.jpg
    Ảnh hưởng của du lịch và phát triển kinh tế từ lâu đã là nguyên nhân khiến các nhà bảo vệ môi trường quan tâm. Ảnh: Matthew Clayfield

    "Đúng là du khác tại Hạ Long có thể yêu cầu chủ thuyền cung cấp thông tin về các tiêu chuẩn môi trường hoặc phải thu dọn rác của họ. Nhưng để đối phó với những thử thách đang đe doạ vùng vịnh, không gì tốt hơn là những tiêu chuẩn môi trường được thực thi đúng đắn ."

    Jake Brunner, một nhà bảo vệ môi trường tại Việt Nam nói với ABC rằng đây là một trận chiến không cân sức. "Chính quyền đang thắt chặt qui chế quản lý rác thải đối với các du thuyền đang hoạt động trong vịnh," ông nói.

    "Nhưng đa số những chiếc thuyền nhỏ này không có khả năng để lắp đặt những công nghệ cần thiết. Thiết đặt luật lệ đối với những chiếc thuyền này là một thử thách chính trị."

    Với thông báo về việc sắp xây dựng khu Hạ Long Ocean Park - một công viên vui chơi kiểu Disneyland trị giá 267 triệu USD - thì không khó khăn mấy để thấy được dòng triều cũng như những đống rác trong ấy sẽ trôi về hướng nào.

    Hãy chia sẻ suy nghĩ của bạn

    0 phản hồi