Vương Trí Nhàn - Thầy bà như thế này thì làm sao có được một nhà trường đúng nghĩa phải có?

  • Bởi Khách
    19/09/2015
    10 phản hồi

    Vương Trí Nhàn

    Những kẻ loàng xoàng

    Một người bạn tôi có đứa con học năm cuối cùng ở một trường đại học. Sức học trung bình, may nhờ có ông bố nên xin được thực tập ở một cơ quan nọ, vậy mà cũng lắm tiếng ỉ eo lắm. Nhưng anh bạn tôi vừa xì ra một lối thoát:

    -- Ấy thế mà cậu cả nhà mình lại đang được mời ở lại trường giảng dạy đấy. Nếu lo cho nó đủ khoản tiền người ta đòi thì mình cũng đến cho nó đi dạy thôi.

    -- Đâu bây giờ chả cần tiền, nhưng tôi chỉ lạ sao anh bảo nó sức học loàng xoàng cơ mà?

    -- Bao nhiêu đứa giỏi đã đi ra làm việc ở Bộ nọ ngành kia cả, số thật giỏi lại còn được tuyển dụng vào các xí nghiệp nước ngoài nữa. Đời nào bọn đó chịu ở lại trường. Đến lượt con mình có gì là lạ. Ông chẳng hay nhắc lại cái câu của Xuân Diệu "thời nay là thời lý tưởng của bọn mediocre [tầm thường]" là gì?

    Tôi nghĩ lại, chuyện rành rành thế còn đi hỏi, không ngờ mình lẩn thẩn quá.

    Di lụy của lịch sử

    Không phải đến ngày hôm nay, mới có tình trạng bao nhiêu những kém cỏi trong giới trí thức dồn cả cho ngành giáo dục.

    Thời trung đại, cả nước chỉ lo học để đi thi, ai thi giỏi đều ra làm quan.

    Chỉ có những người lạc đệ (thi trượt) mới quay về làm nghề gõ đầu trẻ.

    Tình trạng này được kể lại rõ ràng trong tiểu thuyết Lều chõng của Ngô Tất Tố. Nhân vật thầy giáo Khắc Mẫn chỉ làm trò cười cho các bạn trẻ hơn như Vân Hạc. Anh ta đã dốt, lại hay khoe khoang chữ nghĩa, có lá thư cho đồng môn cũng viết bằng những ngôn ngữ sáo mòn.

    Vậy mà anh ta vẫn nhấp nhổm đi thi. Thi tiếp, may ra có thể thoát được bọn trẻ ”nửa người nửa ngợm nửa đười ươi.” Thành ngữ này lấy ở văn thơ cổ

    Nhà trống ba gian, một thầy một cô, một chó cái

    Học trò dăm đứa, nửa người nửa ngợm nửa đười ươi

    – tương truyền đây là toàn văn hai vế câu đối dán trong nhà Cao Bá Quát.

    Đến cái thời của bọn tôi, ở trường cấp III Chu Văn An những năm 50-60 của thế kỷ XX.

    Cuối năm lớp 10 (tương đương lớp 12 bây giờ), chi đoàn của lớp 10 C tập trung lo vận động một số anh em giỏi giang hãy tự nguyện thi vào Đại học sư phạm. Tại sao ư, đơn giản lắm, bao nhiêu nhân tài trong lớp đều chăm chăm nộp đơn vào các trường khá như Bách khoa, như Y Dược cả (“nhất Y nhì Dược tạm được Bách khoa Sư phạm thông qua Nông lâm xếp xó”).

    Các trường sang trọng không dành cho những anh kém.

    Điểm vào Y dược Bách khoa cao hơn hẳn điểm vào sư phạm.

    Mà cũng phải thôi, sau khi ra trường, lương ở các ngành đó bao giờ cũng cao hơn lương dân bán cháo phổi, chưa kể sinh viên sau khi ra trường lại thường được về các thành phố lớn.

    Vậy phải vận dụng đủ cách để kéo người ta đi làm thầy.

    Số người gọi là sinh ra đã cảm thấy yêu "nghề trồng người" từ thời bao cấp cũng đã hiếm lắm. Không kể đám lửa rơm xốc nổi, cái số chân thành tự tin, trăm người mới có một vài. Mà sau thời gian chịu trận, bám trụ đến cùng sống với nghề nghiệp bằng nguyên vẹn tình yêu như thuở ban đầu, số đó càng hiếm.

    Tôi năm đó đăng ký thi vào khoa Văn Đại học Tổng hợp, thi trượt, không đủ điểm phải chuyển vào Đại học sư phạm Vinh. Ngày nhập trường, ngồi trên chiếc xe chở khách Hà Nội - Nghệ An qua các bến phà Kiểu, phà Gián Khuất, phà Hàm Rồng…, 300 km mất cả một ngày đường, đã khóc hết nước mắt.

    Tới trường một anh bạn từ Quảng Bình thi vào Sư phạm Vinh từ đầu an ủi:

    -- May mà còn có chỗ này chui vào để được cái tiếng học Đại học, chứ nếu không bọn đui què mẻ sứt chúng mình về đi cày hết cả à?

    Đòn phản công của các thầy các cô

    Thời ấy sự coi thường của xã hội đối với nghề gõ đầu trẻ được các đồng nghiệp sư phạm của tôi đáp trả lại một cách bình tĩnh.

    Ra trường, biết thân biết phận, nhiều người trong họ sẵn sàng về những tỉnh lẻ, những miền quê heo hút, sống lam lũ bên cạnh những cán bộ công nhân viên lớp dưới và những người nông dân nghèo khó.

    Nhiều người phải có các nghề tay trái cùng làm với vợ con để kiếm sống.

    Đến mức có giáo viên đã định nghĩa một cách chua chát, người thầy cấp I là người nông dân có thêm nghề phụ là nghề dạy học.

    Từ chỗ bị coi thường, rồi giáo giới rồi cũng đã có sự khôn ngoan cần thiết để tồn tại.

    Thời chiến đi qua. Mọi tầng lớp trong xã hội, kể cả những người lính đi chiến trường về, bắt đầu lo cho con cái, bởi lẽ họ bắt đầu hiểu rằng trong làm ăn kinh tế, phải có kiến thức, dù là kiến thức cổ lỗ.

    Nhưng các bậc phụ huynh thức thời này cũng sớm hiểu tình trạng bị bạc đãi của các thầy các cô.

    Thay cho sự quan tâm của nhà nước, họ tự động làm cái việc chữa cháy theo cách riêng của họ.

    Vốn chẳng có hiểu biết gì về giáo dục, họ hồn nhiên cho rằng tốt nhất nên theo thuyết "gà đẻ trứng vàng". Chỉ cần đút tiền cho các giáo viên, là con em họ sẽ học khá học giỏi một lượt -- họ tự nhủ.

    Các thầy cô giáo đáp lại ngay, cái gì chứ điểm số các môn học và việc lên lớp thì hoàn toàn trong tay thầy, làm gì mà chả được.

    Khoảng mươi lăm năm trước, khi đứa con nhỏ của tôi còn học cấp I, việc mỗi đầu học kỳ đến gặp cô biếu xén tí chút là việc các phụ huynh học sinh đều tự nguyện làm, và chúng tôi thường sung sướng sau khi hoàn thành nghĩa vụ của mình, như các phụ huynh khác.

    Ngày nay, tình trạng trên tiếp tục, tinh vi hơn cũng có, mà trần trụi hơn cũng có.

    Một số bạn tôi có con học ở mấy trường Đại học tỉnh lẻ còn bảo rằng có tình trạng giáo viên yêu cầu sinh viên phải nộp tiền hàng tháng, nếu không thì sẽ không có điểm.

    Tôi chẳng hiểu nếp tẻ gì, song tin là có thật.

    Trong mọi lầm lạc hôm nay, mỗi con người đều thường tìm được cái lý riêng của mình.

    Tôi nhớ những năm trước 1975, các gia đình Hà Nội trong khi tính toán gả chồng cho con gái, thường bảo nhau, cốt nhất là được các cán bộ thương nghiệp, hoặc ngành thuế.

    Chứ thầy giáo ấy ư, đã có thời người ta xâu chuỗi nhà văn nhà báo nhà giáo nhà nghèo.

    Thời ấy các ông chồng giỏi tính toán nếu có bằng lòng lấy vợ giáo viên thì chỉ vì biết nghề đó lương thấp nhưng nhàn, lại có thời giờ dạy dỗ con cái.

    Nay thì đã khác.

    Thỉnh thoảng cũng thấy nói lương giáo viên không đủ sống. Nhưng xét đại trà, là khác. Biết với nhau thôi chẳng ai buồn cãi lại vì cũng như câu chuyện ông vua cởi truồng, ai tự vạch áo cho người xem lưng làm gì.

    Ở cái nước này nghề gì chẳng đang kém đi, nghề nào chẳng ăn. "Thợ may ăn vải thợ vẽ ăn hồ", cứ gì nghề giáo. Ở Hà Nội Sài Gòn, càng giáo viên cấp thấp càng sống.

    Cũng như bên y tế, lạy trời nghề làm thầy thời nay không lo kinh tế lạm phát hay giá cả leo thang gì cả. Nước đến đâu bèo đến đấy.

    Thời nào người ta chẳng phải chữa bệnh. Quát giá khám bệnh cao mấy chẳng được.

    Thời nào chẳng phải cho con đi học. Lấy lý do nuôi con ăn học, phụ huynh càng quyết tâm ăn cắp tham nhũng.

    Trên đây là chuyện xảy ra đối với đội ngũ đông đảo là giáo viên loàng xoàng, nơi chỉ có cái lợi chi phối.

    Còn đối với loại giáo viên có máu mặt ở các trường điểm trường chọn và giới giảng dạy Đại học, tình hình bề ngoài có khác, nhưng xét ở xu thế suy thoái của nghề thì cũng chẳng khác.

    Trong xã hội chiến tranh hôm qua, kiến thức bị coi thường bị khinh bỉ (Thà một cây chông trừ giặc Mỹ -- Hơn ngàn trang sách luận văn chương – Tố Hữu).

    Nay đi đâu cũng đòi bằng cấp, đến cả các ông bộ trưởng thứ trưởng tiền của và uy quyền đầy mình cũng còn hét các trường Đại học thuộc bộ khoác thêm cho mình cái học hàm giáo sư, cái học vị tiến sĩ.

    Mà muốn thế thì các ông phải nâng giá cho đội ngũ dạy Đại học.

    Cái cách tự lo của các giáo viên cấp thấp xem ra hơi xoàng. Các thầy cấp cao có cách đáp ứng riêng. Giáo dục phải trở lại truyền thống tôn sư trọng đạo. Giáo dục làm nên tương lai. Các anh có muốn có một tương lai tốt đẹp không mà lại coi thường chúng tôi. Trong khi vẫn kỳ cạch làm ăn theo kiểu cũ, các bậc thày này thừa biết rằng xã hội chẳng tìm đâu ra lớp người hơn họ. Họ phải làm thầy trên đủ mọi phương diện tiếng tăm và đãi ngộ.

    Trong số các đàn anh của tôi có những người chỉ mới lập thân sau các vụ thanh trừng Đại học 1957-58, cả đời không đọc được sách báo nước ngoài, lọ mọ dựa vào một số sách giáo khoa Liên xô mà những năm trước, lớp anh em đi học nước ngoài về giới thiệu.

    Thế mà sau mấy chục năm kẽo kẹt vận dụng vào tình hình trong nước, cuối cùng đã bao nhiêu sách in, đã thành trí thức đầu ngành, đã đào tạo được bao nhiêu tiến sĩ.

    Tôi biết nhiều vị đàn anh này cũng là những người rất thông minh. Giá kể ở một môi trường có những đòi hỏi cao hơn, họ có thể tiến rất xa. Ở ta, người ta yêu cầu họ có thế và họ chỉ có cái lỗi là thiếu sự đòi hỏi cao với mình, không dám đi ngược lại hoàn cảnh.

    Có phải chỉ riêng văn sử thế đâu, nghe như bên kinh tế thương mại, tình hình cũng chẳng khác.

    Không có người biết từ chối

    Muốn tìm cho bài viết này một hơi hướng vui vui, tôi chợt nhớ lại về một pho truyện cười khá phổ biến ở ta là Trạng Lợn. Khác với Trạng Quỳnh gian xảo và khinh rẻ mọi người, Trạng Lợn hiền lành, đôi khi khờ khạo, phất lên được là do gặp may, kể cả có một gia đình hạnh phúc và bà vợ đến cuối đời vẫn không biết rõ thực chất cuả chồng mình.

    Cuối truyện, khi Trạng trở về với gia đình, bà vợ ấy-- vốn là con gái một quan chức, trong truyện gọi là Phu nhân Phấn Khanh – bảo bây giờ Trạng phải ở nhà dạy con để lo người kế nghiệp.

    Trạng trả lời đại ý mình biết gì đâu, thôi phu nhân cứ làm như khi Trạng vắng nhà, và bỏ đi chu du các vùng lạ.

    Đọc đoạn này, lâu nay tôi chỉ nghĩ ra Trạng cũng hiểu thành đạt do gặp may chứ mình chẳng tài cán gì. Một cách nghĩ xa lạ với nhiều người Việt hiện nay, dù họ cũng phất lên theo kiểu trạng.

    Mỗi lần nghe bàn về truyền thống giáo dục nước nhà, tôi thường nghĩ thêm, hóa ra trong xã hội Việt Nam trung đại cũng đã có người biết rằng việc giáo dục là việc trọng đại, không phải bất cứ ai cũng làm được. Tương lai chỉ được làm ra một cách nghiêm túc chứ không thể là chuyện ăn may.

    Và người ta có thể bịp thiên hạ trong nhiều việc khác, nhưng không thể bịp trong việc giáo dục lớp trẻ.

    Trong trường hợp không biết làm thầy và quản lý giáo dục, thì từ chối đi là lương thiện nhất.

    Nghĩ xong cũng biết ý nghĩ của mình lạc lõng, nó quá cổ lỗ đối với con người hôm nay. Bởi thời nay khi hành động, còn ai nghĩ đến sự lương thiện.

    Nên cũng không thể đòi hỏi các giáo viên được.

    Song đã chót nghĩ xin cứ chép ra đây.

    Hãy chia sẻ suy nghĩ của bạn

    10 phản hồi

    Tác giả viết: "Tôi năm đó đăng ký thi vào khoa Văn Đại học Tổng hợp, thi trượt, không đủ điểm phải chuyển vào Đại học sư phạm Vinh." Hóa ra ông Vương Trí Nhàn trước đã học ở trường Đại học sư phạm để ra làm nghề dạy học. Nay không đi dạy học thì ông lại chê bai những người suýt nữa là đồng nghiệp vứi ông.
    Cái hồi ông Nhần là sinh viên sư phạm thì chắc được nghe những lời có cánh mà cố TBT Lê Duẩn nói về cái nghề của các ông: Nghề dạy học là một nghề cao quý nhất trong những nghề cao qúy." Trong khi đó dân thì nói "chuột chạy cùng sào mới vào sư phạm." Còn về việc tổ chức thì sinh viên nào không đủ "trình độ" lý lịch thì dù học lực khá giỏi có đỗ vào các trường khác như Y Được Bách khoa... cũng phải chuyển sang học đại học sư phạm để đủ chỉ tiêu đáp ứng cán bộ cho nhà nước. Bên cạnh đó thì vào trường Đại học sư phạm còn được ưu tiên xét tuyển không cần thi, đó là số học sinh miền Nam và các giáo viên cáp 2 là đảng viên. Ôi khâu đầu vào như thế thì khâu đầu ra ôi thiu là phải. Thầy với bà chẳng qua là những nhân viên ở cả hàng bán chữ mà thôi.

    INDIYO viết:
    Trên thực tế, bản thân chưa từng nghe thầy/cô nào, cấp đại học, nói như: Các em phải tôn trọng lẫn nhau. Các em phải làm những công dân tốt etc... - See more at: https://www.danluan.org/tin-tuc/20150919/vuong-tri-nhan-thay-ba-nhu-the-nay-thi-lam-sao-co-duoc-mot-nha-truong-dung-nghia#comment-145174

    Điều quote trên đây cũng đúng bởi nhiều lý do. Trước hết, việc rèn luyện cá tính thường được chú ý đối với trẻ em và thiếu niên, tức là học sinh tiểu và trung học. Sinh viên đại học được coi như đã trải qua các rèn luyện đạo đức từ dưới grade schools rồi. Các quotes do tôi đưa ra là từ các trường trung hay tiểu học.

    Thứ hai, người Mỹ rèn luyện đạo đức và cá tính bằng lối thực tâp và thực tế và chứ không bằng lối từ chương (các bài giảng đạo đức). Thí dụ, họ dạy học trò thực tâp dân chủ bằng cách tổ chức bầu cử giả (mock election) trong các trường vào thời gian gần bầu cử tổng thống. Họ dạy học trò biết tôn trọng người khác bằng các qui tắc cho sinh hoạt tập thể, và sinh viên thực tập dân chủ bằng cách tham gia vào việc xây dựng các qui tắc mà họ phải tuân theo. Đây là thí dụ về các qui định cho thảo luận trong lớp học:

    Rules and Expectations for Class Discussions viết:
    1. Be on time and stay to the end of class discusions
    2. Be ready for discussions: Read ahead
    3. Be respectful and don’t take personally
    4. Be active in discussions and stay on topics
    5. Cell phones should be turned off during class activities

    Sinh viên được rèn luyện tính thật thà và tôn trọng tác quyền thông qua các qui tắc về cấm đạo văn. Cẩm nang cho sinh viên (student handbook) và trong giáo trình (syllabus) của các lớp học (course) thường có ghi rõ các qui định vể chống đạo văn, thí dụ như sau:

    Trích dẫn:
    Academic Integrity: An essential feature of the University of XYZ is a commitment to maintaining an atmosphere of intellectual and academic integrity. You are expected to observe the University’s policy regarding academic and intellectual integrity. Examples of academic dishonesty include but are not limited to "copying without proper documentation of written or spoken words, phrases, or sentences from any sources," "collaborating on a graded assignment without instructor's approval," and "submitting work, either in whole or part, created by a professional service." Violations of academic and intellectual integrity will result in failing the course. You should refer to the University’s Student Handbook for more details.

    Sinh viên được rèn luyện tính cộng đồng bằng các chương trình thiện nguyện và các thể loại service learning.

    Với lối rèn luyện đạo đức qua thực tế, học sinh và sinh viên ở Mỹ không phải học bất cứ môn đạo đức hay công dân giáo dục nào, nhưng đa số biết xắp hàng ngay ngắn và không chen lấn khi đi mua bán, không nói to trong thư viện, viện bảo tàng hay nơi công cộng, kính trọng người già, và giúp đỡ người yếu đuối, v.v..
    P/s: Tôi còm thêm để rộng đường dư luận chứ không phải để "ăn thua đủ" với bạn INDIYO

    Tôi nghĩ với 40 năm sinh sống và học hành ở Mỹ tôi có một vài nhận xét về nền giáo dục này. Nhất là khi có nhiều người góp ý có khi lập trường khá choảng nhau.

    Tôn chỉ giáo dục của các trường ĐH Mỹ có khi khác nhau . Nhưng nói chung bao gồm các mục đích:
    a/ truyền đạt và nghiên cứu tri thức;
    b/trang bị kỹ năng nghề nghiệp cho công việc khi ra trường;
    c/ trau giồi các đức tính như một giá trị đạo đức: công dân có trách nhiệm với cộng đồng và cá nhân tử tế, trung thực với người khác.

    Nếu bạn nào vào lấy ít tín chỉ tại ĐH cộng đồng thì khó khám phá ra những bảng giá trị đạo đức trong tôn chỉ của các trường đó. Thực sự các trường này chú tâm dạy chuyển tiếp vào chương trình 4 năm hay chú trọng vào huấn nghệ. Các Đại học 4 năm thế giá thì khác hơn và có tôn chỉ đầy đủ hơn. Cũng không nên quên rằng vài ba trăm năm trước những ĐH Mỹ đầu tiên dạy về tôn giáo (TCG) như một phần của chương trình giảng dạy bên cạnh tiếng La tinh.

    Giáo dục thời XHCN (gần giống thời phong kiến) không thể so sánh với thời Pháp thuộc (vốn tạo ra thế hệ "vàng") và thời VNCH.

    Nói gần giống vì thời phong kiến, nhà giáo thường là những ông đồ do thi rớt (thày bà), nhưng cũng có một số từ quan về quê dạy học. Còn thời XHCN thời XHCN, thày bà (nội) toàn là những học sinh tốt nghiệp dở nhất, chứ có ai từ quan về dạy học đâu?

    Thày bà (nội) XHCH thật ra là những chức quan nhỏ. Còn quan lớn trong chính quyền (và đảng ta) suốt đời tận tuỵ nếu không lo bóc lột dân thì cũng phục vụ cho sự bóc lột, chỉ đến khi về hưu mới ban cho vài lời giáo huấn đặng phủi trách nhiệm.

    Mrs. Ngự viết:
    Không hiểu quan điểm trên là ở nước nào, chứ ở nước Mỹ, nơi không có môn công dân giáo dục, nhiệm vụ (mission) của trường học ở nước Mỹ bao gồm cả việc dạy kiến thức chuyên môn và đạo tạo học sinh/sinh viên thành người có cá tính tốt. Dưới đây là trích dẩn từ mission statements của một số trường học ở Mỹ.

    Vẫn bảo trì quan điểm rằng nhiệm vụ của thầy cô trên đất Mỹ là Truyền Đạt kiến thức. Dù rằng nước Mỹ, như mọi nước bình thường trên thế giới, đều muốn công dân của mình là những công dân tốt với những đức tính tốt. Họ có cách làm riêng của họ thay vì đặt trọng trách đó trên vai thầy cô.

    Đó là theo kinh nghiệp bản thân. Có vài nhà trường ghi rõ Nhiệm Vụ (mission) như Mrs. Ngự đã dẫn nguồn. Cũng có nhiều nhà trường ko có ghi nhiệm vụ của nhà trường. Rất nhiều trường chỉ ghi nội qui (rules), chính sách (policies) na ná giống mission như đề cao Tôn Trọng, Thật Thà, ko ăn gian, ko ăn hiếp (bully) etc...

    Hãy xem nhiệm vụ (mission) của Bộ Giáo Dục ở bang California viết gì:

    California will provide a world-class education for all students, from early childhood to adulthood. The Department of Education serves our state by innovating and collaborating with educators, schools, parents, and community partners. Together, as a team, we prepare students to live, work, and thrive in a multicultural, multilingual, and highly connected world.

    Tạm dịch:

    Bang California sẽ cung cấp một nền giáo dục đẳng cấp quốc tế cho tất cả học sinh từ thủa ấu thơ cho đến lúc trưởng thành. Bộ Giáo Dục phục vụ tiểu bang bằng cách đổi mới và hợp tác với những nhà giáo dục, nhà trường, phụ huynh và cộng đồng. Cùng nhau, như đồng đội, chúng tôi chuẩn bị cho học sinh lối sống, cách làm việc và thăng tiến trong một thế giới có tính gắn bó cao, đa ngôn ngữ và đa văn hóa.
    http://www.cde.ca.gov/

    @ Mrs. Ngự :),

    Nếu bác bắt bẻ Câu Chữ thì bác hoàn toàn đúng. Đất nước nào ko muốn công dân của mình là những người có trách nhiệm, yêu quê hương, thương người, bác ái etc... Cũng đã từng còm rằng Mỹ dùng những phim hoạt họa, thể thao để giáo dục con em từ thủa ấu thơ thấm nhuần những đức tính đó.

    Tất cả những còm liên quan với giáo dục Mẽo chỉ có một ý duy nhất: Mỹ ko có kiểu Tiên Học Lễ Hậu Học Văn và Tôn Sư Trọng Đạo.

    Trên thực tế, bản thân chưa từng nghe thầy/cô nào, cấp đại học, nói như: Các em phải tôn trọng lẫn nhau. Các em phải làm những công dân tốt etc...

    Nói về khía cạnh kiến thức trong giáo dục thì nhiệm vụ của người thầy nay không chỉ đơn thuần là 'truyền dạy kiến thức' mà là truyền dạy kinh nghiệm, hướng dẫn cách thâu nạp, lĩnh hội kiến thức, học tập suốt đời. Yêu cầu đối với người thầy trong thời đại thông tin ngày nay kỳ thực cao hơn rất nhiều so với ngày xưa, khi mà việc truyền bá thông tin, kiến thức còn gặp nhiều hạn chế do khoảng cách về không gian, thời gian.

    Bí quyết 'đơn giản' của nền giáo dục 'tốt' là phải tuyển chọn thầy giáo từ hạng giỏi giang hơn người, trọng vọng, đãi ngộ thầy giáo cao hơn đa số các ngành nghề khác. Chỉ đơn giản thế thôi, hầu như ai cũng biết, nhưng ít ai làm được, ngay cả ở xứ sở giàu có như nước Mỹ. Hiện nay có lẽ chỉ Phần Lan là thực hiện được đúng nghĩa nhất phương châm 'tôn sư trọng đạo', đang là hình mẫu cho nhiều nước noi theo.

    INDIYO viết:
    Mục đích duy nhất của thầy cô là dạy lại học sinh những gì họ biết theo chuyên môn nghề nghiệp. Nhiệm vụ của họ ko phải là dạy giỗ con em trở thành Người với những chuẩn được đề cao trong xã hội. Phần dạy giỗ con em thuộc trách nhiệm của phụ huynh, gia đình. Và phụ huynh cũng ko có quyền phó thác trách nhiệm của mình cho nhà trường. - See more at: https://www.danluan.org/tin-tuc/20150919/vuong-tri-nhan-thay-ba-nhu-the-nay-thi-lam-sao-co-duoc-mot-nha-truong-dung-nghia#comment-145108

    Không hiểu quan điểm trên là ở nước nào, chứ ở nước Mỹ, nơi không có môn công dân giáo dục, nhiệm vụ (mission) của trường học ở nước Mỹ bao gồm cả việc dạy kiến thức chuyên môn và đạo tạo học sinh/sinh viên thành người có cá tính tốt. Dưới đây là trích dẩn từ mission statements của một số trường học ở Mỹ:

    Cultivating values of respect, integrity, compassion and justice to encourage community responsibility, combat prejudice and engage students as participants in a democratic society and global community (http://www.dalton.org/philosophy)

    Greenhill School is a diverse community of learners that strives for excellence; values individuality; fosters a passion for learning; promotes the balanced development of mind, body, and character; encourages service; and instills a respect for others. . . In adopting these core principles, honor, respect and compassion, the Greenhill community affirms the development of character as an essential and ever-present element of its mission (http://www.greenhill.org/Page/About-Us/Mission-Statement).

    Statement of values: . . . Demand a safe, supportive, respectful environment for self and others.
    Expect honesty, integrity, pride, responsibility, and compassion (https://www.olchs.org/about/MissionStatement.asp).

    Student Values:
    Citizenship: We will follow school rules and be responsible for our own actions. We will be active, respectful, and supportive citizens in our school and community. We will keep our campus clean, and will not litter or vandalize our school.

    Personal Characteristics: We will engage in positive activities that promote healthy relationships while preventing conflicts, fights, and drama. We will not engage in bullying, harassment, profanity, or any other activities that harm others physically or mentally. We will promote a safe environment by dressing appropriately and proactively ensuring the safety of our surroundings. . . We will respect ourselves, our peers, and our school by not cheating or plagiarizing. We will use technology responsibly (https://wilcox.schoolloop.com/mission).

    Túm lại, trường ở Mỹ không có môn công dân giáo dục nhưng đào tạo các công dân tốt (good character), có tinh thần cách nhiệm, bác ái và vị tha là một phần trách nhiệm của trường học ở Mỹ.

    Tác giả viết:
    Cái cách tự lo của các giáo viên cấp thấp xem ra hơi xoàng. Các thầy cấp cao có cách đáp ứng riêng. Giáo dục phải trở lại truyền thống tôn sư trọng đạo. Giáo dục làm nên tương lai. Các anh có muốn có một tương lai tốt đẹp không mà lại coi thường chúng tôi. Trong khi vẫn kỳ cạch làm ăn theo kiểu cũ, các bậc thày này thừa biết rằng xã hội chẳng tìm đâu ra lớp người hơn họ. Họ phải làm thầy trên đủ mọi phương diện tiếng tăm và đãi ngộ.

    Suy cho cùng, dạy học cũng như bao nhiêu ngành nghề khác, chỉ là một cái nghề. Nghề Dạy Học. Thầy cô được mướn để truyền đạt Kiến Thức cho học sinh, sinh viên. Từ những kiến thức căn bản, học trò có những suy nghĩ, diễn đạt của riêng mình với thế giới bao la ngoài đời.

    Mục đích duy nhất của thầy cô là dạy lại học sinh những gì họ biết theo chuyên môn nghề nghiệp. Nhiệm vụ của họ ko phải là dạy giỗ con em trở thành Người với những chuẩn được đề cao trong xã hội. Phần dạy giỗ con em thuộc trách nhiệm của phụ huynh, gia đình. Và phụ huynh cũng ko có quyền phó thác trách nhiệm của mình cho nhà trường.

    Chỉ có những xã hội lười biếng, ỷ lại, thiếu trách nhiệm, coi trọng nô lệ mới có kiểu Tôn Sư Trọng Đạo, Tiên Học Lễ etc... Bỏ bao nhiêu tiền của, công sức cho con em để mua ba cái Lễ nặng phần trình diễn, hình thức á? Khôi hài.

    Trở lại câu chuyện của gã kể cách đây mấy ngày. Cả đời gã ôm sách trên đất Mẽo từ thủa chưa mọc râu, chưa một lần bị thầy cô la mắng, khiển trách, cảnh cáo etc... cho dù có quại nhau trong sân nhà trường, đến khi gặp thầy gốc Ân Độ. Thầy nói tiếng Ăng Lê nặng mùi cà ri và chữ Tôn Sư còn nặng dấu ấn trong đầu thầy trên đất Mẽo dân chủ và thực tế.

    Chín mươi phẩn trăm sinh viên đều phải ôm nợ, nhịn ăn, nhịn nốc, nhịn tiền bao nàng để trả lương thầy. Thầy dạy lớp kinh doanh, thầy super rành tình thầy trò hoàn toàn là một giao dịch thương mại, kẻ bán người mua. Thầy được những bổng lộc dành riêng cho thầy nhưng thầy vẫn ko quên thói kẻ cả của quê hương thầy. Thầy dằn mặt một sinh viên trước cả lớp.

    Đến lúc thầy xin sinh viên chấm cho thầy được điểm cao, gương mặt thầy giống hệt như tất cả những gương mặt của kẻ cầu xin. No difference. Gã ngồi, lòng gã ko hận thù nhưng gã chẳng thấy nơi thầy, từ đầu đến gót chân, một phong thái của người mà Ấn Độ đã phong thầy lên hàng Tôn Sư.

    Bài này thiếu một câu kết luận: nền giáo dục cộng sản chỉ kéo dài nền giáo dục phong kiến theo cách nguy hiểm nhất.