“Dân Việt Nam chưa kịp giàu đã già”

  • Bởi Admin
    18/09/2015
    1 phản hồi

    Lưu Văn Minh, cộng tác viên Dân Luận

    Thực trạng dân số Việt Nam đang có xu hướng già đi, tỷ lệ người cao tuổi đang tăng lên, già hóa dân số nhanh đang de dọa đến sự mất cân đối nguồn quỹ bảo hiểm xã hội và ảnh hưởng tới an sinh xã hội.

    Nếu người cao tuổi từ 60 tuổi trở lên chiếm 10% dân số được gọi là già hóa dân số, người từ 60 tuổi trở lên chiếm trên 20% trở lên là dân số già. Năm 2011, tỷ lệ người cao tuổi trên 60 tuổi của Việt Nam đã hơn 8,6 triệu người, năm 2012 có trên 10% dân số ở độ tuổi trên 60. Tỷ lệ người cao tuổi từ trên 60 tuổi năm 1979 chiếm 3,71% dân số, năm 2010 tăng lên 7,9%, theo dự báo của liên hợp quốc năm 2017 sẽ tăng 26,1%.

    Bảo hiểm xã hội và bảo hiểm y tế… ảnh hưởng rất lớn đến đời sống xã hội và toàn thể nhân dân, trong thời gian vừa qua, đã có nhiều chuyển biến tích cực, giảm tỷ lệ nghèo, an sinh xã hội ngày tốt hơn, nhưng dân số già hóa đang là thách thức lớn” – Thạc Sỹ Đoàn Thị Thu Hương - Học Viện Tài Chính.


    Từ bên phải qua: PGS. TS Lê Thị Hoài Thu, người thứ 3 là Vụ trưởng Vụ Bảo hiểm xã hội Trần Thị Thúy Nga, và cuối cùng là tiến sĩ Nguyễn Ngọc Quỳnh.

    Trong hai thập niên gần đây, Việt Nam đã đạt được những thành tựu đáng kể về tăng trưởng kinh tế và xóa đói giảm nghèo. Tuy nhiên, giữa năm 2010 và năm 2012, thu nhập của hầu hết các nhóm tuổi đều tăng ngoại trừ cho những người có độ tuổi từ 65 đến 80 tuổi.

    Những thay đổi về thành phần gia đình cũng như chuẩn mực xã hội khiến cho nhiều người cao tuổi phải sống một mình. Tuổi thọ trung bình tăng đồng nghĩa với việc tiền tiết kiệm của người cao tuổi sẽ hết trước khi chết. Các chính sách của chính phủ về đảm bảo thu nhập người cao tuổi, đặc biệt những người ở độ tuổi từ 60 đến 79 tuổi vẫn chưa đáp ứng đày đủ. Đó là một trong những yếu đố dẫn đến thu nhập thấp cho người cao tuổi. Chỉ dưới 100.000 người, khoảng 1,3% tổng dân số trong nhóm tuổi trên được hưởng trợ cấp xã hội hàng tháng hay còn gọi là lương hữu xã hội trong năm 2012.

    Tại sao chính sách bảo hiểm của nhà nước tốt như vậy người lao động phản ứng?

    Chuyên gia Kinh tế Bùi Tín lấy ví dụ từ vụ công nhân Puychen đòi hưởng bảo hiểm xã hội một lần cho rằng “hơn 90 ngàn công nhân Puychen đòi hưởng trợ cấp bảo hiểm xã hội một lần là nhu cầu của họ, họ đóng bảo hiểm cho một tương lai của họ, nhưng cái họ cần là những cái minh bạch trong cách tính tiền bảo hiểm, họ muốn một lần, tôi cũng thích một lần, nếu không một lần thì tôi cũng xin chào luôn. Tôi nói thẳng là tôi không tin”.

    Bà Nhung, chuyên gia đã có hơn 20 năm làm trong lĩnh vực lao động cho biết “tôi thấy người dân họ không tin vào hệ thống, ko có gì đảm bảo quỹ ổn định. Đặc biệt khi người dân họ làm trong các khu công khiệp, họ đến từ các tỉnh khác nhau, khoảng năm 40 tuổi thì người ta sẽ bị đào thải, họ sẽ không đủ điều kiện để hưởng mức lương hưu, họ muổn rút bảo hiểm xã hội một lần cũng là đảm bảo an toàn”.

    drnguyenquanga.jpg
    Tiến sĩ Nguyễn Quang A.

    Bà Nguyễn Nguyệt Nga chuyên gia ngân hàng thế giới có quan điểm khác, bà cho rằng “hệ thống luật của Việt Nam thế là ổn, bảo hiểm xã hội là đảm bảo cho người dân khi đến tuổi sẽ có lương hưu, đảm bảo được an sinh xã hội, ở nước ngoài có nước còn cấm rút bảo hiểm xã hội, có nước rất hạn chế việc rút, có rút thì cũng một khoản tượng trưng hoặc là việc rút tiền đó chi cho việc giáo dục hoặc y tế. Rất tiếc là ở Việt Nam lại xử lý theo hướng của người lao động, chúng ta đã đồng ý xử lý theo hướng họ muốn, chúng ta đã thỏa hiệp một phần tính ưu việt của hệ thống”.

    Bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế và những cái bảo hiểm khác, chính phủ có vai trò rất quan trọng. Điều 60 là một tiến bộ hơn trước nhiều, với tư cách là một học giả, tôi ủng hộ điều đó, nhưng với tư cách là một nhà hoạt động xã hội, tôi có thể nói rằng, điều đó rất là phù hợp với các chuyên gia, với những người nhìn xa trông rộng, nhưng không phù hợp với hoàn cảnh cụ thể Việt Nam. Người dân họ đi làm mùa vụ, 3 tháng người ta về, 6 tháng sau người ta đi làm chỗ khác, họ rút ra như thế nào, nên người ta không tin vào hệ thống này, có thể 30 năm sau người ta rút ra, nhưng vấn đề lạm phát hiệu quả đầu tư hệ thống này, tôi có thể khẳng định, hoàn toàn do tại hệ thống, niềm tin của người tham gia vào hệ thống không có, cho nên người ta mới bám vào chuyện rút bảo hiểm xã hội một lần”. – Tiến Sỹ Nguyễn Quang A.

    Tại sao cần phải cải cách mới bảo vệ được quỹ trong tương lai?

    Nhiều chuyên gia không tin rằng, hệ thống này có thể đảm bảo hoạt động an toàn trong tương lai, hiện nay bảo hiểm xã hội Việt Nam vẫn được hiểu rằng thuộc chính phủ, có sự bảo lãnh của chính phủ. Bà Nguyễn Thị Minh thứ trưởng bộ tài chính cho biết sau này sẽ chuyển dần số nợ của bảo hiểm và làm rõ tách biệt việc bảo trợ của chính phủ.

    Chuyên gia kinh tế Bùi Tín cho rằng “quỹ của bảo hiểm được sử dụng như thế nào, không ai biết, hiện nay vẫn đóng dấu mật”. Người dân họ không biết họ tiền họ đóng vào được sử dụng như thế nào.

    Với chính sách hiện hành và không có cải cách trong tương lai, quỹ bảo hiễm xã hội sẽ không bền vững. Tình trạng hơn 90 ngàn công nhân Puychen biểu tình phản đối điều 60 chỉ là mới bắt đầu, nếu không có cải thiện thì sẽ còn nhiều vướng mắc xảy ra tiếp theo.

    Theo tính toán của ILO, quỹ Bảo hiểm xã hội sẽ bắt đầu thâm hụt từ năm 2021 và sẽ cạn vốn năm 2034. Chưa kể đến nền Kinh tế Việt Nam đang phát triển kém, hội nhập trong tương lai sẽ giúp Việt Nam đi lên, nhưng những rủi ro tiềm tàng sẽ tác động mạnh đến nền kinh tế, lạm phát, quỹ bảo hiểm xã hội sẽ mất cân đối, chính phủ sẽ phải dùng đến ngân sách để bù đắp sang và vô hình chung nó sẽ chiếm nguồn kinh phí dành cho y tế, giáo dục, giao thông…Ngoài ra còn có nhiều bất cập giữa việc người đang đóng bảo hiểm xã hội khu vực chính thức chuyển sang khu vực phi chính thức, tức là tự nguyện. Sự công bằng giữa hai khu vực sẽ dẫn đến người dân họ không muốn tham gia.

    An sinh xã hội là một sự đảm bảo thu nhập và một số điều kiện sinh sống thiết yếu khác cho người lao động và gia đình họ, khi bị giảm hoặc mất thu nhập do bị giảm khoặc mất khả năng lao động hoặc mất việc làm, cho người gia, trẻ em, người tàn tật, những người nghèo đói, người bị thiên tai, dịch họa…Bảo hiểm xã hội được coi là một trong những trụ cột xương sống để đảm bảo đời sống của người lao động và nhân dân.

    Tuy nhiên, mức độ nhận thức của người dân, độ tin cậy của hệ thống bảo hiểm và các chính sách về bảo hiểm cần phải cải thiện. Hệ thống hiện nay không phù hợp với người dân lao động, đó là “những đối tượng bị tác động trực tiếp, luật đưa ra để nhìn xa, nhìn rộng, nhưng khi người lao động họ đòi hỏi,họ yêu cầu thì luật cũng phải điều chỉnh” – Lê Trọng Sang – Tổng liên đoàn lao động Việt Nam.
    Chính phủ Việt Nam cần cải thiện tính minh bạch, tăn cường khả năng tiếp cận, đảm bảo môi trường công bằng cho người dân tham gia bảo hiểm xã hội, nhất là những người ở khu vực phi chính thức, tức là những người nghèo, người lao động di cư, nếu làm được điều này đời sống xã hội sẽ được đảm bảo hơn” – Đại diện Sứ quán Canada.

    Hãy chia sẻ suy nghĩ của bạn

    1 phản hồi

    Phản hồi: 

    Nếu tính lạm phát đường dài, về hưu tiền nát mua không nổi gạo ăn!
    Nếu tính tỷ lệ số sâu mọt trong hệ thống NN mà đội ngũ quản trị quĩ bảo hiểm là một bộ phận, thì ai dám cá cược tiền già không thành khói?
    Chót cùng cái tài quản lý nói chung của đảng là nước ngoài cứ cho vay, ta cứ phá, ai tin nền kinh tế này không vỡ nợ?

    Cho nên dân có lý do không tin vào tương lai quĩ bảo hiểm.