Trần Hồng Phong - Công an bắn hạ kẻ dìm nước cháu bé - liệu đã thật sự không còn cách nào khác?

  • Bởi deholy
    07/09/2015
    2 phản hồi

    Trần Hồng Phong

    Pháp luật cho phép người thi hành công vụ bắn hạ kẻ có hành vi phạm tội, khi đối tượng có hành động chống đối, gây ra, hoặc tiềm ẩn khả năng nguy hiểm đến tính mạng một cách ngay lập tức - của người thi hành công vụ, người khác. Ngoài ra, khi một nạn nhân vì lý do chống trả khi bị hung thủ có hành vi đe dọa đến tính mạng của mình, thậm chí có thể giết hung thủ mà vẫn không bị truy cứu về tội giết người. Nhưng trong trường hợp dưới đây, một trưởng công an huyện bắn hạ một thanh niên khi người này đang có hành vi "dìm nước" một cháu bé 13 ngày tuổi, liệu có thực sự là cần thiết? Hay chính xác hơn, là liệu có quá sớm và không còn cách nào khác? Kết quả là một mạng người (mới 26 tuổi) liệu có quá đắt nếu chỉ vì mục đích ngăn chặn hành vi phạm tội?


    Công an thị trấn Dương Đông trực gác bên ngoài nơi lưu giữ xác Nguyễn Văn Hữu - Ảnh: H.Trung (ảnh báo Tuổi Trẻ)

    Hôm nay 6-9-2015, trên báo Tuổi Trẻ có đăng bài "Công an bắn hạ kẻ dìm nước bé 13 ngày tuổi", nội dung tóm gọn như sau:

    Lúc 2h45 ngày 6-9-2015, sau khi nhậu say, một thanh niên tên Nguyễn Văn Hữu (26 tuổi) đến nhà chị Trương Thị Cam Ly, anh Trương Việt Hùng (em chị Ly) la lối, đập phá đồ đạc và bất ngờ vào xông buồng của chị Ly dùng đá đập vào đầu khiến chị Ly bất tỉnh.

    Sau đó Hữu nắm hai chân con của chị Ly (13 ngày tuổi) đi ra ngoài đe dọa giết cháu bé. Lúc này công an đến nơi vận động, thuyết phục nhưng Hữu không nghe.

    Khi thấy Hữu nắm hai chân cháu bé nhúng vào bồn nước, thiếu tá Lê Minh Chánh - trưởng công an thị trấn Dương Đông - đã rút súng ngắn, bắn một phát trúng bụng Hữu và sau đó nhanh chóng ôm cháu bé ra khỏi bồn nước. Đến 8g30 sáng cùng ngày Hữu đã chết.

    -------------

    Bình luận của luật sư Trần Hồng Phong

    1. Trước hết, tôi có đọc nhiều comment của bạn đọc báo Tuổi Trẻ đăng dưới bài báo, hầu như tất cả đều đồng tình với việc bắn hạ đối tượng Nguyễn Văn Hữu. Những lý do được nêu ra là "cần phải loại bỏ loại cặn bã này đi cho xã hội ổn định", "hành động kịp thời chính xác", "phải quyết đoán như vậy thì mới trấn áp được tội phạm", "rất dũng cảm", "phải như thế mới được, phải cứu người" ... Tôi hoàn toàn tôn trọng quan điểm và ý kiến của tất cả mọi người. Nhưng trong phần bình luận của mình dưới đây, tôi nêu suy nghĩ và đánh giá qua lăng kính của một luật sư, thiên về pháp luật, chứ không suy nghĩ theo cảm xúc, cảm tính.

    2. Cũng như tất cả mọi người, tôi chắc chắn không bao giờ có ý ủng hộ hay bao biện cho hành vi hết sức nguy hiểm, trực tiếp đe dọa đến tính mạng cháu bé như Nguyễn Văn Hữu đã thực hiện. Thậm chí có thể nói luôn là nếu hành vi đó không được phát hiện và ngăn cản hiệu quả, thì có thể em bé đã không còn sống, Hữu sẽ bị truy tố về tội danh và phạm tội giết người - với tình tiết tăng nặng là giết trẻ sơ sinh.

    3. Nhưng vì một mạng người đã phải trả, nên vấn đề cần làm sáng tỏ ở đây là: hành động nổ súng đoạt mạng Nguyễn Văn Hữu (bắn hạ) - trong bối cảnh và tình huống như vậy có thực là cần thiết, hợp lý chưa? Và về mặt pháp luật, hành động ấy có đúng với quy định của pháp luật hay không?

    Thông thường, thì người thi hành công vụ có quyền nổ súng bắn hạ khi đối tượng có hành vi chống đối, phản ứng mạnh, đe dọa đến an toàn, trật tự trong khu vực hay cho những người thi hành công vụ hoặc người khác. Chẳng hạn như khi đối tượng đang cầm trong ya một quả mìn và đe dọa sẽ cho mìn nổ, dẫn đến có thể gây sát thương cho những người xung quanh. Hoặc đối tượng có súng và có thái độ bất hợp tác, có thể bắn trả hay tấn công người thi hành công vụ...

    Nói chung, pháp luật hình sự có một nguyên tắc là chấp nhận một người có thể có hành vi "có dấu hiệu vi phạm pháp luật", hay thực hiện những hành động có thể gây thiệt hại, thậm chí gây chết người - nhằm mục đích để ngăn chặn và tránh một thiệt hại khác (có thể) ở mức độ lớn hơn, nghiêm trọng hơn. Chẳng hạn như người tài xế có thể cho xe ô tô đâm vào tường, đâm vào bên đường ít người khi có sự cố bất ngờ về kỹ thuật, để tránh đâm vào đoàn người có số lượng lớn hơn (gây chết nhiều người).

    Hay ngay cả nạn nhân, khi bị đối tượng trực tiếp đe dọa đến tính mạng (chẳng hạn như đang dùng súng chỉa vào người mình), có thể sử dụng những biện pháp mang tính đáp trả, phòng vệ - như dùng dao gây thương tích, hay thậm chí đâm chết hung thủ - thì vẫn không bị truy tố về tội giết người (mà chỉ là tội "Tội cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khoẻ của người khác do vượt quá giới hạn phòng vệ chính đáng" chẳng hạn - xem điều luật bên dưới)....

    Nói chung, trong những trường hợp như nêu ở trên, thì việc "bắn hạ" hay dùng bất kỳ biện pháp nào đó để "xóa sổ" hoặc "vô hiệu hóa" chủ thể đang có hành vi phạm tội là rất cần thiết, hợp lý. Không có gì phải bàn cãi.

    4. Quay lại tình huống cụ thể của vụ việc nêu trong bài báo, hành vi dìm nước, nhúng đầu cháu bé xuống nước của đối tượng Hữu - nếu xét ở phương diện hình thức (dấu hiệu khách quan) thì đúng là hành vi giết người. Tuy nhiên, khi đó lực lượng công an đã có mặt đông đủ và trong bối cảnh hung thủ không có hung khí/vũ khí trong tay, thì theo tôi việc bắn hạ như vậy là chưa thực sự hợp lý. Hay nói đúng hơn là theo tôi, vẫn còn quá sớm để phải bắn hạ. Vì lúc này phía công an vẫn còn nhiều lựa chọn khác có thể áp dụng trước: chẳng hạn như bắn chỉ thiên, hoặc có thể bắn vào chân, khu vực ít nguy hiểm trên cơ thể đối tượng. Hay là thậm chí cứ nhào vào đánh, vật đối tượng ... Thiết nghĩ không phải là quá khó để không thể thực hiện.

    Tất nhiên, tôi có phần chủ quan khi nói rằng nếu áp dụng những biện pháp khác như kể ở trên, thì sẽ có hiệu quả, sẽ giải quyết được tình huống. Nhưng cũng không có lý do gì để không thực hiện trước những biện pháp như vậy. Vì sao?

    5. Vì nói gì thì nói, tính mạng của con người vẫn luôn là tài sản quý nhất. Cho nên người ta chỉ nên kết liễu một con người khi không có lựa chọn nào khác. Hoặc khi người đó bị tuyên án tử hình vì một hành vi phạm tội đặc biệt nghiêm trọng nào đó. (gọi là 'đền tội", "trừng trị").

    6. Không hiểu sao, sự việc bắn hạ này làm tôi bỗng liên tưởng (không có ý so sánh) đến hành động của cảnh sát Trung Quốc những năm gần đây - khi họ đã bắn hạ hàng loạt người Cáp Nhĩ Tân ở Tân Cương, Trung Quốc. Xuất phát từ việc dân vùng Tân Cương muốn ly khai, họ đã có những hành vi phản đối quá khích như: đặt bom, tự thiêu ... Và có vẻ chính sách ứng phó của Chính phủ Trung Quốc là bắn hạ ngay lập tức khi thấy người nào có ý định tự thiêu, hay có hành vi khủng bố ... mà không cần phải qua khâu bắt giữ, điều tra, xét xử theo lối thông thường. Còn nhớ năm rồi có vụ một nhóm người Cáp Nhĩ Tân đã vượt biên giới trái phép qua phía Việt Nam, khi đó cảnh sát Trung Quốc đã đổi theo "bắn hạ"thay vì bắt giữ, mang về nước xét xử.

    7. Nói tóm lại, có thể là do tôi không ở trong bối cảnh thực tế của vụ việc, nên không hình dung hết sự gay cấn, hoặc có phần chủ quan. Hoặc tinh thần cương quyết chống tội phạm của tôi không được cao lắm. Nhưng quan điểm của tôi là việc công an bắn hạ đối tượng Nguyễn Văn Hữu mà báo Tuổi Trẻ nêu, là có phần quá sớm, chưa thực sự cần thiết và hợp lý. Bất luận thế nào, thì việc thanh niên Nguyễn Văn Hữu bị tước mất mạng sống là một hậu quả rất đáng tiếc.

    ................

    8. Cập nhật: Theo thông tin mới nhất (trong bài: Thiếu tá bắn kẻ dìm nước cháu bé: "Tôi hành động đúng!" - đăng trên báo Tuổi Trẻ sáng 7-9-2015), thì công an đã có bắn chỉ thiên trước khi bắn hạ đối tượng. Vì rằng phần bình luận này mang tính chất thuần túy về khoa học pháp lý, chứ không nhằm mục đích nói xấu ai, nên chúng tôi vẫn giữ nguyên toàn bộ quan điểm nêu trên.

    Và tôi cũng thấy hơi bất ngờ khi tuyệt đại đa số ý kiến bạn đọc trên các báo đều lên tiếng ủng hộ và khen ngợi hành động "quyết đoán" của trưởng công an huyện. Tức là tôi thuộc phe quá ... thiểu số. Nhưng cũng xin nói luôn là điều đó không ảnh hưởng đến quan điểm của tôi. Qua những thông tin mới nhất được cập nhật, bổ sung trên các báo, quan điểm của tôi là có thể bắn, nhưng không/chưa cần thiết đến mức "bắn hạ".

    Chủ đề: Pháp luật

    Hãy chia sẻ suy nghĩ của bạn

    2 phản hồi

    Tôi thấy nổ súng là đúng.. ngăn chặn một hành vi đe dọa dẫn đến cái chết của người khác (đứa bé mới 13 ngày tuổi, bất cứ hành vi nào của tên cô hồn kia đều có thể làm em bé mất mạng) thì người đe dọa phải bị loại trừ ngay khi có cơ hội. Tôi cực kì căm thù cộng sản (cũng không ưa việt nam cộng hòa), nhưng tôi đồng tình với anh cảnh sát này.
    Tên cô hồn này là 1 tên mà trong đám tù nhân vừa mới được tha? phải không hả Nguyễn Xuân Phúc?

    Quyết định đuổi việc Lê Diễn Đức của RFA gửi thông điệp tới các cộng tác viên với một số cơ quan truyền thông hải ngoại rằng "các người phải bẻ cong ngòi bút chửi cộng sản và không được đụng chạm đến Hoàng Cơ Minh thì mới không bị mất việc".