Yuval Noah Harari - Tại sao con người lại thống trị thế giới?

  • Bởi Khách
    24/08/2015
    15 phản hồi

    Yuval Noah Harari
    Athena, cộng tác viên Dân Luận, chuyển ngữ


    Loài người đang thống trị hành tinh này.

    70.000 năm trước, loài người chỉ là loài động vật chẳng có nghĩa lý gì đối với trái đất. Điều quan trọng nhất mà chúng ta biết về người tiền sử đấy là họ chẳng đóng vai trò gì đáng kể. Ảnh hưởng của người tiền sử đến trái đất rất nhỏ, có khi còn nhỏ hơn cả loài sứa, chim gõ kiến hay ong vò vẽ.

    Tuy nhiên, ngày nay loài người đang thống trị hành tinh này. Chúng ta đã đạt đến sự thống trị đó như thế nào? Chìa khóa trong việc biến chúng ta từ một loài khỉ chui rúc trong một góc của châu Phi thành những người cai trị thế giới là gì?

    Chúng ta thường tìm kiếm sự khác nhau giữa loài người và các loài động vật khác ở cấp độ cá thể. Chúng ta muốn tin rằng có điều gì đó đặc biệt về cơ thể người hay bộ não người giúp mỗi cá thể người siêu cấp hơn hẳn so với một con chó, một con lợn, hay một con tinh tinh. Nhưng có một thực tế đáng xấu hổ là khi so sánh một-với-một thì con người chẳng khác gì con tinh tinh. Nếu bạn đặt tôi và một con tinh tinh lên cùng một hoang đảo để xem con nào sinh tồn tốt hơn, tôi sẽ đặt cược vào con tinh tinh.

    Điểm thực sự khác biệt giữa chúng ta và các loại động vật khác nằm ở cấp độ tập thể. Con người thống trị thế giới bởi vì chúng ta là loài duy nhất có thể hợp tác một cách linh hoạt ở số lượng lớn. Loài kiến và loài ong cũng có thể làm việc với nhau với số lượng cá thể lớn, nhưng chúng làm theo cách rất cứng nhắc. Một một tổ ong phải đối mặt với mối de dọa hoặc cơ hội mới, các con ong không thể thiết lập lại hệ thống xã hội qua một đêm để đối phó tốt hơn. Ví dụ, chúng không thể hành quyết ong chúa và thiết lập nền cộng hòa. Sói và tinh tinh hợp tác với nhau có phần linh hoạt hơn kiến, nhưng chúng chỉ có thể làm vậy với số lượng cá thể ít ở mức độ họ hàng. Đối với loài sói và tinh tinh, sự hợp tác dựa trên sự quen biết cá nhân. Ví dụ nếu tôi là một con tinh tinh và tôi muốn cộng tác với bạn, tôi phải cực kỳ kiểu rõ về bạn như: Bạn là loài tinh tinh gì? Bạn có phải là một con tinh tinh tốt bụng không? Hay bạn rất xấu tính? Làm sao tôi có thể cộng tác với bạn trong khi tôi không biết bạn?

    Chỉ có duy nhất người thông minh (hay còn gọi là Homo sapiens) có thể hợp tác với nhau cực kỳ linh hoạt với số lượng người vô hạn. Với số lượng một-với-một hay mười-với-mười, loài tinh tinh có thể hợp tác tốt hơn chúng ta. Nhưng để 1000 người thông minh đấu với 1.000 con tinh tinh thì người thông minh có thể chiến thắng dễ dàng vì đơn giản là 1.000 con tinh tinh không bao giờ có thể hợp sức hiệu quả được. Đặt 100.000 con tinh tinh vào phố Wall hay sân vận động Yankee sẽ xảy ra hỗn loạn nhưng đặt 100.000 người vào đó, chúng ta sẽ có mạng lưới thương mại và các cuộc thi thể thao.

    Tất nhiên không phải lúc nào hợp tác cũng mang lại điều tốt đẹp. Tất cả những điều kinh khủng mà con người đã tạo ra trong suốt tiến trình lịch sử đều là sản phẩm sự hợp tác. Các nhà tù, cơ sở giết mổ và trại tập trung cũng là hệ thống của sự hợp tác. Loài tinh tinh thì chẳng có nhà tù, cơ sở giết mổ hay trại tập trung.

    Tuy nhiên làm thế nào mà chỉ duy nhất con người mới có khả năng hợp tác linh hoạt, dù là để chơi trò chơi, giao dịch thương mại hay chém giết nhau? Câu trả lời nằm ở trí tưởng tượng của chúng ta. Chúng ta có thể hợp tác với những người lại bởi vì chúng ta muốn tạo nên những câu chuyện không có thật, lan truyền chúng và thuyết phục hàng triệu người lạ khác tin vào chúng. Miễn là mọi người đều tin vào một thứ ảo tưởng thì tất cả sẽ tuân theo luật lệ chung và từ đó có thể hợp tác hiệu quả.

    Đó chính là điều mà con người có thể làm được. Bạn sẽ không bao giờ thuyết phục nổi một con tinh tinh đưa cho bạn quả chuối của nó bằng cách hứa rằng sau khi nó chết, nó sẽ được lên thiên đường và ở đó nó sẽ được ban tặng rất nhiều chuối vì nó đã làm nhiều việc tốt. Chẳng có tinh tinh nào lại đi tin vào câu chuyện đó cả. Chỉ có con người mới tin vào những thứ kiểu như vậy thôi. Đó là lý do vì sao chúng ta thống trị thế giới trong khi tinh tinh bị nhốt trong sở thú và các phòng nghiên cứu.

    Thật dễ dàng khi chấp nhận các mạng lưới tôn giáo về sự hợp tác dựa trên những lời nói không có thật. Mọi người xây thánh đường cùng nhau hay thực hiện các cuộc thập tự chinh bởi vì họ tin vào những câu chuyện như nhau về Chúa và Thiên đường. Tuy nhiên điều tương tự cũng đúng với tất cả những tổ chức khác với cùng số lượng người. Ví dụ như hệ thống pháp lý của chúng ta. Ngày nay, phần lớn các hệ thống pháp lý dựa vào niềm tin về nhân quyền. Nhưng nhân quyền lại không có thật, giống nhau Chúa trời và Thiên đường. Trong thực tế, loài người chẳng có quyền nào cả, cũng giống như tinh tinh hay chó sói vậy. Mổ xẻ một con người ra thì bạn cũng chẳng tìm thấy quyền nào trong đó cả. Điểm duy nhất nơi mà nhân quyền tồn tại nằm trong chính những câu chuyện mà chúng ta tạo ra và kể với những người khác. Nhân quyền có thể là một lời nói dối cực kỳ hấp dẫn, nhưng lại là lời nói dối duy nhất.

    Các cơ chế tương tự chính là hoạt động của nền chính trị. Giống như chúa và nhân quyền, các quốc gia cũng không có thật. Một ngọn núi là có thật bởi bạn có thể nhìn thấy nó, chạm vào nó, ngửi thấy nó. Tuy nhiên Mỹ hay Israel lại không có thật. Bạn không thể nhìn thấy nó, chạm vào nó hay ngửi thấy nó. Nó chỉ đơn giản là những câu chữ mà loài người tạo ra rồi sau đó bị gắn chặt lấy.

    Mạng lưới kinh tế cũng là điều tương tự. Ví dụ, một tờ dollar. Bản thân nó không hề có giá trị. Bạn không thể ăn nó, uống nó hay mặc nó. Nhưng theo một số người nói dối bậc thầy như Chủ tịch Cục Dự trữ Liên bang hay tổng thống Mỹ lại thuyết phục chúng ta rằng cái tờ giấy màu xanh xanh đó đáng giá năm quả chuối. Miễn là hàng triệu người đều tin vào điều đó thì tờ giấy màu xanh này nghiễm nhiên đáng giá năm quả chuối. Giờ tôi có thể đến siêu thị, đưa tờ giấy xanh vô giá trị này cho một người hoàn toàn xa lạ, và nhận được những quả chuối thật. Hãy thử làm điều đó với con tinh tinh xem kết quả sẽ thế nào.

    Thật sự, tiền chính là sản phẩm tưởng tượng thành công nhất mà con người nghĩ ra. Không phải ai cũng tin vào Chúa, hay nhân quyền hay Hợp chủng quốc Hoa Kỳ nhưng ai cũng tin vào tiền, và tất cả mọi người đều tin vào tờ tiền dollar. Ngay cả Osama bin Laden cũng vậy. Ông ta căm ghét văn hóa Mỹ, tôn giáo Mỹ và chính trị Mỹ - nhưng ông ta đặc biệt hứng thú với dollar Mỹ. Và ông ta chẳng thấy có vấn đề gì với điều đó cả.

    Tóm lại, trong khi tất cả loài vật khác sống trong môi trường khách quan của sông suối, cây cối và sư tử thì chúng ta, loài người lại sống trong thế giới kép. Đúng vậy, vẫn có sông suối, cây cối và sư tử trong thế giới của chúng ta nhưng trên tất cả hiện thực khách quan đó, chúng ta đã xây dựng nên một lớp hiện thực thứ hai, bao gồm những thứ không có thật như Liên minh Châu Âu, Chúa trời, tiền và nhân quyền.

    Và khi thời gian trôi đi, tất cả những thứ đó sẽ trở nên mạnh mẽ hơn, đến mức chúng ta trở thành lực lượng quyền lực nhất trong thế giới này. Sự sống của cây cối, sông suối và các loài động vật giờ phải phụ thuộc vào mong muốn và quyết định của những thực thể ảo như Hoa Kỳ và Ngân hàng Thế giới – những thực thể chỉ tồn tại trong trí tưởng tượng của chính chúng ta.

    Nguồn: http://ideas.ted.com/why-humans-run-the-world/

    Hãy chia sẻ suy nghĩ của bạn

    15 phản hồi

    Trúc Xinh viết:
    Theo tôi giả thuyết khối não to thì thông minh hơn khôi não nhỏ không đứng vững. So sánh óc con voi và con người. Người óc nhỏ hơn voi nhưng vẩn là quản tượng chứ voi không thể quản người. Các con khủng long với khối óc to hàng trăm lần hơn người bị tuyệt chủng nhưng người thì không.

    Trúc Xinh cũng có lý, óc to không có nghĩa là thông minh. Thí dụ, một người trung bình có bộ óc nặng cỡ 1400 g, nhưng chưa chắc một "người bình thường" ấy thông minh hơn ông Anatole France, với bộ óc chỉ cân nặng 1000 g. Tuy nhiên, phải để ý là khi so sánh khối lượng óc giữa hai loài động vật, ta phải dựa trên sự cân xứng / proportionality (như tôi có ghi chú trong còm ở dưới, và như Tuan phamtominh đã minh xác là: "dung tích não so với cơ thể, ko thuần túy là độ to nhỏ."). Khi ấy ta không thể nói óc voi "lớn" hơn óc người được nữa. Nếu dựa trên cân xứng thì óc người "lớn" gấp 14 lần óc voi!

    Óc của khủng long không có lớn hơn óc người gấp cả trăm lần. Lấy con Stegosaurus làm thí dụ, nó nặng đến gần 5 tấn nhưng óc nó (theo sự khảo nghiệm về cái sọ) chỉ nặng có 80g, chưa tính đến cân xứng gì cả!
    Tuy vậy, óc to óc nhỏ không phải là yếu tố đáng tin cậy để đánh giá sự thông minh, đúng như Trúc Xinh đã viết ở dưới.
    Chuyện đứa bé lớn lên trong rừng chỉ là giả tưởng, và có lẽ sẽ không có ai làm thí nghiệm kiểu đó để chứng minh đâu. Việc tôi giả định đứa bé ấy nếu lớn lên trong rừng thì vẫn khôn hơn con linh tinh là dựa trên căn bản tiến hoá giữa hai loài động vật hữu nhũ rất gần nhau: người và linh tinh. Con người đã tiến hoá và có bộ óc lớn, phức tạp, đa năng hơn óc con linh tinh. Đứa bé lớn lên trong rừng tuy không có ngôn ngữ và bất kỳ kiến thức lưu truyền từ thế hệ trước nào để lại, nhưng nó vẫn có cùng bộ óc như những người khác, một bộ óc đã được thiên nhiên uốn nắn lại khác với óc con linh tinh sau hơn 6 triệu năm. Vì thế, tôi nghĩ việc giả định rằng người rừng vẫn thông minh hơn con linh tinh là hợp lý, và có cơ sở, tuy không có bằng chứng.

    ( Bai viet tu 4.2012 ben x-cf - Xin phep Admin ).

    Trich, da luoc bot nhung chu kho doc :
    " Khong biet co khi nao nuoc Anh nghi toi y tuong cung cac nuoc Bac Au lap Khoi Bac Au ( KBA ) voi dong tien SUPEREURO ? Mot khoi dong deu nhu vay han se manh va tron tru hon Khoi Lien Au ( KLA ) hien nay. KBA se la mot doi tac canh tranh thuc su voi HoaKy, chu khong tiem an mot doi dau.
    Mo hinh KLA hien tai thanh lap co nhieu yeu to chinh tri chi phoi. Co the suy doan rang neu khong lo ngai anh huong cua HJ lan at thi chua han KLA da duoc hai ong lon Duc - Phap cho ra doi. Chinh ly do sau xa nay nen sau KLA voi va tang so luong thanh vien bat chap nhieu di biet.
    Dinh cao cua cuoc day nhanh toc do mo hinh KLA la su ra doi cua ding EURO. Di nhien dong nguoi hon thi nhieu tien hon, lam duoc viec lon hon, nhung khong co nghia la dong tien se tu nhien manh len, nhat la khi '1 ong lam thi 9 ong an' nhu hien nay.
    Van de ton tai cua KLA phu thuoc rat nhieu vao cai tui tien cua '1 ong' lon va mo rong mieng toi co nao, va '9 ong' kia co chiu nhin bot hay khong? !
    Xua kia chi vi bat dong ngon ngu ma mo hinh Thap BaBen da phai do dang.

    Hình như vấn đề mà Lexicon đưa ra là dung tích não so với cơ thể, ko thuần túy là độ to nhỏ.
    VD não voi & khủng long có thể rất là to, nhưng so với body của chúng nó thì vẫn hoàn toàn ko đáng kể
    Và khía cạnh này cũng chỉ nói lên khả năng "có thể nhận thức được thế giới xung quanh", nhất trí với quan điểm về vị trí & giá trị của con người dựa vào trí tuệ được truyền lại qua các thế hệ

    Lexicon khi phản biện Tân sinh nêu lên ý tưởng dung tích của bộ óc người và khỉ (người có não 3 lần hơn tinh tinh) và giả định nếu 1 em bé sống hoang trong rừng vẫn khôn hơn tinh tinh. Ta thử xét xem suy đoán người khôn là do có bộ óc to.

    Theo tôi giả thuyết khối não to thì thông minh hơn khôi não nhỏ không đứng vững. So sánh óc con voi và con người. Người óc nhỏ hơn voi nhưng vẩn là quản tượng chứ voi không thể quản người. Các con khủng long với khối óc to hàng trăm lần hơn người bị tuyệt chủng nhưng người thì không.

    Lập luận thứ hai em bé lớn trong rừng là giả định, chưa có thí nghiệm, không có khảo sát và đánh giá nên giá trị kết luận là người rừng khôn hơn động vật là đáng ngờ.

    Cho nên sự suy luận cái gốc làm con người thống lĩnh muôn vật nhờ sự thông minh -vì có ngôn ngữ từ đó có chữ viết, trường học- để giữ cho kiến thức các thế hệ tồn tục và phát triển) vẫn vững vàng.

    Http://danquyenvn.blogspot.com/2015/08/su-ang-so-cua-nuoc-my.html
    28.8.2015 - SU 'DANG SO' CUA NUOC MY -- Dai tuong Luu A Chau ( TQ ).

    ( Day la trich phan luoc dich bai dien van cua Dai tuong Luu A Chau, hien dang la Chu nhiem Chinh tri luc luong Khong Quan cua Quan Khu Bac Kinh )

    Trich : " ...'Sau khi toan the moi nguoi dong y, ho moi danh bon khung bo ... '
    'dan chu' la gi? Day chinh la Dan Chu. Y tuong 'dan chu' da tham vao sinh mang nguoi My, vao trong mau xuong ho. Mot dan toc nhu the ma khong hung thinh thi ai hung thinh?. Mot dan toc nhu the ma khong thong tri the gioi thi ai co the thong tri the gioi? ! "
    - Dai tuong LUU A CHAU.

    Co hai dua tre uynh lon. Tan cuoc, chua biet dung sai, nhung muon lhoa hop, hoa giai' duong nhien dua 'thang cuic' phai chia tay ra truoc.

    Truoc nay, moi khi noi toi chuyen doan ket, hoa giai o VN, nguoi ta nghi ngay toi moi quan he bi tham giua CQCSVN voi Nguoi Viet ty nan CS Hai ngoai. Nhung thud ra, CQCSVN hien tai can phai hoa giai voi ngay chinh nguoi dan trong nuoc, ngung doi xu tan nhan voi ho trong moi truong hop.

    Phuong cach dung 'nhung gia tri chung', nhung ly thuyet 'thanh/bai - vui/buon cua the gioi de khuyen ran nguoi Viet ve doan ket, e rang se chi nhu 'dan gay tai trau'. Loi khong tai nguoi dan, loi tai CQ CSVN muon duy tri mot XH chia re bang cach phan phoi loi loc theo thu doan phan biet 'dang vien/dan thuong', tao ra 2 loai cong dan trong mot dat nuoc. Mot CQ luon la tam guong doi tra khien toan dan phai song trong su gia doi. Mong muon su doan ket o mot dat nuoc 'khong chiu phat trien', mot dat nuoc 'khong giong ai', mot dat nuoc voi 2 loai cong dan thi chi la 'doi minh, lua nguoi'

    ' Nuoc Israel kho ma ton tai neu cac nuoc thu dich xung quanh biet hop suc nhau hon! '

    Con nguoi thuong ban chuyen muon loai duoi goc nhin cua minh, boi vi no tu cho minh co quyen do. Thuc ra truoc thien nhien, van vat deu binh dang. Trai dat se my mieu hon, va Me Thien Nhien se bot dau long hon, neu con Nguoi chi thong minh ngang con Tinh Tinh!

    Nguoi Da do ( Indian ) co cau thanh ngu " Khi giac mo tro thanh su that thi rac roi da toi rat gan " noi len le hop tan, tan hop trong troi dat. Loai nguoi thong minh hon loai vat nen biet hop suc nhau ma thong tri the gioi. Nhung cung vi tri thong minh ma loai nguoi se lai huy diet the gioi. Nguoi ta ca ngoi su 'hop' boi vi muc dich chua dat. Khi dat roi thi cai su 'hop' lai la mot chuong ngai, nen mau thuan phat sinh dan den 'tan'. Ngay tu khi con nguoi co oc chiem huu la da xuat hien chu trinh nay roi. Boi le do, the gioi se duoc huong su yen on lon giua nhung bat on nho. 'Thai thi Qua'! Yen on qua de sinh chuyen lon.

    Tác giả viết:
    Tuy nhiên làm thế nào mà chỉ duy nhất con người mới có khả năng hợp tác linh hoạt, dù là để chơi trò chơi, giao dịch thương mại hay chém giết nhau? Câu trả lời nằm ở trí tưởng tượng của chúng ta. - See more at: https://www.danluan.org/tin-tuc/20150824/yuval-noah-harari-tai-sao-con-nguoi-lai-thong-tri-the-gioi#sthash.DSNQkSRf.dpuf

    Không, câu trả lời không nằm ở "trí tưởng tượng của chúng ta" mà nằm ở trí thông minh vượt trội của chúng ta (loài người) mà không có loài động vật nào có thể so sánh. Chính trí thông minh là gốc rễ và là nguồn gốc tại sao con người có trí tưởng tượng. Câu hỏi thực sự phải là: Tại sao con người chúng ta lại thông minh vượt trội? Cái này triết học không trả lời được. Chính toàn bộ nền khoa học cũng chưa trả lời được mà chỉ đang đoán mò dựa trên những lí thuyết không bao giờ có thể được kiểm chứng đầy đủ.

    Con người dù thông minh nhưng không thể là siêu nhiên. Một con chim ở trong cái lồng có thể nhìn thấy và hiểu biết toàn bộ cái lồng chăng?

    Admin viết:
    Một bài dịch hay và đáng chú ý nhưng chỉ nhận được lượng đọc đáng khiêm tốn và những bình luận chăm chăm vào câu chữ mà không đánh giá bài viết một cách tổng thể.

    Hề hề hề, không phải chỉ câu nệ về câu chữ không thôi, mà có kẻ (ở dưới) còn chửi tác giả là "Thằng triết gia miệt vườn này" D:
    Những người tin "có ai đó ở trên trời" và tin từng "câu chữ" trong thánh kinh có thể bị bực bội, khó chịu khi đọc bài này (hay nghe bài nói chuyện), và càng tin bao nhiêu thì càng bực bội bấy nhiêu. Tôi đã đọc cuốn "Sapiens: A Brief History of Humankind."


    Tân sinh viết:
    1/Tuy nhiên có điếu qua quan sát ta thấy loài vật không có ngôn ngữ chữ viết và sách vở cũng như truờng học. Vì vậy kinh nghiệm và kiến thức thế hệ trước không có tính kế thừa cho thế hệ sau như của con người. Và vì vậy sự thông minh mai một đi khi loài vật chết.

    Giả sử một đứa bé sơ sinh lớn lên trong rừng (được sói nuôi vv. = đây chỉ là cái tiền đề giả tưởng, cốt để chứng tỏ quan điểm). Nó sẽ không có ngôn ngữ, không nghĩ trong đầu bằng chữ, không biết trái đất tròn, không biết làm lửa vv. Tuy nhiên nó vẫn thông minh hơn con sói và cả con khỉ tinh tinh vì bộ óc của nó lớn gấp ba so với óc con tinh tinh (proportionally). Chức năng của bộ óc là như thế: xử lý thông tin, liên kết các ý tưởng, vận dụng working memory, suy diễn, suy đoán, giả lập mô hình (simulate) về thực tại và tương lai để phỏng đoán vv. Với một bộ óc có tiềm năng như vậy, cộng với kinh nghiệm sống và sinh tồn của loài thú rừng, người rừng sẽ có kiến thức vượt xa con thú (mặc dù vẫn thua người ở hang động), tuy vậy anh ta dễ chết yểu vì thiếu thể lực, thiếu bộ khứu giác nhạy bén và sự nhanh nhẹn của con thú.


    Tân sinh viết:
    2/Cũng không chắc là quan sát của loài vật có thể được liên kết để tổng thề hoá rút thành qui luật, hay loại suy để có sự thật muốn tìm kiếm như con người, hoặc có thể phản tỉnh trên chính ý nghĩ cũa mình.

    Liên kết, tổng thể hoá, loại suy thuộc về những yếu tố đúc kết nên trí thông minh. Nếu con thú mà kém về các mặt ấy thì lời nhận định "chưa chắc con người thông minh hơn con thú" không có cơ sở nữa.

    Một bài dịch hay và đáng chú ý nhưng chỉ nhận được lượng đọc đáng khiêm tốn và những bình luận chăm chăm vào câu chữ mà không đánh giá bài viết một cách tổng thể.

    Bài phát biểu này là một phần của chương trình TED, một trương trình hội thảo toàn cầu với mục đích chia sẻ những ý kiến / tư tưởng đáng chú ý. TED đã mời rất nhiều nhân vật nổi tiếng thế giới trên nhiều lĩnh vực khác nhau chia sẻ quan điểm của mình, do đó người nào được mời cũng là một danh dự.

    Người phát biểu lần này là giáo sư Yuval Noah Harari thuộc trường Hebrew University of Jerusalem, và là tác giả cuốn sách nổi tiếng trên thế giới: "Sapiens: A Brief History of Humankind." Nói vậy để thấy rằng ông ta không phải là "triết gia miệt vườn" như có bác phê.

    Bài nói chuyện không có ý định so sánh trí thông minh của người và khỉ đột, mặc dù khi mở bài tác giả có nói rằng người và khỉ tương đồng đến kỳ lạ. Cái điểm nhấn của bài nói chuyện là khả năng hợp tác trên diện rộng, vượt qua cả biên giới quốc gia, vượt ra khỏi quy mô hợp tác của bất kỳ sinh vật nào tồn tại trên trái đất này, là điều khiến con người thành công. Để tạo được sự hợp tác hiệu quả này, con người cần chia sẻ những niềm tin chung, điều đó phần nào quay trở lại chứng minh trí thông minh của con người hơn các loài khác.

    Dựa vào bài nói chúng ta có thể nhìn lại vấn đề ở Việt Nam. Người Việt có chia sẻ những giá trị / niềm tin chung nào để có thể phát triển?

    Trich bai chu :
    " nhung co mot thuc te dang xau ho la khi so sanh 1 voi 1 thi con nguoi chang khac gi con Tinh Tinh. Neu ban dat toi va mot con TT len mot hiang dao de xem con nao sinh ton tot hon, toi se dat cuoc vao con TT ... "
    Binh :
    Nhung con TT khong the nghi ratro dong be de vuot bien duoc. So sanh kieu nay giong nhu so sanh Kim cuong that va Kim cuong nhan tao, nhin chung khong co gi khac nhau, nhung gia tri rat khac nhau.

    ' Tai sao con nguoi lai thong tri the gioi? ' - He, cau hoi thi nhu vay, nhung lai xoay vao uncle SAM! ._

    Bài viết này theo lối lý luận của các nhà triết học, rất chủ quan và phiến diện.

    Tôi nói nó không khoa học vì chưa có nghiên cứu đo đếm nào về trí thông minh và sự phát triển thông minh trên loài vật gần với con người nhất là loài tinh tinh. Phải có hai nghiên cứu một của con người, một cũa tinh tinh mới kết luận được.

    Tuy nhiên có điếu qua quan sát ta thấy loài vật không có ngôn ngữ chữ viết và sách vở cũng như truờng học. Vì vậy kinh nghiệm và kiến thức thế hệ trước không có tính kế thừa cho thế hệ sau như của con người. Và vì vậy sự thông minh mai một đi khi loài vật chết.

    Cũng không chắc là quan sát của loài vật có thể được liên kết để tổng thề hoá rút thành qui luật, hay loại suy để có sự thật muốn tìm kiếm như con người, hoặc có thể phản tỉnh trên chính ý nghĩ cũa mình.. Chính vì thế mà loài vật không biết tìm ra lửa, làm nông nghiệp thay vì hái lượm hay biết phát minh ra những dụng cụ. Còn tính cộng đồng, tính xã hội của loài ong, loài kiến ta thấy rất rõ. Có nhưng không cao như con người.

    Tóm lại chúng ta chỉ suy đoán trên quan sát chứ không có gì chắc chắn cả.

    Thằng triết gia miệt vườn này cũng có bài viết được "chuyển ngữ " , nghe như lí luận của Nguyễn minh Triết, Vũ đức Đam...
    Hì hì vui quá

    Buồn cười nhỉ..
    Cái người viết bài này lí luận về trí thông minh của con người bằng bộ óc của một con tinh tinh.
    Những đỉnh cao trí tuệ nhân loại hay có kiểu lí luận như bài viết này.