Nguyễn Tuấn - Khoa học Việt Nam và công bố quốc tế 2010 - 2014

  • Bởi deholy
    12/08/2015
    3 phản hồi

    Một trong những môn "thể thao" mà tôi hay chơi là theo dõi công bố quốc tế trong nghiên cứu khoa học của Việt Nam. Lần này, tôi thu thập dữ liệu về số bài báo khoa học từ VN công bố trên các tập san trong danh mục ISI, và so sánh với các nước khác trong vùng. Kết quả cho thấy tình hình vẫn chưa khá mấy so với 5 năm trước đây.

    Mức độ công bố khoa học của VN ra Quốc Tế trong 2010 - 2014

    Tính từ 2010 đến 2014, VN đã công bố được 9313 bài báo khoa học trên các tập san ISI. Đó là một thành tích đáng khuyến khích, vì số lượng có tăng nhanh trong vài năm gần đây. Chẳng hạn như chỉ riêng năm 2014, số bài báo công bố là 2493, cao gần gầp 2 lần so với năng suất năm 2010 (1331 bài). Tính trong thời gian 2010-2014, số bài báo khoa học VN tăng khoảng 18%/năm.

    Tuy nhiên, so với các nước trong vùng thì VN vẫn còn kém hơn Thái Lan, Mã Lai và Singapore. Điều đáng khích lệ là VN đã vượt qua Nam Dương và Phi Luật Tân, nên tôi không cần đưa hai quốc gia này vào bảng so sánh (mình không cần phấn đấu để bằng họ). Trong thời gian 2010-2014, Thái Lan công bố được 31231 bài, cao gấp 3.4 lần so với VN. Trong cùng thời gian, Mã Lai công bố được 42464 bài, cao hơn VN 4.4 lần. Còn Singapore thì cao hơn VN gần 6 lần. Trong tương lai gần, tôi nghĩ Mã Lai sẽ vượt qua Singapore, nhưng vẫn còn khá xa so với các "cường quốc" khoa học trong vùng như Đài Loan, Hàn Quốc, và Úc.


    Biểu đồ công bố khoa học ra quốc tế của VN so với các nước khác, 2010 - 2014

    Tuy nhiên, tốc độ tăng trưởng của các nước như Thái Lan và Mã Lai thì thấp hơn VN. Trong thời gian 2010-2014, tỉ lệ tăng trưởng về công bố quốc tế của Thái Lan chỉ ~6%/năm, và Mã Lai là 13%/năm. Lí do Thái Lan có vẻ chậm lại là vì do bất ổn về chính trị trong thời gian qua. Còn Mã Lai thì có chính sách khuyến khích nghiên cứu khoa học và công bố quốc tế, nên tỉ lệ tăng trưởng của họ rất đáng nể. Nhưng vì các nước vừa đề cập xuất phát từ cái nền cao hơn VN, nên cho dù họ có tỉ lệ tăng trưởng thấp, về lượng họ vẫn cao hơn VN.

    Dự đoán mức độ tăng trưởng về số lượng công bố khoa học của VN

    Nếu VN duy trì tốc độ tăng trưởng như hiện nay, thì đến năm 2020, số công bố quốc tế của VN chỉ bằng Mã Lai của năm 2005 và Thái Lan của năm 2007. Nói cách khác, về lượng chúng ta chậm hơn hai nước vừa kể trên dưới 10 năm.

    Nói tóm lại, số lượng công bố quốc tế của khoa học VN trong 5 năm qua có tiến độ đáng kể, nhưng vẫn còn kém hơn hai nước Thái Lan và Mã Lai khá xa. Điều đáng mừng là VN đã vượt qua Nam Dương và Phi Luật Tân (và 2 nước này không còn là "đối thủ" của VN nữa). Tôi từng nói rằng VN phải duy trì tốc độ tăng trưởng 30, thậm chí 50% mỗi năm, thì may ra mới có cơ hội sánh bằng với Thái Lan và Mã Lai trong tương lai, chứ với tốc độ hiện nay thì VN khó bắt kịp họ. Để làm việc đó (bắt kịp họ), VN cần phải triển khai nhiều biện pháp, kể cả mô hình tổ chức mới về nghiên cứu khoa học, và cải cách hệ thống phân bố ngân sách cho nghiên cứu khoa học từ cấp cơ sở đến trung ương, và phải mạnh tay dứt khoát loại bỏ tất cả những giáo sư và tiến sĩ dỏm

    Hãy chia sẻ suy nghĩ của bạn

    3 phản hồi

    HOÀI NAM viết:
    Có nơi nào mà nhà khoa học muốn đi dự hội nghị nước ngoài phải qua cả đống cơ quan từ địa phương đến thành uỷ hay trung ương?

    Bác có thể cho tôi ví dụ trường hợp nào ở đâu xảy ra như vậy được không? Tôi nghĩ những trường hợp như vậy có thể đã xảy ra từ thời nảo thời nao chứ bây giờ tôi thấy các bác ở VN đi dự hội nghị khoa học quốc tế hà rầm mà.

    Tôi thấy so sánh kiểu này đọc chơi cho vui chứ chưa thể kết luận điều gì:
    1) So sánh dựa trên tổng số bài ISI rất vô nghĩa vì rất nhiều tập san ISI đều là rác (IF, H-index, eigenvalue, ... rất thấp). Do đó thay vì dựa trên tổng số bài ISI công bố thì phải dựa trên tổng số impact factor công bố được.
    2) Cần phải xem các tác giả, đặc biệt là tác giả thứ nhất, tác giả đứng cuối, hay corresponding author có phải là người nước đó không nữa, nghĩa là công trình công bố khoa học đó thực sư do nhân sự của nước đó thực hiện. Có rất nhiều tác giả công bố được nhiều bài báo nhưng chỉ đóng vai trò thứ yếu trong bài báo (ví dụ chỉ làm statistics hay chỉ đóng góp dữ liệu nhỏ nào đó).
    3) Số lượng citation của các công trình sau khi được công bố. Số citation này phải đến từ các tác giả khác, có thể rộng hơn nữa phải từ các nước khác (chứ không phải cứ tự mình cite bài của mình).

    Nói chung không đơn giản kiểu như ông Tuấn so sánh mà cũng không phức tạp quá để có thể thực hiện một sự so sánh nghiêm túc hơn.

    Cám ơn tác giả. Chỉ có những số liệu như thế này mới nói lên khách quan năng lực nghiên cứu khoa học của VN còn thấp kém ra sao so với các nước khác. Quả vậy, nếu không có những số liệu của Thái Lan hay Malaysia thì tôi nghĩ rằng VN ta tiến bộ quá nhanh. Nhưng số liệu thực tế từ 2 quốc gia đó cho thấy VN còn quá chậm so với họ.

    Tôi nghĩ vấn đề là thể chế và con người. Thể chế ở VN hiện tại rất phản khoa học, không thể nào làm cho khoa học khá lên được. Có nơi nào mà những kẻ ngồi trong hội đồng xét duyệt đề tài nghiên cứu nhưng bản thân họ chưa bao giờ làm nghiên cứu, chưa bao giờ có công bố quốc tế? Chỉ có VN mới có cơ chế đó mà thôi. Nói cho gọn là thế này, nền khoa học VN hiện nay đang bị những kẻ bất tài và vô dụng điều hành và do đó họ là lực kiềm hãm phát triển khoa học. Do đó, tôi rất nhất trí với bác Tuấn là phải loại bỏ hết những giáo sư dỏm, những tiến sĩ dỏm.

    Có nơi nào mà nhà khoa học muốn đi dự hội nghị nước ngoài phải qua cả đống cơ quan từ địa phương đến thành uỷ hay trung ương? Hiệu trưởng đại học mà còn không biết hội nghị khoa học thật sự là gì. Đó là tình hình ở VN hiện tại. Đó là một cơ chế, một môi trường QUÁI ĐẢN nhất trên thế giới. Nó xuất phát từ ché độ cộng sản, từ chế độ công an trị. Do đó, thủ phạm chính là chế độ.

    Nhưng nếu loại bỏ những kẻ dỏm thì còn ai làm khoa học? Xin thưa còn chứ. Còn những nhà khoa học tử tế, những nhà khoa học làm thật, có công bố quốc tế. Con số này không nhiều, nhưng nếu đãi ngộ xứng đáng họ sẽ đóng góp tích cực hơn những kẻ ăn hại hiện nay.