Mạnh Kim - Tinh thần Nhật Bản

  • Bởi Admin
    09/08/2015
    2 phản hồi

    Mạnh Kim


    Trong nhà máy sản xuất bóng đèn Tokyo Shibaura Electric Co ngày 25-1-1951 (AP)

    Những ngày này, báo chí nói nhiều về sự kiện Hiroshima và Nagasaki nhưng gần như không tờ báo nào, kể cả Mỹ, đề cập đến sự phục hưng ngoạn mục của Nhật sau Thế chiến thứ hai. Sau 1945, Nhật tiêu điều tan nát với hơn 3 triệu người chết, khoảng 40% nhà máy và hạ tầng công nghiệp bị phá hủy; sản lượng công nghiệp rơi xuống mức bằng 15 năm trước. Năm 1950, thu nhập bình quân đầu người Nhật bằng Ethiopia và Somalia và kém hơn Ấn Độ 40%. Khắp nước Nhật vẫn còn nạn đói. Ngoại trưởng Mỹ John Foster Dulles từng nói, Nhật không thể kỳ vọng trở thành nhà xuất khẩu cho thị trường Mỹ vì “họ không làm được những thứ chúng ta cần”. Năm 1951, GNP Nhật là 14,2 tỉ USD, bằng ½ Tây Đức, ít hơn Anh ba lần, và chỉ bằng 4,2% Mỹ.

    Tuy nhiên, một thập niên sau, sản lượng kinh tế đã bắt đầu ngang bằng giai đoạn trước chiến tranh. Từ 1953-1965, GDP tăng hơn 9%/năm; sản xuất và khai thác khoáng sản tăng 13%; xây dựng 11%; hạ tầng 12%... Không đầy 20 năm sau chiến tranh, Nhật đã khiến thế giới kinh ngạc khi xuất hiện với một diện mạo hiện đại lộng lẫy qua việc tổ chức Thế vận hội Tokyo 1964. Đó cũng là năm ra đời tàu điện cao tốc shinkansen. Đến 1965, khu vực công nghiệp sản xuất đã sử dụng hơn 41% nhân lực (chỉ 26% cho nông nghiệp). Năm 1970, Nhật đã qua mặt tất cả nền kinh tế châu Âu, chiếm hơn 20% GNP Mỹ. Năm 1975, 30 năm sau chiến tranh, kinh tế Nhật đã hơn gấp đôi Anh. Và đến 1980, kinh tế Nhật đã trị giá 1.040 tỉ USD. Cụ thể, GNP Tây Đức tăng gấp 28,5 lần từ 1951-1980; Pháp 18,7 lần trong cùng thời gian; Anh 12,7 lần; Mỹ 8 lần; trong khi Nhật 73 lần!

    Điều gì giúp Nhật làm nên kỳ tích không tưởng? Tinh thần tôn trọng duy tân và mở cửa là những yếu tố chính giúp Nhật lập được một nền tảng vững như bàn thạch cho phát triển kinh tế. Từ thời Minh Trị (1868-1912), người Nhật đã đón nhận những tư tưởng khoáng đạt từ phương Tây khi khuyến khích thế hệ trẻ tiếp thu cái hay trong kiến thức khoa học phương Tây. Giai đoạn này, hàng ngàn sinh viên Nhật đã được gửi sang Mỹ và châu Âu; trong khi Nhật thuê hơn 3.000 người phương Tây đến nước họ để dạy khoa học hiện đại, toán, kỹ thuật và ngôn ngữ.

    Sau năm 1945, tinh thần duy tân Minh Trị, thật ra được thai nghén từ thời tướng quân Tokugawa (1600–1868), bắt đầu tái hiện, bằng chính sách giáo dục với mục tiêu tối thượng là hiện đại hóa đất nước. Ý chí kỷ luật cùng chính sách đề cao giáo dục đã trở thành hai trong số yếu tố bản lề mang lại sự thịnh vượng cho Nhật sau Thế chiến thứ hai. Công nghiệp Nhật bùng nổ, một phần, còn nhờ “triết lý” riêng cho hệ thống doanh nghiệp: Kaizen (“Cải thiện”), tức phải đổi mới và cải tiến liên tục. Cuối cùng, sự ổn định chính trị với hệ thống chính trị dân chủ cũng là yếu tố quan trọng giúp Nhật xây dựng được kỳ tích đáng nể nhất lịch sử châu Á hiện đại. Dù ý chí người dân có bằng thép đi nữa thì cũng chẳng giúp được gì cho công cuộc khôi phục và xây dựng, nếu nguồn vốn tái thiết quốc gia bị cắt xén do tham nhũng. Không thể nào và không bao giờ có thể kiến thiết được quốc gia, một cách bền vững, nếu hệ thống chính trị vừa phi dân chủ lại vừa tham nhũng nặng nề.

    ...

    11755399_10153743728054796_6898941878412989482_n.jpg
    Tokyo chụp từ trên không trung ngày 5-8-1955 (AP)
    11816848_10153743728384796_5564582457363226516_n.jpg
    Sinh viên được sử dụng làm “công nhân đẩy” để nhét hành khách lên tàu hỏa tại Tokyo (Library of Congress)
    1970620_10153743728489796_1576738595881607331_n.jpg
    Cô Tomiko Kawabata với chiếc tivi 8 inch mà Sony bắt đầu sản xuất hàng loạt vào ngày 5-1-1960 (AP)

    Nguồn:

    http://www.willamette.edu/~rloftus/postwareconomy.htm

    http://www.jref.com/society/japan_postwar_economic_miracle.shtml

    http://www.iun.edu/~hisdcl/h207_2002/jecontakeoff.htm

    http://factsanddetails.com/japan/cat16/sub110/item524.html

    http://archive.unu.edu/unupress/unupbooks/uu36je/uu36je03.htm

    Hãy chia sẻ suy nghĩ của bạn

    2 phản hồi

    Phản hồi: 

    Nói giời gì thì nói, phẩm chất của con người, đặc điểm của nền văn hóa hun đúc nên con người là quan trọng hàng đầu. Cứ nhìn trong nội bộ EU là thấy, Bắc Âu khác Nam Âu, mặc dù cũng là châu Âu dân chủ tự do, văn minh tiến bộ lâu đời. Đông Bắc Á khác xa Đông Nam Á, mặc dù cũng là châu Á đầu đen da vàng mũi tẹt. Bắc Mỹ khác xa Trung, Nam Mỹ mặc dù cũng là châu Mỹ được khám phá ra và khai thác, mở mang bởi người châu Âu :) Phẩm chất cốt lõi của dân tộc Nhật, đó là ý chí sắt đá cộng với tầm nhìn thông tuệ. Họ nhìn thấy rõ ràng con đường dài hun hút dẫn đến mục tiêu trước mặt, và kiên trì, nhẫn nại, ngẫng cao đầu, mắt hướng về phía trước, đi từng bước một vững vàng, không ngừng nghĩ, để mỗi ngày một tiến gần hơn đến mục tiêu.

    Phản hồi: 

    Nền kinh tế hậu chiến Nhật bản cho tới nay thăng trầm lên xuống chứ không chỉ có tiến lên một đường thẳng. Sau thập kỷ 1980 Nhật suy trầm cho tới nay.

    Tại sao Nhật bản tăng trưởng vượt bực từ 1960-1990? Không hẳn vì nguyên do duy nhất là tinh thần duy tân. Người ta có thể truy nguyên 3 lý do khác để tạo thành tích thần kỳ về kinh tế:

    Một là sự giúp đỡ của Mỹ cho một thứ như chương trình Marshall bên Âu châu Mỹ giúp Đức, tại Á châu Mỹ giúp Nhật để thành dân chủ, thịnh vượng chống lại sự bành trướng của khối Cọng sản. Cuộc chiến tranh Hàn quốc và Triều tiên cũng giúp Nhật xuất khẩu hàng hoá bán cho Mỹ để yểm trợ cuộc chiến này. Số hàng Nhật bán cho Mỹ trong giai đoạn này chiếm 1/3 doanh thu xuất khẩu.

    Hai là chính sách kinh tế của Nhật nặng sự can thiệp của Nhà Nước như tung tiền cho vay trong các dự án hạ tầng cơ sở và công nghiệp nặng. Vì vậy kinh tế Nhật luôn tăng trưởng nhanh. Trung quốc sau này cũng học chính sách này.

    Ba là doanh nghiệp Nhật có triết lý khá vượt trội. Họ không quan tâm lợi ích ngắn hạn như các công ty Mỹ, mà nghĩ tới lợi ích đường dài. Các doanh nghiêp cạnh tranh với nhau một cách triệt để luôn cho ra sản phẩm tốt hơn để chiếm lãnh thị trưởng: xe máy Honda bị Yamaha theo sát, hàng Sony có Toshiba kèn cựa. Xe hơi có Toyota thì có Honda, Nisan, Mitsubishi ... Ngoài ra doanh nhân Nhật có mối liên hệ suốt đời với công nhân của họ nên nhân công sống chết với hãng.

    Tuy nhiên lối thúc đẩy cho vay để sản xuất quá độ làm số nợ khó đòi gia tăng khi kinh tế toàn cầu suy giảm . Các nước suy thoái không mua hàng của Nhật như trước đây, các hãng Nhật không sinh lợi đủ để trả nợ. Nhật lâm vào suy thoái từ thập niên 1990 và đang cố thoát ra. Ngoài ra hệ thống chính trị Nhật bản bị các khối cử tri o ép- nông dân muốn hạn chế nông phẩm và thực phẩm nước ngoài trong khi nếu nhập khẩu thì dân Nhật sẽ giảm bớt chi phí thực phẩm được 1/3> Không phải nông dân Nhật kém năng suất nhưng vì người làm nông quá ít so với dân số nên giá thực phẩm gia tăng. Nếu dân Nhật tiết kiệm được 1/3 chi phí thực phảm bỏ tiền tiết kiêm để đầu tư thì kinh tế tiến thêm 1 bước. Bên cạnh đó nguồn nhân công của Nhật từ nông thôn về thành thị không còn dồi dào như thập niên 50 và 60. Dân Nhật mỗi ngày mỗi già, vì vậy giá nhân công không còn rẻ. Các hãng Nhật phải di cư ra nước ngoài để thuê nhân công rẻ. Mà làm ăn xứ người thì Nhật vô tình giúp kinh tế xứ khác, hãng Nhật chỉ mang được một phần lợi về xứ mẹ.

    Tóm lại chu kỳ thăng giáng của Nhật là như vậy.