Lưu Văn Minh - TPP: Việt Nam là nước hưởng lợi nhiều nhất

  • Bởi Admin
    09/08/2015
    0 phản hồi

    Lưu Văn Minh, cộng tác viên Dân Luận

    Hiệp định Đối tác xuyên Thái Bình Dương (TPP) có mục tiêu tham vọng đưa mức thuế quan của tất cả các mặt hàng trở về mức 0% đi kèm với cải cách về thể chế, tự do hóa thị trường, chính sách pháp lý, sở hữu trí tuệ, chất lượng sản phẩm và lao động.

    Sáng ngày 03/08/15, Hội thảo khoa học tác động của TPP và AEC – Hiệp định thương mại tự do ASEAN lên nền kinh tế Việt Nam do Viện nghiên cứu kinh tế và chính sách (VERP) cùng với Cơ quan hợp tác quốc tế Nhập Bản JICA tổ chức, tại hội trường tầng 2 khách sạn Sofitel Plaza, số 1 đường Thanh Niên, Hà Nội.

    Hiệp định Đối tác xuyên Thái Bình Dương (Trans – Pacific Partnership – TPP) mang đến cơ hội và thách thức cho các nước tham gia, gắn liền với chúng là những được và mất. Nhưng nó cũng làm thay đổi một loạt các khía cạnh như tăng trưởng, đầu tư, thương mại, giá cả, lao động... Tuy nhiên, mức độ mở cửa càng lớn đồng nghĩa với rủi ro từ bên ngoài càng cao và thậm chí có thể làm xấu đi những rủi ro nội tại. Người ta đã từng kì vọng khi Việt Nam ra nhập WTO, xuất khẩu và đầu tư tăng mạnh mẽ, nguồn vốn ồ ạt đổ vào. Nhập khẩu và đầu tư phụ thuộc lớn vào nước ngoài. Khi xảy ra khủng hoảng kinh tế thế giới 2008, Việt Nam ảnh hưởng cũng không hề kém. Điều đó để chúng ta thấy rằng, gia nhập TPP Việt Nam cũng không tránh được khủng hoảng nếu các nước thành viên trong khối có sự biến động.

    Nhóm chuyên gia Viện nghiên cứu kinh tế và chính sách trực thuộc Đại học Kinh tế - Đai học Quốc gia Hà Nội đã thực hiện báo cáo đánh giá tác động của TPP và AEC tới nền kinh tế Việt Nam dựa trên mô hình phân tích thương mại toàn cầu (GTAP) phiên bản 9. Mục đích của nghiên cứu đưa ra một đánh giá định lượng về những ảnh hưởng của việc tự do hóa thương mại khi tham gia TPP và AEC trên khía cạnh vĩ mô.

    Đến nay đã có 12 nước tham gia đàm phán với 19 vòng đàm phán chính thức. Đặc trưng chính của TPP là tiếp cận thị trường toàn diện, hiệp định khu vực toàn diện, các vấn đề thương mại xuyên suốt.

    Quan hệ thương mại giữa Việt Nam và các nước trong TPP.

    Cả TPP và AEC đề là những đối tác thương mại quan trọng của Việt Nam, đặc biệt, các nước trong TPP và AEC chiếm tới 51% thị trường xuất khẩu của Việt Nam trong năm 2014, đồng thời, nhập khẩu từ các thị trường này cũng đóng góp 38% vào tổng nhập của của Việt Nam.

    Thương mại Việt Nam với các nước TPP, kể từ năm 1990 cho tới nay, mặc dù xuất khẩu của Việt Nam tới các nước TPP liên tục tăng, tỷ trọng trong tổng xuất khẩu lại không ổn định qua các năm. Xuất khẩu sang các nước TPP đạt mức đỉnh điểm lên tới 50% xuất khẩu Việt Nam trong những năm đầu thập niên 90 và trong giai đoạn 2003 – 2007.

    Trong thập niên 90, Nhật Bản và Singapore luôn là hai đối tác thương mại quan trọng của Việt Nam khi mà xuất khẩu sang hai thị trường này có lúc lên tới 50% tổng xuất khẩu của Việt Nam. Kể từ năm 2002, xuất khẩu sang thị trường Mỹ tang nhanh chóng và đưa Mỹ trở thành thị trường xuất khẩu lớn nhất của Việt Nam. Đồng thời, trong thời kỳ này xuất khẩu sang thị trường Úc cũng tang nhanh và chiếm xấp xỉ 10% tổng xuất khẩu của Việt Nam. Kể từ cuộc khủng hoảng kinh tế thế giới năm 2008, tỷ trọng xuất khẩu sang các nước TPP giảm dần và ổn định ở mức 38%-39%.

    Trong các nước TPP, Việt Nam nhập khẩu chủ yếu từ bốn đối tác lớn bao gồm Malaysia, Singapore, Nhật Bản và Mỹ. Khác với xuất khẩu, tỷ trọng nhật khẩu từ các nước TPP đang có xu hướng giảm dần qua các năm, từ 39,3% năm 2000 giảm xuống còn 30% năm 2009 và hiện nay chỉ ở mức 30% trong năm 2014. Chủ yếu là do nhập khẩu từ Trung Quốc ngày càng chiếm tỷ trọng lớn trong cơ cấu nhập khẩu của Việt Nam. Trong năm 2014, nhập khẩu từ 11 nước TPP đạt 34,0 tỷ USD trong khi nhập khẩu từ phía Trung Quốc lên tới 43,9 tỷ USD và chiếm tới 29,6% tổng nhập khẩu.

    Về đầu tư nước ngoài trực tiếp vào Việt Nam. Xét cả về vốn đăng ký và số dự án, các nước TPP luôn là những nhà đầu tư lớn so với các nước trong khu vực. Tích lũy kế các dự án còn hiệu lực, mức độ đầu tư trực tiếp nước ngoài từ các nước TPP có xu hướng gấp đôi lượng vốn và số dự án đầu tư từ các nước trong khu vực ASEAN.

    Các nước tham gia chủ yếu là những nước có nền kinh tế phát triển như Nhật Bản, Singapore, Mỹ và đồng thời cũng là đối tác thương mại lớn với Việt Nam. Cho đến cuối năm 2014, hai trong số bốn quốc gia có tổng mức đầu tư trực tiếp nước ngoài lớn nhất vào Việt Nam đều là thành viên tham gia đàm phán TPP; 8 trong số 11 thành viên còn lại của TPP có khoảng 5,8 nghìn dự án đầu tư còn hiệu lực vào Việt Nam, chiếm 32,5% tổng số dự án. Trong đó dẫn đầu là Nhật Bản và Singapore lần lượt với 2531 và 1367 dự án.

    Tính theo tổng số vốn đăng ký, vốn đăng ký lũy kế đến ngày 20/12/2014 đếb từ các đối tác TPP đạt 100,4 tỷ USD, chiếm 39,7% dòng FDI đăng ký vào Việt Nam. Nhật Bản là nhà đầu tư lớn nhất với 37,3 tỷ USD; Singapore 32,9 tỷ USD; Mỹ và Malaysia cùng có mức đầu tư khoảng 10,9 tỷ USD.

    lvm_ttphoithao01.jpg

    “TPP có quy mô lớn, khổng lồ, quan trọng hơn AEC”

    Trong hơn 30 năm đổi mới vừa qua, cùng với cải cách về cấu trúc, chính sách mở cửa đất nước và hội nhập sâu rộng vào nền kinh tế thế giới đã trở thành một chiến lược ưu tiên của Việt Nam với mục tiêu tăng trưởng kinh tế và phát triển bền vững. Bắt đầu bằng việc gia nhập khối ASEAN và ký kết hiệp định thương mại tự do (FTA) AFTA vào năm 1995. Đến nay Việt Nam đã kí rất nhiều hiệp định song phương và đa phương, lợi ích là các FTAs đem lại cho Việt Nam qua hai khía cạnh thương và và đầu tư trực tiếp nước ngoài. Kể từ năm 2007 cho đến nay, tổng kim ngạch thương mại của Việt Nam đã tăng lên 2.68 lần từ mức 111.3 tỷ năm 2007 lên mức 298.2 tỷ năm 2014, tương ứng với kim ngạch 148.0 và 150.2 tỷ USD vào năm 2014.

    Sau khi Việt Nam gia nhập WTO, tình hình thu hút vốn FDI tăng rõ rệt, trên 70 tỷ USD (2008). Hiệp địn TPP được đánh giá là FTA toàn diện và có phạm vi ảnh hưởng rộng rãi. Giữa ACE và TPP thì “Thương mại Việt nam với AEC mờ nhạt hơn với TPP” rất nhiều – Tiến sĩ Nguyễn Đức Thành – chuyên gia về kinh tế vĩ mô; thành viên Nhóm tư vấn Kinh tế của Thủ tướng Chính phủ; Viện trưởng VERP.

    Theo ông Nguyễn Đức Thành, TPP quan trọng hơn vì chiếm tới gần 40% tổng GDP toàn cầu và 25% thương mại thế giới. Ngoài ra, các nước trong đàm phán TPP vốn dĩ đã có tự do mở cửa sẵn rồi, có biến động cũng không nhiều, nhưng Việt Nam vốn dĩ là nước giờ mới mở cửa hơn. Khi mà tiếp cận những thị trường lớn như Mỹ, Nhật, Úc, Việt Nam sẽ được hưởng lợi hơn rất nhiều so với các nước trong đàm phán. Khu vực vực tự do thương mại ASEAN (AEC), các nước đã tự do thương mại với nhau, nếu có hiệp định thì cũng không thay đổi nhiều, không có ảnh hưởng như TPP lên nền kinh tế Việt Nam. Các nước trong TPP có nền kinh tế lớn, khổng lồ. Ngoài ra rào cản thương mại của các nước đó cũng lớn. Khi mà TPP được đàm phán đưa mức thuế quan về 0%, rào cản thương mại sẽ không còn, sẽ mở ra nhiều cơ hội cho các nước thành viên trong khu vực, mà nước hưởng lợi nhiều nhất theo các chuyên gia đó là Việt Nam.

    Chủ đề: Kinh tế

    Hãy chia sẻ suy nghĩ của bạn

    0 phản hồi