Ai được ai mất từ cuộc suy thoái của Trung Quốc?

  • Bởi Sapphire
    07/08/2015
    3 phản hồi

    Marie Charrel, Biên dịch: Lý Vân Anh


    Nguồn: Marie Charrel, “Les gagnants et les perdants du ralentissement chinois”, Le Monde, 03/08/2015.

    Trong tháng 7, chứng khoán Trung Quốc sụt giảm tới mức thấp nhất kể từ tháng 8 năm 2009, khi cuộc khủng hoảng tài chính lên đến đỉnh điểm. Chỉ số tổng hợp của thị trường chứng khoán Thượng Hải giảm 15%, bất chấp sự can thiệp liên tiếp của chính phủ trong nỗ lực bình ổn thị trường. Theo các nhà kinh tế, sự sụt giảm này có thể tiếp diễn trong tháng 8 tới. Vào hôm thứ hai vừa qua (3/8), các thị trường chứng khoán Thượng Hải và Thâm Quyến kết thúc ngày giao dịch với mức giảm tương ứng là 1,11% và 2,72%.

    Tuy nhiên đây vẫn chưa phải là điều đáng lo ngại nhất. Sự hỗn loạn của thị trường chứng khoán chỉ là một trong những dấu hiệu của sự suy thoái kinh tế Trung Quốc. “Bắc Kinh đang lo sốt vó vì các biện pháp đã triển khai cho đến nay nhằm phục hồi tăng trưởng không còn tác dụng”, Patrick Artus, giám đốc nghiên cứu thuộc Ngân hàng Natixis cho biết.

    Theo các con số chính thức đưa ra thì GDP của Trung Quốc tăng 7,5% trong quý II. Nhưng các chuyên gia tin rằng trên thực tế, con số này chỉ khoảng 4 đến 5%. “Mức tăng trưởng này sẽ duy trì ở mức 5% trong những năm tới, và còn lâu mới trở lại được mức 10% trước khủng hoảng”, theo Adam Slater, tạp chí Oxford Economics. Trong khi đó, các nhà phân tích của Natixis cho rằng mức tăng trưởng này sẽ giảm xuống còn khoảng 3% trong thập niên tới.

    Trong tháng 7, sản lượng công nghiệp chế tạo của Trung Quốc đạt mức thấp nhất trong hai năm vừa qua. Chỉ số nhà quản trị mua hàng (PMI) do công ty tài chính Markit kết hợp với tập đoàn truyền thông Trung Quốc Caixin tính toán chỉ đạt 47,8. Đây là mức thấp nhất kể từ tháng 7 năm 2013. Chỉ số PMI phải đạt trên 50 mới thể hiện sản xuất được mở rộng, nếu chỉ số này ở mức thấp hơn, nó cho thấy sản xuất đang thu hẹp lại.

    Biến động dân cư và suy giảm khả năng cạnh tranh

    Đâu là nguyên nhân của tình trạng suy thoái này? Trước tiên là các nguyên nhân cơ học. “Sự tăng trưởng mạnh mẽ trong đầu thập kỷ là do hiệu ứng đi tắt đón đầu, giờ đây, hiệu ứng đó ít còn tác dụng”, chuyên gia về Trung Quốc Jean-Joseph Boillot cho biết. Nền kinh tế Trung Quốc, cho đến nay vẫn chủ yếu dựa vào xuất khẩu và đầu tư, đang hướng tới một mô hình cân bằng hơn là dựa trên tiêu dùng.

    Cùng lúc đó, nguồn lao động tưởng chừng vô tận của Trung Quốc cũng cạn dần do dân số già đi. Hơn nữa, mức tăng tiền lương bình quân (11,6% mỗi năm trong điều kiện thực tế suốt thập niên vừa qua) đã làm giảm khả năng cạnh tranh xuất khẩu của nước này. “Trước những biến động lớn này, việc đà tăng trưởng bị chậm lại là không tránh khỏi,” Vijlder William và Christine Peltier, hai chuyên gia thuộc ngân hàng BNP Paribas kết luận.

    Sự suy giảm tăng trưởng của Trung Quốc sẽ dẫn tới những hệ quả gì đối với kinh tế toàn cầu? “Điều này khó nói trước vì còn phụ thuộc vào các điều kiện đi kèm với đà suy giảm này”, hai chuyên gia kinh tế của BNP Paribas giải thích. Nếu sự suy giảm này diễn ra đột ngột và kèm theo việc bong bóng nợ doanh nghiệp vỡ, thì toàn bộ thương mại toàn cầu sẽ bị ảnh hưởng rõ rệt và đầu tư nước ngoài sẽ trở lại cảnh bấp bênh. Ngược lại, nếu sự suy giảm này diễn ra từ từ và được kiểm soát tốt thì tác động sẽ nhẹ nhàng hơn.

    “Trong cả hai trường hợp, tác động sẽ ít hơn cuộc khủng hoảng năm 2009,” Sylvain Laclias, chuyên gia của Pháp tại ngân hàng Credit Agricole nhận định. Các nước trên thế giới cũng sẽ bị ảnh hưởng ở mức độ khác nhau.

    Thiệt hại nhất là các nước xuất khẩu nguyên liệu

    Chịu ảnh hưởng lớn nhất đương nhiên là các nhà cung cấp nguyên liệu. Để đảm bảo nhu cầu phát triển hạ tầng khổng lồ của mình, trong những năm qua, Bắc Kinh đã ngốn tới 51% lượng tiêu thụ than, 50% lượng đồng và 11% nhu cầu dầu toàn cầu. Việc Trung Quốc giảm nhập khẩu nguyên liệu chủ yếu sẽ ảnh hưởng tới Brazil (thị trường Trung Quốc chiếm 20% tổng sản lượng xuất khẩu của nước này), Nga, Chile và Argentina. Australia và các nước vùng Vịnh cũng ít nhiều sẽ bị ảnh hưởng.

    Đối với các nước này, kịch bản xấu nhất sẽ là bên cạnh sự suy giảm kinh tế Trung Quốc, nền kinh tế Mỹ tăng trưởng trở lại, điều có thể xảy ra ngay từ cuối năm nay. Điều này dẫn tới việc vốn sẽ đổ về New York và Washington, thay vì San Paulo, Buenos Aires và Santiago. “Ngược lại, nguyên liệu giảm giá sẽ có lợi cho các nước khác, các nước nhập khẩu nguyên liệu, tức là đa phần các nước đã công nghiệp hóa,” ông Boillot nhấn mạnh.

    Câu hỏi đặt ra là liệu giá nguyên liệu giảm có bù đắp được sự sụt giảm xuất khẩu sang Trung Quốc? Câu trả lời sẽ là không đối với những đối tác châu Á quen thuộc của Bắc Kinh, cụ thể là Hàn Quốc, Singapore hay New Zealand, với tỉ lệ xuất khẩu tương ứng sang Trung Quốc chiếm tới 10,1%, 16,7% và 4,2% giá trị GDP.

    Khu vực đồng euro và Hoa Kỳ sẽ ít bị ảnh hưởng

    Ngược lại, các nước thuộc khu vực đồng euro và Hoa Kỳ sẽ ít bị ảnh hưởng do xuất khẩu của các nước này sang Trung Quốc chỉ chiếm 1,5% và 0,7% GDP. Với Pháp, xuất khẩu sang Trung Quốc chỉ chiếm 0,7% GDP. Theo tính toán của INSEE (Viện Thống kê Pháp), nếu nhu cầu nội địa của Trung Quốc giảm 3 điểm mỗi năm, thì GDP Pháp cũng chỉ mất tối đa 0,1 điểm. Đức cũng chịu tác động tương đương, mặc dù Trung Quốc hiện là thị trường xuất khẩu lớn thứ ba ở Berlin: chiếm 10% lượng ô tô mà Đức xuất khẩu hàng năm.

    Bởi vì mặc dù công nghiệp Trung Quốc sẽ tăng chậm lại, nhưng mức tiêu thụ vẫn phải duy trì do tiền lương tăng. Các nước phương Tây chủ yếu xuất hàng tiêu dùng sẽ ít bị ảnh hưởng. “Tất nhiên là với điều kiện chính phủ Trung Quốc có thể kiểm soát được sự biến động kinh tế lần này”, ông Slater nói. Chẳng hạn như tiếp tục xây dựng mạng lưới an sinh xã hội để các gia đình tiếp tục chi tiêu hơn là chuyển sang tiết kiệm để phòng thân.

    Xu hướng dịch chuyển sản xuất sang các nước có chi phí sản xuất thấp hơn

    Kinh tế Trung Quốc chững lại cũng tác động tới tổ chức sản xuất trên toàn cầu. Theo Agatha Kratz, chuyên gia về Trung Quốc tại nhóm tư vấn về đối ngoại thuộc Hội đồng châu Âu, xu hướng này đã bắt đầu diễn ra do tiền lương tăng khiến các nhà máy Trung Quốc trở nên kém cạnh tranh đối với các sản phẩm có hàm lượng giá trị gia tăng thấp”.

    Một phần các dây chuyền sản xuất đã được dịch chuyển tới các nước có nguồn lao động rẻ hơn. Trong năm 2010, 40% giày Nike được sản xuất tại Trung Quốc, so với 13% ở Việt Nam. Năm 2013, tỉ phần của Trung Quốc giảm xuống 30%, trong khi ở Việt Nam lại tăng lên 42%. Xu hướng này sẽ tiếp diễn và có lẽ sẽ hướng tới các nước Trung và Đông Âu.

    Đồng thời, các nhà máy Trung Quốc sẽ hướng tới các sản phẩm cao cấp hơn, thay vì tiếp tục là một phần của dây chuyền lắp ráp châu Á. Trung Quốc muốn trở thành nhà sản xuất sản phẩm hoàn chỉnh. Liệu điều này có đồng nghĩa với việc Trung Quốc sẽ giảm bớt đầu tư ồ ạt ra nước ngoài như những năm gần đây? Chưa chắc, bởi nếu trước kia Trung Quốc đầu tư ra nước ngoài để đảm bảo nguồn cung nguyên liệu của mình, thì từ nay Trung Quốc sẽ tiếp tục đầu tư để quảng bá các thương hiệu của họ tại các thị trường mới, đồng thời nhằm đa dạng hóa các khoản đầu tư, như việc tấn công vào ngành dịch vụ khách sạn hạng sang ở Châu Âu thời gian vừa qua.

    Marie Charrel là nhà báo chuyên về kinh tế vĩ mô và chính trị tiền tệ của tờ Le Monde, Pháp.

    Chủ đề: Thế giới

    Hãy chia sẻ suy nghĩ của bạn

    3 phản hồi

    EFG bàn 'trò chơi' Mỹ-Tàu-Nga hay lắm. Con chốt VN đang đứng ở ngã ba sông. Hóng hớt, rình rập, hay bí lù lưỡng lự. Bí quá thì thôi, nhảy mẹ nó xuống sông, cuốn trôi tới đâu hay tới đó, hehe :)

    "Chu tiên sinh" bên dưới nói cũng có lý, nhưng theo EFG này, tình thế hãy còn nhiều "kịch bản khả dĩ "khác ? Và thời đại @ này, “chiến tranh lạnh” cũng bị sự liên kết của nhân loại ...nấu chảy ra , khó mà lập lại ( Đơn giản là không ai còn đứng riêng lẽ một mình được nữa cả…)
    Nhân đây, xin phép bàn tán xôn xao chơi tí, ( thêm “rộng đường dư luận” mà …He he )
    --------------
    TIN :
    Trong khi chính khách Nga vẫn đang lang thang , quanh quẩn ở VN thì, được biết, Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình sẽ thăm chính thức Mỹ vào tháng 9 tới. Và theo dự kiến Obama sẽ sang thăm Việt cộng cuối năm nay, tiếp sau đó là Tập cân Bình…
    Cập nhật gần đây (theo Reuters & RFI):
    +Mỹ chuẩn bị đưa quân đội và vũ khí hạng nặng vào 8 căn cứ tại Biển Đông, tại đảo chính Luzon, đảo Cebu, đảo Palawan ( gần Trường Sa) …thuộc Phillipines -Hãng tin Reuters, cho biết, lô “hàng khủng” này gồm : Tàu khu trục nguyên tử tàng hình hiện đại, Máy bay ném bom & Máy bay chiến đấu tàng hình siêu tối tân .Không quân Mỹ cũng cho trưng tập các máy bay ném bom hạng nặng vào Bộ tư lệnh Tấn công Toàn cầu .
    +Đó là phản ứng khi Trung Quốc mở rộng đường băng trên Bãi đá Chữ Thập (Trường Sa) và Đảo Phú Lâm (Hoàng Sa) đến trên 3000 m, chuẩn bị cho các máy bay đánh bom hạng nặng hạ cánh …
    +Chưa nghe phản ứng gì của Putin ( chắc bận đối phó lệnh trừng phạt mới và đang rình rập tại Ukrain…? )

    -------------
    TÁN :
    Vậy là , sau một thời gian hoạt động lẻ tẻ, các cường quốc đều “có dự tính” tái hiện diện tại nước VN cộng sản đói khổ, tan nát !!! Vì sao ? Là do Việt cộng mở “lô thầu” mới, hoặc bọn họ mượn Việt cộng và lấy VN để làm giá, tổ chức những Hội nghị mini tái phân chia quyền lợi các khu vực ? Việc dàn quân và triển khai vũ khí cấp tập sắp tới, giống như chuẩn bị phim trường để quay cảnh 1 hồi 1 , trong cuộc thương thuyết tháng 9 tới ? Ai cũng muốn có “tư thế” áp đảo hơn một tí để “dễ thảo luận” và “khuyên bảo” đối phương chấp nhận “đề nghị khôn lỏi” của mình .Hố hố !.

    1/
    Nếu Obama không đạt được thoả thuận với họ Tập vào tháng 9 ( có lẽ thế ). Vì Mỹ biết rõ, Tàu Tập không thể “trụ” nổi với tham vọng lưỡi bò, Giống như một đại tỉ phú nhìn anh nông dân liều mạng sắm siêu xe, nay đang loay hoay với nó vì chịu không nổi “gánh nặng đẳng cấp” He he ! . Trong khi, những cột chống kinh tế và năng lượng Tàu, thì Mỹ đã cột dây , đặt mìn xong, và hoàn toàn có đủ khả năng giật sập…(Vẫn đang giật giật ứơm thử làm Tập vã mồ hôi gần đây) . Họ Tập vội đi gặp Obama chuyến này , phần nhiều có thể là để đấu dịu với Mỹ…Hiện, có lẽ Mỹ đang ngầm đưa tay xuống gầm bàn, giúp KT Việt cộng thoi thóp , khỏi thở hắt ra, mục đích trấn an để Việt cộng bớt phải sợ bàn tay đen của Tàu …đang thọc sâu trong nền kinh tế.
    Không đạt được thoả thuận, họ Tập đương nhiên sẽ càng liều lĩnh hơn nữa trên biển Đông, thậm chí cả khiêu khích trắng trợn... Nhưng dù thế, Mỹ và đồng minh sẽ không hành động ngay, mà chỉ đợt bọn Tập Du Côn kiệt sức …Nếu họ Tập liều đến mức công khai tuyên bố và “thực hiện” cái “Adit” trên biển Đông, thiệt hại xuất hiện, thì mới có khả năng xảy ra chiến tranh !

    2/ Nếu Tập và Obama bắt tay trong tháng 9, Việt cộng có thể bị bán đứng …lọt vào cảnh VNCH xưa. Khi ấy, cuối năm, Obama có thể sẽ huỷ chuyến đi VN, chỉ có Tập sang . Không cần đặt bản đồ Quân sự lên bàn trong trường hợp này, mà dùng các biểu đồ Kinh tế lên thì thấy rõ hơn. Quyết định này, dễ và lợi ích thấy ngay…đối vơi Mỹ, nhưng lại tiềm ẩn mối hoạ lớn trên biển Đông vì họ Tập sẽ ra tay rất nhanh, cũng như nguy cơ bất hoà với các đối tác truyền thống quan trọng, mạnh về Kinh tế như Nhật/ Hàn…
    Khi ấy chắc chắn Nga gặp nguy ở Ukrain & ngay cả tại chính quốc vì Tập trở mặt ủng hộ Mỹ & Liên Âu ! Bù lại Nga sẽ có lợi nhất…ở VN và khu vực biển Đông. Putin không muốn thấy Obama và Tập cận Bình bắt tay, nhưng nếu chuyện ấy xảy ra, Putin có thể dùng Việt cộng quậy bọn họ . Quậy Tập thì lại càng có lợi cho Mỹ, là làm giùm chuyện Mỹ muốn làm …nhưng lại xuất hiện “đường lưỡi Gấu” trên biển Đông thì cũng khổ ?!
    Còn Việt cộng, đang xài tên lửa ,tàu ngầm Nga để bảo vệ đảo & bờ biển ...Việt cộng vẫn ngầm “thân Nga” khá chặc, dù bề ngoài ra vẻ lăng xăng , nhốn nháo với Mỹ-Tàu. Cái thế mạnh nhất của VN nếu muốn cự Tàu , thật ra chính là tựa vào Nga. Và có lẽ họ vẫn giữ đến cùng “quan hệ chiến lược “ này, dù đang bò trước mặt Tập hoàng đế…

    3/ Nếu Nga và Mỹ có thoả thuận tốt hơn trong các vấn đề thuộc Liên bang Xô viết cũ…Tất họ Tập sẽ rút quân, lưỡi bò chìm vào quá khứ. Tuy thế khả năng này khó có thể xảy ra...Vì có vẻ , vấn đề quan hệ với Nga, một mình Mỹ không đủ thẫm quyền tự quyết mà phải đợi “ý kiến”Liên Âu. Trong trường hợp này , trớ trêu thay, chính Liên Âu là là nhân tố quyết định hành động đối sách của Mỹ sắp tới :Bán VN cho Tập , để lấy Ukrain & Liên Âu …hay , hy sinh Ukrain & mối quan hệ hữu hảo Liên Âu để lấy VN, bảo vệ business ở châu Á với Nhật , Hàn….? Lại phải lấy biểu đồ Kinh tế của Mỹ ra xem…, đồng thời đợi cuộc bầu cử TT của họ.

    4/
    Thãm hoạ của VN sẽ thành sự thật, khi Putin và họ Tập thăm viếng nhau…Putin vượt qua được (?)cấm vận của Mỹ và liên Âu, chiếm trọn lấy Ukrain thì, Tàu thắng kiện, lấy trọn biển Đông , Điếu Ngư…tuyên bố Adit = done deal ! Mỹ và Liên Âu khó mà gây ảnh hưởng hay, làm gì thêm để phá vỡ liên kết ấy , một khi Putin với Ukrain và Tập với Lưỡi bò trở thành những kế sách sống còn ( đối nội & đối ngoại) của cả hai thằng ấy ! Tuy thế, vừa rồi bọn Gấu mẹ và lũ Hải tặc đã thử rồi, nhưng không thành công vì “ Nga + TQ => phần còn lại của thế giới “ là câu khẩu hiệu hoang tưởng và rồ dại ! Vì đám cưới của hai thằng chưa đủ giàu mà còn đang mang bịnh ung thư trong mình, thường giống….”đám chết” hơn ! – Nhưng lần “kết hôn giả” ấy, Tàu Tập cũng kiếm được lời, mớ thêm được một số căn cứ quân sự trên biển Đông !
    ---------
    Còn Việt cộng, diễn tiến ấy sẽ gây ra những gì ? ( Hô hô, Đúng –Sai chả bỏ, nhưng lúc nào cũng rất vui khi dự đoán về lũ vô học tham lam mà đần độn ấy !)
    +Trước mắt và chắc chắn, để giành “thế đứng”….( dù là đứng đón Obama hay đứng đón Tập cân Bình), thì từ đây đến cuối tháng 9, nếu không lầm , tất phải có một số em Việt cộng to đầu “ra đi”, “từ bỏ cuộc chơi” vì cháy túi hoặc….”bệnh đột xuất”! Chuyện không thể khác được , logic về tranh đấu quyền lực buộc phải như thế !
    Và tiếp đến, bức tranh tổng quan này, khiến Đại hoạ 12 của Việt cộng trở thành …không còn cần thiết nữa …He he.

    +Và…hỡi Dũng X !
    EFG này bày cho một kế sách mà chẳng thằng nào cản nổi “ngài”. Muốn leo lên đầu các động chí tham lam vô tài bất tướng ấy, thì trước khi hết nhiệm kỳ lần này…LẠI phải lập kế hoạch “đổ một đống vỏ ốc khổng lồ” trước mặt chúng. Lần “tái nhiệm” trước, chỉ mới “công bố” sơ sơ sự thật , mà cả lũ phải tự giác nhường nhịn, thì nay ta làm lại. Phải bới cứt ra cho tận thối, phải vung vãi vỏ ốc ta đã ăn ra khắp nơi, tận các ngóc ngách…Một mặt nhá “cái tội bán nước cho Tàu” lên đầu chúng, để cấm tìm giải pháp liều lĩnh dựa vào Tàu….Thế chúng mới khiếp mà cùng nhau ủng hộ ta ở lại dọn rác !!!

    Bọn ấy không đáng lo Dũng X ạ ! Lâu nay “Một người nấu canh, cả bọn húp nước….”, húp đã rồi nay lại còn muốn chiếm cả nồi canh, thế là thế nào ? …Cứ thoải mái bỏ cứt vào nồi canh đi thôi ! Cả một bầy ấy sẽ quỳ xuống mà “dâng nộp ấn tín” thôi ! Còn gì nữa mà không nhận ra thời cơ đã chín mùi ? Cần gì để cho cái DH 12 ấy ra đời, hãy cứ đem đảng CS và món XHCN lòng thòng của nó “cất ngay” vào ngăn kéo Lịch sử, giao chìa khoá ấy cho “thủ thư NPTrọng”giữ ? Mở cửa ngục cho tù nhân chính trị /lương tâm …, tham gia TPP để lên giữ lấy quyền TT …mà khẳng định quyết tâm “cùng tiến cùng lùi” với Mỹ & đồng minh của VN đi thôi ! Phải hành động “quyết liệt” kẻo muộn . Làm ngay như thế thì mới phá nổi chiêu đám “bạn truyền kiếp”….và tính mạng X mới được an toàn ! He he

    PS:
    Cập nhật : “…. South China Morning Post – 06.08.2015 : Tại Hội nghị ARF -Kuala Lumpur (Malaysia) ngày 5/8, Ngoại trưởng Trung Quốc Vương Nghị tuyên bố Trung Quốc đã ngừng hoạt động bồi lấp, xây đảo nhân tạo ở Biển Đông….Khuyên mọi người “Trung Quốc đã dừng lại. Bạn hãy nhìn xem ai đang xây dựng? Hãy lên máy bay và tự mình kiểm chứng”…, Nghị Bành trướng thanh minh như thế. ..”

    Nhưng đây không phải từ nguyên nhân chiến lược ( mục .3) nói trên , mà chỉ là hậu quả ngắn hạn từ suy thoái Kinh tế của Tàu, là do “hết tiền, kiệt sức” ( đã từng nói) tạm dừng lại để tìm cách vẫy vùng…tiếp. Chỉ khi xảy ra dự báo số 3 thì mới là “dừng hẳn” ! Putin thì đang điên cuồng chống lại và phản ứng dữ dội với đòn cấm vận của Mỹ và Đông Âu, hiện tại chưa có một dấu hiệu hoà hoãn , bắt tay nào ! …Putin không thể thắng cuộc chiến này, vì bảo hiểm an sinh xã hội của Mỹ và Liên Âu bài bản và rất mạnh. Họ có thể hổ trợ thiệt hại cho dân họ trong một thời gian dài để chịu đòn phản công cấm nhập của Putin. Nhưng Nga thì có lẽ….trụ không lâu được, bạn họ Tập cũng đang quá khốn đốn, sự giận dữ trong lòng dân Nga khi bị cấm vận, ắt sẽ “đủ sức khuyên” thằng gián điệp già của KGB nghĩ lại mà “đầu hàng” sớm ! Vừa rồi, tuy giết được đối thủ chính trị nhưng Putin cũng nên đề phòng…”mất mạng” trong khoảng thời gian này !

    Dông dài bàn chơi, tán vào thì tán thoải mái, xin chớ chửi bới... He he

    Khủng hoảng KT là dấu hiệu nguy cơ tan rả và đi đến chiến tranh. TQ bị dồn vào thế cùng sẽ phát động chiến tranh, trước tiên là tiến chiếm VN, không vì thù hằn mà vì chiến lược, nắm được HP, NT, CR là làm chủ biển Đông .
    Chúng ta thử bài toán rằng gia đình ta rơi vào khủng hoảng tiền bạc thì ta như thế nào?, tự tử làm chi, đốt nhà mới hả cơn bực bội ?. Gần đây PTT NXP đã lên gân QĐVN sẵn sàng đánh tan quân xâm lược là có lý do.