Vương Trí Nhàn - Thói hư tật xấu của người Việt: Không có can đảm, chưa thoát khỏi tư cách học trò

  • Bởi tmt1312
    27/06/2015
    5 phản hồi

    Vương Trí Nhàn

    nhung-lang-tranh-dan-gian-noi-tieng-o-viet-nam-1.jpg

    Không có can đảm là mình

    (Nguyễn Duy Thanh, Muốn cho tiếng An Nam giàu, báo Phụ nữ tân văn, 1929)

    Ông Dorgelès trong quyển Con đường cái quan có nói đến thói hay bắt chước của người mình. Đại khái ông nói rằng: "Ngày xưa người Tàu sang cai trị An Nam, người An Nam đều nhất nhất theo Tàu cả. Nay người Pháp sang bảo hộ mới được gần một trăm năm, mà nhà cửa đã theo Tây thời rất dễ dàng, nói đến tiếng An Nam thời khô khan, hình như phải dịch tiếng mình ra tiếng nước ngoài… Khoa học có nói rằng giống thằn lằn hễ bám vào cây nào thì lâu dần sẽ giống da cây ấy. Ở bên An Nam này thời không thế, thằn lằn không đổi màu da mà chính cây đổi màu da để lấy màu da thằn lằn".

    Câu nói đau đớn thay mà xét người ta nói cũng phải.

    ...Người viết văn phải có can đảm mà dịch những chữ nước ngoài ra. Mở đầu có hơi ngang tai, sau dần rồi cũng nghe được. Cụ Nguyễn Du không can đảm sao dịch nổi chữ tang thương ra chữ bể dâu, chữ thiết diện ra chữ mặt sắt(1)… Mà cũng lạ thay cho người mình không suy xét kỹ: Người Tàu nói chữ vân cẩu tang thương có khác gì chữ mây chó chữ bể dâu không. Ấy thế mà giá mình nói "Bức tranh mây chó vẽ người bể dâu”(2) tất phần nhiều người cho là mách qué!

    Người Tàu trước kia làm gì có những tiếng cộng hòa, cách mạng, cá nhân, vật lý học, kỷ hà học(3)… Vì lòng sốt sắng làm cho tiếng nước nhà giàu thêm lên, nên họ không ngại khó, rồi mới đặt ra được cái tiếng ấy. Người mình thì không thế. Muốn dịch một chữ Pháp hay chữ Anh ra tiếng nước nhà mà không dịch nổi, thì cứ việc mở ngay tự vị(4) Tàu ra, trong ấy đã sẵn sàng cả rồi. Dù người Tàu có dịch sai chăng nữa cũng mặc cứ cắm đầu cắm cổ mà chép, ai biết đến đó mà lo.

    (1) hai câu nguyên văn trong Truyện Kiều: "Trải qua một cuộc bể dâu” và "Lạ cho mặt sắt cũng ngây vi tình”.

    (2) một câu trong "Cung oán ngâm khúc”. "Bức tranh vân cẩu vẽ người tang thương”

    (3) tức hình học.

    (4) tức từ điển.

    Chăm học nhưng chưa thoát khỏi tư cách học trò

    (Phạm Quỳnh, Bàn về quốc học, Nam phong, 1931)

    Nước ta vẫn có tiếng là ham học, nhưng cả nước ví như một cái trường học lớn, cả năm thầy trò chỉ ôn lại mấy quyển sách giáo khoa cũ, hết năm này đến năm khác, già đời vẫn không khỏi cái tư cách làm học trò! Ấy cái tình trạng nước ta, sự học từ xưa đến nay và hiện ngay bây giờ cũng vẫn thế… Xưa khi học sách Tàu thì làm học trò Tàu, ngày nay học sách Tây chỉ làm học trò Tây mà thôi... chưa mấy ai là rõ rệt có cái tư cách - đừng nói đến tư cách nữa, hãy nói có cái hy vọng mà thôi - muốn độc lập trong cõi tư tưởng cả. Như vậy thì ra giống ta chung kiếp(1) chỉ làm nô lệ về đường tinh thần hay sao? Hay là tại thần trí của ta nó bạc nhược quá không đủ cho ta cái óc tự lập.

    (1) suốt đời.

    Từ khóa: Vương trí nhàn

    Hãy chia sẻ suy nghĩ của bạn

    5 phản hồi

    99% giới trẻ việt nam ngày nay lên net làm gì?chơi game,lướt web đọc tin lộ hàng,bóng đá,thể thao,1% thì làm dư luận viên tháng nhận 3 củ,rất ít bạn quan tâm đến chính trị.ở 1 số diễn đàn có qui định hẳn:không được bàn tí gì về chính trị cả!
    ở bàn nhậu thì chủ đề chính là gì?khoe nhà sang,siu xe,bàn về đại gia,chân dài này nọ,săn hàng giảm giá,tập làm thơ....rất hiếm người việt trẻ bàn về chính trị.
    (nói không liên quan đến topic này vì có 1 bài ở dân luận,lúc đó đọc mà không kịp viết vào,xin admin đừng xoá bài)

    Tuoi tre Viet Nam ta rat can dam, danh cho ngoai bang lai cang can dam hon. Tuoi tre Viet Nam giong nhu nhung con thieu than xong vao lua, giong nhu nhung dua tre bi xui an cut ga. That la can dam. Vinh du thay.

    Trích dẫn:
    Muốn dịch một chữ Pháp hay chữ Anh ra tiếng nước nhà mà không dịch nổi, thì cứ việc mở ngay tự vị(4) Tàu ra, trong ấy đã sẵn sàng cả rồi. Dù người Tàu có dịch sai chăng nữa cũng mặc cứ cắm đầu cắm cổ mà chép, ai biết đến đó mà lo.

    Bi giờ thì đỡ hơn rồi, chẳng hạn trong lãnh vực điện toán (tuy chữ này vẫn dịch từ tiếng Tàu), người ta dịch thẳng nôm na ra từ tiếng Anh-Mỹ:
    Keyboard = bàn phím
    Tablet = máy tính bảng
    Hardware= phần cứng
    Software= phần mềm
    Hard disk = ổ dĩa cứng
    Mouse là con chuột, chứ không phải tí sửu dần cái gì nữa đâu.

    Ông Nhàn bảo người mình "thiếu can đảm". Muốn biết người mình có can đảm hay không thì xim mời đến các nghiã trang liệt sĩ xem có nhiêu người đã hy sinh trong mấy cuộc chiến tranh liên tiếp. Không can đảm sao dám lấy thân mình lấp lỗ châu mai, không can đảm sao dám cảm tử đánh mìn liều chết vào các chiến hạm của địch, không can đảm sao dám ôm bom ba càng đánh vào xe tăng địch và còn biết bao cái chết anh dũng khác?
    Trong chién tranh chỉ có một bộ phận nhỏ con cái các quan chức sợ chết phải sang các nước XHCN lánh nạn, còn hàng triệu thanh niên là con nhà lao động sẵn sàng ra chiến trường "quyết tử cho tổ quốc quyết sinh". Đã có biết bao bài báo, bài thơ ca ngợi những cái chết dũng cảm của thanh niên ta "đánh Mỹ là đánh cho Liên xô, đánh cho Trung quốc."

    Trích dẫn:
    Người Tàu trước kia làm gì có những tiếng cộng hòa, cách mạng, cá nhân, vật lý học, kỷ hà học(3)… Vì lòng sốt sắng làm cho tiếng nước nhà giàu thêm lên, nên họ không ngại khó, rồi mới đặt ra được cái tiếng ấy. Người mình thì không thế. Muốn dịch một chữ Pháp hay chữ Anh ra tiếng nước nhà mà không dịch nổi, thì cứ việc mở ngay tự vị(4) Tàu ra, trong ấy đã sẵn sàng cả rồi. Dù người Tàu có dịch sai chăng nữa cũng mặc cứ cắm đầu cắm cổ mà chép, ai biết đến đó mà lo.

    Cái này vẫn là chuyên nhỏ mờ! Đáng nói hơn (mà VTN không chịu làm) là khi HCM bắt chước, bê nguyên cái thuyết Mác-Lê-Mao và thể chế cộng sản độc tài toàn trị về áp đặt lên VN bất kể cái giá phải trả. Nay mọi nơi đã từ bỏ chúng vì thấy sai lầm, thế mà đàn em của HCM vẫn kiên trì con đường XHCN.