Tom Malinowski - TPP sẽ giúp người lao động Việt Nam theo đuổi các quyền của họ

  • Bởi Admin
    11/06/2015
    0 phản hồi

    Tom Malinowski, Trợ lý Ngoại trưởng Hoa Kỳ
    Athena chuyển ngữ

    Hai tháng trước, rất nhiều công nhân làm việc cho một nhà máy sản xuất giày ở thành phố Hồ Chí Minh đã đình công để phản đối dự thảo luật an sinh xã hội của chính phủ Việt Nam. Cuộc đình công đã lan ra toàn bộ các khu công nghiệp của thành phố với 90.000 công nhân tham gia. Những gì đã diễn ra sau đó không hề giống như mọi người mong đợi, bởi Việt Nam là một đất nước cộng sản độc tài không hề tôn trọng quyền tự do lập hội và kết hợp của công nhân, nhất là khi những người tham gia đình công muốn thay đổi chính sách quốc gia chứ không đơn giản là cải thiện môi trường làm việc trong nhà máy địa phương. Công an đã để mặc những người công nhân đó muốn làm gì thì làm, và cuối cùng chính phủ cũng phải xuống nước đồng ý sửa luật.

    Các thành viên trong Quốc hội Mỹ đang tự hỏi liệu để Việt Nam gia nhập hiệp định thương mại đối tác xuyên Thái Bình Dương (TPP) có đúng đắn không, nhất là với tình hình nhân quyền tồi tệ như vậy của nước này. Tôi hiểu sự hoài nghi của họ. Nhưng với việc dành cả năm vừa rồi để thúc giục Việt Nam phóng thích các tù nhân chính trị và cải cách pháp luật, tôi tin rằng chúng ta đang nắm trong tay cơ hội có một không hai để thực hiện những mục tiêu này. Tương lai Việt Nam gia nhập TPP hoàn toàn sẽ mang lại cho người dân Việt Nam – dù là công nhân ở thành phố Hồ Chí Minh, các blogger tự do ở Hà Nội hay các nhà hoạt động Thiên Chúa giáo ở vùng tây bắc – không gian để theo đuổi các quyền cơ bản của họ.

    Tôi không hề có bất cứ ảo tưởng nào khi tiếp cận vấn đề này. Việt Nam vẫn là một nước độc đảng, với hệ thống pháp luật sẵn sàng bỏ tù những người bất đồng chính kiến. Vào tháng trước, khi tôi đến thăm một linh mục Công giáo người Việt, cha Nguyễn Văn Lý, ở trong tù nơi Cha đang phải thụ án vì chỉ vì cổ xúy dân chủ. Ba ngày sau, công an đã đánh đập dã man nhà hoạt động Nguyễn Chí Tuyến tại Hà Nội. Tôi không muốn tranh luận liệu hợp tác thương mại với Việt Nam có giúp thay đổi những điều này không; Quốc hội Mỹ hẳn đã nghe về những điều này trước đó, nhất là với trường hợp của Trung Quốc, và có thể hiểu được tại sao họ nghi ngờ.

    Cùng lúc đó, tại Việt Nam đang có một cuộc tranh luận vô cùng gay gắt về việc làm thế nào để xây dựng một xã hội dân chủ hơn với tinh thần thượng tôn pháp luận. Cuộc tranh luận này đang được dẫn dắt bởi xã hội dân sự, với sự tham gia của hàng chục triệu người Việt Nam trên facebook – những người đang thảo luận trên mạng hết sức tự do về các chủ đề chính trị. Cũng có rất nhiều người trong bộ máy nhà nước tham gia tranh luận, và họ đương nhiên không muốn những thay đổi khiến họ bị tụt lại đằng sau trong xã hội.

    Những người ủng hộ thay đổi trong chính phủ Việt Nam hiểu rằng đất nước của họ sẽ vững mạnh và thịnh vượng hơn nếu tiếp tục chính sách mở cửa. Nhưng các lập luận này không phải lúc nào cũng thành công. Lập luận thiết thực nhất chính là việc cải cách là điều cần thiết để đảm bảo một điều mà mọi người ở Việt Nam, từ những đảng viên bảo thủ cho đến những nhà hoạt động dân chủ, đều nói rằng đất nước này cần và muốn trở thành đối tác kinh tế và an ninh mật thiết hơn với Hoa Kỳ.

    Chính quyền Obama đã nói với Việt Nam rằng một đối tác như vậy, bao gồm cả TPP, phải dựa vào sự tiến bộ về tình hình nhân quyền. Chúng tôi không yêu cầu những gì không thể thực hiện được, vì nếu như vậy thì đến TPP cũng không đạt được thỏa thuận chứ đừng nói đến việc nâng cao sự tôn trọng nhân quyền. Chúng tôi chỉ yêu cầu những điều hợp lý nhưng là những cải thiện có ý nghĩa, phù hợp với nguyện vọng của nhân dân Việt Nam. Theo cách này, chúng tôi đã trao cho những nhà cải cách trong hệ thống chính trị Việt Nam đòn bẩy để tiến lên.

    Trong năm 2015, chỉ có duy nhất một trường hợp các nhà hoạt động bị kết án vì đã có những phát biểu ôn hòa. Mới đây Việt Nam đã phê chuẩn Công ước chống Tra tấn và Công ước Liên Hợp Quốc về Quyền của Người khuyết tật, và hứa sẽ tuân thủ các nghĩa vụ quốc tế về nhân quyền – bao gồm cả luật hình sự và luật tố tụng hình sự. Quá trình này sẽ kéo dài và gặp nhiều khó khăn, và chính phủ Việt Nam có thể sẽ không tuân theo nhưng mới đây nước này đã chia sẻ một số luật mới với công chúng và Hoa Kỳ nhằm kêu gọi sự góp ý. Đây quả thực là điều không tưởng so với vài năm trước.

    Hơn nữa, hiệp định TPP sẽ yêu cầu Việt Nam đảm bảo quyền tự do lập hội, cho phép công nhân thành lập các công đoàn độc lập. Việc này thực sự là một bước đột phá mang tính lịch sử đối với một quốc gia độc tài như Việt Nam. TPP cũng sẽ yêu cầu tất cả các nước tham gia phải tuân theo và thực thi các quyền và nguyên tắc cơ bản của người lao động. Việt Nam sẽ bắt buộc phải cải cách nếu không muốn mất quyền lợi.

    Những bước tiến này không thể đảm bảo tuyệt đối việc tôn trọng nhân quyền và quyền của người lao động tại Việt Nam nhưng là bước đi cần thiết và quan trọng trong tiến trình đó. Nếu không tham gia TPP, Việt Nam sẽ không bao giờ làm những điều trên. Việc thông qua TPA đã giúp chúng ta có nhiều quyền lực để thúc ép Việt Nam phải tiến bộ hơn nữa. Và nếu Việt Nam đáp ứng được các yêu cầu của TPP, chúng ta vẫn sẽ có những đón bảy, bao gồm cả mong muốn gỡ bỏ hoàn toàn lệnh cấm vận vũ khí đối với Việt Nam, điều mà chúng ta cũng gắn với tiến trình cải thiện quyền con người.

    Rất khó để nói rằng thất bại của TPP đã thúc đẩy các mục tiêu này như thế nào. Người Việt Nam hiểu rõ tiến trình chính trị và chương trình nghị sự của chúng ta. Họ biết rằng Hoa Kỳ sẽ không chấp nhận hiệp ước thương mại vào năm tới. Nếu Quốc hội Hoa Kỳ đóng lại cánh cửa đi đến hiệp ước này, thì ngay lập tức chính phủ Việt Nam sẽ chuyển mọi sự chú ý sang đại hội Đảng Cộng sản vào năm 2016 – chứ không quan tâm đến việc cải thiện mối quan hệ với Hoa Kỳ nữa. Nếu kịch bản này diễn ra, thì sẽ các công đoàn độc lập hợp pháp ở Việt Nam sẽ chẳng bao giờ xuất hiện, cải cách pháp luật cũng ít được hỗ trợ hơn, và sẽ có nhiều các cuộc đàn áp chính trị hơn. Điều này liệu có đặt chúng ta vào vị trí tốt hơn để thúc đẩy quyền con người ở Việt Nam trong vài năm tới hay không?

    Các thành viên Quốc hội lo lắng về tình hình nhân quyền của Việt Nam đã đúng khi giữ vững thái độ hoài nghi về các dự định của chính phủ nước này. Quốc hội Hoa Kỳ nên tiếp tục yêu cầu Việt Nam phải tiến bộ hơn. Nhưng các nghị sĩ cũng nên nhận ra tầm quan trọng của TPA trong việc duy trì quá trình để đảm bảo bước tiến an toàn hơn. TPP không phải là bước nhảy vọt của lòng tin; nó là một công cụ có tác dụng như đòn bẩy. Nó cho phép người Việt Nam tìm kiếm một xã hội cởi mở hơn, và nó cho chúng ta cơ hội để giúp họ.

    Hãy chia sẻ suy nghĩ của bạn

    0 phản hồi