Huy Đức - Công lý

  • Bởi Khách
    28/05/2015
    7 phản hồi

    Nhà báo Trương Huy San (Huy Đức)


    Không có cơ quan nào có những quyền đáng sợ như Bộ Công an đang nắm. Hình minh họa.

    Dự thảo Luật Tố tụng Hình sự đang được thảo luận tại Quốc hội (tháng 5-2015) đã "tiếp thu" được vài nguyên tắc mà "loài người tiến bộ" đã từng áp dụng từ hàng trăm năm qua. Các đại biểu Quốc hội cũng bắt đầu nhận ra, cho dù nhu cầu chống tội phạm lớn tới đâu cũng không thể chấp nhận oan sai. Tuy nhiên, nếu không nhận thấy nguyên nhân sâu xa của oan sai thì không những không thể thiết kế một nền tư pháp có thể mang lại công lý mà trong vài trò chống tội phạm, còn có thể trở thành công cụ của từng băng nhóm.

    Dân Trí hay Quan Trí

    Không ngạc nhiên khi các tướng công an không ủng hộ quyền im lặng của bị can. Quyền ấy chắc chắn sẽ làm khó hơn cho tiến trình điều tra. Chỉ ngạc nhiên, sao các tướng - những người thực thi - lại được đặt ngồi trong cơ quan lập pháp.

    Quyền không khai những điều có thể trở thành bằng chứng chống lại mình khi chưa có luật sư được người Mỹ đưa vào Hiến pháp năm 1789 (Tu chính án thứ Năm). Tướng Trịnh Xuyên cho rằng áp dụng nguyên tắc này sẽ không phù hợp với dân trí nước ta. Nói như thế thật là xúc phạm người dân Việt Nam, không lẽ sau 70 năm xây dựng CNXH, dân trí nước ta lại thua dân trí Mỹ 226 năm về trước.

    Nếu Quốc hội đã "học Mỹ" khi đưa "quyền im lặng" vào luật Việt Nam chỉ xin quý vị hiểu lại cho rõ nguyên lý "nhà nước của dân". Năm 2006, khi đến thăm nơi tưởng niệm Tổng thống Abraham Lincoln, tôi thấy ông đứng rất lâu trước câu nói của Lincoln: "Nhà nước của dân, do dân và vì dân". Những nhà cách mạng Mỹ không chỉ là tác giả của câu nói này mà còn đã thể chế hóa thành công nguyên tắc này.

    Khi giành được độc lập, khi đã cầm quyền thay vì quay lưng với nhân dân như nhiều nhà cách mạng khác, vị tổng thống thứ Nhất của họ, ngay trong năm đầu cầm quyền, đã đưa vào Hiến pháp 10 tu chính án ngăn chặn Quốc hội ra các đạo luật ngăn cản các quyền tự do quan trọng nhất của người dân.

    Các đại biểu đến từ phía Nam - hai luật sư Trương Trọng Nghĩa và Trần Du Lịch - đã tranh luận khá thẳng thắn với các tướng công an. Nhưng rất tiếc chưa thấy hai ông chỉ ra hai nguyên tắc cơ bản để bảo vệ quyền im lặng: Nguyên tắc suy đoán vô tội và nguyên tắc một người không thể bị coi là có tội khi chưa có một bản án có hiệu lực của tòa. Vì không coi trọng hai nguyên tắc này mà nhiều người dân chỉ cần bị dân phòng bắt đã bị đối xử như tội phạm.

    Camera & Nhục Hình

    Nhiều đại biểu Quốc hội đưa ra sáng kiến dùng camera đặt trong phòng hỏi cung để ngăn chặn điều tra viên sử dụng nhục hình. Camera liệu có tác dụng không khi "phòng hỏi cung" nằm trong tay cơ quan điều tra? Các vị nghĩ rằng các điều tra viên sẽ bật nó lên cho quý vị xem cách họ làm cho những người vô tội ký vào đơn nhận tội?

    Có những cuộc tra tấn được điều tra viên trực tiếp tiến hành trong phòng hỏi cung như vụ 7 công dân vô tội bị ép nhận tội giết người ở Sóc Trăng. Nhưng, không phải điều tra viên nào cũng sử dụng nhục hình thô thiển vậy.

    Theo tiến sĩ Dương Thanh Biểu, nguyên Phó Viện trưởng VKS TC, ngay cả con người huyền thoại Tạ Đình Đề - người bảo vệ Hồ Chí Minh thời đang còn là "Lý Thụy ở Vân Nam" - trong hai lần bị "công an ta" bắt (1975-1976 và 1985-1988), nếu không nhận tội, không khai đúng ý" của người thẩm vấn cũng bị "chuyển phòng giam khác, bị giao cho đầu gấu". Tạ Đình Đề kể với ông Biểu: "Khi nghe lệnh chuyển phòng, người tôi bủn rủn... Sang phòng giam mới, bị nhốt với bọn đầu gấu mới (tôi sẽ phải chịu đủ trò) tinh quái và độc ác"(Tạ Đình Đề - NXB Hội Nhà Văn 2014, trang 254).

    Kinh nghiệm của ông Tạ Đình Đề không chỉ là câu chuyện của thập niên 1970s, 1980s. Khi gặp Ủy ban Tư pháp của Quốc hội, bị án Hồ Duy Hải vẫn không dám kêu oan mà chỉ xin giảm án vì Ủy ban Tư pháp gặp xong rồi về còn Hải thì phải quay lại trại giam của công an Long An. Một khi hệ thống trại giam, đặc biệt là các trại tạm giam đang nằm trong tay các cơ quan điều tra thì chuyện ngăn chặn bức cung, nhục hình là vô vọng cho dù có gắn bao nhiêu camera trong phòng hỏi cung.

    Độc Lập giữa Các Cơ Quan Tố Tụng

    Không có nhà nước nào cơ quan lập pháp lại mang các vụ án ra đánh giá sai đúng trong các phiên toàn thể. Không phải tự nhiên mà tố tụng phải bao gồm nhiều định chế độc lập: điều tra, VKS, TA, luật sư. Quyền giám sát tố tụng nằm ở khả năng "độc lập, chỉ tuân theo pháp luật" của các cơ quan thực thi chứ không phải là ở quyền giám sát chính trị của cơ quan lập pháp.

    Điều nguy hiểm nhất hiện nay là các công tố viên và thẩm phán bị cơ quan điều tra viên "lôi vào cuộc", bị "cộng đồng trách nhiệm" ngay trong những ngày đầu. Các thủ tục tố tụng phải dựa trên chứng cứ chứ không phải là suy đoán của điều tra viên. Nếu kiểm sát viên độc lập và không quá sợ cơ quan điều tra, anh ta sẽ không phê chuẩn tạm giam một công dân nếu chứng cứ mà cơ quan điều tra đưa ra không thuyết phục.

    Tòa án cũng có khuynh hướng bị lũng đoạn bởi cơ quan điều tra nên cách an toàn nhất trong công tác xét xử của họ là "án tại hồ sơ" và với những vụ phức tạp thì tòa dưới còn tham vấn tòa trên nhằm tránh án bị "cải, sửa" khi phúc thẩm để không "mất điểm thi đua".

    Không phải tự nhiên mà trong suốt nhiều năm ông Nguyễn Thanh Chấn ở Bắc Giang kêu oan, VKS lẫn TATC đều im, dù họ không trực tiếp dùng nhục hình bức cung. Vì cả VKS và TA đã "đồng lõa" với cơ quan điều tra ngay từ đầu, đứng chung xuồng ngay từ đầu, nên minh oan cho ông Chấn thì họ sẽ trở thành tội phạm.

    Cũng như ông Chấn, 7 bị cáo ở Sóc Trăng được minh oan là vì kẻ thực sự gây án đã ra tự thú. Những người thực sự oan khuất chưa chắc đã nằm trong số được tòa tuyên vô tội. Không ai có thể biết chắc trong số hàng triệu "vụ án đẹp", trong số hàng triệu bộ hồ sơ án hoàn hảo, hàng triệu bị can nhận tội kia có bao nhiêu thực sự oan sai. Những kẻ gây án thực sự đang ở trong tù hay vẫn ở ngoài vòng pháp luật.

    Quyền Lực Tuyệt Đối

    Trong hệ thống chính trị Việt Nam hiện nay, thật khó để nhận ra quyền lực cao nhất đang nằm ở đâu. Nhưng rõ ràng không có cơ quan nào có những quyền đáng sợ như Bộ Công an đang nắm.

    Trong vụ án Năm Cam và những vụ án tướng Thành sử dụng tay chân ở Tiền Giang, người dân chỉ biết câu chuyện một băng đảng xã hội đen bị đánh tan. Ít ai biết sự lộng quyền của tướng Thành, biết cái cách thức ông ta khống chế TA và VKS không khác gì Năm Cam cả.

    Vì tướng Thành đã trở thành "anh hùng của nhân dân", trở thành "thần tượng của số đông", nên người ta đã không tống giam ông cho dù những kẻ điều tra viên Tiền Giang bắt bớ, chia chác theo lệnh ông đều đã phải vào tù hoặc vào nhà thương điên để tránh vành móng ngựa.

    Không tính thứ bậc trong Đảng, TA, VKS không dễ dàng độc lập trước một Bộ có trong tay quá nhiều công cụ. "Quyền lực có khuynh hướng tha hóa, quyền lực tuyệt đối thì tha hóa tuyệt đối"(Lord Action). Không chỉ trong hệ thống tư pháp, không có nhà nước nào nuôi dưỡng nguy cơ chính trị bằng cách tạo ra một siêu bộ nếu không muốn các chính trị gia trở thành con tin của bộ ấy.

    Chưa kể sự khuynh loát của quyền lực, không ai có thể một lúc hoàn thành quá nhiều chức năng. Vậy nhưng, Bộ Công an hiện nay đang nắm trong tay vai trò điều tra, cảnh sát và cả an ninh, tình báo.

    Tình báo phải là một cơ quan độc lập và chỉ nhắm vào kẻ thù bên ngoài chứ không phải nhắm cả vào bên trong (Có thể có an ninh nội địa nhưng đến khi có một nhà nước thực sự của dân thì không cần cơ quan an ninh kiểu như hiện nay). Và, ngay trong vai trò cảnh sát thì cũng nên tách ra: Cảnh sát quốc gia và cảnh sát địa phương.

    Cảnh sát địa phương phải thuộc thẩm quyền của các địa phương ; quy mô và phương thức hoạt động tùy từng nơi mà tổ chức khác nhau. Không nhất thiết một huyện ngoại thành cũng có cảnh sát như một huyện ở vùng nông thôn. Những thành phố quá an ninh chỉ cần có vài ba trăm cảnh sát cho vui thay vì cũng nhiều tướng tá như nơi đầy trộm cướp.

    Cảnh sát giao thông nên là một lực lượng riêng. Nếu cơ quan điều tra không cùng một mẹ với cảnh sát giao thông thì chắc sẽ mạnh tay hơn với nạn mãi lộ mà không sợ ngành tai tiếng.

    Cảnh sát quốc gia thiết lập trật tự và sự thống nhất trên toàn quốc ở những vấn đề cảnh sát địa phương không với tới và nắm những lực lượng như cảnh sát cơ động, cảnh sát chống bạo động. Cảnh sát địa phương đảm trách vai trò giữ gìn trật tự và điều tra những án thuộc về trị an như cướp giật, trộm cắp, kể cả những vụ giết người thuần hình sự xảy ra trên địa bàn.

    Nên lập cơ quan điều tra quốc gia để điều tra những vụ án có yếu tố băng đảng, những vụ tham nhũng và những vụ liên quan đến trách nhiệm thi hành công vụ.

    Tòa Ba Cấp

    Nên thiết lập hệ thống tòa án theo ba cấp xét xử: sơ thẩm, phúc thẩm và tòa phá án. Không tòa nào là cấp trên của tòa nào; các cấp xét xử chỉ tuân theo pháp luật. Không thể để chính quyền địa phương, đặc biệt là cấp ủy, "nằm trên tòa án". Các ứng cử viên thẩm phán phải chủ yếu nằm trong số các luật sư giỏi và uy tín nhất.

    Tòa nên xét xử bằng tranh tụng: công tố buộc tội; luật sư bào chữa; hội thẩm nhân dân quyết định có tội hay không; thẩm phán lượng hình nếu hội thẩm nhân dân tuyên có tội. Với thủ tục này, mỗi phiên sơ thẩm chỉ cần một thẩm phán và 5-7 hội thẩm viên. Để đảm bảo khách quan, thẩm phán có thể không cần đọc trước hồ sơ, riêng hội thẩm thì không được đọc trước hồ sơ vụ án.

    Vấn đề băn khoăn nhất là luật sư. Tuy nhiên ngay cả với bị cáo không có tiền "chạy" và thuê luật sư giỏi thì tình trạng pháp lý cũng không thể xấu hơn với cách tiến hành tố tụng hiện nay. Chỉ cần yêu cầu mỗi luật sư hàng tháng phải tham gia bào chữa miễn phí một số vụ theo chỉ định của tòa. Chỉ cần cho xã hội dân sự phát triển sẽ có nhiều luật sư tình nguyện bào chữa cho người nghèo và sẽ có nhiều tổ chức hỗ trợ pháp lý cho người nghèo.

    Nhà nước cũng có thể dùng một ngân khoản để trả cho luật sư trong trường hợp đặc biệt. Đây là khoản chi cho công lý chứ không phải đơn giản cho bị cáo.
    Đừng sợ mất vai trò của Đảng. Một đảng tốt là một đảng đảm bảo có một hệ thống tư pháp có thể cung cấp công lý chứ không phải là một đảng khi muốn thì thọc tay vào vụ án. Các tướng lĩnh cũng không nên cố công bảo vệ đặc quyền cho công an. Quan nhất thời. Hãy nhìn gương tướng Quắc, tướng Trần Văn Thanh. Rất có thể có ngày quý vị trở thành nạn nhân của hệ thống tư pháp mà quý vị đang thiết kế.

    Hãy chia sẻ suy nghĩ của bạn

    7 phản hồi

    Trích dẫn:
    Không ngạc nhiên khi các tướng công an không ủng hộ quyền im lặng của bị can. Quyền ấy chắc chắn sẽ làm khó hơn cho tiến trình điều tra. Chỉ ngạc nhiên, sao các tướng - những người thực thi - lại được đặt ngồi trong cơ quan lập pháp.

    Bác Huy Đức chỉ ngạc nhiên thôi sao ? Bởi vì chuyện các đại biểu QH hầu hết là đảng viên CS, kiêm nhiệm đủ thứ, có từ thời Hồ Chí Minh 1954, vài chục năm nay rồi !

    Như vậy ngạc nhiên thì chẳng ăn thua gì, hoàn toàn chưa đủ. Bác Huy Đức và mọi công dân VN cần phải phẫn nộ và vận động mọi người cùng lên tiếng, thúc đẩy cải cách ứng cử, bầu cử, tranh cử đại biểu QH một cách công bằng, minh bạch và tự do.

    Bác Huy Đức chỉ đề cập đến các tướng - những người thực thi - lại được đặt ngồi trong cơ quan lập pháp mà không kể đến các bộ trưởng, thủ tướng, chủ tịch nước, chánh án, tỉnh trưởng - những người thực thi - ... toàn bộ trung ương đảng CSVN - những người tự cho quyền lãnh đạo - đều đang ngự trị trong trong cơ quan lập pháp.

    Ai đặt họ ngồi trong cơ quan lập pháp ? Chính người dân bỏ phiếu gián tiếp cho họ. Bầu cử sắp đặt, ăn gian như thế thì phải tẩy chay, không đi bỏ phiếu.

    Trích dẫn:
    Nhà nước cũng có thể dùng một ngân khoản để trả cho luật sư trong trường hợp đặc biệt. Đây là khoản chi cho công lý chứ không phải đơn giản cho bị cáo.

    Một hệ thống tư pháp tốt, cần phải giúp người dân hiểu rõ luật, quyền lợi và trách nhiệm, mỗi khi họ vướng vào vòng tranh chấp, dân sự cũng như hình sự ...

    Chính phủ, mà đại diện là bộ tư pháp, phải có ngân sách và tổ chức trợ lý tư pháp cho người nghèo, dựa vào mức thu nhập, khi họ có nhu cầu giải thích pháp lý, trước khi phải ra tòa. Trong mục đích này, mỗi khu vực tư pháp (độc lập với khu vực hành chính) phải có các tổ luâ;t gia (jurist) và luật sư miễn phí hoặc giá rẻ, tùy theo điều kiện công dân

    Khi chuẩn bị ra tòa, có các luật sư giá rẻ (do bộ tư pháp hỗ trợ tài chánh) hỗ trợ người nghèo khi có yêu cầu của họ. Đặc biệt trong hình sự, viện công tố VCT, yêu cầu bị cáo phải/nên có luật sư. Nếu bị cáo không chịu tìm luật sư, VCT có trách nhiệm đề nghị một luật sư miễn phí (do bộ tư pháp hỗ trợ tài chánh). Nếu bị cáo không hiểu ngôn ngữ bản xứ (do toàn cầu hóa) , cẫn có các thông dịch viên tuyên thệ thông dịch (do bộ tư pháp hỗ trợ tài chánh).

    Khi thi hành án xong, mỗi khu vực tư pháp, cần có nơi để các nhân viên hỗ trợ tư pháp theo dõi và giúp đỡ người đã thi hành án xong, trong mục đích giúp họ hội nhập nhanh chóng xã hội, đặc biệt như các cố vấn về tư pháp, về tâm lý, về xã hội học, về công ăn việc làm, ... Chính nơi này đề nghị lên bộ, quốc hội, các trường hợp cần xóa các bản án trong hồ sư tư pháp, khi họ xin giấy lý lịch tư pháp trong mục đích đi tìm việc làm.

    Nếu làm việc duy nhất trong tinh thần vì phục vụ bình đẳng con người, vì phục vụ công lý một cách hợp lý, sẽ có cái nhìn và cách tổ chức phù hợp với nhu cầu của con người, Human-Oriented

    Bác Phúc Hậu nhắc đến bác Trần Thị Ngự.
    Lâu rồi, bác Ngự, bác có nhiều số 1111, bác Nguyễn Phú Trọng, không vào DL nữa ??

    Bác NGUYỄN ĐĂNG KIỂM có đưa ra một câu hỏi ở bài khác, nhưng chưa thấy ai trả lời, tôi cũng có thắc mắc giống bác KIểm, nên tôi post ra đây để bác nào biết thì trả lời:
    Bác nào biết ý nghiã cụm từ "phản biện xã hội" thì giải thích giúp tôi, tốt nhất là bác viết mẫu một bài PBXH. Các trí thức trong nước thì lý thuyết xuông quá nhiều, lại hay giấu dốt. Liệu có thể trông chờ trí thức hải ngoại hay không?
    Nào là GS Nguyễn Hưng Quốc, TS Alan Phan, TS Nguyễn Văn Tuấn, LS Trần Thị Ngự, TS Nguyễn Thị Từ Huy...có đáp ứng được dân ít học, dân trí thấp trong nước hay không?

    Ở Việt Nam có hai lĩnh vực vô cùng tồi tệ, kéo theo các lĩnh vực khác tồi tệ theo. Nhưng hai lĩnh vực tồi tệ này lại do cái Đảng tồi tệ chỉ huy, hướng dẫn đẻ làm tồi tệ. Đó là giáo dục và pháp luật. Giáo dục thì lùi lại vài thế kỷ, còn luật pháp thì lùi lại hàng nghìn năm, giống như thời xã hội loài người chưa hình thành, con người sống còn mông muội, thủ lính nắm toàn quyền.
    Khi xã hội phát triển thì trong xã hội mới có khế ước (quy định những điều mọi người cam kết với nhau, đó là hiến pháp). Còn ta thì hai cái ngành giáo dục và luạt pháp làm ngược lại chức năng của mình, giáo dục không làm con người khôn ra, thông minh hơn mà làm con người ngu đi. Nếu không ngu thì đã vứt mẹ có cái chủ nghiã Mác vào sọt rác rồi, nếu không ngu thì thì đéo thờ tên giặc già Hồ Chí Minh. Luật pháp không bảo vệ lẽ phải và đạo lý mà luật pháp lại dùng sức mạnh đàn áp con người, bất chấp pháp luật. Xã hội này là quân hồi vô phèng, kỷ cương phép nước không có mà đâu đâu cũng diễn ra cảnh kẻ nắm quyền áp bức người lương thiện, biên sai thánh đúng, biến trái thành phải. Pháp luật bảo vệ kẻ thống trị, chứ không bảo vệ người dân, nói nôm na thì là pháp luât của kẻ cướp. Làm đéo gì có tam quyền với tứ quyền mà chỉ thấy độc quyền.

    Theo nhận định của Yeltsin "Cộng sản chỉ có thể thay thế không thể thay đổi" thì nhà báo Huy Đức không biết vô tình hay cố ý đã vi phạm logic của lập luận mà ngày nay ai cũng biết:
    - Nếu nói cho bộ máy chính quyền hiểu thì đó là điều vô ích.Thưa rằng chính quyền cũng đã đọc,đã nghiên cứu cách thức vận hành của bộ máy nhà nước tư bản,cũng biết như thế nào là một nền tư pháp công minh,như thế nào là công lý...rồi ạ.Nhưng nếu vận hành như vậy thì họ còn nắm trong tay quyền lực được không?Câu trả lời là quá rõ vì họ thừa biết nhà nước mà họ đang nắm không phải là"của dân,do dân và vì dân"
    - Nếu nói cho dân hiểu thì nên nói cách thức để thay đổi cái nhà nước chuyên chế ấy theo đúng luật pháp quốc tế chứ không phải cách thức sửa chữa nó theo các nhà nước tư bản.Một ngôi nhà đã mục ruỗng từ thượng tầng bên trên không thể sửa chữa từ bên dưới

    Đối với một thể chế chính trị coi việc nắm chính quyền là điều kiện sống còn thì cải cách thể chế chỉ là nguỵ biện.Khi và chỉ khi quyền lực đó thật sự thuộc về nhân dân thì lúc đó mới có thể nói đến công lý,pháp trị,nhân quyền và cách thức tổ chức để vận hành một bộ máy nhà nước.Nếu không có điều kiện tiên quyết đó thì tất cả sẽ là"Nước đổ đầu vịt".

    Con ơi nhớ lấy câu này
    Cướp đêm là giặc cướp ngày là công an
    Nhà nước này đang công an hóa bộ máy chính quyền từ phường xã đến TƯ. Điều này chứng tổ nhà nước này đéo được lòng dân nên tăng cường đàn áp. Đối với bọn công an thì người dan làm gì chúng cũng nghi có ván đề chính trị. Chún là lũ ngu dốt nên không biết làm chính trị là làm những điều được lòng dân phát triển kinh tế làm đời sống người dan ngày được nâng cáo mới là làm chính trị chân chính. Còn khái niệm chính trị với lũ công an là động chạm đến thế lực ngồi ghế cao mà chúng đang bưng bê, bệ đít hít rắm, ăn tiền. Chúng chỉ tôn thờ Hồ chí Minh có thể đút túi được thôi, chứ chúng cũng đéo tôn thờ lý tưởng điên rồ của Hồ là thế giới đại đồng, "vô sản toàn thế giới đoàn kết lại". Bọn CA là lũ vô học mánh lới và bất nhân mất dạy. Khối thằng công an đã chét bất đắc kỳ tử, có người bảo đó là trời trị tội chúng, có người bảo đó là oan hồn đòi nợ...
    Con người biết liên sỉ thì không chọn nghề công an làm cho CS.