Nguyễn Hưng Quốc - Một chính khách lớn và một người thầy xấu

  • Bởi Trà Mạn
    31/03/2015
    10 phản hồi

    Nguyễn Hưng Quốc


    Mở đầu bài viết tưởng niệm Lý Quang Diệu đăng trên báo The Washington Post, Henry Kissinger, cựu ngoại trưởng Mỹ, người được xem là tổng công trình sư về chính sách đối ngoại của Mỹ thời chiến tranh lạnh, nhận định: “Lý Quang Diệu là một vĩ nhân ” (Lee Kuan Yew is a great man). Cựu Thủ tướng Anh, Tony Blair, cho Lý Quang Diệu là lãnh tụ sắc sảo nhất mà ông từng được gặp (the smartest leader I ever met). Tổng thống Mỹ Barack Obama cho Lý Quang Diệu là một “người khổng lồ đích thực của lịch sử”, “một hình ảnh truyền thuyết của châu Á trong thế kỷ 20 và 21”.

    Những lời khen ấy xuất phát từ ba sự kiện: Thứ nhất, từ góc độ cá nhân, Lý Quang Diệu bao giờ cũng chứng tỏ là một con người thông minh và sâu sắc đủ để chinh phục sự ngưỡng mộ của những người gặp ông và trao đổi với ông. Thứ hai, với tư cách một lãnh tụ, ông đã chứng tỏ tài năng của mình trong việc biến Singapore từ một hòn đảo nhỏ, nghèo nàn và lạc hậu, một cựu thuộc địa của Anh và là một trong những địa phương khiêm tốn trong Liên bang Malaysia, trở thành một quốc gia tiên tiến và giàu có, có thu nhập trên đầu người cao hơn hẳn Malaysia và cả nước Anh. Thứ ba, với tư cách một chính khách, Lý Quang Diệu đã có những ảnh hưởng sâu rộng trên phạm vi thế giới. Mặc dù người ta không gắn sau tên ông chữ “ism”, kiểu chủ nghĩa Lý Quang Diệu (Lee-ism) như người ta từng làm với Reaganism hay Thatcherism, nhưng giới nghiên cứu chính trị đều đồng ý Lý Quang Diệu có một quan niệm riêng, một chiến lược riêng trong việc xây dựng và phát triển đất nước khác hẳn các chính khách khác. Chiến lược ấy được rất nhiều nhà lãnh tụ rải rác trên thế giới ngưỡng mộ và bắt chước.

    Với những ảnh hưởng ấy, Lý Quang Diệu được xem là một bậc thầy có tầm quốc tế trong nửa sau thế kỷ 20 và những năm đầu thế kỷ 21. Tư cách bậc thầy ấy thể hiện qua hai khía cạnh chính: Một là những chính sách cụ thể mà Lý Quang Diệu sử dụng một cách hữu hiệu để xây dựng Singapore thành một cường quốc và hai là những chiến lược ông sử dụng để xây dựng bộ máy cai trị tại đất nước của ông. Ở khía cạnh thứ nhất, nói theo lời của Thủ tướng Anh David Cameron, Singapore là một trong những “câu chuyện thành công vĩ đại” (one of the great success stories) của thời hiện đại. Ở khía cạnh thứ hai, nói theo lời Tổng thống Obama, “không ít lãnh tụ thuộc thế hệ này cũng như các thế hệ trước xin những lời khuyên của ông” trong vấn đề cai trị.

    Ở cả hai khía cạnh vừa nêu, bậc thầy Lý Quang Diệu để lại những di sản vừa tốt vừa xấu.

    Tốt ở nhiều điểm: Ông mang lại niềm tự tin cho nhiều lãnh tụ về quá trình xây dựng đất nước của họ sau những thời gian dài chiến tranh hoặc lệ thuộc; ông khuyến khích mọi người quan tâm đến lãnh vực giáo dục cũng như chính sách chiêu hiền đãi sĩ trong quá trình hiện đại hoá đất nước; ông nêu bật lên tầm quan trọng không thể thay thế được của một nền quản trị minh bạch và hiệu quả; ông nhấn mạnh đến việc bài trừ tham nhũng; ông dạy người ta tinh thần thực tế và thực dụng, không bám víu một cách mù quáng và nô lệ vào các lý thuyết hay các thứ chủ nghĩa, đặc biệt chủ nghĩa cộng sản, v.v…

    Nhưng di sản xấu của Lý Quang Diệu cũng không ít.

    Thứ nhất, ông tạo nên một mô hình phát triển nguy hiểm.

    Trước, hầu như mọi nhà nghiên cứu đều cho dân chủ là một trong những tiền đề tiên quyết của phát triển. Sự thành công của chủ nghĩa tư bản, ở lãnh vực kinh tế cũng như chính trị, cao hơn hẳn của chủ nghĩa xã hội vốn cuối cùng bị sụp đổ vào đầu thập niên 1990, là ở chỗ: chủ nghĩa tư bản có tự do hơn. Tính chất tự do và dân chủ của chủ nghĩa tư bản không phải chỉ xuất phát từ những nguyên tắc nhân quyền chung chung mà còn xuất phát từ một thực tế: chúng khuyến khích óc sáng tạo và tinh thần cạnh tranh lành mạnh của mọi người, một nhân tố quan trọng để đất nước càng ngày càng tân tiến và thịnh vượng.

    Sau, với sự thành công của Singapore, người ta thấy có một khả năng lựa chọn khác: một đất nước có thể tiến bộ vượt bậc mà không cần phải dân chủ hoá. Người ta gọi đó là một nền “độc tài mềm” (soft dictatorship) hoặc “chủ nghĩa tư bản chuyên chế” (authoritarian capitalism) mà Singapore là một tấm gương tiêu biểu nhất.

    Điều đó giải thích tại sao lãnh tụ của rất nhiều quốc gia độc tài tìm đến với Lý Quang Diệu, xem Lý Quang Diệu như một cố vấn đáng tin cậy. Một trong những người ấy là Đặng Tiểu Bình. Cuối thập niên 1970, sau cái chết của Mao Trạch Đông và sau khi đánh dẹp “bè lũ 4 tên”, Đặng Tiểu Bình xem Singapore như một mẫu mực ông noi theo để vừa có thể hiện đại hoá Trung Quốc vừa có thể giữ được tính chất độc tôn của đảng cộng sản như điều Lý Quang Diệu đã làm với đảng Hành Động Nhân Dân của ông. Để học bài học của Lý Quang Diệu, Đặng Tiểu Bình đã gửi hàng chục ngàn cán bộ các cấp sang Singapore học tập. Ông cũng mời Lý Quang Diệu sang thăm Trung Quốc cả hang chục lần. Ngày Lý Quang Diệu qua đời, Bộ Ngoại giao Trung Quốc ra tuyên bố khen ông là một “chính khách có ảnh hưởng độc nhất ở châu Á và là một nhà chiến lược kết tinh được những giá trị đông phương và một viễn kiến mang tính quốc tế”. Ảnh hưởng của Lý Quang Diệu trên Trung Quốc lớn đến độ có người cho ông chính là “cha đẻ của Trung Quốc hiện đại” (“Lee Kuan Yew: The Father of Modern China?”)

    Ngoài Đặng Tiểu Bình và các lãnh tụ khác ở Trung Quốc, Lý Quang Diệu còn có một số người khác rất ngưỡng mộ ông và muốn noi theo gương của ông, trong số đó, đáng kể đầu tiên là Vladimir Putin, người đã tặng cho Lý Quang Diệu một huân chương danh dự để bày tỏ sự tôn kính đối với những đóng góp lớn lao của Lý Quang Diệu trên phạm vi thế giới. Ở Georgia, Mikhail Saakashvili cũng xem Lý Quang Diệu như một thần tượng, sách của Lý Quang Diệu được dịch, in, lưu hành và đọc như những cuốn kinh thánh. Ở Ukraine, Viktor Yanukovych cũng rất sùng bái Lý Quang Diệu và xem Singapore như một mô hình để xây dựng đất nước của ông.

    Nói một cách vắn tắt, ở rất nhiều nơi trên thế giới, từ Trung Quốc đến Nga và một số quốc gia cựu cộng sản khác đều xem Singapore như một bài học lớn, ở đó, người ta, một mặt, có thể phát triển, mặt khác, vẫn tiếp tục duy trì một nền chính trị hà khắc, trên sự thống trị của một đảng duy nhất.

    Di sản nguy hiểm thứ hai của Lý Quang Diệu là ông tạo cho người ta cái ảo tưởng là có những nền văn hoá thích hợp với dân chủ và có những nền văn hoá thì không. Nền tảng quan trọng nhất trong lý thuyết về chính trị của Lý Quang Diệu là quan niệm về các giá trị châu Á (Asian values) vốn, theo ông, khác hẳn với văn hoá Tây phương. Nếu ở Tây phương, người ta đề cao chủ nghĩa cá nhân thì ở châu Á, người ta đề cao tinh thần tập thể; ở Tây phương, người ta khuyến khích óc cạnh tranh; ở châu Á, người ta tìm kiếm sự đồng thuận. Với những khác biệt ấy, ở Tây phương người ta cần tự do và dân chủ, ở châu Á, người ta có thể hài lòng với một chế độ chính trị nhắm đến việc xây dựng một xã hội trật tự, kỷ cương và giàu có.

    Quan niệm này của Lý Quang Diệu giúp các chế độc độc tài hoặc bán độc tài ở châu Á cũng như ở Đông Âu biện hộ cho các chính sách độc đoán của họ. Nhiều học giả cho quan niệm của Lý Quang Diệu và huyền thoại Singapore đã có ảnh hưởng tai hại đến rất nhiều quốc gia trên thế giới, ở đó, chế độ độc tài có thể tiếp tục độc tài hoặc chế độ vừa mới thoát khỏi độc tài cộng sản lại quay sang một chế độ độc tài kiểu mới.

    Nói Lý Quang Diệu là một chính khách giỏi nhưng lại là một người thầy xấu là vậy.

    Nguyễn Hưng Quốc

    Nhà phê bình văn học, nguyên chủ bút tạp chí Việt (1998-2001) và đồng chủ bút tờ báo mạng Tiền Vệ (http://tienve.org). Hiện là chủ nhiệm Ban Việt Học tại trường Đại Học Victoria, Úc. Đã xuất bản trên mười cuốn sách về văn học Việt

    Hãy chia sẻ suy nghĩ của bạn

    10 phản hồi

    Phản hồi: 

    NGHIÊM XUÂN LUẬN – NÊN THẬN TRỌNG KHI KẾT TỘI ÔNG LÝ !
    Trước hết nên nhấn mạnh : Tài năng của ông Lý nẩy nở trong môi trường Singapore và rực rỡ ở môi trường Singapore . Thế giới có thể tham khảo tài năng của ông Lý , nếu hiểu được vì sao ông Lý làm như vậy và đông đảo người dân Singapore nhớ ơn ông .
    Trung Quốc , Việt Nam hoàn toàn khác Singapore ở chỗ Trung Quốc và Việt Nam gần như thuần chủng , gồm hầu hết là người Hán ( ở TQ ) và người Kinh ( ở VN ) . Còn Singapore là 1 quốc đảo nhỏ , có tới 3 sắc tộc lớn là Hoa , Mã Lai và Ấn hợp thành .
    Nếu ông Lý không tìm kiếm sự đồng thuận thì mâu thuẫn sắc tộc sẽ liên miên , quốc đảo này làm sao yên ổn để xây dựng 1 Sinapore giầu có , văn minh như hiện nay . Chỉ nói điều này thôi , ta đã thấy nên thận trọng khi kết tội ông ấy .
    Đương nhiên mô hình Singapore chỉ là và chỉ thật sự thích hợp với Singapore và đến 1 điểm tới hạn thì phải thay đổi . Điều này ông Lý Hiển Long đã nhận ra .
    Những kẻ cầm quyền độc tài toàn trị ở các nước khác muốn núp bóng ông Lý để duy trì quyền lực tuyệt đối của chúng nhằm kiếm chác đặc quyền đặc lợi là những kẻ ngụy biện , lừa bịp nhân dân nước họ . Đó chính là lời cảnh tỉnh cho thế giới hiện đại đương thời .

    Phản hồi: 

    [quote=Từ điển Anh Việ...]
    Henry Kissinger, cựu ngoại trưởng Mỹ, người được xem là tổng công trình sư về chính sách đối ngoại của Mỹ thời chiến tranh lạnh (trích Hưng Quốc).
    [...]
    Tớ không làm trong ngành xây dựng nên dịch là : Henry Kissinger, cựu ngoại trưởng Mỹ, người được xem là nhà hoạch định chính về chính sách đối ngoại của Mỹ thời chiến tranh lạnh" .[/quote]

    Hề hề, vẫn không bỏ được cái tật ganh tị, bới lông tìm rận, và thích nổ, khoe mình giỏi tiếng Anh hơn NHQ.

    Phản hồi: 

    Từ điển Anh Việt Thời Thượng

    tổng công trình sư = chief architect

    Ví dụ: Henry Kissinger, cựu ngoại trưởng Mỹ, người được xem là tổng công trình sư về chính sách đối ngoại của Mỹ thời chiến tranh lạnh (trích Hưng Quốc).

    Tạm dịch: Henry Kissinger, former Secretary of State, who has been regarded as a chief architect of US foreign policy during the Cold War".

    Tớ không làm trong ngành xây dựng nên dịch là : Henry Kissinger, cựu ngoại trưởng Mỹ, người được xem là nhà hoạch định chính về chính sách đối ngoại của Mỹ thời chiến tranh lạnh" .

    tổng công trình sư = chief architect !

    Phản hồi: 

    "Quan niệm này của Lý Quang Diệu giúp các chế độc độc tài hoặc bán độc tài ở châu Á cũng như ở Đông Âu biện hộ cho các chính sách độc đoán của họ."
    Tôi không hiểu GS Hưng Quốc dạy văn như thế nào nhưng chưa phân biệt hai hình thức độc tài. Độc tài độc đoán mà làm những việc sai trái thì là độc tài, độc đoán. Thế nhưng người cũng có thái độ độc tài, nhưng làm việc tốt, trong khi nhiều người khác làm sai, nhưng người có quyền có chức bắt người khác phải làm tốt, làm theo lẽ phải thì người ta lại gọi đó là người QUYẾT ĐOÁN, chứ không gọi là độc tài. Ồng LQD thì đúng là con người có đầu óc minh mẫn quyết đoán thật đáng trân trọng.
    Còn những tên CS độc tài làm sai và bắt mọi người dân phải làm sai thì đúng là kẻ độc tài đáng tội. Dù sao dân chủ theo ý nhân dân thì chẳng mấy khi sai (cũng chỉ ở những nước dân chủ) thì vãn hơn. Nạn đói không xẩy ra ở những nước dân chủ mà chỉ xẩy ra ở những nước thiếu dân chủ.

    Phản hồi: 

    Hê hê, tên này bị mắc chứng bệnh phản xạ tâm thần dị ứng với NHQ, hễ ông Quốc viết bài nào, viết bất cứ cái gì là cũng chõ mõm vào xỏ xiên, chê bai. Có đổi nick name từ Ấy Mới Chết Tôi Chứ thành ra nick name nào khác, người ta cũng nhận được ra mình. Hì hì, không biết là giống đực hay giống cái: có thể nào đây là một mụ đàn bà nào đó đã bị ông NHQ "quất ngựa truy phong", nên đâm ra oán hờn, theo dõi ông ấy trên mạng để làm "stalking" không?

    Phản hồi: 

    [quote="thầy xấu"]BáC unknown này thật ra là wise guy đọc và hiểu tận cùng vấn đề nhưng khiêm tốn không khoe mẽ dạy đại học này chủ bút báo kia nhưng cho thấy sự nhai lại vẫn không tiêu hóa: mới hôm trước nói nhà độc tài được yêu mến nhất thế giới trong đó có mình nhưng hôm sau lại nói thầy xấu!?[/quote]

    he he, lộ tẩy nhá. Người chiên nhảy dô các bài của ông Quốc, tìm cách hạ bệ ổng.
    Đêk có bài nào của ông Quốc, mà còm sĩ nì bỏ qua, đêk hạ bệ, biu xấu.
    Tui thấy còm sĩ Unknow đúng ra phết.

    Phản hồi: 

    BáC unknown này thật ra là wise guy đọc và hiểu tận cùng vấn đề nhưng khiêm tốn không khoe mẽ dạy đại học này chủ bút báo kia nhưng cho thấy sự nhai lại vẫn không tiêu hóa: mới hôm trước nói nhà độc tài được yêu mến nhất thế giới trong đó có mình nhưng hôm sau lại nói thầy xấu!?

    Phản hồi: 

    Cá nhân mình hoàn toàn nhất trí với ý kiến của đ/c Unknown!!!

    Người Việt có vẻ thích tung hô này nọ, viết tràng giang đại hải về các nhân vật vĩ đại. Nhưng ít khi nói đến, phân tích các nguyên nhân chính.

    Đúng là LQD quán triệt vấn đề "đào vàng phải cần quốc xẻng", không những thế, còn nhiều thứ liên quan khác. LQD biết mình sức yếu, không tranh hùng được với bọn đào vàng. Cho nên LQD tập trung vào việc "phục dịch trà thuốc, điếu đóm, mở quán thui thịt chó, tiết canh lòng lợn" phục dịch bọn chúng và giầu lên là nhờ cái đó!!!

    Những cái vĩ đại nhiều khi rất đơn giản!!! Chỉ vì những thằng đần như mình nhìn không ra mà thôi!?

    Cụ Sáu Nin (VI. Lenin) trước đây có định nghĩa:

    Chủ Nghĩa Xã Hội = Chính quyền Sowjet + điện khí hoá.

    "Kụ" Sáu A có thể dựa vào đó định nghĩa:

    Thịnh Vượng = Chính quyền dân chủ + bán được nhiều hàng chất lượng cao.

    (quần chúng có thể phân tích xem xét, chỉnh sửa, bổ sung khiếm khuyết)

    Có chính quyền dân chủ mà vẫn không bán được hàng thì cuộc đời vẫn buồn lắm em ơi!!!

    TQ là 1 thị trường khổng lồ, cả thế giới đổ xô đến để kiếm lời. Ông VN ở ngay bên cạnh, văn hoá tương đồng, giao thông thuận tiện thì chẳng làm được gì!? Chỉ ngáp ruồi mơ đến ngày theo Mỹ, giong thuyền xuống Nam Cực bán hàng cho chim cánh cụt kiếm lời chăng???

    Phản hồi: 

    Lý Quang Diệu đã hiểu được rất nguyên tắc "những kẻ đào vàng phải cần cuốc xẻng." Nói cách khác, ông ta nhận thức được vị trí và khả năng nhỏ bé của vài triệu người dân Singapore thì không thể là người đi tiên phong của những "miners" đi khai phá những vùng tài nguyên mới. Nhưng ở vị trí nhỏ bé, thì việc chọn những công việc mang tính "middle man" hay mang tính hậu cần "logistic" là hoàn toàn thích hợp. Chẳng có cái gì gọi là "Asian Value" hay "Western Value" mà chỉ là những nguỵ biện mà những kẻ khác muốn dùng ý tưởng của ông Lý Quang Diệu để bảo vệ cho sự thất bại của các chế độ "độc tài" như TQ, VN, etc. Thực tế cho thấy Singapore làm rất tốt những công việc mang tính hậu cần, cung cấp các hạ tầng cơ sở để các quốc gia Tây Phương làm bàn đạp để chinh phục các quốc gia ở vùng Đông Nam Á. Nhưng nếu nói về khả năng phát triển những sản phẩm mang tính tiên phong, thì Singapore hầu như không có gì. Trong khi đó, Nhật Bản và Nam Hàn là hai quốc gia áp dụng tương đối triệt để hơn các phương pháp quản trị chính trị mang tính dân chủ Tây Phương cao hơn, nên kết quả là hai xứ sở này đã tạo ra được nền kinh tế mang tính tiên phong, tạo ra những sản phẩm thương hiệu toàn cầu. Tóm lại, Lý Quang Diệu giỏi là vì biết chọn phần khúc thích hợp trong chuỗi "giá trị gia tăng" của nền kinh tế toàn cầu cho một đất nước nhỏ bé của mình. Còn nếu cùng phương pháp "almost totarian or dictatorship" này đem áp dụng cho các nước khác rộng lớn hơn, đông dân hơn như Đại Hàn, Nhật Bản, Trung Quốc thì chưa chắc đã có hiệu quả tương tự. Trong khi đó, Hong Kong có nền chính trị mang tính Tây Phương hoá cao nhất trong các vùng đất Á Châu có cùng tương đương số dân + diện tích địa lý nhưng cũng có nền kinh tế phát triển vượt bậc, không thua kém gì Singapore. Và HK thì chẳng cần phải có một vĩ nhân nào như Lý Quang Diệu để xây dựng hệ thống chính trị, kinh tế hùng mạnh như hiện nay. Và cũng đừng có ai nói là HK được như hiện nay là nhờ CS Trung Quốc nhé!

    Phản hồi: 

    Vấn đề là hệ quả mà ông Lý để lại cho đất nước và nhân dân Singapor như thế nào? Khoan hãy đánh giá " người thầy xấu" Lý Q Diệu, mà hãy nhìn di sản , kết quả mà ông Lý để lại ở Singapo. Đất nước phát triển thần kỳ, ngưòi dân sống tụ do, sung túc, đủ việc làm, thu nhập cao nhất nhì thế giới và rất hạnh phúc. Chừng đó cũng đủ chứng minh về thuật trị quốc đúng đắn của ông Lý . Xuất phát từ nhãn quang sáng suốt, sâu rộng, từ tu duy xuất chúng, ông Lý đã phân tích, đánh giá và đưa ra sách lược chéo lái đất nước phù hợp với đặc điểm văn hóa, thuần phong mỹ tục và thực tế của Sungapor. Người Châu á, Đông á duy tình chứ không duy lý, tìm kiếm sự đồng thuận trong cộng đồng chứ không khát khao muốn thể hiện vai trò cá nhân nổi trội như người châu Âu và phương tây. Đó là chìa khóa trong đường lối lãnh đạo thành công vĩ đại của ông Lý ở singapor. Ông Lý mất đi nhưng thế giới vẫn luôn tôn vinh ông là chính khách vĩ đại và người thầy thiên tài.