Trần Huỳnh Duy Thức - Thư viết từ trại giam Xuyên Mộc: Thư 30 (phần cuối)

  • Bởi Gió Nghịch Mùa
    14/01/2015
    0 phản hồi

    Trần Huỳnh Duy Thức


    "... sự thỏa hiệp được ghi nhận bằng luật là LẼ PHẢI THỎA ƯỚC – là pháp lý ghi nhận và bảo vệ các giá trị chung đã được người dân thỏa thuận, đồng thời trao quyền cho nhà nước thay họ thực hiện và bảo đảm cho nó được thực hiện bởi người dân. Thuật ngữ “giá trị” ở đây có nghĩa là lợi ích cả về vật chất lẫn tinh thần. Bản chất của công việc này là người dân đồng ý chấp nhận những sự hạn chế nào đó về quyền (nếu phải đóng thuế thêm và trao bớt quyền của mình cho nhà nước) để có được lợi ích cho mình và cho người khác. Chỉ có sự vận động tự do như trên thì mới tạo ra được những trạng thái cân bằng tự nhiên như thế, tức là sự cân bằng không bởi sự cưỡng ép như cậu đã phân tích trong các thư trước. Khi cân bằng tự nhiên thì người dân mới hài lòng, xã hội mới ổn định và phát triển bền vững. Bản chất sự vận động tự do là không bị cưỡng ép bởi quyền lực hay bạo lực nên thực chất nó biến thành sự thuyết phục. Người dân thuyết phục lẫn nhau. Chính phủ có sáng kiến gì cũng phải đưa ra thuyết phục nhân dân. Không bao giờ áp đặt vì bất kỳ danh nghĩa lợi ích nào cả. Chỉ có trong một cơ chế vận động như vậy thì tất cả quyền lực nhà nước mới thực sự thuộc về nhân dân mà thôi."

    Xin gửi các bạn đọc phần cuối thư:


    6/11/2014

    Thật ra không có ranh giới rõ ràng giữa các lợi ích kinh tế và lợi ích xã hội. Kinh tế và xã hội là những khái niệm của con người, chính trị, văn hóa, … cũng vậy nên các khái niệm này là như nhau đối với quy luật Bàn tay vô hình của Tạo hóa. Quy luật này có tác dụng đối với bản chất hướng lợi của con người và không thể phân biệt được đâu là lợi ích kinh tế, chính trị, văn hóa, tôn giáo, dân tộc, v.v… hay bất kỳ thuộc tính lợi ích nào do con người sáng tạo ra sau này. Mối quan tâm của con người thật là đa dạng và khó đoán định trước là nó sẽ còn tiến tới mức nào. Nhưng chắc chắn một điều là nó chỉ phát triển tốt đẹp ở nơi nào mà con người tôn trọng và áp dụng sự thật khách quan của Tạo hóa là: (1) Tôn trọng bản chất tự nhiên của con người là hướng đến lợi ích, (2) Áp dụng quy luật Bàn tay vô hình để xã hội tự động đạt trạng thái cân bằng lợi ích giữa mọi người. Hai sự thật khách quan này chính là Chân lý là LẼ PHẢI TUYỆT ĐỐI –tức là sẽ luôn đúng bất chấp ý muốn của con người. Nhưng ý muốn của con người không bao giờ luôn đúng hay luôn sai. Ước muốn cho phụ nữ được tự do bình đẳng với nam giới đã bị xem là sai, trái với đạo lý xã hội trong cả ngàn năm nhưng giờ đó là một khát vọng chính đáng và tiến bộ của toàn thế giới. Anh là chủ nhà máy đường nên anh muốn nhà nước đánh thuế đường nhập khẩu thật cao để bảo hộ sản xuất cho anh với mục đích là tạo công ăn việc làm. Những người nông dân và công nhân trong ngành đường có thể có cùng ý muốn như anh. Nhưng tôi là người tiêu dùng đường nên tôi không muốn như vậy vì tôi thấy rằng đường nhập khẩu đã chịu thuế rất cao rồi mà sao giá bán lại không mắc hơn của anh đáng kể, chất lượng còn tốt hơn. Nếu không có thuế này thì tôi sẽ được xài đường tốt mà giá rẻ. Mà những người như tôi thì đông hơn gấp trăm lần những người cùng ý muốn với anh. Cái các anh được lợi chính là cái chúng tôi chịu thiệt mà tính ra lớn hơn nhiều con số lợi. Chỉ một ví dụ nhỏ này thôi thì tụi con đã thấy không thể phân định đúng sai cho những ước muốn khác nhau, trái ngược nhau của con người. Những nhận định mà chúng ta thường quen miệng nói đúng hay sai thực ra chỉ là phù hợp hay không phù hợp trong những hoàn cảnh nhất định mà thôi. Hoàn cảnh thay đổi thì quan điểm đánh giá cũng thay đổi. Bảo hộ sản xuất có thể là một quan điểm đánh giá cũng thay đổi. Bảo hộ sản xuất có thể là một quan điểm phù hợp với bối cảnh cách đây vài chục năm khi mối quan tâm phổ biến của con người là công ăn việc làm. Nhưng thời điểm này có thể không còn phù hợp nữa vì con người quan tâm nhiều hơn đến chất lượng cuộc sống và vì toàn cầu hóa.

    Hoàn cảnh thay đổi rất nhanh trong thời đại này. Nhu cầu lợi ích của con người ngày càng đa dạng và phức tạp. Không có bộ máy nào của con người dù đó là sức mạnh của nhà nước mà có đủ sức dự đoán và làm ra lợi ích để đáp ứng được cho nhu cầu và sự thay đổi nói trên. Không thể có. Chỉ có Bàn tay vô hình của Tạo hóa mới thực hiện được nhiệm vụ này. Sự vận hành của Quy luật này sẽ khiến mọi người trong quá trình vận động cho lợi ích của mình sẽ tự nhiên hình thành nên những quy tắc đạo lý tự nguyện. Chính các quy tắc này sẽ tự động điều chỉnh hầu hết hành động của con người hướng đến sự cân bằng lợi ích giữa mọi người. Ví dụ như trong hoạt động kinh tế tụi con thấy đạo lý: thuận mua vừa bán, anh bán giá cao hơn thì phải có gì tốt hơn cho tôi, làm ăn gian dối thì mất khách hàng, v.v… Hoặc là trong giao tiếp xã hội thì anh muốn tôi tôn trọng tín ngưỡng của anh thì anh phải tôn trọng tín ngưỡng của tôi. Nói chung là có vô số các quy tắc bất thành văn như vậy, chẳng có luật pháp nào quy định nhưng lại được nhiều người chấp nhận và hành xử theo. Chúng làm cho người ta hài lòng khi giao dịch với nhau. Giao dịch chính là sự trao đổi lợi ích. Người ta hài lòng có nghĩa là trạng thái cân bằng được xác lập. Người ta có thể phân biệt các loại lợi ích là hoàn toàn tương đối. Tụi con có nhận ra là cậu đang đề cập đến LẼ PHẢI CƠ BẢN – khu vực điều chỉnh bằng đạo lý như trong mô hình CƠ CHẾ XÃ HỘI KHOA HỌC không? Thư sau cậu sẽ đi sâu vào nó. Thư này cậu viết cho xong về LẼ PHẢI THỎA ƯỚC.

    Quan sát quá trình vận hành của Bàn tay vô hình, các nhà khoa học nhận thấy có một số việc. Quy luật này không điều chỉnh nhanh, có những cái rất chậm nên đòi hỏi có sự can thiệp của Bàn tay hữu hình, tức là vai trò điều tiết của nhà nước. Ví dụ dễ thấy nhất là an toàn thực phẩm, vì người tiêu dùng không có cách nào để nhận biết được tác hại của nó sau 5-10 năm hoặc hơn nên họ không thể có phản ứng nhanh chóng là không mua sản phẩm độc hại đó (theo như Đạo lý) do đó nhà nước phải có trách nhiệm phát hiện sớm và công bố nó, xử phạt người làm ra nó. Sự can thiệp đó chắc chắn sẽ làm thị trường của sản phẩm đó tự điều chỉnh nhanh chóng. Ví dụ này là một trong những trường hợp mà người dân dễ dàng đồng thuận trao cho nhà nước quyền can thiệp bằng Bàn tay hữu hình. Sự đồng thuận này chính là thỏa ước của người dân lập ra một nguyên tắc là: người nào làm ra những thực phẩm gây ảnh hưởng xấu đến sức khỏe của người khác thì sẽ bị tuyên bố rộng rãi cho mọi người biết và sẽ bị trừng phạt. Nguyên tắc này sẽ được cụ thể hóa thành luật để hạn chế việc tự do dùng quyền kinh doanh để xâm phạm đến quyền được an toàn sức khỏe, tính mạng của người khác bằng thực phẩm độc hại. Bản chất của luật này là sự ghi nhận của nhà nước về cách thức của người dân đã thỏa thuận để bảo vệ lợi ích cho mình. Sau đó nhà nước sử dụng quyền nhân dân đã trao cho nhà nước theo luật này để thay mặt nhân dân thực hiện thỏa thuận đó, và bảo vệ thỏa thuận đó đến khi nào nhân dân có một thỏa thuận mới thay thế nó. Đây không phải là cách nói lòng vòng đâu, mà là sự thể hiện cho chính xác bản chất và thuộc tính của nhà nước pháp quyền mà cậu đã định nghĩa ở trên: nó chỉ bảo vệ quyền của nhân dân được bảo vệ lợi ích của họ, chứ nó không bảo vệ lợi ích cụ thể của họ. Tới đây chúng ta có thể rút ra thuộc tính thứ tư của nhà nước pháp quyền là không có lợi ích. Thuộc tính thứ năm là: nhà nước pháp quyền sẽ không có quyền hạn nào nếu không được nhân dân trao cho. Hiến pháp Mỹ thể hiện thuộc tính này như sau: Quyền nào dân không trao cho nhà nước thì vẫn thuộc về dân. Còn Hiến pháp VN thể hiện bằng câu: “Tất cả quyền lực nhà nước thuộc về nhân dân”.

    Quá trình vận động của con người cho lợi ích của mình không phải lúc nào cũng dễ dàng đạt được sự thỏa thuận như ví dụ trên. Chúng ta lấy ví dụ khác là ObamaCare nhá. Trước hết tụi con đừng nhầm lẫn rằng đây là sự bảo vệ của Tổng thống Mỹ cho lợi ích y tế của người dân Mỹ. Tổng thống là người đứng đầu nhà nước Mỹ, một nhà nước pháp quyền nên không thể nhằm bảo vệ lợi ích. Trước khi Obama trởi thành Tổng thống, sự vận động của người Mỹ đẩ bảo vệ cho cách thức chăm sóc y tế mà họ muốn đã diễn ra từ lâu. Nó đã trở thành mối quan tâm lớn trong xã hội Mỹ, nhưng vẫn chưa đạt được sự thỏa hiệp. Người ta cho rằng cứ để Bàn tay vô hình tự điều tiết, người thì bảo rằng sự điều tiết này quá chậm chạp làm nhiều người không có được sự chăm sóc y tế tốt. Khi tranh cử tổng thống, Obama hứa sẽ thúc đẩy vấn đề này theo hướng nhà nước sẽ can thiệp để điều tiết nó nhanh hơn. Tụi con phải hiểu rằng đây không phải là sự vận động của nhà nước (nhà nước pháp quyền không có lợi ích, không có quyền gì trừ quyền được nhân dân giao bằng luật nên không thể vận động cho lợi ích). Đây là sự thể hiện kết quả vận động của người dân cho hướng nói trên nhận được sự ủng hộ của một ứng cử viên Tổng thống. Cùng lúc đó sự vận động của những người dân khác cho hướng khác cũng sẽ nhận được sự ủng hộ của các ứng cử viên Tổng thống khác. Việc Obama trúng cử tổng thống hoàn toàn không có nghĩa là xu hướng ông ủng hộ đã trở thành thỏa hiệp của nhân dân. Nó chỉ là có lợi thế hơn vì tân tổng thống sẽ thúc đẩy Quốc hội đẩy nhanh tiến trình đến thỏa hiệp. Nên nhớ là Tổng thống Mỹ không có quyền gì để chi phối các nghị sĩ Mỹ thuận theo xu hướng mà Tổng thống ủng hộ. Nghị trường Mỹ ở Thượng viện và Hạ viện là sự thể hiện rõ ràng nhất quyền tự do vận động của người dân để bảo vệ lợi ích cho mình. Các nghị sĩ là đại diện thực sự cho quyền lợi (quyền và lợi ích) của người dân theo những xu hướng khác nhau tùy thuộc vào mong muốn của cử tri bầu họ. Vì quyền lợi cử tri là mệnh lệnh duy nhất dành cho họ, không ai, chức vụ hay tổ chức nào có quyền ra lệnh cho họ phải bỏ phiếu cho hướng này hay hướng khác, cả cái đảng mà họ gia nhập là Công hòa hay Dân chủ cũng chẳng có cái quyền đó. Họ hoàn toàn độc lập và tự do vận động cho những quyền lợi của cử tri, cho những xu hướng và giá trị mà cử tri họ ủng hộ. Bên ngoài nghị trường cũng vậy, các cử tri tự do vận động cho những gì mình muốn (miễn là luật không cấm) thông qua báo chí, biểu tình, lập nên các hội của những người có cùng mong muốn để tập hợp sức mạnh vận động. Sự vận động của các cử tri sẽ tác động mạnh mẽ đến sự vận động của các nghị sĩ ở nghị trường. Tụi con có biết rằng ở Mỹ, khi mà một nghị sĩ còn có ý kiến về một dự luật, thì nó không được đem ra bỏ phiếu để thông qua không? Quyền tự do vận động của người dân được luật hóa thành một quy định như vậy đó. Nhiều nghị sĩ nếu tập hợp được ý kiến tương đồng nhau thì sẽ dẫn tới thay đổi nội dung dự luật trước khi nó được bỏ phiếu. Đây chính là cách và quá trình cân bằng lợi ích giữa những nhóm người theo đuổi những xu hướng khác nhau về lợi ích. Cụm từ “nhóm lợi ích” có nghĩa là như vậy và là một khái niệm lành mạnh. Luật pháp Mỹ còn bảo vệ quyền vận động hành lang (lobby) của các nhóm lợi ích và cũng có những quy định để ngăn cản các nhóm này vận động cho lợi ích của mình bằng những cách thức phạm pháp như hối lộ, lừa đảo, v.v… Nếu không vi phạm những quy định này thì các nhóm lợi ích chẳng có tội lỗi gì cả. Nhưng họ có thể bị chỉ trích gay gắt bởi đạo lý, tức LẼ PHẢI CƠ BẢN nếu quá vì lợi ích của mình mà không nghĩ đến lợi ích của nhóm khác, khiến họ phải tự điều chỉnh mục đích của mình cho phù hợp. Cần lưu ý là nhóm lợi ích là bất kỳ hội nhóm nào của người dân vì bất kỳ mục đích gì mà luật không cấm. Hai người cũng thành một nhóm và chẳng có sự khống chế nào về số lượng tối đa hết.

    Dự luật về chăm sóc y tế mà sau này thường được gọi là Obamacare cũng phải trải qua các quá trình vận động mạnh mẽ bên trong lẫn bên ngoài nghị trường Mỹ. Cuối cùng nó được cả hai viện Quốc hội thông qua và được Tổng thống Obama ký ban hành thành luật sau khi đã được tranh cãi quyết liệt và điều chỉnh để cân bằng lợi ích của các nhóm lợi ích. Việc này xảy ra trong nhiệm kỳ đầu của Obama. Việc thực hiện nó từ đó đến nay làm cho nhiều cử tri và nhóm lợi ích thấy rằng họ phải đóng thuế quá nhiều mà lợi ích mang lại không rõ ràng. Họ cho rằng nếu không phải đóng nhiều thuế như vậy thì tiền đó họ có thể đầu tư vào làm ăn giúp tăng trưởng kinh tế, thêm việc làm và người Mỹ sẽ nhận được nhiều lợi ích hơn. Quan điểm này lại nhận được nhiều sự đồng tình của nhiều nghị sĩ đảng Công hòa. Có thể vì vậy kỳ bầu cử lại Hạ viện và Thượng viện giữa nhiệm kỳ cách đây 2 ngày đã làm cho các nghị sĩ Dân chủ mất ghế do số cử tri ủng hộ quan điểm nói trên chiếm đa số. Có thể tới đây các nghị sĩ Cộng hòa sẽ trình ra một dự luật điều chỉnh luật “Obamacare”. Nó cũng sẽ phải trải qua những quá trình vận động như trên, nếu cuối cùng được thông qua và ban hành thành luật thì đó chính là một sự thỏa hiệp mới của người dân về mức đóng thuế và mức độ hỗ trợ chăm sóc y tế cho họ. Nó cũng là một trạng thái cân bằng mới về lợi ích mà ở trạng thái đó người dân hài lòng với nghĩa vụ và quyền lợi của mình cho tới khi có những xu hướng muốn thay đổi nó xuất hiện đủ mạnh (tức đủ sức thuyết phục).

    Quan điểm đánh thuế cao để có tiền chăm sóc y tế cho những người ít tiền có thể là phù hợp trong giai đoạn mà nước Mỹ rơi vào khủng hoảng kinh tế làm nhiều người trung lưu khó khăn và những người giàu thì thủ vốn lại không đầu tư làm ăn vì tình hình chưa thuận lợi. Nhưng vào lúc kinh tế đang phục hồi thì quan điểm này có thể không còn phù hợp vì đây là lúc giới doanh nghiệp cần vốn để đầu tư đẩy mạnh sự phát triển kinh tế, tạo thêm việc làm và nâng cao thu nhập cho người lao động. Không cứ dùng chính nghĩa giúp đỡ người nghèo thì phải đúng, hỗ trợ người giàu là sai. Những quan điểm về lợi ích của con người hay nói chung là quan điểm của con người không bao giờ là lẽ phải tuyệt đối cả. Vì vậy nó cũng không được bảo vệ trên hết, nó phải bị thay đổi bất cứ lúc nào sự vận động của nhân dân cho lợi ích của mình đạt được một sự thỏa hiệp mới. Cho nên cậu gọi những sự thỏa hiệp được ghi nhận bằng luật là LẼ PHẢI THỎA ƯỚC – là pháp lý ghi nhận và bảo vệ các giá trị chung đã được người dân thỏa thuận, đồng thời trao quyền cho nhà nước thay họ thực hiện và bảo đảm cho nó được thực hiện bởi người dân. Thuật ngữ “giá trị” ở đây có nghĩa là lợi ích cả về vật chất lẫn tinh thần. Bản chất của công việc này là người dân đồng ý chấp nhận những sự hạn chế nào đó về quyền (nếu phải đóng thuế thêm và trao bớt quyền của mình cho nhà nước) để có được lợi ích cho mình và cho người khác. Chỉ có sự vận động tự do như trên thì mới tạo ra được những trạng thái cân bằng tự nhiên như thế, tức là sự cân bằng không bởi sự cưỡng ép như cậu đã phân tích trong các thư trước. Khi cân bằng tự nhiên thì người dân mới hài lòng, xã hội mới ổn định và phát triển bền vững. Bản chất sự vận động tự do là không bị cưỡng ép bởi quyền lực hay bạo lực nên thực chất nó biến thành sự thuyết phục. Người dân thuyết phục lẫn nhau. Chính phủ có sáng kiến gì cũng phải đưa ra thuyết phục nhân dân. Không bao giờ áp đặt vì bất kỳ danh nghĩa lợi ích nào cả. Chỉ có trong một cơ chế vận động như vậy thì tất cả quyền lực nhà nước mới thực sự thuộc về nhân dân mà thôi.

    7/11/2014

    Cậu mỏi tay quá rồi, thư sau cậu sẽ tiếp. Thư này chắc sẽ làm tụi con mỏi mắt đây. Khi đọc thư này tụi con cần chú ý so sánh với Hiến pháp mới của VN để thấy đã có những nguyên tắc pháp quyền được quy định trong đó. Nhưng quá trình để “QCN được bảo vệ trên hết” không chỉ tùy thuộc vào sự tồn tại của các văn bản, mà chủ yếu nhờ vào sự hiểu biết của người dân để sử dụng QCN của mình theo đúng với bản chất của nhà nước pháp quyền. Vì vậy mà cậu mới mỏi tay viết cho tụi con smile emoticon Nước Anh không hề có bản Hiến pháp thành văn, nhà nước pháp quyền tồn tại trong ý thức của người dân Anh vì vậy mà nó tồn tại trên thực tế. Công bố của TQ về cải cách pháp quyền mới đây cho thấy họ chỉ muốn lợi dụng từ ngữ, nói pháp quyền mà chẳng nhắc gì đến QCN. Họ đang sai hướng rồi. Chúng ta cần tránh ảnh hưởng của họ. Thương tụi con.

    Cậu Tám.

    Bản viết tay:








    Hãy chia sẻ suy nghĩ của bạn

    0 phản hồi