Trần Huỳnh Duy Thức - Thư viết từ trại giam Xuyên Mộc: Thư 30 (phần 9)

  • Bởi Gió Nghịch Mùa
    14/01/2015
    0 phản hồi

    "Nhà nước pháp quyền không được bảo vệ lợi ích, mà chỉ bảo vệ quyền tự do mưu cầu lợi ích của từng người. Lợi ích hiểu đầy đủ là bao gồm cả những mối lợi và mối quan tâm về những vấn đề trong xã hội (tiếng Anh có từ Interest là thể hiện chính xác ý nghĩa này). “ Sự tự do vận động cho lợi ích của từng người sẽ tự động cân bằng lợi ích của mọi người”. Đây là quy luật của Tạo hóa – quy luật Bàn tay vô hình mà Adam Smith đã áp dụng để xây dựng nên các nguyên lý kinh tế thị trường điều chỉnh các lợi ích kinh tế đến trạng thái cân bằng tối ưu. Đối với các lợi ích khác về văn hóa, tôn giáo,… cũng theo quy luật như vậy thôi."


    5/11/2014

    Trước hết tụi con cần phải luôn ghi nhớ rằng nhà nước pháp quyền là để chỉ bản chất của một nhà nước chứ không hề liên quan gì đến hình thức nhà nước hay hình thái xã hội cả. Một vương quốc, một nước cộng hòa đều có thể làm cho mình có bản chất của nhà nước pháp quyền. Một quốc gia nào đó ghi trong Hiến pháp gọi mình là một nhà nước pháp quyền chưa chắc đã có bản chất của nhà nước pháp quyền. Gắn thêm một tính từ, một danh từ riêng nào đó vào cụm từ nhà nước pháp quyền thì cũng không thay đổi được bản chất bắt buộc của nó. Bản chất này là: “Nhà nước pháp quyền là nhà nước bảo vệ trên hết và đầy đủ QCN cho từng người”. Do vậy thuộc tính đầu tiên của nhà nước pháp quyền là không giai cấp vì ai cũng có QCN như nhau dù họ thuộc giai cấp/thành phần khác nhau. Thuộc tính kế tiếp là không ý thức hệ vì những người có những niềm tin tôn giáo, chính trị, xã hội, văn hóa, khác nhau đều có QCN như nhau. Thuộc tính thứ ba là: nhà nước pháp quyền không nhằm bảo vệ lợi ích của nhân dân mà chỉ bảo vệ QCN của họ. Còn nhiều thuộc tính khác, cậu sẽ có một chuyên đề bàn về nhà nước pháp quyền với tụi con. Lần này cậu tập trung vào thuộc tính thứ ba này, vì nó liên quan mật thiết đến khu vực LẼ PHẢI THỎA ƯỚC của CƠ CHẾ XÃ HỘI KHOA HỌC. Vì sao có thuộc tính thứ ba? Nghe có vẻ nó không thuận tai với những gì tụi con hay nghe thấy phải không?

    Lợi ích của người dân là vô cùng khác nhau và không bao giờ có thể đồng nhất được. Cho nên nếu nhà nước bảo vệ lợi ích cho người này thì có thể xâm phạm lợi ích của người khác, chí ít cũng làm sự bất bình đẳng xảy ra. Nếu nhân danh lợi ích chung của đa số mà bảo vệ thì chắc chắn sẽ dẫn đến sự chèn ép quyền lợi của thiểu số, thậm chí là hủy diệt nhóm nhỏ này. Mà cho dù thiểu số là duy nhất một người thì người này cũng phải có và được bảo vệ đầy đủ QCN của mình, trong đó có quyền được sống, quyền được giữ gìn quan điểm/giá trị riêng của mình, v.v… Sự nhân danh như vậy luôn là nguồn gốc của các nhà nước độc tài, cường quyền. Sự nhập nhằng không thể xác định rõ ràng lợi ích chung là nguồn gốc của việc những kẻ quyền thế cưỡng đoạt lợi ích của người khác núp danh lợi ích chung. Lợi ích của con người là vô cùng đa dạng, không chỉ là vật chất mà cả tinh thần, là những giá trị mà người ta tin tưởng. Nhân danh niềm tin tôn giáo của đa số để bảo vệ thì không tránh khỏi dẫn đến sự đàn áp tôn giáo của thiểu số - chính là tình trạng của các nhà nước Hồi giáo cực đoan mà giờ vẫn tồn tại. Vì thế mà kết quả của các nhà nước nhân danh nhân dân để bảo vệ lợi ích, dù chỉ là vật chất hay tinh thần, luôn là các chính quyền độc tài mà chỉ có quyền lợi của một nhóm thiểu số vây quanh giới cầm quyền được bảo đảm.

    Nếu quyền của ai cũng như nhau, được tự do vận động thì sẽ rối loạn sao? Cuối cùng vẫn là cá lớn nuốt cá bé? Đúng, nếu không có nhà nước pháp quyền. Vì trách nhiệm tối thượng của nó là bảo vệ QCN cho từng người, cho ai cũng có tự do như nhau nên nhân dân trao cho nó quyền lực để ngăn chặn và chế tài mọi sự xâm phạm QCN của bất kỳ ai, đến từ bất cứ người nào. Vì vậy mà người dân chấp nhận một số sự hạn chế như không được giết người, cướp của, cưỡng ép tình dục …; phải dành một khoảng thời gian nào đó gia nhập quân đội để ngăn chặn sự xâm phạm QQCN và lãnh thổ của nhân dân; phải đóng thuế để nhà nước có tiền bảo vệ QCN cho mọi người; v.v… Trách nhiệm này là tối thượng nhưng không phải là sự khác biệt của nhà nước pháp quyền với nhà nước có bản chất khác. Hầu hết các nhà nước đều thực hiện trách nhiệm này dù không được đặt trên nền tảng là bảo vệ QCN trên hết. Sự khác biệt là ở trách nhiệm thứ hai: “Ghi nhận sự thỏa hiệp của nhân dân về lợi ích thành luật để bảo vệ sự thỏa hiệp đó”. Nhà nước pháp quyền không được bảo vệ lợi ích, mà chỉ bảo vệ quyền tự do mưu cầu lợi ích của từng người. Lợi ích hiểu đầy đủ là bao gồm cả những mối lợi và mối quan tâm về những vấn đề trong xã hội (tiếng Anh có từ Interest là thể hiện chính xác ý nghĩa này). “ Sự tự do vận động cho lợi ích của từng người sẽ tự động cân bằng lợi ích của mọi người”. Đây là quy luật của Tạo hóa – quy luật Bàn tay vô hình mà Adam Smith đã áp dụng để xây dựng nên các nguyên lý kinh tế thị trường điều chỉnh các lợi ích kinh tế đến trạng thái cân bằng tối ưu. Đối với các lợi ích khác về văn hóa, tôn giáo,… cũng theo quy luật như vậy thôi. Ta gọi chung các mối quan tâm này là lợi ích xã hội. Cũng giống như lợi ích kinh tế, “Khi ai cũng được bảo đảm quyền tự do mưu cầu lợi ích xã hội cho mình thì người ta sẽ tìm cách đáp ứng tốt nhất nhu cầu tinh thần của người khác để làm lợi nhiều nhất cho mình. Và nhờ vậy mà nhu cầu tinh thần khác nhau của mọi người trong xã hội sẽ được tự động đáp ứng, tự động cân bằng với nhau và sẽ phát triển ngày một tốt hơn.”

    (Còn tiếp...)

    Bản viết tay:





    Hãy chia sẻ suy nghĩ của bạn

    0 phản hồi