Joseph S. Nye - Quyền lực mềm của Putin vừa yếu lại vừa thiếu

  • Bởi Admin
    24/12/2014
    3 phản hồi

    Joseph S. Nye<br />
    Đỗ Kim Thêm dịch

    capture_3.png

    Hành vi xâm lược bán công khai của Tổng thống Nga Vladimir Putin tại Ukraina tiếp tục - và các biện pháp trừng phạt của phương Tây cũng tiếp tục chống lại đất nước của ông như vậy. Nhưng nền kinh tế không phải là tất cả những gì đang bị đe dọa; quyền lực mềm của Nga đang hao mòn, mà tiềm năng tác hại sẽ là kết qủa

    Một quốc gia có thể buộc một quốc gia khác nâng cao quyền lợi của mình trong ba cách chính: thông qua ép buộc, dùng tiền bạc, hoặc tạo ra sự thu hút. Putin đã cố gắng cưỡng chế - và được đáp ứng bằng các trừng phạt ngày càng nghiêm khắc hơn. Thủ tướng Đức Angela Merkel, người đối thoại chính của châu Âu với Putin; với một gọng điệu gay gắt, bà đã bày tỏ sự thất vọng về chính sách của Nga đối với Ukraine. Cho dù có nhiều thắng lợi trong ngắn hạn là gì đi nữa, nhưng trong dài hạn hành động của Putin tại Ukraina sẽ gặp bất lợi, khi Nga mất quyền tiếp cận với công nghệ phương Tây mà Nga cần để hiện đại hóa nền công nghiệp và mở rộng thăm dò năng lượng nơi vùng biên giới Bắc Cực.

    Với nền kinh tế của Nga đang chao đảo, Putin ngày càng khó tìm cách sử dụng một công cụ thứ hai của quyền lực: việc thanh toán bằng tiền. Ngay cả tài nguyên quý giá nhất của Nga là dầu khí cũng không thể cứu vãn nền kinh tế, như hợp đồng gần đây của Putin để cung cấp khí đốt cho Trung Quốc trong 30 năm cho thấy, khi giá bán đang xuống thấp.

    Vấn đề còn lại là sự thu hút - nguồn gốc của một loại quyền lực hiệu nghiệm hơn mà người ta có thể kỳ vọng. Ví dụ như Trung Quốc đang cố gắng sử dụng quyền lực mềm để tô điểm về một hình ảnh ít gây đe dọa hơn - mà từ đó Trung Quốc hy vọng sẽ làm suy yếu và thậm chí còn làm nản lòng các liên minh đã thành hình để làm đối trọng với sức mạnh quân sự và kinh tế ngày càng phát triển của Trung Quốc.

    Quyền lực mềm của một quốc gia dựa trên ba nguồn lực chính: một nền văn hóa hấp dẫn, những giá trị chính trị mà người ta phát huy với sự tin cậy, và chính sách đối ngoại bao hàm được uy tín về mặt đạo đưc. Thách thức của vấn đề là làm sao kết hợp các nguồn lực mềm với các tài sản khác thuộc về quyền lực cứng - như sức mạnh kinh tế và quân sự, để tất cả cùng tăng cường cho nhau.

    Mỹ thất bại trong việc tái lập tình trạng quân bình này khi tấn công Irak trong năm 2003. Trong khi sức mạnh quân sự của Mỹ là đủ để nhanh chóng đánh bại các lực lượng của Saddam Hussein, Mỹ đã phải trả một cái giá về sự thu phục ở nhiều nước. Cũng tương tự như vậy, mặc dù khi thiết lập một Học viện Khổng Tử ở Manila để dạy cho người dân Philippines về văn hóa Trung Quốc có thể giúp vun bồi sức mạnh mềm của Trung Quốc, nhưng hiệu ứng này sẽ bị hạn chế nghiêm trọng nếu Trung Quốc đồng thời sử dụng sức mạnh cứng của mình để dọa nạt Philippines trong tranh chấp lãnh thổ về bãi cạn Scarborough.

    Vấn đề đối với Nga là Nga vốn dĩ đã có quá ít quyền lực mềm để sử dụng. Thực vậy, như các nhà phân tích chính trị Sergei Karaganov ghi nhận trong năm 2009, thiếu quyền lực mềm của Nga chính là điều rõ ràng đưa Nga tới cách ứng xử cách quá hung hãn - như trong cuộc chiến với Georgia hồi năm trước.

    Điều chắc chắn là trong lịch sử Nga đã được hưởng quyền lực mềm đáng kể; với nền văn hóa của mình, Nga đã có những đóng góp to lớn cho nghệ thuật, âm nhạc và văn học. Hơn nữa, ngay sau thế chiến thứ hai, Liên Xô đã thu hút rất nhiều đối người Tây Âu, mà phần lớn là do sự lãnh đạo của Nga trong cuộc chiến chống chủ nghĩa phát xít.

    Nhưng Nga đã phung phí những lợi ích do quyền lực mềm này khi xâm chiếm Hungary vào năm 1956 và Tiệp Khắc vào năm 1968. Đến năm 1989, họ đã còn lại ít nhiều quyền lực mềm. Bức tường Berlin đã không sụp đổ dưới làn mưa đạn do pháo binh của Liên Minh Phòng thủ Bắc Đại Tây Dương (NATO), nhưng dưới tác động của các búa và các máy ủi bởi những người nắm giữ trong tay và sử dụng, nhưng mà nay họ đã thay đổi suy nghĩ về ý thức hệ của Xô Viết.

    Hiện nay, Putin đang phạm phải các sai lầm giống như các bậc tiền nhân cuả ông. Mặc dù ông tuyên bố trong năm 2013 là Nga nên tập trung vào việc sử dụng quyền lực mềm của một người có hiểu biết, Putin đã không thể tận dụng để đẩy mạnh việc dùng quyền lực mềm dành cho Nga khi đăng cai tổ chức Thế Vận Hội mùa Đông năm 2014 ở Sochi.

    Ngay cả khi Thế vận Hội được tiến hành, thay vì thế, Putin tung ra một cuộc can thiệp quân sự có tính cách bán công khai tại Ukraine, kết hợp với bài diễn văn của ông nói về chủ nghĩa dân tộc Nga, cả hai đã tạo lo lắng nghiêm trọng, đặc biệt nhất là trong các nước thuộc khối Liên Xô cũ. Điều này đã làm suy yếu mục tiêu mà ông đề ra là thành lập một Liên minh Á-Âu do Nga lãnh đạo nhằm cạnh tranh với Liên minh châu Âu.

    Có ít người ngoại quốc xem phim Nga, và chỉ có duy nhất một đại học Nga được xếp hạng trong danh sách 100 trường đứng đầu trên thế giới, Nga có ít lựa chọn để lấy lại sức hấp dẫn của mình. Vì vậy, Putin đã quay sang tuyên truyền.

    Năm ngoái, Putin đã tổ chức lại cơ quan thông tấn RIA Novosti, đuổi 40 % nhân viên, bao gồm cả ban quản lý tương đối độc lập. Lãnh đạo mới cơ quan là Dmitry Kiselyov có công bố vào tháng 11 là tạo ra một mạng lưới do chính phủ tài trợ cho các trung tâm tin tức tại 34 quốc gia, với 1.000 nhân viên làm việc cho đài phát thanh, truyền thông xã hội, và với các nội dung là tin tức bằng các ngôn ngữ địa phương.

    Nhưng một trong những nghịch lý của quyền lực mềm là tuyên truyền thường bị phản tác dụng, do thiếu sự tín nhiệm. Trong Chiến tranh Lạnh, giao lưu văn hóa mở rộng - như Hội thảo Salzburg, cho phép giới trẻ cùng tham gia với nhau - đã chứng minh rằng mối liên hệ giữa các dân chúng là có nhiều ý nghĩa hơn.

    Hiện nay, nhiều quyền lực mềm của Mỹ được hình thành không phải bởi chính phủ, nhưng do xã hội dân sự - bao gồm cả các trường đại học, các quỹ và các loại hình văn hóa như nhạc pop. Thật vậy, xã hội dân sự của Mỹ không bị kiềm chế, và lòng mong muốn của họ nhằm chỉ trích các nhà lãnh đạo chính trị, cho phép nước Mỹ bảo vệ quyền lực mềm ngay cả khi các nước khác không đồng ý với hành vi của chính phủ của họ

    Ở Vương quốc Anh cũng tương tự như vậy, BBC vẫn giữ được uy tín của mình khi đối xử thiếu thân thiện với chính phủ và sống bằng tài trợ của chính phủ. Tuy nhiên, Putin vẫn còn thúc buộc giảm bớt vai trò của các tổ chức phi chính phủ và xã hội dân sự .

    Putin có thể hiểu rằng quyền lực cứng và mềm hỗ trợ cho nhau, nhưng có vẻ như là ông vẫn không có khả năng đem sự hiểu biết này ra để áp dụng trong chính sách. Kết quả là năng lực của Nga để thu hút các nước khác sẽ tiếp tục suy giảm vì không còn có khả năng cưõng chế và chi xuất.

    * * *

    Joseph S. Nye là cựu Phụ tá Bộ Trưởng Quốc Phòng Hoa Kỳ và Chủ tịch Ủy Ban Tình Báo Quốc Gia Hoa Kỳ, Giáo Sư Đại Học Harvard. Tác phẩm mới nhất của ông là Presidential Leadership and the Creation of the American Era.

    Nguyên tác: Putin’s Rules of Attraction, Project Syndicate. Tựa đề bản dịch là của người dịch

    Chủ đề: Thế giới

    Hãy chia sẻ suy nghĩ của bạn

    3 phản hồi

    Phản hồi: 

    Bảng Đối Chiếu Quyền Lực Mềm Của Việt Nam theo tiêu chuẩn của Joseph E. Nye
    1. Giá trị chính trị và thể chế 0
    Có Kinh tế thị trường theo XHCH và Đôc Đảng +
    Không có giá trị chính trị -
    Không có giá trị thể chế -
    2. Văn hoá: 0
    Có 4000 năm Văn hiến +
    Không còn Văn hoá dân tộc -
    3. Kinh doanh và sáng tạo 0
    Có kinh doanh +
    Không sáng tạo và thua lỗ -
    4. Chính sách ngoại giao 0
    Có Chính sách ngoại giao +
    Không uy tín đạo đức vì lệ thuộc Tàu và van xin Mỹ -
    5. Giáo dục 0
    Có giáo dục sai lầm +
    Không giá trị vì tụt hậu -
    6. Ngoại lệ +
    Có 4 triệu Việt Kiều +
    Có 14 triệu Đô la Kièu hối +

    Phản hồi: 

    Theo kinh nghiệm cá nhân, giai đoạn tiếp sau khủng hoảng 1990 ngay cả một số trường đại học vào loại có tiếng ở nước Nga cũng đổ đốn bày chuyện thu tiền để cấp bằng linh tinh. Một bộ phận không nhỏ các TS, viện sĩ VN đã 'xoay' được 'bằng thật' trong giai đoạn này. Giai đoạn trước 1990 thì có đỡ hơn, nhưng ngoại trừ một số trường, khoa elite cấm nhận du học sinh, thì chất lượng đào tạo ở các đại học Nga nói chung cũng thua kém so với tiêu chuẩn của các trường đại học được kiểm định của Âu Mỹ, đó là chưa kể loại bằng cấp hữu nghị cấp đại trà cho các 'con bò' anh em như lời ông viện sĩ NVH :). Hàng ngàn GS, TS, viện sĩ VN do Nga đúc ra từ những du học sinh, hạt giống đỏ được đảng và nhà nước tuyển lựa kỹ càng đã chẳng làm nên được thành quả gì đáng kể trong suốt hơn 1/2 thế kỷ xây dựng chxh ở VN. Ngày nay trình độ yếu kém của đội ngũ trí thức xhcn VN này đã bộc lộ quá rõ qua tương quan so sánh thua kém xa so với các đội ngũ trí thức khoa học gia của các nước nhỏ quanh khu vực, vốn chăm chỉ học theo trường lớp Âu Mỹ mãi từ thời thuộc địa đến tận nay ! Kết quả tệ hại này của đội ngũ trí thức xhcn VN do Nga đào tạo ra phần nào ắt phải có nguyên nhân xuất phát từ chất lượng đào tạo đại học, sau đại học kém cỏi của Nga với các đại học Âu Mỹ.

    Phản hồi: 

    Danh sách sắp hạng 100 trường đại học hàng đầu trên thế giới của Times Higher Education, năm 2014 (dựa vào: năng suất sáng tạo, chất lượng và số lượng của các công trình nghiên cứu, mức độ cống hiến tri thức vv):

    Tàu (dân số: 1.4 tỷ) chỉ có 2 trường và Nga (không được ghi lại trong hình) được đúng 1 trường!

    Nhiều người tưởng Harvard luôn luôn là trường dẫn đầu thế giới, nhưng nếu đánh giá theo 13 tiêu chuẩn tập trung vào nghiên cứu, sáng tạo, phát minh, cung cấp tri thức - thay vì tiếng tăm quốc tế, hay sức thu các hút sinh viên từ ngoại quốc - thì trường Caltech ở Pasadena, California, một trường đại học nhỏ chỉ có 2,200 sinh viên, đã giữ được vị trí số 1 trong danh sách của Times HE trong bốn năm liên tục (Harvard, Oxford và Stanford đứng thứ nhì, ba và tư). Caltech đã gặt hái được 32 giải Nobel và 70 Huân Chương Quốc Gia về Khoa Học hay Kỹ Thuật Và Sáng Tạo.

    Các trường đại học danh giá của Mỹ là một trong những yếu tố hấp dẫn, củng cố quyền lực mềm (từ ngữ do ông Joseph Nye, tác giả bài này, nghĩ ra) của nước Mỹ, còn Tàu mà có mở ra 1,000 viện Khổng Tử thì cũng không thể đánh bóng được hình ảnh và uy tín không được hấp dẫn lắm của mình. Quyền lực mềm của Tàu chỉ vỏn vẹn có: mì xào giòn, hủ tiếu, vịt quay, điểm sắm vv. và các môn võ công, những thứ này không có liên hệ gì đến chủ nghĩa cộng sản cả. Nga lại còn có ít sản phẩm văn hoá có sức thu hút hơn cả Tàu nữa, mặc dù về mặt văn học và nhạc cổ điển, Nga ăn đứt Tàu, ít ra theo cái nhìn của người Tây phương.