Alan Phan - Nạn Kỳ Thị ở Mỹ

  • Bởi Admin
    17/12/2014
    6 phản hồi

    Alan Phan

    Mấy tuần nay, nhiều cuộc bạo loạn nổi lên tại các khu ổ chuột của những thành phố lớn ở Mỹ vì chuyện cảnh sát da trắng bắn người dân da đen không vũ khí. Mặc cho những sự kiện quan trọng có nhiều ảnh hưởng hơn đến tương lai đất nước như giá dầu, như ISIS, như tỷ lệ việc làm, như cuộc bầu cử Tổng Thống năm tới….chuyện kỳ thị vẫn là vết thương nhậy cảm của xã hội Mỹ nên đã phủ tràn các mạng truyền truyền thông; gây dấu ấn sâu đậm trên văn hoá Mỹ từ ba trăm năm qua. Vì người gốc Việt ở đây cũng nằm trong thành phần dân thiểu số, nên câu hỏi tôi nhận được nhiều nhất trong các cuộc gặp gỡ, là cảm nhận và kinh nghiệm của tôi về nạn kỳ thị này như thế nào sau 50 năm làm thường trú rồi công dân Mỹ?

    Trước hết xin cho tôi sơ lược qua về nguyên lý chính yếu của sự vận hành guồng máy tư bản của quốc gia này. Không giống như tuyên cáo của xã hội chủ nghĩa (XHCN) là bảo đảm công bằng bình đẳng và hạnh phúc cho mọi người dân, chế độ tư bản (CDTB) của Mỹ qua nền chính trị dân chủ và kinh tế thị trường chỉ nhắm vào mục tiêu là mọi người dân đều phải bình đẳng trước pháp luật (căn bản pháp trị).

    Nói tóm lại, CDTB nhận thức là ngoại trừ những quyền lợi hiến định, xã hội không thể dùng bất cứ áp lực nào để cào bằng thu nhập, hay cách theo đuổi hạnh phúc của mỗi cá nhân, để mọi công dân ngang hàng với nhau. Theo họ, Thượng Đế hay sự phát triển của con người theo tốc độ khác nhau bắt buộc phải tạo ra khoảng cách khác biệt về trí tuệ, tinh thần, ý thích, hình dạng…và nhất là thu nhập (tiền luôn là một hình thức phổ thông nhất để đo lường giá trị con người trong CDTB). Dĩ nhiên đây chỉ là lý thuyết. Trong thực tế, kết quả luôn méo mó với mục tiêu ban đầu và các quyền lực luôn tìm cách điều chỉnh cuộc chơi. Hiện nay, Obama và đảng Dân Chủ Mỹ đang cố xoay trục, hướng Mỹ về XHCN; trong khi tại các nước XHCN còn sót lại từ lịch sử, tầng lớp quan chức vẫn ráo riết lợi dụng vị thế “đầy tớ” của mình để càng ngày càng “bình đẳng hơn” người dân, theo nhận xét của Orwell.

    Do đó, khi người dân da đen hay thiểu số nghĩ rằng theo công lý và luân lý, họ phải được hưởng thu nhập bằng hoặc gần bằng những người dân da trắng, thì thực tại đem lại một thất vọng cay đắng và cơn giận dữ trong lòng chỉ đợi để bùng nổ. Dân da trắng thì an toàn với hiện tại (status quo), cộng với những định kiến mọc rễ từ vài thập kỷ qua, nên họ sợ mọi thay đổi và coi người da đen nghèo như là những hiểm hoạ cần kiểm soát. Đây là mấu chốt của mâu thuẫn. Tôi tin rằng người da trắng nhìn những người Mỹ gốc Phi giàu có và thành công bằng nhãn quan khác hẳn cách họ nhìn người da đen nghèo.

    Quay lại kinh nghiệm cá nhân của tôi sau hơn 50 năm trên xứ Mỹ: những ngày còn trong đại học và khi mới ra trường, tôi cũng gặp khá nhiều vụ việc, tranh cãi rắc rối mà tôi đã đổ thừa là xuất phát từ mầu da và chủng tộc Á châu của tôi. Sau một thời gian, tôi phân tích và thấy phần lớn bắt nguồn từ “mặc cảm thua kém” của mình với dân bản xứ. Khi mình yếu đuối, cái cám dỗ lớn nhất là tỏ ra mình “anh hùng” và “can đảm” sẵn sàng đương đầu và chinh phục “kẻ thù”. Thực ra, nó chỉ là một hành vi tự sướng, vì kẻ thù chẳng hề hấn gì, còn mình thì tự dằn vặt và đau khổ âm thầm (vì sĩ diện, không muốn lộ ra).

    Sau một thời gian, tôi trưởng thành hơn về mặt trí tuệ và tinh thần. Kỹ năng và kinh nghiệm cao hơn trong công việc cũng khiến thu nhập của tôi gia tăng. Tự nhiên, tất cà những tai nạn, sự kiện về “kỳ thị mầu da hay chủng tộc” bỗng chốc biến mất. Đôi khi tôi gặp mâu thuẫn hay tranh cãi, nhưng nguyên nhân chính là vì mình thiếu khả năng hay thiếu tiền hay thiếu phương tiện hay khác văn hoá tư duy. Không bao giờ vì tôi là một thằng da vàng, gốc Việt.

    Tôi cũng nhận ra một điều là không khác lắm với dân Mỹ trắng là, cá nhân tôi cũng mang trong lòng nhiều định kiến sót lại từ quá khứ tạo nên những hành xử có thể bị coi như “kỳ thị” với nhiều người khác. Chẳng hạn, tôi luôn luôn dị ứng khi làm ăn với người đến từ Nigeria, Ấn Độ hay Pháp, Ý. Theo kinh nghiệm trong những phi vụ quá khứ, tôi luôn bị mất tiền và bị gạt gẫm bởi các thương lái Nigeria. Tôi không phán đoán gì về dân Nigeria, nhưng khi nhận thư hay emails mời chào cộng tác từ một địa chỉ Nigerian, tôi vất mọi thứ vào sọt rác và không nghĩ thêm một giây phút nào. Tôi công nhận người Ấn Độ rất thông minh, nhậy bén và cần cù, nhưng ngoài những BS tào lao về văn hoá, chính trị, xã hội với họ…tôi không bao giờ muốn làm ăn với người Ấn. Theo ý kiến của tôi, ngay cả với những đại gia, người Ấn rất bủn xỉn, khôn vặt và tham lam…khi dính đến tiền bạc. Riêng dân Pháp hay Ý, tôi kết bạn với nhiều người vì họ biết khôi hài, năng động và dễ thân thiện; nhưng tôi thấy khi làm việc, họ không nghiêm túc, cẩu thả và lười biếng.

    Những định kiến này của tôi có thể rất sai lạc; nhưng đã mọc rễ sâu trong tiềm thức nên khó đổi thay khi hành xử. Do đó, tôi cố dồn nén chúng vào một góc và khi có việc gì liên quan đến phán đoán cần logic, tôi tránh né và bỏ qua, để chăm chú vào chuyện khác. Tôi nghĩ những người Mỹ trắng với những định kiến (đúng hay sai) về người da đen cũng có nhiều hành xử tương tự.

    Xã hội nào cũng có những kỳ thị, định kiến không hợp lý và hợp tình. Thường thường, những định kiến này dựa trên nấc thang giá trị mà một cá nhân hay một dân tộc đã lựa chọn. Dù là một xứ sở của di dân với nhiều truyền thống khác nhau từ khắp thế giới, dân Mỹ cũng đã tạo cho riêng xã hội mình một văn hoá, văn minh đặc thù của melting pot; và căn bản pháp trị cho con người với đầy đủ tự do khi tôn trọng luật lệ của chính quyền và nhân quyền của người khác. Luật lệ cũng luôn điều chỉnh theo ý muốn của đa số cử tri. Kỳ thị sẽ xẩy ra khi khác biệt về văn hoá văn minh và pháp luật thể hiện với nhóm thiểu số, dù là da đen hay dân gốc La Tinh hay gốc Hồi giáo.

    Trên hết, khi thu nhập (tư bản) và sở hữu cá nhân (tài sản, đồ chơi…) là đích đến của đa số người dân thì giai cấp nghèo phải hứng chịu nhiều kỳ thị hơn.

    Lời khuyên của tôi với các bạn trẻ Việt khi đối diện với bất cứ sự kỳ thị nào: hãy gắng giầu hơn người chung quanh, nhất là đối thủ; và biết sinh hoạt theo văn hoá văn minh của dân Mỹ. Dĩ nhiên bạn cũng sẽ gặp những ông bà da trắng luôn có thành kiến hay ghen tức về người da vàng, nhưng nếu bạn giầu hơn họ, đẹp trai, đẹp gái hơn họ, nhiều đồ chơi hơn họ…thì bạn sẽ thấy những kỳ thị chỉ là những mẫu chuyện khôi hài để kể với bạn bè. Và bạn sẽ biết khoan dung, tha thứ nhiều hơn cho những…losers này.

    Một câu chuyện nhỏ khác của ông già Alan. Khoảng 25 năm trước, tôi cặp bồ với một cô Mỹ tóc vàng dễ thương. Cô sinh ra ở một làng nhỏ và nghèo tại vùng quê Kentucky; có can đảm và ý chí để vượt hoàn cảnh sau đại học và trở thành một nhân viên cấp trung về chứng khoán vài năm sau đó. Cô luôn vương vấn với quê cũ và một cuối tuần có 3 ngày lễ, đòi tôi đưa về Kentucky thăm gia đình. Người dân ở đây thường bị chế diễu là dân “chân đất” (hillbillies), không nghề nghiệp gì cố định, phần lớn sống nhờ trợ cấp xã hội và tệ nạn ma tuý thì tràn lan. Kết quả là họ rất nghèo so với mức sống trung bình của dân Mỹ. Tuy nhiên, vì sống cách biệt và thất học, nên đa số dân cũng là tín đồ của nhóm Ku Klux Klan (KKK tôn thờ chủ nghĩa da trắng cực đoan, kỳ thị và tranh đấu chống Mỹ đen cứu nước). Họ cũng thù ghét các chủng tộc khác, kể cả Do Thái.

    Cha mẹ cô có lẽ lần đầu gặp một người gốc Á châu như tôi, nên hơi ngạc nhiên và gọi tôi là Jap (danh từ miệt thị dành cho người Nhật). Trong bữa ăn, ông thì thầm với tôi qua ly rượu mạnh,” nếu tao gặp mày 20 năm trước, tao và bạn bè sẽ treo cổ mày sau vườn khuya nay”. Cả gia đình hơn chục người đều có thái độ tương tự với tôi.

    Sáng hôm sau, đi nhà thờ về, tôi hỏi mọi người thích làm gì nhất trong một ngày Chúa Nhật đẹp trời? Họ đều nhất trí là lái xe 20 miles chạy đến tiệm Walmart ở thành phố gần đó mua sắm. Chúng tôi cùng đi và đến tiệm, tôi nói tôi sẽ trả tiền cho tất cả hàng hoá nếu mỗi người không mua quá 100 đô la. Chỉ tốn khoảng 1 ngàn đô la cộng thêm 150 đô la cho bữa ăn trưa ở Dennys là tôi chinh phục hoàn toàn cảm tình của mọi người. Họ cho là cô bạn gái của tôi quá may mắn mới tìm được một gã trượng phu lý tưởng như tôi; không khác gì các gia đình gái quê Cửu Long hiện nay khen các ông nông phu Đài Loan hay Hàn Quốc là “vĩ nhân” của mọi thời đại.

    Mặc kệ kinh thánh của KKK, họ thích một thành ngữ của Mỹ hơn, money doesn’t talk, it shouts (tiền không nói xuông, chúng la làng…)

    Alan Phan

    Chủ đề: Thế giới

    Hãy chia sẻ suy nghĩ của bạn

    6 phản hồi

    Nhìn vào thực tế thì rõ ràng nhiều người có ấn tượng không tốt về người da đen. Do vậy tâm lí kì thị người da đen ở Mĩ là có. Ngay cả người Việt cũng kì thị người da đen, gọi họ là 'mọi'. Tôi cho rằng việc một người da đen được bầu làm TT Mĩ hay nhiều nhà lãnh đạo cao cấp Mĩ là người da đen chứng tỏ nếu người da đen giỏi thí sẽ được trọng dụng chứ không bị kì thị như nhiều người vân nghĩ.

    Alan Phan viết:
    Trước hết xin cho tôi sơ lược qua về nguyên lý chính yếu của sự vận hành guồng máy tư bản của quốc gia này. Không giống như tuyên cáo của xã hội chủ nghĩa (XHCN) là bảo đảm công bằng bình đẳng và hạnh phúc cho mọi người dân, chế độ tư bản (CDTB) của Mỹ qua nền chính trị dân chủ và kinh tế thị trường chỉ nhắm vào mục tiêu là mọi người dân đều phải bình đẳng trước pháp luật (căn bản pháp trị).

    Nói tóm lại, CDTB nhận thức là ngoại trừ những quyền lợi hiến định, xã hội không thể dùng bất cứ áp lực nào để cào bằng thu nhập, hay cách theo đuổi hạnh phúc của mỗi cá nhân, để mọi công dân ngang hàng với nhau. Theo họ, Thượng Đế hay sự phát triển của con người theo tốc độ khác nhau bắt buộc phải tạo ra khoảng cách khác biệt về trí tuệ, tinh thần, ý thích, hình dạng…và nhất là thu nhập (tiền luôn là một hình thức phổ thông nhất để đo lường giá trị con người trong CDTB). Dĩ nhiên đây chỉ là lý thuyết. Trong thực tế, kết quả luôn méo mó với mục tiêu ban đầu và các quyền lực luôn tìm cách điều chỉnh cuộc chơi. Hiện nay, Obama và đảng Dân Chủ Mỹ đang cố xoay trục, hướng Mỹ về XHCN; trong khi tại các nước XHCN còn sót lại từ lịch sử, tầng lớp quan chức vẫn ráo riết lợi dụng vị thế “đầy tớ” của mình để càng ngày càng “bình đẳng hơn” người dân, theo nhận xét của Orwell.

    Do đó, khi người dân da đen hay thiểu số nghĩ rằng theo công lý và luân lý, họ phải được hưởng thu nhập bằng hoặc gần bằng những người dân da trắng, thì thực tại đem lại một thất vọng cay đắng và cơn giận dữ trong lòng chỉ đợi để bùng nổ. Dân da trắng thì an toàn với hiện tại (status quo), cộng với những định kiến mọc rễ từ vài thập kỷ qua, nên họ sợ mọi thay đổi và coi người da đen nghèo như là những hiểm hoạ cần kiểm soát. Đây là mấu chốt của mâu thuẫn. Tôi tin rằng người da trắng nhìn những người Mỹ gốc Phi giàu có và thành công bằng nhãn quan khác hẳn cách họ nhìn người da đen nghèo.

    Xã hội nào cũng có những kỳ thị, định kiến không hợp lý và hợp tình. Thường thường, những định kiến này dựa trên nấc thang giá trị mà một cá nhân hay một dân tộc đã lựa chọn. Dù là một xứ sở của di dân với nhiều truyền thống khác nhau từ khắp thế giới, dân Mỹ cũng đã tạo cho riêng xã hội mình một văn hoá, văn minh đặc thù của melting pot; và căn bản pháp trị cho con người với đầy đủ tự do khi tôn trọng luật lệ của chính quyền và nhân quyền của người khác. Luật lệ cũng luôn điều chỉnh theo ý muốn của đa số cử tri. Kỳ thị sẽ xẩy ra khi khác biệt về văn hoá văn minh và pháp luật thể hiện với nhóm thiểu số, dù là da đen hay dân gốc La Tinh hay gốc Hồi giáo.

    Trên hết, khi thu nhập (tư bản) và sở hữu cá nhân (tài sản, đồ chơi…) là đích đến của đa số người dân thì giai cấp nghèo phải hứng chịu nhiều kỳ thị hơn.

    Cụ Alan Phan có vẻ lẫn lộn giữa hai khái niệm: bình đẳng (equality) và đồng đều hay cào bằng (equity). Trên nguyên tắc, hiến pháp nước Mỹ bảo đảm bình đẳng về cơ hội, còn kết quả là do nỗ lực của cá nhân. Vì không ai có thể chọn cửa để được sinh ra, nên chính quyền được cho là có trách nhiệm tạo cơ hội bình đẳng cho các công dân. Nhưng người da đen ở Mỹ không có cơ hội bình đẳng để tạo ra thu nhạp và của cải.

    Sự bất bình đẳng của một số các nhóm chủng tộc và sắc tộc ở Mỹ mang tính kỳ thị chủng tộc và sắc tộc, chứ không phải kỳ thị giai cấp (được đo bằng sự giàu có). Các sự kỳ thị này có nguồn gốc sâu xa từ chế độ nô lệ và những nhà khoa học giả hiệu (pseudo scientists) vốn là người da trằng khi họ cho rằng giống da trắng (caucasian) là thượng đẳng so với các giống khác như da vàng, da đỏ hay da đen .

    Hiện nay vẫn còn có tranh cãi về lý do của chế độ nô lệ. Có hai giả thuyết chính: 1) vì người da đen bị cho là thấp kém nên bị bắt làm nô lệ; 2) vì lý do kinh tế, người da trắng cho rằng người da đen thấp kém để biện minh (justify) cho việc họ xử dụng ngưòi da đen như những công cụ để tạo ra của cải.

    Sau khi chế độ nô lệ bị bãi bỏ năm 1865 sau nội chiến, các tiểu bang phần lớn ở phiá nam đã ra các luât chia rẽ chủng tộc (segregation laws) mang tính kỳ thị người người da đen về nhiều phưong diện, như nhà ở, trường học, các tiên ích công cộng (public accommodation), và cả hôn nhân (cấm hôn nhân dị chủng). Các luật này được gọi chung là Jim Crow laws đã khiến cho người da đen không có các cơ hội bình đảng để phát triển. ,

    Việc xử dụng các luật tạo bất bình đẳng với người da đen trong nhiều thế hệ đã làm cho thành kiến chủng tộc ăn sâu vào suy nghĩ của nhiều người trong xã hôi Mỹ nên sau khi các luật chia rẽ chủng tộc bị coi là vi hiến vào năm 1954 vẩn có các nỗ lục của cá nhân và nhóm để tìm cách không cho người da đen được ngoi lên. Cho đến thập kỷ 1970s, nhiều nhóm vẩn còn đe doạ không cho người da đen đi bầu, ngân hàng không cho người da đen vay tiền mua nhà ở một số khu vực, gây khó khăn cho người da den vay tiền để canh tác, các trường đại học không tuyển người da đen, v.v.

    Các sự kỳ thị không chính thức đưa đến sự chia rẽ chủng tộc trong thực tế (de facto segregation) và tiếp tục làm người da đen không phát triển được. Bị cô lập trong các khu ghetto với các trường học kém phẩm chất và không có nhiều cơ hội kiếm công ăn việc làm đưa đến tình trạng nghèo khổ. Hình ảnh những người da đen phạm tội được đưa lên truyền hình và báo chí thường xuyên càng củng cố thành kiến chủng tộc ở công chúng.

    Đa số dân chúng xa lánh người da đen vì những tật xấu nhưng không tìm hiểu nguyên nhân của các tật xấu ở đâu mà ra. Người ta thường nghĩ rằng ở Mỹ ai cũng có cơ hội đồng đều nhưng không hiểu được rằng người da đen không có cơ hội như người da trắng chỉ vì màu da. Tổng thống Reagan từng ca ngợi người Mỹ gốc á châu là những công dân kiểu mẫu (model minority) bởi vì thống kê cho thấy họ ít phạm tội, có trình độ học vấn cao và lợi tức tăng rất nhanh, vượt khỏi mức lọi tức bình quân của người da trắng. Nhưng Reagan không hiểu hay cố tình không hiểu rằng một số lớn những người á châu di dân đến Mỹ sau năm 1965 là những người đến Mỹ dưới dạng chuyên viên và đã có sẵn hoc thức cao trước khi đặt chân đến Mỹ. Trong khi gần 30% người Mỹ noí chung có bằng đại học, hơn 70% người Mỹ gốc ấn độ có bằng đại học, trong khi người da đen bị cô lập trong các ghetto với các trường hoc kém phẩm chất.

    Như trong các lãnh vực khác, người da đen cũng bị đối xử khác biệt trong hệ thống pháp lý ở Hoa Kỳ. Không có công lý (No equal justice) [cho người da đen] là tựa đề của nhiều cuốn sách viết về những người da đen vướng vào vòng lao lý. Người da đen chiếm 14% dân số Mỹ, nhưng chiếm 30% tổng số những người bị bắt và 40% những người bị tù giam. Mười phần trăm người da đen so với 2% người da trắng trong lứa tuổi 20-30 hiện đang ở trong tù, và khoảng 30% những người đàn ông da đen có cơ hội ngồi tù trong cuộc đời của họ. Điều đó không nhất thiết là vì người da đen phạm tội nhiều gấp 5 lần người da trắng, mà phần lớn do người da đen bị đối xử khác biệt trong mọi giai đoạn của quá trình bắt giữ và xét xử.

    Phân biệt chủng tộc bởi cảnh sát (racial profiling) là một thực tế. Luật sư, bác sĩ, giáo sư đại học người da đen đều bị chặn xe thường xuyên. Khi một giáo sư người da đen ở Harvard bị chặn xe nhiều lần và vác đơn đi kiện sở cảnh sát Maryland, một nghiên cứu được thực hiện và đưa ra bằng chứng cảnh sát thường chặn xe (traffic stop) và xét các xe (search) có người da đen lái thường xuyên hơn các xe do người da trắng lái. Những người da đen giàu có, may mắn lọt vào khu nhà giàu thì có khi mở khoá của vào nhà mình lại bị nghi là . . . ăn trôm và bị còng tay như giáo sư Henry Louis Gates ở Harvard. Còn lái xe xịn có khi bị nghi là lái xe ăn cắp và thường bị cảnh sát chặn xe đòi xem giấy tờ.

    Như vậy, không cứ có tiền là được kính trọng như cụ Phan tưởng đâu. Các vụ việc chết người trong tay cảnh sát xảy ra gần đây là những điều thật đáng tiếc, nhưng sẽ là cơ hội để nước Mỹ nhìn lại vấn đề kỳ thị chủng tộc và tìm cách cải thiện quan hệ chủng tộc với một số cộng đồng da màu trên nguyên tắc tôn trọng nhân quyền.

    Theo tôi, phải dịch câu "money does not talk, it shouts" là "tiền không những mua được tiên, nó còn làm cả đám tiên quỳ xuống lạy mình" tức là đồng tiền mạnh lắm. Trung Quốc dùng tiền mua được hầu hết các nước Phi Châu hiện nay. Riêng ở xứ bé nhỏ Guinée Equatoriale, ai có dịp ghé thành phố Bata sẽ thấy TQ đang biến thành phố này thành một Chợ Lớn của Sài Gòn năm xưa, đi đâu cũng thấy người Tàu với cửa hàng la liệt. Và nhìn thảm cảnh của biển Đông, Trung Quốc chả đang làm cho các ông lãnh đạo Việt Nam quỳ xuống là gì, không tin chỉ cần xem hình ông TTS gập người chào lính TQ là đủ thầy sức mạnh của đồng tiền. Tuy nhiên ông Alan Phan có cái nhìn hơi méo mó. Tôi không nghĩ đồng tiền mua được sự nể nang của người Mỹ với các cộng đồng đa văn hóa và đa chủng tộc trên đất Mỹ. Ngược lại nếu anh làm việc giỏi, sống đúng luật và hội nhập với một tinh thần cao và biết hãnh diện về văn hóa gốc của mình cũng như giữ tiếng thơm cho cộng đồng, họ sẽ mở cho anh con đường tiến thân rất đàng hoàng. Bằng chứng là bao nhiêu người Việt sang sinh sống làm ăn đã hội nhập thành công và được người Mỹ khắp nơi khen ngợi và nể phục.
    Kiểu này thì ông Alan đang mắc phải cái nhìn có mặc cảm tự ti.

    Bài của Alan Phan có gợi ý là "có tiền mua tiên cũng được", ở đâu cũng thế, từ Việt Nam đến nước Mỹ, vì thế mới có câu tục ngữ tiếng Việt ấy và thành ngữ tiếng Anh tương đương "money talks". Câu kết luận của bài dùng lối nói đó một cách cường điệu: money doesn’t talk, it shouts, nhưng lại dịch ẩu sang tiếng Việt, mặc dù đúng ý nhưng lại làm mất ý nghĩa của câu thành ngữ nguyên thủy tiếng Anh, nếu money talks mà là "tiền nói xuông" thì đấy là ý nghĩa trái ngược hẳn lại với "tiền mua tiên".

    Còn câu trong lời còm: "Bọn đại gia dân chơi Arab, Nhật, Hong Kong vẫn bị các em Trắng chê méo mồm ra đấy thôi. It simply doesn't fit. Just money talks !" cũng chỉ sử dụng lại thành ngữ ấy theo cái nghĩa trong lời dịch sai của AP "tiền chỉ nói xuông" (đúng ra phải viết là "See? Money can't always talk."

    Tại sai tôi lại viết cái còm này? Hì hì, chỉ tại vì tôi thấy một người sống ở Mỹ trên 50 năm đã dịch ẩu một thành ngữ Anh sang tiếng Việt, và có một người khác đã xài thành ngữ ấy cũng theo kiểu ấy, nên đâm ra táy máy mấy ngón tay, có vậy thôi :)
    "Tiền có mua được tiên" không? Bạn có thể bàn cãi đến khi gà về chuồng, cũng không biết được ai đúng ai sai, nhưng nếu bạn biết "tiền mua được tiên" là "money talks" thì cũng OK rồi.

    Trích dẫn:
    Dĩ nhiên bạn cũng sẽ gặp những ông bà da trắng luôn có thành kiến hay ghen tức về người da vàng, nhưng nếu bạn giầu hơn họ, đẹp trai, đẹp gái hơn họ, nhiều đồ chơi hơn họ…thì bạn sẽ thấy những kỳ thị chỉ là những mẫu chuyện khôi hài để kể với bạn bè. Và bạn sẽ biết khoan dung, tha thứ nhiều hơn cho những…losers này.

    Ông này xạo ke. Dân Vàng không 'đọ hàng' được với bọn Trắng đâu, muôn đời vẫn thế. Không tin à ? Có thấy đứa Trắng nào 'chỉnh sửa' cho thành Vàng đâu, nhưng hễ Vàng mà mần răng cho 'giông giống' được như Trắng thì thành toàn là top model cả, hị hị :)

    Vàng dù có nhiều tiền cũng chưa ăn thua mẹ gì đâu. Vác bó tiền đi mua nhà 'tiếp cận' bọn Trắng thì chúng cũng lần hồi tìm đường 'di tản chiến thuật' đi nơi khác cả. Bọn đại gia dân chơi Arab, Nhật, Hong Kong vẫn bị các em Trắng chê méo mồm ra đấy thôi. It simply doesn't fit. Just money talks !

    Tôi nghĩ đã lỡ sinh ra không là Trắng thì về nhiều mặt de facto đã là loser rồi ! Dù không ai muốn công khai nhìn nhận nhưng sự thật vẫn là sự thật. Phải chấp nhận sự khác biệt và phát huy thế mạnh riêng, tỉ dụ như cần cù, chịu thương, chịu khó, không chịu cũng phải chịu :)

    Kinh nghiệm, có thể không universal (đương nhiên), nhưng, theo tôi, vẫn
    đúng trong rất nhiều trường hợp, nhìn gần nhất là trong "sân" nhà, qua
    các dịp họp mặt, lễ lạc, quan hôn tang tế, v.v.

    Với tôi, nếu sống ở xứ người, nên nhìn và suy xét hiện tượng cùng bản chất của sự việc, dù sự việc đó có liên hệ đến "cộng đồng" của mình hay
    không, theo góc cạnh không thiên lệch, để có thể có nhận định thông thoáng, không co cụm tự kỷ, điều kiện cần và đủ cho sự hội nhập đúng đắn của một cộng đồng tương đối còn non trẻ. Càng nên thận trọng khi sự việc có tính cách chính trị, nhạy cảm.