Trần Huỳnh Duy Thức - Thư viết từ trại giam Xuyên Mộc: Thư 30 (phần 8)

  • Bởi Mắt Bão
    14/12/2014
    0 phản hồi

    Trần Huỳnh Duy Thức

    So sánh sự kiện Miền Đông Ucraina và Scotland bỏ phiếu việc độc lập với Vương quốc Anh, ta thấy rõ như thế nào là tích cực, là điều nên theo.

    Điều này cho thấy phải giải quyết mâu thuẫn lợi ích dựa trên sư tôn trọng Quyền Con Người, Đó là điều tiên quyết và cơ bản trong mọi quan hệ xã hội.

    4/11/2014

    Từ đầu năm 2014 đến nay, chúng ta chứng kiến 2 sự kiện lớn về giải quyết mâu thuẫn ở châu Âu. Một là cuộc xung đột ly khai của miền Đông Ucraina, nó đã không tôn trọng các nguyên tắc dân chủ nên đã dẫn đến chiến tranh tàn phá, tương lai của nó đến giờ vẫn mờ mịt. Hai là cuộc trưng cầu dân ý nhằm tách ra khỏi Vương quốc Anh của vùng Scotland để thành lập một nước Cộng hòa. Nó đã không thành công nhưng đã mang về nhiều quyền lực hơn cho vùng đất này, và chẳng có ai phải đổ máu vì xung đột. Nhưng điều quan trọng hơn là: nó đã xác lập một trạng thái cân bằng mới của xã hội Anh mà ở đó mọi người tạm vừa lòng vì ai cũng có quyền tự do vận động cho điều mong muốn bằng tất cả những gì mình có trừ bạo lực. Người muốn tách ra, người muốn ở lại nhưng không ai bị ngăn cản, cưỡng ép, bắt tội hay chỉ là đe dọa để phải thể hiện khác ý muốn của mình. Trạng thái cân bằng mới này sẽ đẩy nước Anh tiến nhanh hơn sắp tới. Nếu cuộc trưng cầu này thành công thì cũng tốt thôi, sẽ có một quốc gia mới ra đời trong hòa bình. Nước Anh sẽ có một đồng minh chiến lược là Cộng Hòa Scotland. Cục diện châu Âu sẽ có một chút thay đổi. Còn đối với người dân Anh và Scotland thì cậu cho rằng sẽ không có gì thay đổi nhiều trong cuộc sống của họ vì mọi QCN của họ sẽ luôn được bảo vệ trên hết dù là ở Anh hay Scotland. Bày tỏ quan điểm của mình đối với mọi vấn đề là thực hiện QCN. Khẳng định lựa chọn của mình trong một cuộc trưng cầu dân ý cũng là QCN.

    Tụi con đã thấy được rằng QCN chính là sự khác biệt, là giá trị vượt bậc giữa Anh và phần còn lại của Châu Âu trong cuối thời kỳ Trung đại (tk 5 – tk 15) chưa? QCN cũng là giá trị bị thiếu vắng ở phương Đông (trừ Nhật) so với phương Tây. Từ khi Tần Thủy Hoàng thiết lập chế độ phong kiến tập quyền, ở TQ đã không còn những cuộc đấu tranh của các thành phần xã hội vì quyền lợi của mình hoặc có mà không đáng kể. Đến trước cuộc cách mạng Tân Hợi (1911) ở nước này, đã có vô số cuộc khởi nghĩa vũ trang của giai cấp nông dân chống lại chính quyền phong kiến tập nhưng hầu hết đều thất bại và dìm trong biển máu. Những trường hợp thành công hiếm hoi thì cuối cùng lại dẫn đến sự thành lập mộ chính quyền phong kiến tập quyền mới, quyền ợi của nông dân và các thành phần xã hội khác không thuộc giới cầm quyền hoàn toàn không thay đổi. Trong một thời gian dài hơn 2000 năm, Nho giáo đã được sử dụng để đồng nhất ý thức của dân chúng theo một trật tự mà giới cầm quyền mong muốn. Vì không biết làm cách nào để đáp ứng những đòi hỏi quyền lợi rất khác nhau của các thanh phần xã hội nên chính quyền phong kiến nhận thấy quan điểm áp đặt lễ giáo của Nho giáo là rất hiệu quả để làm cho người dân không đòi hỏi quyền lợi. Họ giáo dục từ nhỏ để làm cho người dân hình thành một ý thức thuần nhất là: “nghĩ đến lợi là bất nghĩa”. Lễ nghĩa cũng là nguyên tắc đạo đức cơ bản để vua quan cai trị dân chúng. Cái lợi hợp pháp và chính nghĩa phải là cái được ban phát, chứ không phải là cái được đòi hỏi. Cứ như vậy qua bao thế hệ, người dân trong các xã hội Nho giáo ngự trị bị ngự trị toàn diện về tinh thần. Họ không những không ý thức đòi hỏi quyền lợi chính đáng của mình mà còn nghĩ rằng cầu xin là một cách thức chính nghĩa. Xã hội vì vậy mà không có sự vận động của họ, tức của tuyệt đại đa số. Nó chỉ còn sự đấu đá tranh giành của các phe phái trong chính quyền, tức của giới quan lại chiếm thiểu số cực nhỏ. Người dân đến khi quá cơ cực thì được vua quan ban phát cho một chút vật chất thì đã thấy hạnh phúc và có thể tiếp tục chịu đựng một thời gian nữa. Chỉ đến khi vua quan quá thối nát nên không còn đủ tiền để ăn chơi, không thể ban phát được nữa mà lại còn tăng thuế thì mới dẫn đến những cuộc nổi dậy. Nhưng người ta nổi dậy vì thù hận là chủ yếu chứ không phải để thay đổi căn bản sự bảo đảm cho quyền lợi của mình một cách lâu dài. Một phần là vì những người kêu gọi khởi nghĩa kích vào lòng thù hằn để tập hợp lực lượng khởi nghĩa, phần còn lại vì chính cái ý thức “nghĩ đến lợi là bất nghĩa” đã ăn sâu bao đời. Do vậy mà tên gọi khởi nghĩa nông dân là để chỉ những cuộc nổi dậy thất bại, còn những cái thành công thì giới cầm quyền mới lập tức che giấu thuộc tính nông dân và gắn cho nó những mỹ từ để làm cho mình trở nên tôn quý. Họ ban phát cho những người nông dân đã bỏ sức, đổ máu vì họ một số vật chất. Những người nông dân tội nghiệp này hài lòng và trở về với số kiếp cũ của mình. Đời con đời cháu của họ lặp lại những số phận như thế, không có ý thức bảo vệ quyền lợi của mình mà chỉ quen cầu xin.

    Nhưng hướng đến lợi ích là bản chất tự nhiên của con người. Đó cũng chính là động lực để loài người phát triển. Tụi con thử tưởng tượng xem thế giới này sẽ thế nào nếu một ngày nào đó con người bỗng nhiên không còn bản chất này nữa? Cậu tin là nó sẽ nhanh chóng suy thoái và bị hủy diệt. Một xã hội phát triển lành mạnh là nơi mà con người có thể đáp ứng lợi ích cho mình mà không xâm phạm đến lợi ích của người khác. Tốt hơn nữa là: muốn có lợi ích cho mình thì cần đáp ứng lợi ích cho nhiều người khác. Mệnh đề này chính là nguyên lý căn bản của Quy luật Kinh tế Thị trường đã được thực chứng hơn 200 năm rồi: “Khi ai cũng được tự do mưu cầu lợi ích cho mình thì người ta sẽ tìm cách đáp ứng tốt nhất nhu cầu của người khác để làm lợi nhiều nhất cho mình. Và nhờ vậy mà các nhu cầu khác nhau rất phức tạp của mọi người trong xã hội sẽ được tự động đáp ứng, tự động cân bằng với sản xuất và sẽ phát triển ngày một nhiều hơn.” (Tụi con thấy Tạo hóa kỳ diệu không? Sáng tạo ra một loài gắn với một bản chất nào đó thì sẽ có một quy luật cũng được sáng tạo ra tương ứng với bản chất ấy để loài ấy có thể phát triển tốt đẹp. Đây là một đề tài thú vị, có dịp cậu sẽ chia sẻ với tụi con.) Tự do mưu cầu lợi ích là một trong những quyền của con người. Vì vậy chỉ cần quyền được bảo vệ thì người ta sẽ tự làm ra lợi cho mình và cho xã hội. Khi quyền bị tước đoạt thì vì bản chất hưởng lợi nên người ta thường sẵn sàng từ bỏ quyền của mình để vì lợi. Đây là nguồn gốc của sự lệ thuộc của con người. Có những người rất giàu mà vẫn lệ thuộc là vì thế. Đó cũng là nguồn gốc của mọi vấn nạn xã hội, đạo đức như tham nhũng, giả dối, đạo đức giả … Trong xã hội VN và TQ thời phong kiến, dù bị kìm nén nhưng hành động vì lợi vẫn là mục đích thực sự của người dân và quan lại nhưng phải được che giấu dưới cái danh nghĩa vì người chứ không phải vì mình. Những xã hội này vì vậy mà phát triển chậm chạp và đầy vấn nạn. Ở Châu Âu thì không bị kìm nén như vậy, người ta có thể công khai đấu tranh vì lợi ích của mình. Nhưng QCN lại chưa được quan tâm tại đây (ngoại trừ nước Anh) nên sự đấu tranh vì lợi ích thường trở thành sự tranh giành quyền lực để bảo vệ quyền lợi của các phe nhóm khác nhau. Vì thế mà xung đột vũ trang xảy ra nhiều hơn hẳn so với ở Anh. Niềm tin tôn giáo phổ biến ở Châu Âu cũng dễ dàng được sử dụng để biến thành quyền lực nhà nước nhằm bảo vệ quyền lợi tôn giáo. Đó là lý do dẫn đến sự hình thành các nhà nước phong kiến thần quyền mà cậu đã đề cập. Trong khi đó loại nhà nước này không thể hình thành tại Anh. So với TQ thì châu Âu vẫn tiến nhanh hơn vì các thành phần xã hội vẫn có thể công khai đấu tranh cho lợi ích của mình nên xã hội có động lực để phát triển hơn. Chính sách phát triển này của Châu Âu đã dẫn đến các nhà nước giai cấp để bảo vệ quyền lợi của giai cấp cầm quyền sau khi các nhà nước thần quyền sụp đổ. Còn sự phát triển của Anh thì dẫn đến sự hình thành các nhà nước pháp quyền – một giá trị lớn một sự tiến bộ vượt bậc của nhân loại đã được thế giới thừa nhận và ủng hộ.

    (hết phần 8)

    Bản viết tay:





    Hãy chia sẻ suy nghĩ của bạn

    0 phản hồi