Pháp Luật và Thể Chế

  • Bởi Admin
    12/12/2014
    6 phản hồi

    Minh Văn

    Pháp Luật phản ánh ý chí của nhà nước, là những quy tắc xử sự chung có tính bắt buộc đối với mọi người. Như vậy, pháp luật là nhân tố điều chỉnh các mối quan hệ xã hội. Mức độ đúng đắn và công bằng của hệ thống pháp luật tùy thuộc vào thể chế chính trị áp dụng. Vì rằng Pháp Luật và Nhà Nước là hai thành tố thượng tầng chính trị, có mối quan hệ mật thiết với nhau. Nhà nước là tổ chức quyền lực, nó chỉ có thể triển khai và có hiệu lực trên cơ sở pháp luật. Người ta có thể thấy được bản chất của một nhà nước thông qua hệ thống pháp luật đại diện.

    Những nhu cầu khách quan xã hội là xuất phát điểm của các quy phạm pháp luật. Trình độ pháp luật không thể thấp hay cao hơn trình độ phát triển của kinh tế - xã hội. Cho nên có thể nói rằng: Xã hội nào thì pháp luật đó.

    Trong chế độ Chiếm hữu nô lệ, pháp luật có nhiệm vụ: “Thiết lập quan hệ sản xuất dựa trên sở hữu của chủ nô đối với nô lệ. Bảo vệ sự bất bình đẳng giữa chủ nô và những người lao động. Củng cố sự thống trị tuyệt đối của người gia trưởng đối với vợ và con cái trong gia đình. Tổ chức và bảo vệ quyện lực nhà nước của giai cấp chủ nô”. Tóm lại, nó là phương tiện để củng cố quyền sở hữu của chủ nô đối với ruộng đất và nô lệ, bảo vệ quyền thống trị tuyệt đối của giai cấp chủ nô.

    Đối với chế độ Phong Kiến, pháp luật dựa trên cơ sở quan hệ sản xuất phong kiến, đại diện cho ý chí của tầng lớp địa chủ, quý tộc. Bản chất của nó là: “Bảo vệ chế độ Vua chúa, duy trì hệ thống đẳng cấp phong kiến”. Đó là một hệ thống pháp luật mang tính đặc quyền. Quy định cho giai cấp địa chủ và quý tộc những quyền lợi to lớn, tùy theo đẳng cấp. Nó củng cố quyền chiếm hữu ruộng đất và nông dân của lãnh chúa cát cứ. Tính chất bất bình đẳng của pháp luật phong kiến thể hiện rõ trong câu “Lễ nghi không tới thứ dân, hình phạt không tới trượng phu”. Để bảo vệ những đặc quyền trên, pháp luật phong kiến có những điều luật rất hà khắc và dã man.

    Mức độ tiến bộ và công bằng của một hệ thống pháp luật tùy thuộc vào mô hình nhà nước mà nó áp dụng. Ngày nay, người ta biết đến hai loại mô hình nhà nước chủ yếu: Dân Chủ và Độc Tài. Tương ứng với đó là hai hệ thống pháp luật khác nhau.

    Pháp luật Dân Chủ bảo vệ thể chế, nền tảng và nguyên tắc dân chủ. Nó đề cao các quyền con người, sự làm chủ của người dân đối với bản thân cũng như xã hội. Ở đó, nhà nước là một hệ thống cơ quan quyền lực do người dân lập nên, có nhiệm vụ bảo vệ và phục vụ nhân dân. Các vị trí và chức danh nhà nước đều do dân bầu theo nhiệm kỳ, chịu sự kiểm tra và giám sát của các cơ quan dân cử, chịu trách nhiệm trước nhân dân. Đối với hệ thống nhà nước dân chủ, quyền lực tối cao thuộc về nhân dân, chứ không phải của một đảng phái hay cá nhân nào. Đây là hệ thống pháp luật mang lại sự công bằng và dân chủ nhất, phục vụ một cách có hiệu quả những nhu cầu, cũng như các quan hệ xã hội của con người. Do đó, nó tích cực thúc đẩy sự phát triển và tiến bộ xã hội.

    Ngược lại, hệ thống pháp luật độc tài bảo vệ chế độ cầm quyền và hệ tư tưởng độc tôn, nhằm phục vụ cho mục tiêu cai trị. Nó là công cụ của một đảng, tổ chức hay cá nhân nào đó. Trong hệ thống pháp luật này, những nguyên tắc dân chủ bị người ta lờ đi, quyền con người cũng bị vi phạm nghiêm trọng. Pháp luật độc tài gây ra tội ác và bất công, nó được đảm bảo thực hiện bằng hệ thống chính trị và bạo lực nhà nước (quân đội và công an). Việc độc tôn tư tưởng vi phạm nghiêm trọng quyền tự do quan điểm của các công dân. Hiến Pháp 2013 của Việt Nam quy định đảng Cộng Sản là lực lượng duy nhất lãnh đạo nhà nước và xã hội. Trong đó đảng lại lấy “Chủ nghĩa Mác – Lênin” là nền tảng tư tưởng. Như vậy là chế độ cầm quyền đã mặc nhiên áp đặt hệ tư tưởng độc tôn của họ lên toàn bộ xã hội. Mọi quan điểm và hành động chống lại hệ tư tưởng này, cũng đồng nghĩa với việc chống lại nhà nước. Và điều đó được cụ thể hóa trong các luật của họ, cụ thể nhất là Bộ luật Hình sự.

    Có sự khác biệt rất lớn mà chúng ta có thể nhận ra, ấy là pháp luật dân chủ thừa nhận sự bất khả xâm phạm quyền tư hữu và quy định địa vị pháp lý của công dân. Trong khi đó, những quyền này bị vi phạm nghiêm trọng trong hệ thống pháp luật các nước Cộng Sản. Đó là việc họ tước đi các quyền sở hữu thiêng liêng của con người bằng chính sách “quốc hữu hóa”. Địa vị pháp lý của công dân bị hạ thấp, trong khi địa vị của đảng Cộng Sản và bộ máy công quyền được đề cao.

    Pháp luật luôn gắn liền với thể chế nhà nước. Để có được hệ thống pháp luật dân chủ và công bằng, phải có một thể chế dân chủ. Muốn xóa bỏ những bất công, phi lý của hệ thống pháp luật độc tài, không còn cách nào khác là đấu tranh xóa bỏ chế độ nhà nước đó. Chỉ có một bộ máy nhà nước do người dân lập nên, chịu sự kiểm tra giám sát của nhân dân thì mới thực thi pháp luật một cách công bằng. Một bộ máy nhà nước dân chủ, dĩ nhiên là chỉ có trong một thể chế chính trị dân chủ mà thôi.

    Hãy chia sẻ suy nghĩ của bạn

    6 phản hồi

    OK, để nói cho rõ

    Pháp luật (Law), theo cách hiểu hiện đại, không thể hiện ý chí của Nhà nước . Ý đó là từ Hegel, vì Hegel coi Nhà nước là công cụ thực hiện những ý muốn của Thượng Đế . Marx vặt Thượng Đế, đi thẳng tới độc tài bạo lực phi lý tính nên câu đó trở thành đầu mối của đàn áp và cai trị, dẫn tới lạm dụng, hay nói đúng hơn, chà đạp tất cả mọi quy ước về quyền lực. Cách hiểu hiện đại coi pháp luật (Law) như 1 bản khế ước (contract) giữa các nhân thể (actors) trong xã hội với nhau . Cũng như trong các khế ước, tất cả các bên đều có nhiệm vụ phải tuân thủ, và có những hình phạt tương thích nếu vi phạm, có nghĩa dân có thể và có quyền lật đổ nhà nước hoặc những cá nhân thuộc nhà nước nếu vi phạm những quy ước đã định ra . Điều này có nghĩa trong pháp luật phải có những quy định lật đổ nhà nước ít tốn kém cho xã hội nhất .

    Chưa hết, pháp luật cũng phải biết rõ con người là không hoàn hảo, tức là những sản phẩm vật chất hay tinh thần của nó cũng không phải hoàn hảo . Vì vậy, bắt buộc phải tạo cơ hội cho sửa đổi, góp ý, hoặc kể cả không vừa lòng mà đi tìm một cuộc sống dễ chịu hơn .

    Tôi nghe rất nhiều 2 quy tắc này, 1 là của JS Mills "Tự do của một người giới hạn ở well-being của người khác", và "Nhà nước không có nhiệm vụ đem lại hạnh phúc cho tất cả mọi người, vì điều đó là không thể . Nhà nước chỉ bảo đảm quyền lợi và cơ hội cho mọi người tự tìm lấy hạnh phúc của riêng mình, và chăm sóc những người thiếu may mắn". Nhà nước nào đi tìm hạnh phúc và áp đặt loại "hạnh phúc" đó lên toàn dân tộc sẽ dẫn thẳng đến toàn trị ngay lập tức .

    Hay nói đúng hơn, nhà nước hiện đại cũng chỉ là một cơ quan đảm nhiệm một chức vụ riêng (function) cũng như hàng ngàn cơ quan/tổ chức không tên khác trong xã hội . Làm không được việc thì thay người khác . Thế thôi!

    Pháp Luật phản ánh ý chí của nhà nước, là những quy tắc xử sự chung có tính bắt buộc đối với mọi người. Như vậy, pháp luật là nhân tố điều chỉnh các mối quan hệ xã hội. (Định nghĩa của Minh Văn)

    Trong ngôn ngữ của thế giới, sau Rechtsstaat, Etat de droit, Rule of Law, Việt Nam có "Nhà nước pháp quyền". Tên gọi thật hay. Vừa "pháp", nghĩa là luật pháp; vừa "quyền", nghĩa là... quyền. Chưa biết quyền của ai, nhưng chắc chắn không phải là quyền của Nhà nước, vì Nhà nước cần gì phải đòi quyền - đòi một cái đã có. Thiện chí tôn trọng pháp luật của Chính phủ Việt Nam đã có từ 1991 và tiếp tục được phát huy cho đến nay, không ai chối cãi được. (Định nghĩa của GSTS Cao Huy Thuần)

    http://vietsciences.free.fr/timhieu/xahoi-luatphap/nhanuocphapquyen.htm

    Khi hai nhà tư tưởng này gặp nhau về định nghĩa về pháp luật vai trò của nhà nước là chuyện đương nhiên, xin miển bình luận

    Tác giả dẫn một câu trong "Khúc Lễ"chưa thật chính xác "Hình phạt không lên đến quan đại phu, lễ nghĩa không xuống tới thứ dân" (Hình bất thướng đại phu, lễ bất há thứ dân.)ĐẠI PHU không phải"TRƯỢNG PHU"(như trong bài viết). Hai từ này nghĩa khác nhau; "đại phu" là chức quan, "trượng phu" là chỉ người đàn ông có tư cách cao thượng chính trực thời xưa. Có câu "quân tử trúc , trượng phu tùng "để nói về tư cách phẩm hạnh cao thượng của các trang nam tử thời trước.( Cây Trúc và cây Tùng-Thông- được tượng trưng cho người quân tử.)

    Bài này ngắn gọn, thế nhưng nặng về lý thuyết chung chung, có đoạn gắn với thực tế nước ta, nhưng ít quá, mặt khác nói quá dè dặt nên chưa sâu sắc, bên cạnh đó có chỗ còn sai cơ bản.
    Tác giả viết: "Trình độ pháp luật không thể thấp hay cao hơn trình độ phát triển của kinh tế - xã hội."
    Hãy giở lại lịch sử xem thời La mã cổ đại, kinh tế -xã hội có phát triển bằng thời đại chúng ta không, thế nhưng luật pháp của họ tiến hơn luật pháp của nước CHXHCN Việt Nam ở thế kỷ XXI, cái rõ nhất là họ thừa nhận nền dân chủ.
    Tác giả còn viết: "Trong khi đó, những quyền này bị vi phạm nghiêm trọng trong hệ thống pháp luật các nước Cộng Sản. Đó là việc họ tước đi các quyền sở hữu thiêng liêng của con người bằng chính sách “quốc hữu hóa”."
    Đúng là ông tác giả này ngồi trong phòng lạnh viết bài rồi, ông quá quan liêu, xa rời thực tế nên không thấy nhà nước ta đang hối hả đôn thúc các doanh nghiệp nhà nước cổ phần hóa. Cổ phần hóa tức là tư nhân hóa, hay tư bản hóa đấy.
    Nhà nước chỉ công hữu hóa ruộng đất để lấy cớ cướp ruộng đất của nông dân để làm giàu, phục vụ lợi ích nhóm mà thôi.
    Trong bài chỉ có một đoạn gọi là có giá trị nhưng mọi người đã biết: "Hiến Pháp 2013 của Việt Nam quy định đảng Cộng Sản là lực lượng duy nhất lãnh đạo nhà nước và xã hội. Trong đó đảng lại lấy “Chủ nghĩa Mác – Lênin” là nền tảng tư tưởng. Như vậy là chế độ cầm quyền đã mặc nhiên áp đặt hệ tư tưởng độc tôn của họ lên toàn bộ xã hội. Mọi quan điểm và hành động chống lại hệ tư tưởng này, cũng đồng nghĩa với việc chống lại nhà nước. Và điều đó được cụ thể hóa trong các luật của họ, cụ thể nhất là Bộ luật Hình sự."
    Nếu đi đến tận cùng điều cơ bản của pháp luật thì phải tuân theo chân lý "kỷ sở bất dục vật thi ư nhân" (mình không muốn điều gì- do người khác làm cho mình- thì cũng đừng làm điều đó cho người khác). Có thế thì mới sống chung trong cộng đồng được. Trên thế giới thì nhiều nước từ Đông sang Tây, từ cổ chí kim đã tuân theo cái "công thức" này.
    Luật pháp của nước ta trên văn bản giấy tờ thì như có người đã nói đó là thứ luật chỗ thừa, chõ thiếu, chỗ yếu, chỗ sai, chỗ mập mờ chỗ vô lý chỉ nhằm mục đích phục vụ cho kể cầm quyền, bất chấp đạo lý và lẽ phải và công bằng. Khi thi luật pháp thì tùy tiện.
    Bàn về luật pháp của ta thì nên nhớ lại là ngay từ khi lên cầm quyền thì ông Hồ Chí Minh đã giải tán trường luật, đó là "việc cần làm ngay" để mang lại quyền lợi cho những người CS dưới quyền và tôn sùng ông ta.
    Theo tôi bài hấp dẫn nhất khi viết về pháp luật là nên nêu ra những điều phi lý trong ngành pháp luật của ta có trong thực tế. Bài kém nhất là lý thuyết suông và chung chung.

    Đề bài của Minh Văn đề cập tới một vấn đề rất lớn, rất cơ bản của Luật học nên không thể giải quyết trong một bài viết được. Do đó mà những luận đề trong bài tỏ ra ít ăn nhập với nhau, lập luận ít có tính thuyết phục, và các kết luận chỉ là nhắc lại những gì mọi người đã biết mà không phải được rút ra từ những lập luận logic.

    Tôi thì có ý kiến thế này:

    Đồng ý là con người muốn sống chung với nhau trong một xã hội một cách hài hòa bền vững thì cần phải có một luật chơi chung, người ta gọi đó là Luật pháp. Cái cách mà Luật pháp ấy được xây dựng, cái đích mà Luật pháp ấy nhắm tới trong một xã hội nhất định, quyết định tính chất của xã hội đó.

    Nếu như một Luật pháp được xây dựng bởi nguyện vọng của đa số người dân, và mỗi người dân đều thấy các quyền lợi của mình được tôn trọng và bảo vệ bởi Luật pháp đó thì đó mới là luật pháp thực sự (Rule by law). Và cái thể chế vận hành Luật pháp đó mới được coi là một chính quyền lương thiện.

    Còn như một thứ Luật pháp mà do một nhóm nhỏ cầm quyền tụ bạ nhau lại định ra để nhăm nhe ôm ấp mãi quyền lực của mình, bất chấp quyền lợi của đại đa số người dân trong xã hội thì đó là một thứ luật pháp giả trá, áp bức (Rule of law). Cái thể chế xây dựng và vận hành loại luật pháp này là một thể chế bất lương, hay là một loại ngụy chính quyền.

    Người dân trong một xã hội chỉ có nghĩa vụ tuân theo loại luật pháp chính trực, trong đó quyền lợi của mình được nhìn nhận và tôn trọng, chứ không có nghĩa vụ phải tuân theo một thứ giả luật pháp, do một chính thể bất lương tạo ra.

    Đọc qua blog Minh Văn thấy đề tốt nghiệp cử nhân Luật

    "Pháp Luật phản ánh ý chí của nhà nước" Sai . Chỉ đúng trước 1700. Đây là 1 câu bắt nguồn từ tư duy mác-xít

    "là những quy tắc xử sự chung có tính bắt buộc đối với mọi người" Tức là nó mâu thuẫn với câu trên . "Phản ánh ý chí (tớ thêm, chỉ) của nhà nước" thì không thể là quy tắc xử sự mang tính bắt buộc, mà chỉ có thể gọi tính bắt buộc đó là "đàn áp"

    "Xã hội nào thì pháp luật đó" Lại 1 câu sai . Ngoài những xã hội cộng sản/độc tài cố thuần chủng, chưa bao giờ có những xã hội thuần chủng . Sở hữu nô lệ đã tồn tại xong xong với những hình thức cộng hòa, phong kiến, và ngay cả trong những chế độ phong kiến cũng có những hình thức kinh tế khác, kể cả tiểu nông và tư bản .

    Tạm bỏ qua những cái sai rất cơ bản của anh chàng Cử nhân Luật, chỉ giữ lại tư duy Mác-xít của tác giả, ta có thể đưa ra kết luận "Xã hội nào thì pháp luật đó". Xã hội xã hội chủ nghĩa thì pháp luật xã hội chủ nghĩa . Pháp luật xã hội chủ nghĩa là ý chí của chính quyền xã hội chủ nghĩa, và "là những quy tắc xử sự chung có tính bắt buộc đối với mọi người", aka anh chàng này không có quyền phản đối mà chỉ có nhiệm vụ tuân lệnh .

    Xã hội anh ta đang sống không phải là xã hội dân chủ . Anh sống trong xã hội đó thì anh bắt buộc phải tuân theo pháp luật của nó thôi, đừng chống cự, theo chính lời anh ta nói .