Nikolas Kozloff - Vai trò của Trung Quốc trong nạn dịch Ebola?

  • Bởi Diên Vỹ
    06/12/2014
    0 phản hồi

    Diên Vỹ chuyển ngữ

    Trong lúc nạn dịch Ebola hoàng hoành, giới truyền thông đã đặt vấn đề rằng Washington nên đóng vai trò nào trong việc ngăn chặn bước tiến của cơn bệnh chết người này. Bên cạnh đấy, nhiều quốc gia khác hy vọng chính quyền Obama sẽ sử dụng và huy động nguồn lực khổng lồ của Hoa Kỳ để đương đầu với Ebola. Là siêu cường quốc của thế giới, Washington nên đáp ứng những kêu gọi này và cố gắng hết mình để ngăn chặn cơn đại nạn y tế ở Tây Phi. Tuy nhiên khi đào sâu thêm tí nữa thì rõ ràng chúng ta vẫn chưa thấy được toàn bộ bức tranh đang diễn tiến của cơn khủng hoảng Ebola. Thật ra, với thực tế lâu dài về vai trò can thiệp nặng tay ở Tây Phi, vốn có thể là nguyên nhân làm cho cơn dịch trầm trọng thêm, Trung Quốc vẫn chưa bộc lộ mối quan tâm ngang tầm với hoạt động của họ trong khắp khu vực.

    Nhiều năm qua, Bắc Kinh đã theo đuổi một mô hình phát triển nặng tính khai khoáng tại Tây Phi bang cái giá của môi trường và các khu rừng nhiệt đới. Theo một bài báo mới đây của hãng tin Al-Jazeera, Trung Quốc đã đổ hàng tỉ Mỹ kim vào các quặng mỏ Tây Phi, và ngoài ra Bắc Kinh còn xây dựng đường xá và cơ sở hạ tầng mà từ đó có thể đã tạo điều kiện cho Ebola phát tán nhanh chóng. Các chuyên gia nói rằng việc khuyếch trương cơ sở hạ tầng có thể đã tăng tốc cơn khủng hoảng Ebola qua việc giúp các động vật nhiễm bệnh dễ tiếp xúc hơn với con người.

    Đặc biệt nạn phá rừng có thể đã tăng điều kiện cho thú hoang tiếp xúc với con người. Thực vậy, các nhà nghiên cứu cho biết rằng nạn dịch Ebola có thể đã khởi đầu khi người dân ăn thịt dơi vốn thường dùng trong món hầm. Ở Tây Phi, nạn phá rừng tràn lan và đã gây thiệt hại nặng nề với hầu hết các khu rừng của Siera Leone. Liberia và Guinea bị thiệt hại ít hơn phần nào, nhưng rừng của hai nước này cũng đang bị đe dọa trước sự mở rộng gần đây của các hoạt động kinh tế. Cơn dịch Ebola đầu tiên được phát hiện tại các thị trấn xa xôi trên khắp Guinea với những khu rừng bị xoá sạch. Từ đấy, cơn bệnh này đã lan đến thủ đô Conakry và toả sang Sierra Leone và Liberia.

    Chính sách thống trị sai lầm của Trung Quốc: từ Liberia đến Guinea

    Trong khi Trung Quốc ngày càng trở nên thân mật hơn với những thành quả kinh tế tại Tây Phi, vai trò của con hổ châu Á này đã bị che lấp trước nạn đưa tin đầy tính giật gân của giới truyền thông về cơn khủng hoảng Ebola. Từ lâu, Trung Quốc đã quan tâm đến tài nguyên của châu Phi nhằm bảo đảm nguồn cung cấp nguyên liệu dồi dào và để thúc đẩy sự tăng trưởng nhanh chóng của nền kinh tế quốc gia. Thật tiện lợi, Trung Quốc tuyên bố rằng nó không công việc nội bộ của những nước khác; có nghĩa là Bắc Kinh không kiểm tra xem tiền chi trả của mình đã bị lãng phí hoặc lạm dụng bất hợp pháp.

    Trung Quốc không thể đáp ứng nổi nhu cầu về đồng, kẽm, kền và vô số những khoáng sản khác. Hệ quả là Bắc Kinh mỗi năm phải nhập khẩu một lượng kim loại cơ bản khổng lồ trị giá 100 tỉ Mỹ kim; quá đó tiêu thụ 25 phần trăm nguồn cung cấp nguyên liệu toàn cầu. Vì thế không gì ngạc nhiên khi Trung Quốc để mắt vào rặng Nimba chạy giữa Liberia và Guinẹa. Khu vực này là một trong những nơi có trữ lượng quặng sắt cao nhất trái đất, và công ty China Union Investment của Bắc Kinh đang hoạt động khai thác tại Liberia . Một số tố cáo rằng công ty này đã không màng đến quyền lợi của công nhân và không muốn thúc đẩy phát triển bền vững trong các công trình của mình. Khi các cuộc phản đối nổ ra vào cuối năm ngoái, lực lượng bán quân sự của Liberia đã giúp China Union bằng cách triển khai vào khu vực và dập tắt cuộc biểu tình.

    Thành tích của Trung Quốc ở Guinea, một trong những quốc gia nghèo nhất thế giới, cũng không tốt đẹp hơn . Năm 2009, Bắc Kinh ký kết một hợp đồng khai thác quặng khổng lồ trị giá 7 tỉ Mỹ kim với chính quyền quân sự hà khắc Guinea . Trong thời điểm hợp đồng được ký kết, chính quyền nước này đang dối diện với sự cô lập của thế giới vì những vi phạm nhân quyền . Không hề đoái hoài gì đến những vấn đề này, Trung Quốc hy vọng kiếm chác từ cơ hội kinh tế ở Guinea, một quốc gia bị phương tây gạt sang một bên vì những xung đột chính trị nội bộ . Theo thoả thuận 2009, một công ty bí mật có tên China International Fund không rõ ai sở hữu, được quyền khai thác quặng bauxite, thứ nguyên liệu thô dùng để sản xuất nhôm. Qua công ty Chinalco (Aluminum Corporation of China) của Bắc Kinh, Trung Quốc cũng là một đối tác lớn trong dự án mỏ sắt Simandou của Guinea. Để vận chuyển quặng sắt, Trung Quốc hứa xây dựng một tuyến đường sắt và một hải cảng.

    Trung Quốc hời hợt trong việc chống Ebola

    Điều kỳ lạ là giờ đây Trung Quốc đang đánh một vòng cua vĩ đại khi đề cập đến dấu ấn kinh tế của mình tại Tây Phi. Đã đầu tư hàng tỉ Mỹ kim vào trong khu vực, giờ đây Bắc Kinh đang tìm một lối thoát nhanh chóng khi cơn khủng hoảng Ebola trở nên trầm trọng hơn. Thật thế, nhiều công ty đã di chuyển công nhân ra khỏi các quốc gia đang bị ảnh hưởng bởi Ebola. Trong quá trình này, Bắc Kinh đã đóng cửa và đình chỉ những công trình chủ chốt. Từ khoảng 20 nghìn người quốc tịch Trung Quốc sinh sống tại các quốc gia bị nhiễm Ebola trong mùa hè vừa qua, phân nửa đã bỏ đi .

    Cơn dịch Ebola đã khiến cho một nhà thầu Trung Quốc rút công nhân ra khỏi Liberia . Công ty này có nhiệm vụ tái dựng một đoạn đường nối giữa thủ đô Mondronvia và khu vực biên giới giáp Guinea, thật trớ trêu là công trình này có thể đã tạo điều kiện giúp Ebola phát tán nhanh hơn nữa . Ebola cũng đang đe doạ các dự án khai thác quặng sắt của Trung Quốc tại Sierra Leone. Thật thế, các giám đốc thuộc tập đoàn China Kingho Energy Group đã hồi hương và khu nhà ở của công ty này tại Freetown đã đóng cửa.

    Trong khi đó, giới truyền thông Trung Quốc đã ca ngợi những hỗ trợ tài chính và hậu cần của Bắc Kinh đến các nước bị Ebola ảnh hưởng. Cho đến nay, Trung Quốc đã đóng góp khoảng 100 triệu Mỹ kim để chống lại Ebola. Ví dụ như Trung Quốc đã điều động một đơn vị tinh nhuệ thuộc Quân đội Nhân dân Giải phóng đến Liberia và sẽ xây dung một trung tâm chữa trị trong nước này. Bắc Kinh cũng đã gửi nhân viên cứu trợ bao gồm các chuyên gia và nhân viên y tế đến khu vự . Thêm vào đấy, Bắc Kinh đã gửi vài nghìn liều thuốc thử nghiệm chống Ebola đến châu Phi và con hổ châu Á này còn dự định sẽ tiếp tục các cuộc thí nghiệm y tế.

    Bất chấp việc Trung Quốc viện trợ tài chính cho các nước đang bị Ebola hoàng hoành, một số người đã đặt vấn đề về tầm cỡ của những viện trợ này. Cho đến nay, Trung Quốc đóng góp khoảng 100 triệu Mỹ kim, đây là khoản viện trợ nhân đạo cho nước ngoài lớn nhất của Bắc Kinh từ trước đến nay. Tuy nhiên, đóng góp của Trung Quốc cũng chỉ là nhỏ nhặt so với Hoa Kỳ, quốc gia này đã cam kết đóng góp gấp đôi và gửi hàng nghìn quân sang giúp đỡ. Hơn thế nữa, mặc dù Bắc Kinh đại diện cho nền kinh tế lớn thứ nhì trên thế giới, Trung Quốc chỉ dành một phần eo hẹp 0,4 phần trăm ngân sách viện trợ nước ngoài cho mục đích nhân đạo. Tại Liberia, khi một công ty quặng Trung Quốc đóng góp tiền chống Ebola, người dân địa phương nói rằng họ thấy thất vọng với số tiền mà họ cho là ít ỏi.

    Trung Quốc đặt ưu tiên phát triển không đúng chỗ

    Các nhà khoa học nói rằng nếu bệnh viện, hệ thống theo dõi mầm bệnh và giáo dục sức khoẻ trở nên tốt hơn có thể giúp ngăn cản dịch Ebola bùng nổ ở Guinea. Cuối cùng thì Trung Quốc cũng ra tay đóng góp chống lại nạn dịch, mặc dù người ta có thể hỏi rằng liệu việc này có hơi quá nhỏ và quá muộn hay không. Trong nhiều năm qua, Trung Quốc đã tìm cách khai thác tài nguyên thô của châu Phi với cái giá của nhân quyền và môi trường. Hơn nữa, theo các chuyên gia, dường như có thể là chính sách phát triển kinh tế mạnh bạo của Trung Quốc đã góp phần phát tán cơn bệnh chết người này ngay từ đầu. Nói cho cùng, thảm hoạ Ebola đã vạch trần ra những ưu tiên phát triển sai lầm của Bắc Kinh. Hi vọng rằng thảm hoạ y tế công này sẽ khiến Bắc Kinh đánh giá toàn diện các mục đích của mình trên khắp Tây Phi.

    Hãy chia sẻ suy nghĩ của bạn

    0 phản hồi